Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ CẤP HUYỆN 1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ở nước ngoài Các tài liệu nghiên cứu ở nước ngoài cung cấp góc nhìn đa chiều về việc xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện các hoạt động bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên cơ sở, vai trò của người đứng đầu, các nhân tố ảnh hưởng. Các tác giả nước ngoài tiếp cận từ góc độ quản lý hoạt động bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên cơ sở của một chính đảng; những nghiên cứu về lĩnh vực tâm lý học quản lý của người đứng đầu; uy tín của người lãnh đạo trong các hoạt động quản lý; về vai trò của người đứng đầu trong các hoạt động quản lý.
Có thể khẳng định, đây là những tài liệu tham khảo quý báu cho việc triển khai luận văn. Một số công trình tiêu biểu của các học giả nước ngoài như: V.Lê-nin coi việc lựa chọn, bố trí và bồi dưỡng, rèn luyện cán bộ là những vấn đề mấu chốt trong toàn bộ công tác cán bộ của đảng cộng sản cầm quyền. Những thành tựu to lớn đầu tiên mà Chính quyền Xô-viết non trẻ đạt được chỉ trong mấy năm sau thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại đã cho thấy sức mạnh xây dựng to lớn của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, đồng thời cũng là minh chứng khẳng định rằng, Đảng Bôn-sê-vích đã bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ cơ sở tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, gắn bó chặt chẽ với quần chúng nhân dân, biết tổ chức và phát huy sức mạnh tập thể trong sự nghiệp xây dựng chế độ mới - chế độ xã hội chủ nghĩa. Cuốn sách “Những đặc điểm tâm lý của việc thông qua những quyết định quản lý” của tác giả Ki-tốp A.I khẳng định, việc thông qua những quyết định quản lý là một trong những chức năng quan trọng nhất của người lãnh đạo.
Song theo tác giả, để người lãnh đạo quản lý đạt hiệu quả cần phải có kiến thức sâu sắc trên nhiều lĩnh vực trong đó có yếu tố tâm lý. Tác giả chỉ ra 3 năng lực tham gia vào hoạt động quản lý. Đó là năng lực chẩn đoán; năng lực sáng tạo; năng lực tổ chức.Kovalepski (1978) “Người lãnh đạo và cấp dưới”, người dịch: Thái Tân, Vũ Trung Hương- NXB lao động. Tác giả phân tích vai trò của người lãnh đạo về hoạt động quản lý của mình và của cấp dưới; giao nhiệm vụ cho cấp dưới; kiểm tra giám sát các hoạt động của cấp dưới.
7 Sách "Tập Cận Bình về quản lý đất nước Trung Quốc" (2015)- Nhà xuất bản sự thật Quốc gia. Cuốn sách bao gồm 79 bài nói, viết, trả lời phỏng vấn của ông Tập Cận Bình trong giai đoạn giữa tháng 11/2012 đến tháng 6/2014. Cuốn sách được chia thành 18 chuyên đề, đề cập những quan điểm tư tưởng mới của nhà lãnh đạo đứng đầu Đảng và Nhà nước Trung Quốc, trong đó đề cập đến vấn đề bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên cơ sở trong hệ thống chính trị của Đảng cộng sản Trung Quốc 1. Những nghiên cứu trong nước Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý hoạt động bồi dưỡng LLCT tại TTBDCT cấp huyện là một vấn đề lớn và khó.
Trong các nghiên cứu về vấn đề này, thời gian gần đây có một số công trình tiếp cận các góc độ khác nhau. Tác giả Vũ Ngọc Am (2003) với bài báo “Đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên ở cơ sở của trong giai đoạn hiện nay” [1]; tác giả Gia Hân với bài viết “Những chuyển biến mới về công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị của Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Mộ Đức”[26]; năm 2012, tác giả Nguyễn Thanh Hoa, nghiên cứu luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ chuyên ngành Quản lý giáo dục- Đại học sư phạm Thái Nguyên với đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng LLCT tại TTBDCT huyện Đầm Hà - tỉnh Quảng Ninh”, mặc dù đề tài đưa ra 05 nhóm biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng LLCT tại TTBDCT huyện Đầm Hà, mối quan hệ giữa các nhóm biện pháp, song các nhóm biện pháp chưa giải quyết triệt để thực trạng việc quản lý hoạt động bồi dưỡng LLCT tại địa phương; tác giả Bùi Thị Huyền, nghiên cứu đề tài về “Quản lý hoạt động bồi dưỡng tại Trung tâm Bồi dưỡng chính trị Quận Dương Kinh, Thành phố Hải Phòng” từ năm 2008 đến năm 2015, song một số thực trạng về hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng tại Trung tâm BDCT huyện Dương Kinh- Hải Phòng chưa đề cập một cách sâu sắc, toàn diện; trong Đề án “Nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động của Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình, giai đoạn 2016 - 2020" của tác giả Phạm Hữu Triều, Phó Giám đốc Trung tâm BDCT huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình đưa ra 07 nhóm giải pháp về quản lý hoạt động của Trung tâm, tuy vậy, các nhóm giải pháp nói chung mới chỉ tập trung tiếp cận về phương diện lý luận của hoạt động quản lý. Những tài liệu trên của các tác giả là nguồn tư liệu quý có giá trị tham khảo, kế thừa để chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài của mình. Khái niệm công cụ 1.
