Luận văn thạc sĩ an analysis of english vietnamese translation of the terminologies in electronics and electrical engineering texts

Luận văn: Phân tích dịch Anh-Việt thuật ngữ điện tử, điện kỹ thuật. Nghiên cứu chuyên sâu về dịch thuật, tối ưu hóa thuật ngữ chuyên ngành.

• Tác giả: Nguyễn Hà My
• Người hướng dẫn: Assoc. Lê Hùng Tiến
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: An Analysis Of English-Vietnamese Translation Of The Terminologies In Electronics And Electrical Engineering Texts (Phân tích cách dịch Anh-Việt các thuật ngữ chuyên ngành Điện Điện tử)
• Loại tài liệu: MA Thesis
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Khám phá luận văn thạc sĩ dịch thuật thuật ngữ điện tử Anh Việt

Luận văn thạc sĩ với chủ đề “An analysis of English-Vietnamese translation of the terminologies in electronics and electrical engineering texts” là một công trình nghiên cứu chuyên sâu, có giá trị cao trong lĩnh vực ngôn ngữ Anh và dịch thuật chuyên ngành kỹ thuật. Tài liệu này không chỉ là một khóa luận tốt nghiệp ngôn ngữ Anh thông thường mà còn là một nguồn tham khảo quan trọng cho các biên dịch viên, kỹ sư và sinh viên. Nghiên cứu tập trung vào việc phân tích đối chiếu dịch thuật các thuật ngữ trong ngành Điện - Điện tử (EEE), một lĩnh vực đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Trọng tâm của luận văn là xác định các chiến lược và thủ thuật (translation procedures) được áp dụng khi chuyển ngữ các thuật ngữ đơn (simple terms) và thuật ngữ phức hợp (complex terms) từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Dữ liệu được thu thập chủ yếu từ cuốn từ điển “An English – Vietnamese Usage Electricity Dictionary” của kỹ sư Trương Quang Thiện. Mục tiêu của nghiên cứu là hệ thống hóa các phương pháp dịch, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng chuyển ngữ tài liệu kỹ thuật, đặc biệt là trong việc xây dựng một hệ thống thuật ngữ điện tử Anh-Việt nhất quán và dễ hiểu. Việc phân tích này giúp làm rõ các thách thức và đưa ra hướng dẫn thực tiễn, góp phần giải quyết vấn đề dịch thuật ngữ một cách hiệu quả.

1.1. Tầm quan trọng của dịch thuật chuyên ngành kỹ thuật điện

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, dịch thuật chuyên ngành kỹ thuật đóng vai trò cầu nối không thể thiếu, giúp chuyển giao tri thức và công nghệ giữa các quốc gia. Đặc biệt, với ngành kỹ thuật điện - điện tử, việc dịch chính xác các thuật ngữ kỹ thuật điện là yếu tố sống còn, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn vận hành, hiệu quả sản xuất và chất lượng nghiên cứu. Một bản dịch sai có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng về cả kinh tế và kỹ thuật. Do đó, việc nghiên cứu các phương pháp dịch thuật tối ưu cho thuật ngữ điện tử Anh-Việt không chỉ mang ý nghĩa học thuật mà còn có giá trị ứng dụng thực tiễn to lớn. Luận văn này đáp ứng nhu cầu cấp thiết đó bằng cách cung cấp một cái nhìn hệ thống về các chiến lược dịch đã và đang được sử dụng, tạo nền tảng cho việc chuẩn hóa trong tương lai.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu của khóa luận tốt nghiệp

Luận văn đặt ra mục tiêu chính là nhận diện và phân loại các chiến lược được sử dụng để dịch thuật ngữ điện tử Anh-Việt. Để đạt được mục tiêu này, nghiên cứu trả lời câu hỏi cốt lõi: “Những chiến lược nào được sử dụng để dịch các thuật ngữ chuyên ngành Điện - Điện tử trong các văn bản kỹ thuật?”. Phạm vi của khóa luận tốt nghiệp ngôn ngữ Anh này được giới hạn trong việc phân tích các thuật ngữ từ cuốn từ điển chuyên ngành của kỹ sư Trương Quang Thiện, xuất bản năm 2004. Bằng cách giới hạn nguồn dữ liệu, nghiên cứu đảm bảo tính tập trung và chiều sâu trong phân tích, tránh sự dàn trải. Các thuật ngữ được phân thành hai nhóm chính: thuật ngữ đơn và thuật ngữ phức hợp (danh ngữ), làm cơ sở cho việc phân tích các thủ thuật dịch thuật cụ thể.

