Luận Văn Thạc Sĩ Nghiên Cứu Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Thành Phố Buôn Ma Thuột

Luận văn thạc sĩ phân tích chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại thành phố Buôn Ma Thuột, đề xuất giải pháp phát triển bền vững cho khu vực.

• Tác giả: Đặng Thị Xuân
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Quang Bình
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại thành phố Buôn Ma Thuột
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CDCC KINH TẾ
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ
• 1.2. Ý NGHĨA CỦA CDCC VÀ XU HƯỚNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CDCC KINH TẾ THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CDCC KINH TẾ THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại thành phố Buôn Ma Thuột có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế không chỉ phản ánh sự thay đổi trong phân bổ nguồn lực mà còn thể hiện khả năng cạnh tranh của địa phương trong nền kinh tế toàn cầu. Theo số liệu, giá trị sản xuất của thành phố đã tăng từ 14.257 tỷ đồng năm 2010 lên 21.000 tỷ đồng năm 2014, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, tỷ trọng của nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế đã giảm xuống dưới 10%, trong khi công nghiệp và dịch vụ chiếm gần 90%. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nghiên cứu và đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế để đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững.

II. Cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế được xây dựng từ nhiều nghiên cứu trước đây. Theo đó, cơ cấu kinh tế được hiểu là tổng thể các mối quan hệ giữa các bộ phận trong nền kinh tế. Sự chuyển dịch này không chỉ diễn ra trong nội bộ ngành mà còn giữa các thành phần kinh tế khác nhau. Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế thường chịu ảnh hưởng từ các yếu tố như điều kiện tự nhiên, nguồn lực, và chính sách kinh tế. Việc phân tích các yếu tố này giúp xác định xu hướng và định hướng phát triển cho thành phố Buôn Ma Thuột trong tương lai. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế là một quá trình liên tục và cần thiết để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội.

III. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại thành phố Buôn Ma Thuột

Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại thành phố Buôn Ma Thuột cho thấy sự chuyển biến tích cực trong những năm qua. Tỷ trọng của công nghiệp và dịch vụ đã tăng lên đáng kể, trong khi nông nghiệp giảm dần. Tuy nhiên, chất lượng của sự chuyển dịch này vẫn còn nhiều hạn chế. Các ngành dịch vụ chưa phát triển đồng bộ, và đầu tư cho công nghiệp hóa còn thấp. Điều này dẫn đến việc cần có các giải pháp cụ thể để thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Các chính sách cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện cơ sở hạ tầng và khuyến khích đầu tư vào các ngành có tiềm năng phát triển.

IV. Các giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại thành phố Buôn Ma Thuột, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần tăng cường đầu tư cho công nghiệp hóa và hiện đại hóa nông nghiệp. Thứ hai, cần phát triển các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, tạo điều kiện thuận lợi cho họ trong việc tiếp cận nguồn vốn và thị trường. Thứ ba, cần chú trọng đến việc đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Cuối cùng, việc xây dựng quy hoạch đô thị hợp lý cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững cho thành phố Buôn Ma Thuột.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2010-2014, kinh tế Thành phố Buôn Ma Thuột đã có sự tăng trưởng đáng kể với quy mô giá trị sản xuất tăng từ 14.257 tỷ đồng lên khoảng 21.000 tỷ đồng, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 10,44% mỗi năm. Cơ cấu kinh tế của thành phố thể hiện sự chuyển dịch rõ nét khi ngành công nghiệp và dịch vụ chiếm gần 90% tổng giá trị sản xuất, trong khi nông nghiệp chỉ còn chiếm hơn 10%. Tuy nhiên, tốc độ chuyển dịch cơ cấu ngành đang có dấu hiệu chậm lại và thiên về dịch vụ, đồng thời chất lượng chuyển dịch vẫn còn nhiều hạn chế.

