Chương 1: Cơ sở lý luận về dịch vụ ngân hàng bán lẻ Chương 2: Thực trạng hoạt động ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam Chương 3: Thiết kế nghiên cứu đo lường chất lượng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam Chương 4: Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam. 4 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng bán lẻ Hiện nay có rất nhiều khái niệm, định nghĩa khác nhau về NHBL.
Theo các chuyên gia kinh tế của học viện nghiên cứu Châu Á – AIT cho rằng “NHBL là cung cấp trực tiếp sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các DNVVN thông qua mạng lưới chi nhánh truyền thống hay thông qua các phương tiện điện tử viễn thông và CNTT.” Trong khi đó, một số chuyên gia khác lại nhấn mạnh đến vai trò phân phối trong nhìn nhận dịch vụ NHBL“Bán lẻ là hoạt động của phân phối mà trong đó triển khai các hoạt động tìm hiểu, xúc tiến, nghiên cứu, thử nghiệm, phát hiện, triển khai các kênh phân phối hiện đại mà nổi bật là kinh doanh qua mạng.” (Jean Paul Vontron – Ngân hàng Forties) Nhưng theo cách hiểu phổ biến nhất, NHBL là hoạt động cung cấp các sản phẩm dịch vụ tài chính chủ yếu cho khách hàng là các cá nhân, các hộ gia đình và các DNVVN. Hoạt động NHBL là một trong những hoạt động truyền thống hình thành nên hệ thống NHTM thế giới. Cùng với tiến trình phát triển của nền kinh tế, các dịch vụ tài chính ngân hàng cũng không ngừng được đa dạng hoá và gia tăng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tốt hơn của xã hội. Ngày nay, nhiều NHTM trên thế giới coi hoạt động NHBL là hoạt động cốt lõi nhằm tạo dựng, củng cố và phát triển một nền khách hàng vững chắc và từ đó mở rộng các hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng.
Đặc điểm dịch vụ ngân hàng bán lẻ: Thứ nhất, đối tượng khách hàng của dịch vụ NHBL lớn, dịch vụ NHBL là những dịch vụ cung ứng tiện ích và sản phẩm hướng tới khách hàng cá nhân nhằm mục đích tiêu dùng và sản xuất – kinh doanh. Do đó, NHBL rất đa dạng về đối tượng khách hàng, đồng thời phong phú trong hình thức phục vụ. 5 Thứ hai, dịch vụ NHBL bao gồm rất nhiều món giao dịch với giá trị của mỗi giao dịch không lớn nên chi phí bình quân trên mỗi giao dịch khá cao. Dịch vụ NHBL phục vụ cho các nhu cầu giao dịch và thanh toán thường xuyên của người dân như thanh toán tiền hàng, chuyển khoản, chuyển vốn….tuy lợi nhuận thu được từ mỗi giao dịch là nhỏ nhưng lợi nhuận đạt được trên số lượng lớn giao dịch rất đáng kể, giúp ngân hàng tạo lập nguồn vốn và thu nhập ổn định.
Thứ ba, dịch vụ NHBL luôn luôn cải tiến cho phù hợp với nhu cầu đa dạng và không ngừng gia tăng của khách hàng. Cùng với sự phát triển của công nghệ, các sản phẩm của ngân hàng điện tử ngày càng trở nên rộng rãi và phổ biến trong các tầng lớp dân cư. Đối tượng của dịch vụ NHBL chủ yếu là khách hàng cá nhân, khác nhau về thu nhập, trình độ dân trí, hiểu biết, tính cách, sở thích, độ tuổi, nghề nghiệp…nên nhu cầu của khách hàng rất đa dạng. Từ đó, dịch vụ NHBL cũng đa dạng và thay đổi liên tục để thỏa mãn các nhu cầu khách hàng.
Thứ tƣ, dịch vụ NHBL phát triển đòi hỏi hạ tầng kỹ thuật công nghệ hiện đại. Do đặc trưng đối tượng khách hàng cá nhân nhạy cảm với chính sách marketing nên họ dễ dàng thay đổi nhà cung cấp dịch vụ khi các sản phẩm cung cấp không tạo ra sự khác biệt và có tính cạnh tranh cao. Sự gia tăng hàm lượng công nghệ trong các sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng là một trong những yếu tố chiến lược, quyết định thành công của các NHTM trong cuộc cạnh tranh giành thị phần bán lẻ hiện nay. Thứ năm, dịch vụ đơn giản, dễ thực hiện vì mục tiêu của dịch vụ NHBL là khách hàng cá nhân nên các dịch vụ thường tập trung vào các dịch vụ tiền gửi và tài khoản, vay vốn, mở thẻ tín dụng… Thứ sáu, độ rủi ro thấp.
Đây là đặc điểm khác biệt so với dịch vụ bán buôn. Trong khi các dịch vụ bán buôn tại các ngân hàng tập trung vào đối tượng khách hàng là tổ chức kinh tế, trung gian tài chính với giá trị giao dịch lớn, độ rủi ro cao thì dịch vụ NHBL với số lượng khách hàng cá nhân lớn, rủi ro phân tán và rất thấp, ít chịu ảnh hưởng của chu kỳ kinh tế là một trong những mảng đem lại doanh thu ổn định và an toàn cho các NHTM. Cuối cùng, dịch vụ NHBL giúp mở rộng khả năng mua bán chéo giữa cá nhân 6 và doanh nghiệp với NHTM, từ đó gia tăng và phát triển mạng lưới khách hàng hiện tại và tiềm năng của NHTM. Đây là cơ sở để các NHTM mở rộng thị trường và tạo nền tảng phát triển bền vững trong tương lai.