II. Top thách thức trong dịch thuật thuật ngữ điện tử Anh Việt

Việc chuyển ngữ tài liệu kỹ thuật luôn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là khi xử lý hệ thống thuật ngữ phức tạp của ngành Điện - Điện tử. Một trong những khó khăn lớn nhất là đạt được dịch thuật tương đương (equivalence in translation). Theo tác giả luận văn, sự tương đương không chỉ nằm ở cấp độ từ vựng mà còn ở ý nghĩa, chức năng và ngữ cảnh. Nhiều thuật ngữ tiếng Anh không có từ tương ứng trực tiếp trong tiếng Việt, buộc người dịch phải tìm kiếm các giải pháp thay thế. Hơn nữa, đặc điểm thuật ngữ khoa học kỹ thuật là tính chính xác, đơn nghĩa và hệ thống cao. Tuy nhiên, sự phát triển không ngừng của công nghệ tạo ra các khái niệm mới (neologisms), đòi hỏi phải có thuật ngữ mới tương ứng trong ngôn ngữ đích, đây là một vấn đề dịch thuật ngữ nan giải. Sự đa nghĩa (polysemy) của một số từ trong ngôn ngữ chung khi đi vào chuyên ngành cũng là một cái bẫy. Ví dụ, từ 'conductor' có thể là 'chất dẫn', 'vật dẫn' hoặc 'dây dẫn' tùy thuộc vào ngữ cảnh. Những thách thức này đòi hỏi người dịch không chỉ giỏi ngoại ngữ mà còn phải có kiến thức chuyên môn sâu rộng để đảm bảo bản dịch vừa chính xác về mặt kỹ thuật, vừa tự nhiên trong tiếng Việt.

2.1. Vấn đề dịch thuật ngữ và tìm kiếm sự tương đương equivalence

Khái niệm tương đương luôn là trung tâm của các nghiên cứu dịch thuật. Trong dịch thuật chuyên ngành kỹ thuật, việc tìm kiếm sự tương đương càng trở nên quan trọng. Luận văn chỉ ra rằng, người dịch thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu hụt từ vựng kỹ thuật trong tiếng Việt để diễn tả các khái niệm mới. Vấn đề dịch thuật ngữ nảy sinh khi phải lựa chọn giữa việc tạo ra một thuật ngữ mới, vay mượn từ gốc, hay sử dụng một cụm từ mô tả. Mỗi lựa chọn đều có ưu và nhược điểm riêng. Việc đạt được dịch thuật tương đương không chỉ là dịch đúng nghĩa đen mà còn phải đảm bảo thuật ngữ đó được cộng đồng chuyên môn chấp nhận và sử dụng một cách nhất quán. Đây là một quá trình đòi hỏi sự hợp tác giữa các nhà ngôn ngữ học và các chuyên gia kỹ thuật.

2.2. Đặc điểm thuật ngữ khoa học kỹ thuật gây khó khăn

Các thuật ngữ kỹ thuật điện mang những đặc điểm riêng biệt. Chúng thường được cấu tạo từ các từ gốc Latin, Hy Lạp, hoặc là các từ ghép, từ viết tắt (acronyms) và từ mượn. Đặc điểm thuật ngữ khoa học kỹ thuật là tính chính xác và đơn nghĩa trong một ngữ cảnh chuyên môn cụ thể. Tuy nhiên, sự phức tạp về cấu trúc (ví dụ: 'thermostatic expansion valve') và sự trừu tượng của khái niệm (ví dụ: 'impedance') là rào cản lớn. Người dịch phải hiểu sâu về bản chất của khái niệm để có thể tìm ra cách diễn đạt phù hợp nhất. Hơn nữa, các thuật ngữ thường nằm trong một hệ thống logic chặt chẽ, việc dịch sai một thuật ngữ có thể ảnh hưởng đến việc hiểu toàn bộ hệ thống.