Luận văn tập trung nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Thành phố Buôn Ma Thuột trong giai đoạn 2005-2014, nhằm đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành, thành phần kinh tế và đề xuất các giải pháp thúc đẩy quá trình này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển kinh tế địa phương, góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, tăng năng suất lao động và thúc đẩy phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các ngành kinh tế chính: nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng và dịch vụ; đồng thời phân tích cơ cấu theo thành phần kinh tế như khu vực nhà nước, tư nhân và có vốn đầu tư nước ngoài. Nghiên cứu sử dụng số liệu thống kê chính thức từ các cơ quan quản lý địa phương, kết hợp khảo sát thực tế và tham vấn chuyên gia để đảm bảo tính chính xác và toàn diện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế phát triển và mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, trong đó có:

• Quy luật Engel: Mô tả mối quan hệ giữa thu nhập và cơ cấu tiêu dùng, theo đó khi thu nhập tăng, tỷ trọng tiêu dùng nông sản giảm, trong khi tiêu dùng công nghiệp và dịch vụ tăng lên, tạo cơ sở cho chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế.

• Mô hình hai khu vực của A. Lewis: Phân chia nền kinh tế thành khu vực truyền thống (nông nghiệp) và hiện đại (công nghiệp), nhấn mạnh vai trò chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp để duy trì tăng trưởng.

• Lý thuyết chuyển dịch cơ cấu ngành: Cơ cấu ngành kinh tế được xem là tổng thể các mối quan hệ về số lượng và chất lượng giữa các ngành, phản ánh trình độ phát triển kinh tế và sự phân bổ nguồn lực hiệu quả.

Các khái niệm chính bao gồm: cơ cấu ngành kinh tế, chuyển dịch cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần kinh tế, và các nhân tố ảnh hưởng như điều kiện tự nhiên, nguồn lực lao động, vốn đầu tư, công nghệ và chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích thống kê và so sánh dựa trên số liệu thứ cấp thu thập từ các cơ quan quản lý của Thành phố Buôn Ma Thuột như Phòng Thống kê, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Cỡ mẫu dữ liệu bao gồm toàn bộ số liệu kinh tế từ năm 2005 đến 2014, đảm bảo tính đại diện và liên tục.

Phương pháp chọn mẫu chủ yếu là phương pháp chọn mẫu toàn bộ số liệu có sẵn, kết hợp khảo sát ý kiến chuyên gia để bổ sung và kiểm chứng thông tin. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả, phân tích xu hướng và so sánh tỷ trọng cơ cấu ngành, lao động và vốn đầu tư theo thời gian.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2016, bao gồm các giai đoạn: thu thập và xử lý số liệu, khảo sát thực tế, phân tích kết quả và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế: Tỷ trọng ngành nông nghiệp giảm từ 14,65% năm 2010 xuống còn khoảng 10,47% năm 2014, trong khi ngành dịch vụ tăng từ 36,27% lên 41,60%. Ngành công nghiệp và xây dựng giảm nhẹ từ 48,63% xuống 47,94%. Điều này cho thấy xu hướng chuyển dịch sang các ngành có năng suất cao hơn, tuy nhiên tốc độ chuyển dịch còn chậm.

2. Cơ cấu doanh nghiệp theo ngành: Tỷ trọng doanh nghiệp trong ngành thương mại và dịch vụ tăng từ 62,86% năm 2010 lên 66,38% năm 2014, trong khi doanh nghiệp ngành công nghiệp và xây dựng giảm từ 33,21% xuống 30,21%, và doanh nghiệp nông nghiệp giảm nhẹ từ 3,93% xuống 3,41%. Sự chuyển dịch này phản ánh sự tập trung phát triển vào lĩnh vực dịch vụ.

3. Cơ cấu lao động theo ngành: Tỷ trọng lao động trong nông nghiệp giảm từ 34,3% năm 2010 xuống còn khoảng 27%, trong khi lao động trong công nghiệp và xây dựng tăng từ 27,8% lên gần 32%, và lao động trong dịch vụ tăng từ 38,9% lên trên 41%. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động trong nông nghiệp vẫn còn khá cao so với tỷ trọng giá trị sản xuất, cho thấy năng suất lao động trong nông nghiệp thấp hơn nhiều so với các ngành khác.