Vai trò của dịch vụ ngân hàng bán lẻ trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. Tạp chí Stephen Timewell có nhận định “ Xu hướng ngày nay, ngân hàng nào nắm bắt được cơ hội mở rộng việc cung cấp dịch vụ NHBL cho một số lượng khổng lồ dân cư đang “đói” các dịch vụ tài chính tại các nước có nền kinh tế mới nổi, sẽ trở thành những gã khổng lồ toàn cầu trong tương lai”. Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin trong bối cảnh toàn cầu hoá, các NHTM đang bước vào cuộc cạnh tranh khốc liệt nhằm giành lấy miếng bánh thị phần trong một thị trường hết sức tiềm năng và rộng lớn. Dịch vụ NHBL mang lại nguồn thu nhập ổn định, chắc chắn, hạn chế rủi ro cho các NHTM.
Thật vậy, kinh tế Việt Nam giai đoạn năm 2009-2012 đã trải qua những diễn biến vô cùng phức tạp với sự biến động bất thường của thị trường vàng, bất động sản, chứng khoán và đặc biệt là ảnh hưởng lan toả của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bắt nguồn từ Mỹ. Trong khi những ngân hàng đầu tư lớn phá sản hoặc lâm vào tình trạng khó khăn thì những NHBL lại trụ vững và phát triển. Việc phát triển dịch vụ NHBL là một cách hữu hiệu để phân tán rủi ro trong kinh doanh. Dịch vụ NHBL cung cấp một danh mục sản phẩm và dịch vụ đa dạng và phong phú cho khách hàng, mang đến sự thuận tiện, an toàn, tiết kiệm cho khách hàng trong quá trình thanh toán, góp phần giảm thiểu chi phí xã hội thông qua việc tiết kiệm chi phí thời gian, chi phí thông tin.
Dịch vụ NHBL góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng trong nền kinh tế thị trường. Dưới góc nhìn của các NHTM, sự phát triển thành công NHBL sẽ dựa trên các yếu tố: Thị phần khách hàng; chất lượng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng; kênh dịch vụ ngân hàng và hạ tầng công nghệ. Các ngân hàng không chỉ đơn thuần cạnh tranh đơn thuần về lãi suất, phong cách phục vụ, cải tiến quy trình… mà việc phát triển dịch vụ NHBL góp phần nâng cao chất lượng cung ứng 7 dịch vụ, cung cấp cho khách hàng dịch vụ trọn gói, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng cá nhân. Điều này đòi hỏi các NHTM phải không ngừng phát triển mạng lưới, phát triển nguồn nhân lực, đa dạng hoá hoạt động kinh doanh mà còn phải tổ chức hợp lý bộ máy tổ chức ngân hàng sao cho đơn giản mà hiệu quả nhất.
Ngoài ra, phát triển dịch vụ NHBL là cách thức hiệu quả nhất để thay đổi cơ cấu kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng, trong khi hoạt động bán buôn cùng những doanh thu từ hoạt động tín dụng lại tiềm ẩn khá nhiều rủi ro, thu dịch vụ chỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ thì đầu tư vào hoạt động NHBL sẽ giúp gia tăng nguồn thu dịch vụ trong cơ cấu thu nhập của các NHTM. Các sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng bán lẻ 1. Nghiệp vụ huy động vốn Đây là một nghiệp vụ thuộc tài sản nợ, là nghiệp vụ truyền thống tạo nên nguồn vốn hoạt động của NHTM. Nguồn vốn này chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng nguồn vốn nên đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến quy mô và hiệu quả kinh doanh của ngân hàng.
Thông qua các biện pháp và công cụ được sử dụng, NHTM huy động vốn từ khách hàng theo các hình thức: Tiền gửi không kỳ hạn, Tiền gửi có kỳ hạn, phát hành giấy tờ có giá: trái phiếu, kỳ phiếu… 1. Nghiệp vụ cho vay Nghiệp vụ cho vay của ngân hàng thể hiện quan hệ tín dụng phái sinh giữa ngân hàng và khách hàng, trong đó ngân hàng là người cấp tín dụng cho khách hàng dưới hình thức bằng tiền hoặc tài sản trong một khoảng thời gian đã thoả thuận, với cam kết khách hàng phải hoàn trả nợ gốc và lãi đúng hạn. Nghiệp vụ cho vay bán lẻ bao gồm: dịch vụ cho vay tiêu dùng, cho vay cá nhân ( cho vay du học, cho vay mua ôtô, cho vay mua nhà trả góp….), cho vay cầm cố, thế chấp… Cùng với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội thì cho vay cá nhân, chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong danh mục đầu tư của các NHTM trên thế giới. Dịch vụ thẻ Thẻ thanh toán là phương tiện thanh toán do các ngân hàng, các định chế tài 8 chính phát hành để thực hiện các giao dịch như nạp, rút tiền mặt tại các máy, các quầy tự động của ngân hàng, thanh toán tiền hàng hoá dịch vụ hoặc chuyển khoản… Dịch vụ thẻ là một kênh quan trọng huy động vốn, thu phí dịch vụ cho các NHTM, góp phần ghi dấu hình ảnh NHBL đối với khách hàng.
Sản phẩm dịch vụ thẻ đi liền với ứng dụng công nghệ và khả năng liên kết banknet giữa các NHTM tạo nên tiện ích không thể thiếu trong văn hoá tiêu dùng của dân cư. Dịch vụ thanh toán Thanh toán qua ngân hàng là hình thức thanh toán được NHTM thực hiện theo yêu cầu của khách hàng, bằng cách trích chuyển một số tiền trên tài khoản cá nhân, tổ chức này sang tài khoản cá nhân, tổ chức khác thông qua hệ thống ngân hàng.