III. Phương pháp dịch thuật thuật ngữ điện tử Anh Việt phổ biến

Luận văn đã tiến hành một phân tích đối chiếu dịch thuật kỹ lưỡng và chỉ ra các phương pháp dịch thuật chuyên ngành được sử dụng phổ biến nhất cho thuật ngữ điện tử Anh-Việt. Trong đó, hai phương pháp nền tảng là dịch nguyên văn (Literal Translation) và chuyển ngữ/vay mượn (Transference/Loan words) được áp dụng rộng rãi. Dịch nguyên văn là phương pháp chuyển đổi trực tiếp từ-sang-từ hoặc cụm-từ-sang-cụm-từ, tôn trọng cấu trúc ngữ pháp của ngôn ngữ đích. Ví dụ, 'alternating current' được dịch là 'dòng điện xoay chiều'. Phương pháp này hiệu quả với các thuật ngữ có cấu trúc tương đồng giữa hai ngôn ngữ. Ngược lại, phương pháp chuyển ngữ (transference) là quá trình giữ nguyên từ gốc của ngôn ngữ nguồn và đưa vào ngôn ngữ đích. Đây là giải pháp thường thấy cho các khái niệm mới chưa được bản địa hóa, các đơn vị đo lường quốc tế, và các tên riêng (eponyms). Ví dụ điển hình là 'transistor', 'radar', 'volt', 'zener diode'. Phương pháp này giúp duy trì tính quốc tế của thuật ngữ nhưng đôi khi gây khó khăn cho người đọc không quen thuộc. Việc lựa chọn giữa hai phương pháp này phụ thuộc vào mức độ phổ biến của thuật ngữ và đối tượng độc giả.

3.1. Phân tích đối chiếu dịch thuật bằng phương pháp dịch nguyên văn

Dịch nguyên văn (Literal Translation) là một trong những translation procedures cơ bản. Luận văn chỉ ra rằng phương pháp này được áp dụng cho cả thuật ngữ đơn và thuật ngữ phức hợp. Ví dụ, danh từ 'absorber' được dịch là 'bộ hấp thụ', động từ 'amplify' là 'khuếch đại'. Đối với các danh ngữ, cấu trúc thường được giữ lại nhưng thay đổi trật tự từ, ví dụ 'absolute pressure' trở thành 'áp suất tuyệt đối'. Ưu điểm của phương pháp này là sự rõ ràng, trực tiếp và giữ được ý nghĩa cốt lõi. Tuy nhiên, việc áp dụng máy móc có thể tạo ra những cụm từ không tự nhiên trong tiếng Việt. Do đó, người dịch cần có sự nhạy bén về ngôn ngữ để điều chỉnh cho phù hợp.

3.2. Thủ thuật chuyển ngữ Transference và vay mượn từ

Chuyển ngữ, hay vay mượn từ (loan words), là một chiến lược không thể thiếu trong technical terminology translation. Luận văn phân loại các trường hợp sử dụng phương pháp này, bao gồm: các khái niệm hiện đại chưa có từ tương đương (ví dụ: 'transistor' -> 'tranzito'), các đơn vị đo lường quốc tế ('volt' -> 'vôn'), tên riêng của nhà phát minh ('Morse code' -> 'mã morse'), và các từ viết tắt ('AC' -> 'AC' hoặc 'điện xoay chiều'). Việc vay mượn giúp lấp đầy khoảng trống từ vựng một cách nhanh chóng và đảm bảo tính nhất quán toàn cầu. Đôi khi, từ vay mượn được đi kèm với một cụm từ mô tả chức năng để làm rõ nghĩa, ví dụ: 'Thyristor' -> 'Thyristo (linh kiện bán dẫn bốn lớp PNPN)'. Chiến lược này cho thấy sự linh hoạt và thực dụng trong dịch thuật chuyên ngành kỹ thuật.