4. Tăng trưởng kinh tế theo thành phần kinh tế: Khu vực kinh tế ngoài nhà nước có tốc độ tăng trưởng trung bình 11,4% trong giai đoạn 2010-2014, cao hơn khu vực nhà nước (khoảng 10,9%). Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài có quy mô nhỏ và biến động lớn. Điều này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của khu vực tư nhân trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Thảo luận kết quả

Sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của Thành phố Buôn Ma Thuột phản ánh xu hướng phát triển kinh tế hiện đại hóa, với sự gia tăng tỷ trọng ngành dịch vụ và công nghiệp. Tuy nhiên, tốc độ chuyển dịch còn chậm và chưa đồng đều giữa các ngành, đặc biệt là sự giảm tỷ trọng nông nghiệp chưa tương xứng với sự giảm lao động trong ngành này, dẫn đến năng suất lao động thấp và hiệu quả kinh tế chưa cao.

Nguyên nhân chủ yếu bao gồm hạn chế về chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là lao động nông nghiệp còn thiếu kỹ năng và trình độ đào tạo; nguồn vốn đầu tư chưa phân bổ hiệu quả; và các rào cản về cơ chế chính sách, thủ tục hành chính còn phức tạp. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở cấp huyện, thành phố như Buôn Ma Thuột thường diễn ra chậm hơn so với các trung tâm kinh tế lớn do hạn chế về hạ tầng và nguồn lực.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ trọng giá trị sản xuất theo ngành qua các năm, bảng so sánh cơ cấu doanh nghiệp và lao động theo ngành, giúp minh họa rõ nét xu hướng chuyển dịch và những điểm nghẽn cần khắc phục.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Triển khai các chương trình đào tạo nghề chuyên sâu, tập trung vào kỹ năng công nghiệp và dịch vụ, nhằm nâng cao năng suất lao động và đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu ngành. Thời gian thực hiện: 3-5 năm. Chủ thể: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các trường nghề và doanh nghiệp.

2. Đẩy mạnh thu hút và phân bổ vốn đầu tư hiệu quả: Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn vay ưu đãi, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp chế biến và dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng và chính quyền địa phương.

3. Cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước: Rút ngắn thời gian cấp phép, đơn giản hóa thủ tục đăng ký doanh nghiệp và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: UBND thành phố, các sở ngành liên quan.

4. Phát triển hạ tầng kinh tế kỹ thuật và xã hội đồng bộ: Đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, điện, nước, viễn thông và các khu công nghiệp, cụm công nghiệp để tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất và kinh doanh. Thời gian: 5 năm. Chủ thể: UBND thành phố phối hợp với các nhà đầu tư và tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế, tái cơ cấu ngành phù hợp với điều kiện thực tế của Thành phố Buôn Ma Thuột.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ xu hướng chuyển dịch cơ cấu ngành và thành phần kinh tế để lựa chọn lĩnh vực đầu tư hiệu quả, tận dụng các chính sách ưu đãi và cơ hội phát triển.

3. Các tổ chức đào tạo nghề và giáo dục: Điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thị trường lao động và yêu cầu phát triển kinh tế địa phương.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế phát triển: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tiễn và phân tích chuyên sâu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế cấp thành phố, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là gì?
   Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là quá trình thay đổi tỷ trọng các ngành kinh tế trong tổng giá trị sản xuất, phản ánh sự phát triển và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn. Ví dụ, tỷ trọng ngành dịch vụ tăng lên trong khi nông nghiệp giảm xuống là dấu hiệu chuyển dịch cơ cấu.

2. Tại sao chuyển dịch cơ cấu kinh tế quan trọng với Buôn Ma Thuột?
   Vì nó giúp nâng cao năng suất lao động, tăng trưởng kinh tế bền vững và cải thiện đời sống người dân. Thành phố Buôn Ma Thuột đang trong quá trình hiện đại hóa, nên chuyển dịch cơ cấu phù hợp là cần thiết để phát triển kinh tế.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế?
   Bao gồm điều kiện tự nhiên, nguồn lực lao động, vốn đầu tư, công nghệ, thị trường tiêu thụ và chính sách quản lý nhà nước. Ví dụ, nguồn nhân lực chất lượng cao giúp thúc đẩy phát triển công nghiệp và dịch vụ.

4. Tình hình chuyển dịch cơ cấu ngành ở Buôn Ma Thuột hiện nay ra sao?
   Ngành dịch vụ và công nghiệp chiếm gần 90% giá trị sản xuất, nông nghiệp giảm còn khoảng 10%. Tuy nhiên, tốc độ chuyển dịch còn chậm và chưa đồng đều giữa các ngành.