Lý luận chính trị 8 * Khái niệm lý luận Lý luận là một hệ thống tri thức được khái quát từ kinh nghiệm thực tiễn phản ánh những mối quan hệ bản chất, tất nhiên, mang tính quy luật của sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan và được biểu đạt bằng hệ thống các khái niệm, phạm trù, nguyên lý, quy luật. Mọi lý luận đều quy định bởi hoàn cảnh lịch sử, được hình thành từ điều kiện cụ thể của lịch sử sản xuất, kỹ thuật và thực nghiệm. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử” [35, tr 96]. Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói một cách cụ thể: "Lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộc đấu tranh, xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng, rõ ràng, làm thành kết luận.
Rồi lại đem nó chứng minh với thực tế" [36, t. Lý luận được khái quát từ những kinh nghiệm thực tiễn nhưng lý luận là trình độ cao hơn về chất so với kinh nghiệm. Tri thức lý luận thể hiện trong hệ thống các khái niệm, phạm trù, qui luật. Khác với kinh nghiệm, lý luận mang tính trừu tượng và khái quát cao, nhờ đó, nó đem lại sự hiểu biết sâu sắc về bản chất, tính tất nhiên, tính qui luật của các sự vật, hiện tượng khách quan.
Lý luận thể hiện tính chân lý sâu sắc hơn, chính xác hơn, hệ thống hơn, nghĩa là có tính bản chất sâu sắc hơn và do đó, phạm vi ứng dụng của nó cũng phổ biến hơn, rộng hơn nhiều so với tri thức kinh nghiệm.Ăngghen cũng từng chỉ rõ: “ Sự quan sát theo kinh nghiệm tự nó không bao giờ có thể chứng minh được đầy đủ tính tất yếu và nhiệm vụ của nhận thức lý luận là đem quy sự vận động bề ngoài chỉ biểu hiện trong hiện tượng về sự vận động bên trong thực sự” [17, t. Theo nghĩa rộng, lý luận là một dạng hoạt động của con người nhằm thu nhận tri thức về hiện thực tự nhiên, xã hội và cùng với thực tiễn tạo thành hoạt động tổng thể của xã hội. Thuật ngữ lý luận đồng nghĩa với các hình thức có tổ chức cao và phát triển nhất của ý thức xã hội. Với tư cách là sản phẩm cao nhất của tư duy có tổ chức, lý luận biểu hiện quan hệ gián tiếp của con người đối với hiện thực và là điều kiện cho sự cải biến thực sự có ý thức hiện thực.
Theo nghĩa hẹp, lý luận là một dạng tri thức khoa học đáng tin cậy về một tổng thể các khách thể nào đó. Nó là hệ thống các luận điểm gắn bó chặt chẽ với nhau về mặt lôgíc và phản ánh bản chất, các quy luật hoạt động, phát triển của khách thể để nghiên cứu. 9 Lý luận cách mạng tạo nên nền tảng tư tưởng của đảng. Đảng ra đời trên nền tảng tư tưởng đó, tức là có lý luận một cách cơ bản nhất; những người giác ngộ, tiên tiến cùng nhau xây dựng tổ chức đảng theo lý luận đó.
Khi đảng ra đời, cương lĩnh hành động, đường lối chiến lược, sách lược do đảng đề ra cũng dựa trên nền tảng tư tưởng đó. * Khái niệm chính trị Chính trị là một lĩnh vực đặc biệt rất phức tạp, nó liên quan đến lợi ích trực tiếp của các giai cấp và các lực lượng xã hội nên có nhiều cách tiếp cận và nhìn nhận khác nhau. Thuật ngữ chính trị theo tiếng Hi Lạp cổ đại có nghĩa là “công việc nhà nước”, “những công việc xã hội”. Thuật ngữ chính trị theo tiếng Trung Hoa có nghĩa là “chính sách quốc gia”, “công việc trị quốc”.
Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, thực chất chính trị là quan hệ giữa các giai cấp, là những hoạt động xoay quanh vấn đề giành, giữ chính quyền và sử dụng quyền lực nhà nước. Lý luận chính trị là hệ thống tri thức về lĩnh vực chính trị, nó là bộ phận quan trọng trong kho tàng lý luận của nhân loại giới hạn trong lĩnh vực chính trị, là kết quả của hoạt động nghiên cứu khoa học và thực tiễn chính trị của nhiều người, qua nhiều thế hệ. Như vậy, từ các khái niệm trên có thể khẳng định, bản chất của chính trị là quan hệ về lợi ích giữa các giai cấp, các nhóm xã hội, các quốc gia dân tộc - trong đó trước hết và cơ bản là lợi ích kinh tế. Lênin cho rằng: Chính trị là sự tham gia của nhân dân vào công việc của nhà nước; “.
chính trị phải là việc của nhân dân, việc của giai cấp vô sản”[41, t. Khi xem xét nguồn gốc, bản chất chính trị về mặt lợi ích, V. Lênin lại cho rằng: Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế. Dưới cách nhìn chính trị với tư cách hình thức hoạt động nhằm duy trì quyền lực chính trị thì được hiểu là những hoạt động tổ chức, điều hành, quan hệ của bộ máy của đảng và nhà nước.