3.3. Áp dụng tự nhiên hóa Naturalization trong dịch thuật

Tự nhiên hóa là bước tiếp theo của chuyển ngữ. Luận văn phân biệt rõ hai khái niệm này. Trong khi chuyển ngữ giữ nguyên dạng viết của từ gốc ('electron', 'diode'), tự nhiên hóa điều chỉnh từ vay mượn cho phù hợp với cách phát âm và hình thái học của tiếng Việt. Ví dụ, 'piston' được tự nhiên hóa thành 'pít tông', 'radar' thành 'ra đa'. Quá trình này giúp các thuật ngữ trở nên gần gũi và dễ sử dụng hơn đối với người Việt, đặc biệt là trong giao tiếp nói. Mặc dù có thể dẫn đến sự đa dạng trong cách viết (ví dụ: 'tran-zi-to' cho 'transistor'), tự nhiên hóa vẫn được ưa chuộng vì nó thúc đẩy sự hội nhập của từ vay mượn vào hệ thống thuật ngữ điện tử của tiếng Việt.

IV. Bí quyết chuyển vị và dùng từ Hán Việt khi dịch thuật kỹ thuật

Ngoài các phương pháp cơ bản, luận văn còn đi sâu vào các kỹ thuật dịch thuật phức tạp hơn, mang lại hiệu quả cao trong việc xử lý thuật ngữ kỹ thuật điện. Một trong những translation procedures quan trọng nhất là chuyển vị (Transposition). Đây là sự thay đổi về cấu trúc ngữ pháp khi chuyển từ ngôn ngữ nguồn sang ngôn ngữ đích mà không làm thay đổi ý nghĩa. Kỹ thuật này đặc biệt hữu ích khi dịch các danh ngữ phức hợp trong tiếng Anh, vốn có trật tự bổ ngữ đứng trước danh từ chính, ngược lại với tiếng Việt. Bên cạnh đó, việc sử dụng các yếu tố Hán-Việt cũng được xem là một "bí quyết" trong dịch thuật chuyên ngành kỹ thuật. Các từ Hán-Việt như 'công suất', 'cảm ứng', 'chu kỳ' mang lại sắc thái trang trọng, học thuật và ngắn gọn, rất phù hợp với phong cách của văn bản khoa học. Chúng giúp tạo ra các thuật ngữ súc tích, dễ nhớ và có tính hệ thống cao. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chuyển vị, sử dụng từ Hán-Việt và các kỹ thuật khác như lược bỏ (omission) hay diễn giải (paraphrase) chính là chìa khóa để tạo ra một bản dịch chất lượng, vừa chính xác về nội dung vừa tự nhiên về văn phong.

4.1. Kỹ thuật chuyển vị Transposition cho thuật ngữ phức hợp

Kỹ thuật chuyển vị là sự thay đổi trật tự từ. Luận văn chỉ ra đây là một thủ thuật gần như tự động khi dịch danh ngữ Anh-Việt. Ví dụ, cấu trúc 'Classifier + Thing' trong tiếng Anh như 'air capacitor' được chuyển thành 'Thing + Classifier' trong tiếng Việt: 'tụ không khí'. Tương tự, một cấu trúc phức tạp hơn như 'surface leakage current' (Bổ ngữ 1 + Bổ ngữ 2 + Danh từ chính) được đảo ngược thành 'dòng điện (chính) rò (bổ ngữ 2) bề mặt (bổ ngữ 1)'. Việc nắm vững quy tắc chuyển vị này giúp người dịch xử lý các thuật ngữ dài và phức tạp một cách hệ thống, đảm bảo không bỏ sót thông tin và giữ được sự rõ ràng của thuật ngữ gốc.

4.2. Vai trò của yếu tố Hán Việt trong hệ thống thuật ngữ điện tử

Các yếu tố Hán-Việt đóng một vai trò quan trọng trong việc xây dựng hệ thống thuật ngữ điện tử của Việt Nam. Luận văn chứng minh rằng rất nhiều thuật ngữ tiếng Anh được dịch thành công nhờ vào vốn từ Hán-Việt. Các từ như 'power' -> 'công suất', 'resonantor' -> 'bộ cộng hưởng' không chỉ tương đương về nghĩa mà còn ngắn gọn và mang tính học thuật cao. Sử dụng từ Hán-Việt giúp tránh việc phải vay mượn từ tiếng Anh một cách ồ ạt, đồng thời tạo ra các thuật ngữ dễ dàng kết hợp với nhau để tạo thành các khái niệm mới. Đây là một lợi thế lớn của tiếng Việt trong việc tiếp nhận và phát triển thuật ngữ khoa học.