5. Giải pháp nào được đề xuất để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế?
   Bao gồm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường đầu tư hạ tầng và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn. Ví dụ, đào tạo nghề chuyên sâu giúp lao động chuyển sang ngành công nghiệp và dịch vụ.

Kết luận

• Kinh tế Thành phố Buôn Ma Thuột đã có sự tăng trưởng ổn định với tốc độ bình quân 10,44% giai đoạn 2010-2014.
• Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp, phản ánh xu hướng hiện đại hóa.
• Tỷ trọng lao động trong nông nghiệp vẫn còn cao, cho thấy năng suất lao động chưa đồng đều giữa các ngành.
• Các nhân tố như nguồn nhân lực, vốn đầu tư, công nghệ và chính sách có ảnh hưởng quyết định đến quá trình chuyển dịch cơ cấu.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường đầu tư hạ tầng và hỗ trợ doanh nghiệp để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế bền vững.

Tiếp theo, cần triển khai các chương trình đào tạo nghề, cải thiện môi trường đầu tư và hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhằm hiện thực hóa các giải pháp đề xuất. Các nhà quản lý và doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CDCC KINH TẾ 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ Phần này sẽ làm rõ một số vấn ñề lý luận liên quan tới cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Hãy bắt ñầu từ các khái niệm này. Cơ sở lý luận về cơ cấu kinh tế Trên cơ sở cách tiếp cận triết học thì cơ cấu kinh tế nhằm ñể chỉ cách thức tổ chức bên trong của một hệ thống, biểu hiện sự thống nhất của các mối quan hệ qua lại vững chắc giữa các bộ phận của nó.

Nếu theo cách tiếp cận hệ thống thì nền kinh tế với nhiều bộ phận cấu thành và các kiểu cơ cấu hợp thành chúng. Theo thời gian khi nền kinh tế vận ñộng và phát triển thì các bộ phận và các kiểu cơ cấu ñó cũng thay ñổi. Do ñó cơ cấu kinh tế là tổng thể những mối quan hệ về số lượng và chất lượng giữa các bộ phận cấu thành ñó trong một thời gian và trong những ñiều kiện kinh tế - xã hội nhất ñịnh. Mối quan hệ về số lượng giữa các bộ phận cấu thành có thể biểu hiện qua tỷ trọng của mỗi ngành trong GDP, trong tổng lao ñộng hay tổng vốn của nền kinh tế tại một thời ñiểm nào ñó.

Nếu xém xét theo thời gian và trong mối quan hệ giữa các yếu tố ñó sẽ phản ánh mối quan hệ về chất lượng mà thực chất là sự chuyển dịch cơ cấu. Cơ cấu ngành là tương quan về số lượng và chất lượng giữa các bộ phận trong tổng thể kinh tế, thể hiện mối quan hệ hữu cơ và sự tác ñộng qua lại cả về số và chất lượng giữa các ngành với nhau. Các mối quan hệ này ñược hình thành trong những ñiều kiện kinh tế - xã hội nhất ñịnh, luôn luôn vận ñộng và hướng vào những mục tiêu cụ thể. Cơ cấu kinh tế sẽ bao gồm các cơ cấu sau: 8 Cơ cấu ngành kinh tế Trước hết, ñó là số lượng các ngành kinh tế ñược hình thành.

Số lượng ngành kinh tế không cố ñịnh, nó luôn ñược hoàn thiện theo sự phát triển của phân công lao ñộng xã hội. ðầu tiên, người ta căn cứ vào tính chất chuyên môn hoá của sản xuất ñã chia thành 3 nhóm ngành: Khai thác tài nguyên thiên nhiên (gồm nông nghiệp và khai thác khoáng sản); Công nghiệp chế biến; Sản xuất sản phẩm vô hình. Sau này Liên hiệp quốc (UN) căn cứ vào tính chất hoạt ñộng sản xuất ñã chuyển hoạt ñộng khai thác khoáng sản sang ngành công nghiệp và gọi sản xuất sản phẩm vô hình là Dịch vụ. Cơ sở của phân ngành xuất phát từ tính chất phân công lao ñộng xã hội, biểu hiện cụ thể qua sự khác nhau về quy trình công nghệ của các ngành trong quá trình tạo ra sản phẩm vật chất và dịch vụ.