V. Hướng dẫn ứng dụng kết quả từ luận văn biên phiên dịch này

Kết quả nghiên cứu của luận văn ngành biên phiên dịch này không chỉ dừng lại ở mức độ lý thuyết mà còn cung cấp những hướng dẫn ứng dụng thực tiễn quý báu. Dựa trên việc tổng hợp 12 nhóm thuật ngữ và các chiến lược dịch tương ứng, luận văn đưa ra một khuôn khổ tham chiếu cho người dịch. Khi gặp một thuật ngữ kỹ thuật điện mới, người dịch có thể đối chiếu với các nhóm đã được phân loại để lựa chọn phương pháp phù hợp nhất, từ dịch nguyên văn, vay mượn, chuyển vị cho đến sử dụng từ Hán-Việt. Luận văn cũng đề xuất các giải pháp cho những vấn đề dịch thuật ngữ thường gặp. Một trong những giải pháp quan trọng là sự cần thiết của việc hợp tác giữa chuyên gia ngôn ngữ và chuyên gia kỹ thuật. Chuyên gia ngôn ngữ đảm bảo bản dịch tự nhiên và đúng ngữ pháp, trong khi chuyên gia kỹ thuật xác thực tính chính xác của khái niệm. Bên cạnh đó, luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các bộ từ điển và cơ sở dữ liệu thuật ngữ chuyên ngành được chuẩn hóa để đảm bảo tính nhất quán. Những gợi ý này là kim chỉ nam cho cả công tác đào tạo và thực hành dịch thuật chuyên ngành kỹ thuật.

5.1. Tổng hợp các nhóm thuật ngữ kỹ thuật điện và chiến lược dịch

Luận văn đã hệ thống hóa một cách khoa học các nhóm thuật ngữ và chiến lược dịch đi kèm. Các nhóm này bao gồm: thuật ngữ đơn, thuật ngữ chỉ khái niệm mới, đơn vị đo lường, tên riêng (eponyms), từ viết tắt, danh ngữ (danh từ + danh từ), thuật ngữ phức tạp về ngữ nghĩa, cấu trúc 'noun + of + noun', v.v. Với mỗi nhóm, một hoặc nhiều chiến lược dịch ưu tiên được đề xuất. Ví dụ, với tên riêng, chiến lược là chuyển ngữ tên riêng và dịch danh từ chung đi kèm ('Edison cell' -> 'Pin Edison'). Với các thuật ngữ phức tạp, chiến lược là diễn giải bằng một cụm từ hoặc mệnh đề. Bảng tổng hợp này hoạt động như một cẩm nang, giúp người dịch đưa ra quyết định nhanh chóng và có cơ sở.

5.2. Gợi ý giải pháp cho các vấn đề dịch thuật ngữ thường gặp

Nghiên cứu chỉ ra rằng các sai sót trong dịch thuật thường xuất phát từ ba yếu tố: kiến thức chuyên môn hạn chế, năng lực tiếng Anh chưa đủ, và thiếu kỹ năng dịch thuật. Để khắc phục, luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể. Đối với người dịch chuyên nghiệp, cần liên tục cập nhật kiến thức ngành và trau dồi kỹ năng nghiên cứu thuật ngữ. Đối với các chuyên gia kỹ thuật tham gia dịch, cần nâng cao trình độ tiếng Anh và tìm hiểu các nguyên tắc dịch thuật cơ bản. Giải pháp tối ưu nhất được nhấn mạnh là sự hợp tác chặt chẽ. Việc xây dựng các nhóm làm việc liên ngành, các diễn đàn trao đổi và các hệ thống thuật ngữ dùng chung sẽ là chìa khóa để giải quyết triệt để vấn đề dịch thuật ngữ và nâng cao chất lượng chung của các tài liệu kỹ thuật bằng tiếng Việt.

VI. Tương lai của dịch thuật chuyên ngành kỹ thuật từ luận văn

Công trình luận văn thạc sĩ này không chỉ tổng kết các phương pháp hiện hành mà còn mở ra những định hướng quan trọng cho tương lai của ngành dịch thuật chuyên ngành kỹ thuật tại Việt Nam. Nó khẳng định rằng dịch thuật không chỉ là một công việc ngôn ngữ đơn thuần mà là một hoạt động khoa học đòi hỏi sự chính xác, hệ thống và liên ngành. Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp một bộ khung phân tích và một tập hợp các chiến lược đã được kiểm chứng, làm nền tảng cho các nghiên cứu sâu hơn và cho việc chuẩn hóa thuật ngữ. Trong tương lai, hướng nghiên cứu có thể được mở rộng ra ngoài phạm vi từ vựng, đi vào phân tích dịch thuật ở cấp độ câu và văn bản kỹ thuật. Hơn nữa, việc nghiên cứu ảnh hưởng của các công cụ dịch thuật hiện đại (CAT tools, AI) đến quá trình xử lý thuật ngữ điện tử Anh-Việt cũng là một lĩnh vực đầy hứa hẹn. Cuối cùng, luận văn là một lời kêu gọi cho sự hợp tác mạnh mẽ hơn giữa các học giả, biên dịch viên và chuyên gia kỹ thuật để cùng nhau xây dựng một hệ thống thuật ngữ điện tử Việt Nam phong phú, chính xác và thống nhất, đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

6.1. Đóng góp của luận văn cho ngành biên phiên dịch kỹ thuật

Đây là một luận văn ngành biên phiên dịch có đóng góp thực tiễn rõ rệt. Thứ nhất, nó hệ thống hóa các thủ thuật dịch thuật (translation procedures) cho một lĩnh vực chuyên ngành hẹp nhưng cực kỳ quan trọng. Thứ hai, nó cung cấp dữ liệu và ví dụ minh họa phong phú, giúp người đọc, đặc biệt là sinh viên và người mới vào nghề, có được cái nhìn trực quan về các thách thức và cách giải quyết. Thứ ba, các đề xuất về giải pháp, đặc biệt là việc tăng cường hợp tác liên ngành, có thể định hướng cho các hoạt động đào tạo và thực hành dịch thuật trong tương lai. Công trình này là một minh chứng cho thấy nghiên cứu học thuật có thể phục vụ trực tiếp cho việc nâng cao chất lượng chuyên môn trong ngành.

6.2. Hướng nghiên cứu mở rộng về dịch thuật thuật ngữ

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, luận văn cũng chỉ ra những hạn chế và gợi mở các hướng nghiên cứu mới. Một hướng đi tiềm năng là mở rộng phạm vi dữ liệu, không chỉ phân tích từ một cuốn từ điển mà còn từ các tài liệu kỹ thuật thực tế như sách hướng dẫn, bài báo khoa học. Điều này sẽ giúp đánh giá mức độ ứng dụng của các chiến lược dịch trong ngữ cảnh thực. Một hướng khác là thực hiện các nghiên cứu so sánh việc dịch thuật ngữ trong các chuyên ngành kỹ thuật khác nhau (cơ khí, hóa học, xây dựng) để tìm ra những điểm chung và khác biệt. Cuối cùng, nghiên cứu về vai trò của người đọc (kỹ sư, sinh viên, công nhân kỹ thuật) trong việc tiếp nhận và chấp nhận các thuật ngữ điện tử Anh-Việt được dịch cũng là một đề tài đáng quan tâm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES NGUYỄN HÀ MY AN ANALYSIS OF ENGLISH-VIETNAMESE TRANSLATION OF THE TERMINOLOGIES IN ELECTRONICS AND ELECTRICAL ENGINEERING TEXTS (Phân tích cách dịch Anh-Việt các thuật ngữ chuyên ngành Điện Điện tử) MA THESIS – TYPE 1 Field: English Linguistics Code: 8220201.01 HANOI - 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ KHOA SAU ĐẠI HỌC NGUYỄN HÀ MY AN ANALYSIS OF ENGLISH-VIETNAMESE TRANSLATION OF THE TERMINOLOGIES IN ELECTRONICS AND ELECTRICAL ENGINEERING TEXTS (Phân tích cách dịch Anh-Việt các thuật ngữ chuyên ngành Điện Điện tử) MA THESIS – TYPE 1 Ngành : Ngôn ngữ Anh Mã : 8220201. LÊ HÙNG TIẾN HÀ NỘI - 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CERTIFICATE OF ORIGINALITY I, Nguyễn Hà My, herby claim the originality of my study. Unless otherwise indicated, this is my own piece of academic accomplishment. Signature TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS On the completion of this thesis, I would like to express my deepest gratitude to my supervisor, Assoc.