Theo cách phân ngành cấp một Các ngành kinh tế ñược phân thành 3 khu vực hay 3 ngành gộp: Khu vực I bao gồm các ngành nông - lâm - ngư nghiệp; Khu vực II là các ngành công nghiệp và xây dựng; Khu vực III gồm các ngành dịch vụ. Ngoài ra cơ cấu ngành kinh tế thể hiện ở mối quan hệ tương hỗ giữa các ngành với nhau. Mối quan hệ này bao gồm cả mặt số và chất lượng. Mặt số lượng thể hiện tỷ trọng (tính theo GDP, lao ñộng, vốn v.v…) của mỗi ngành trong tổng thể nền kinh tế quốc dân, còn khía cạnh chất lượng phản ánh vị trí, tầm quan trọng của từng ngành và tính chất của sự tác ñộng qua lại giữa các ngành với nhau.

Sự tác ñộng qua lại giữa các ngành có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp. Tác ñộng trực tiếp bao gồm tác ñộng cùng chiều và ngược chiều, còn mối quan hệ gián tiếp ñược thể hiện theo các cấp 1, 2, 3 v.v… Nói chung mối qua hệ của các ngành cả số và chất lượng ñều thường xuyên biến ñổi và ngày càng trở nên phức tạp hơn theo sự phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao ñộng xã hội trong nước và quốc tế. 9 Cơ cấu thành phần kinh tế ðây là tổng thể các bộ phận cấu thành của nền kinh tế theo hình thức sở hữu. Thường biểu thị theo cơ cấu sản lượng hay nguồn lực của các thành phần kinh tế.

Các bộ phận cấu thành này luôn thay ñổi theo xu hướng khác nhau dưới tác ñộng của nhiều nhân tố tự nhiên, kinh tế xã hội. Cơ sở lý luận về CDCC kinh tế Sự thay ñổi của cơ cấu kinh tế theo thời gian từ trạng thái và trình ñộ này tới một trạng thái và trình ñộ khác phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội và các ñiều kiện vốn có nhưng không lặp lại trạng thái cũ ñược gọi là Chuyến dịch cơ cấu. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố như ñiều kiện tự nhiên, nguồn nhân lực, vốn, công nghệ, thị trường và chính sách. Nhưng cũng có cách phân loại các nhân tố theo khía cạnh ñầu vào như các nguồn tự nhiên, nguồn lực con người, vốn, hay khía cạnh ñầu ra chẳng hạn thị trường, thói quen tiêu dùng và nhóm nhân tố về cơ chế.

Nhưng dù phân chia theo cách nào thì ñều khẳng ñịnh cơ cấu kinh tế của mỗi nước hay ñịa phương hình thành và thay ñổi tuỳ theo sự thay ñổi của các yếu tố này. Trong quá trình phát triển kinh tế, cơ cấu kinh tế (ñặc biệt là cơ cấu ngành) luôn chuyển dịch theo một xu hướng nào ñó qua ñó thay ñổi trình ñộ phát triển kinh tế. Nếu căn cứ theo 5 giai ñoạn trong quá trình phát triển kinh tế của các quốc gia: xã hội truyền thống, chuận bị cất cánh, cất cánh, trưởng thành và tiêu dùng cao, mỗi giai ñoạn ñó có một cơ cấu kinh tế ñặc trưng. Nhưng tính quy luật ñược quan tâm và sử dụng ñể ñánh giá nhiều nhất trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế ñó là chuyển từ kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp (Hollis Chenery 1974).

10 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế có các xu hướng khác nhau và có các ñiều kiện nhất ñịnh. Các xu hướng này tuân theo các tính quy luận nhất ñịnh và trong các ñiều kiện nhất ñịnh. Ý nghĩa của CDCC và xu hướng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế Xét trên khía cạnh tăng trưởng và phát triển kinh tế thì dạng cơ cấu ngành ñược xem là quan trọng nhất, ñược quan tâm nghiên cứu nhiều nhất vì nó phản ánh sự phát triển của khoa học công nghệ, lực lượng sản xuất, phân công lao ñộng chuyên môn hoá và hợp tác sản xuất. Trạng thái cơ cấu ngành là dấu hiệu phản ánh trình ñộ phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.

Quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành là một quá trình diễn ra liên tục và gắn liền với sự phát triển kinh tế. Ngược lại, nhịp ñộ phát triển, tính chất bền vững của quá trình tăng trưởng lại phụ thuộc vào khả năng chuyển dịch cơ cấu ngành linh hoạt, phù hợp với những ñiều kiện bên trong, bên ngoaì và các lợi thế tương ñối của nền kinh tế. Mối quan hệ giữa chuyển dịch cơ cấu ngành với sự phát triển chung của nền kinh tế có ý nghĩa hết sức quan trọng. CDCC kinh tế luôn ñi cùng một ñộng thái về phân bố các nguồn lực hạn hẹp của một quốc gia.

Sự chuyển dịch cơ cấu ngành thể hiện tính hiệu quả của việc phân bố nguồn lực. Trong nền kinh tế hội nhập quốc tế và khu vực ngày càng phát triển thì việc lựa chọn và chuyển dịch hợp lý cơ cấu ngành thể hiện ñược các lợi thế tương ñối và khả năng cạnh tranh của một quốc gia trong nền kinh tế toàn cầu, là cơ sở cho sự chủ ñộng tham gia và thực hiện hội nhập thắng lợi. Nền kinh tế Việt Nam hiện nay ñang ñòi hỏi phải ñược tái cấu trúc lại ñể phát triển bền vững trong những năm tới theo hướng khai thác tốt tiềm năng và theo chiều sâu. CÁC NỘI DUNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ 1.

Chuyển dịch cơ cấu theo ngành kinh tế Theo Tổng cục Thống kê trong phân ngành kinh tế cấp 1, nền kinh tế Việt Nam có ba ngành hay khu vực lớn. ðó là nông lâm thủy sản, công nghiệp - xây dựng và dịch vụ. Ba ngành này tạo ra toàn bộ sản lượng hay GDP của nền kinh tế. Cơ cấu ngành này quyết ñịnh năng lực sản xuất và tăng trưởng của nền kinh tế.

Sự phân bổ này ñã tạo ra năng lực sản xuất của các ngành nhưng nó chịu sự chi phối bởi kiểu vận hành của nền kinh tế. Quá trình này ñồng thời cũng chịu ảnh hưởng của cấu trúc nhu cầu thị trường. Những nhận ñịnh này ñã ñược khẳng ñịnh từ các lý thuyết về cơ cấu và CDCC kinh tế. Cơ cấu ngành kinh tế là tổng thể những mối quan hệ về số lượng và chất lượng giữa các ngành kinh tế trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân trong một thời gian và trong những ñiều kiện kinh tế - xã hội nhất ñịnh.

Cơ cấu ngành ñược thể hiện bằng tỷ trọng giá trị gia tăng của từng ngành trong tổng sản lượng GDP của nền kinh tế. Với cấp huyện, do không thể thực hiện ño lường kết quả sản xuất bằng GDP nên sẽ sử dụng thay bằng chỉ tiêu giá trị sản xuất - GO. Do ñó cơ cấu ngành kinh tế của huyện ñược thể hiện bằng tỷ trọng giá trị sản xuất của từng ngành trong giá trị sản xuất - GO của nền kinh tế. Nếu tiếp cận theo ñầu vào thì cơ cấu ngành kinh tế còn ñược biểu thị bằng tỷ trọng vốn, lao ñộng, tài nguyên… cho từng ngành trong nền kinh tế.

Thông qua tỷ trọng giữa ñầu vào và ñầu ra sẽ cho phép ñánh giá khía cạnh hiệu quả kinh tế của các ngành. Sự thay ñổi của cơ cấu kinh tế theo thời gian ñược thể hiện bằng sự thay ñổi tỷ trọng các nhân tố sản xuất phân bổ cho từng ngành hay sự thay ñổi tỷ trọng giá trị sản xuất của từng ngành trong tổng giá trị sản xuất chung ñược gọi là CDCC ngành kinh tế. ðây là sự thay ñổi và dịch chuyển từ trạng thái và 12 trình ñộ này tới một trạng thái và trình ñộ khác phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội và các ñiều kiện vốn có nhưng không lặp lại trạng thái cũ. Trong quá trình vận ñộng của nền kinh tế, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế luôn diễn ra theo hai chiều hướng chủ ñộng và tự phát.