Lê Hùng Tiến for his critical comments, helpful suggestions as well as her supportive encouragement from the beginning stage of working out the research proposal to the final stage of writing up the thesis. Without his valuable guidance, this thesis would be far from completed. I take this opportunity to extent my special thanks to all lecturers of Faculty of Post-Graduate Studies at University of Languages and International Studies, for their useful lectures during my course. Finally, I would also like to thank to my family and my classmates for their great support and encouragement during the time I was conducting this thesis.

Hanoi, November, 2018 i (LUAN.texts TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT Translation Studies always draws attention from students of English as a second language and from translators who are major in Linguistics. And terminology translation has been also aroused more concern from translators in recent time. In this research, the analysis of English Vietnamese translation of Electronics and Electrical engineering is studied. The purpose of this research is to classify Electronics and Electrical Engineering terminology, then figure out the strategies used to transfer them from English to Vietnamese.

Terminologies are taken from a dictionary in Electronics and Electrical Engineering. These words were categories into two groups: single (simple) and nominal (complex). After that, the analysis on these groups is made in terms of applied strategies. For further studies, the related topics are open to many other researchers in the application of the other majors‟ terminology and the expansion of the scope of this study.texts TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS ABSTRACT.

ii LIST OF ABBREVIATIONS. Scope of the study. Aims of the study. Organization of the study.

2 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW. Classification of EEE term. Translation strategies and procedures. Translation of terminology.

Design of the study. Procedure of data collection. 16 CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSION. The common strategies and procedures used in the translation of EEE terms.

Translation of the single terms by literal translation .texts TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Translation of the single terms by transference (the use of loan words). Transference and naturalization. The translation of compound terms by transposition procedure.

Other strategies and procedures. The translation of EEE terms by the use of Sino elements. Possible causes and solutions .texts TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS ST Source Text TT Target Text EEE Electronics and Electrical Engineering v (LUAN.texts TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 1: INTRODUCTION This chapter presents the research topic and the reasons for choosing it. Besides, the aim, objectives and the scope of the study are also provided in this chapter.

Rationale Equivalence has always been in the center of argument since translation study appeared. There exists several points of view on the equivalence of source text and target text in terms of form, meaning, function,…but in general, equivalence needs to be considered seriously and requires to be studied carefully with knowledge and experience from researchers. In translation field, terminology is seen as a challenge for translator to convey the meaning from source language into target language depending on the purpose and the context each terminology is used. And that is not exception for translation of Electronics and Electrical Engineering (EEE) terms.

As a branch of English for Specific Purposes (ESP), vocabulary related to each major is very crucial and paid a lot of attention from translators also teachers to get the equivalent meaning in target language with researching or teaching targets. And as a very useful tool for this challenge, dictionary for each field has been developed to assist in transferring meaning and helping language users save time and have a closer look on the terminology. However, the equivalence of these translation versions has not been studied to build up an equivalence system or categorize the equivalent levels for terminology. Users can read the word in both source language and target language wondering the conveyed meaning in many circumstances.

Therefore, the researcher would like to carry out this thesis research in the hope for standardizing the equivalence system applied for terminology and classifying the translated words into each type of equivalence. Scope of the study Due to limitedness of time, experience also knowledge, this paper only covers EEE 1 (LUAN.texts TIEU LUAN MOI download : [e-mail] terminologies in the dictionary book: “An English – Vietnamese Usage Electricity Dictionary” by Engineer Truong Quang Thien, Quang Hung published in 2004 by Statistics Publisher. As stated above, the researcher only chooses one book to explore and analyze appeared terminologies. Aims of the study  To draw out the strategies that may apply to the translation of EEE terminologies  To suggest some implications for translating EEE terminology 1.

Research questions To reach the aims above, researcher is going to answer this research question: What strategies are used to translate EEE terminologies in EEE texts? 1. Organization of the study The paper is divided into 5 chapters as below: Chapter 1: Introduction This chapter provides readers an overview of the study including the reason for choosing the topic, scope, aims, and its organization. Chapter 2: Literature Review Theoretical background in the light of which the research matters is discussed in this chapter. Chapter 3: Methodology The chapter describes the strategies applied to investigate the research matters.

Chapter 4: Findings and Discussion This chapter presents analyses and discusses the results that the researcher found out from the collected data. It also gives answer to the two research questions. Chapter 5: Conclusion The chapter summarizes the overall study and suggests some forms of further studies on the field.texts TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW This second chapter presents the literature review of the study or the background knowledge of translation, translation of terminology, translation equivalence. To begin with, definition of translation and terminology will be shown.

The second focus of this chapter is on translation methods and strategies applied in transferring technical terminology. Definition Several linguists, for a long time, raised a question about the definition of terminology regarding to establish its structure and meaning. According to Dubuc (1997), “Terminology originally referred to the technical terms and expressions used in art, a science or a specialized subject.” In another sense, “Terminology took a broader meaning to refer to the investigation of such special or technical terms, it involves the systematic research and identification of the terms specific to a subject and the concepts they present”. It has to be differentiated with normal words in daily life or the ordinary conversation when coming to terminology, a word can has a meaning in normal sense but it can be totally different referring to a concept or a phenomenon in scientific field.

Moreover, he also defined terminology as a “discipline aimed at systematically identifying specialized terms in the context in which they are used, analyzing the concepts the they present in that context, and creating and standardizing terms if need be, to meet the user‟s need for means of expression.” The terminologist mentions three types of terminology: simple terms, complex terms and phrase. This is one of the ways researchers can apply to record the terminologies and categorize them. Simple terms Simple terms are one-word units which can be different parts of speech. Each represents a single concept in a subject field.texts TIEU LUAN MOI download : [e-mail] dedicated (adj) are examples of simple terms in office automation.

Complex terms Complex terms are made up of two or more words. Like simple terms, they represent a single concept in a given field and can be different parts of speech. Desktop publishing (n), computer-aided design (n), integrated services digital network (n), user-friendly (adj) are examples of complex terms in office automation. Elimination of any word in a complex unit would change the concept: desktop publishing and publishing have quite different meanings, as do user-friendly and friendly.

Terminological phrases Although phrasal units are never used as main entries by the lexicographer, they hold particular interest for the terminologist, as they constitute turns of phrase characteristically used in a special field. Examples of phrases in office automation include to automate office procedures (verbal), in broadcast mode (prepositional) 2. Term creation The main purpose of terms is to name concepts. When a concept appears, it is made in a culture, or is transferred to a new culture, it also involves the creation of a new term to name it.

Primary and secondary term formation is pulled by different factors: + Primary term formation occurs when a newly created concept has to be named while secondary term formation occurs by either the monolingual revision of a given terminology for the purpose of producing a standard document, or a transfer of knowledge to another linguistic community – a process in which the creation of new term in the target language is required. + Another fundamental difference between the two formation methods lies in the fact that in primary term formation, there is no linguistic precedent although there are rules for forming appropriate terms. In contrast, in secondary term formation, there is always the precedent of an already existing term in another language with its own motivation. + Secondary term formation focuses more on guidelines than primary term 4 (LUAN.texts TIEU LUAN MOI download : [e-mail] formation which are on the basis of patterns of terms and word formation already prevalent in the subject field and natural language in question.

Classification of EEE term Newmark (1981b) states “Neologisms which can be defined as newly coined lexical units or existing lexical units that acquire new sense are perhaps the non-literary and professional translator‟ biggest problems.” The main reason that leads to the arrival of neologisms is that new objects and processes are continually created in technology, new ideas and variations on feelings come to the media and new terms from the social sciences, slang, dialect and transferred words come into the main stream of language. Newmark (1981b) also proposes twelve types of neologisms according to their structural patterns: single terms and compound terms. Single terms Single terms are made up of one word (usually a noun or a verb), and neologisms can be new coinages, eponyms, acronyms… a. Single terms which appear in the form of a verb  synchronize (làm cho đồng bộ)  conduct (dẫn điện)  transmit (phát, truyền) One important feature of these terms is that they are not „fixed‟ i.e they can appear either in the form of a verb or a noun at different time in the same text or in the same sentence to avoid repetition.