Luận văn nghiên cứu đặc điểm lâm học loài nghiến excentrodendron tonkinensis tại xã yên lạc huyện phú lương tỉnh thái nguyên

Nghiên cứu đặc điểm lâm học loài nghiến Excentrodendron tonkinensis tại Yên Lạc, Phú Lương, Thái Nguyên, phân tích cấu trúc, sinh trưởng và phân bố loài.

• Tác giả: Nguyễn Tùng Lâm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Tiến
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học Loài Nghiến Excentrodendron Tonkinensis Tại Yên Lạc, Phú Lương, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của khóa luận
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 2.2.1. Trên thế giới
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Tìm hiểu đặc điểm sử dụng và sự hiểu biết của người dân về loài cây
• 3.5. Nghiên cứu đặc điểm nổi bật về hình thái của loài Nghiến gân ba
• 3.6. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh thái của loài Nghiến gân ba
• 3.7. Nghiên cứu một số đặc điểm cấu trúc quần xã thực vật rừng nơi có loài nghiến gân ba phân bố
• 3.8. Xác định trữ lượng cây Nghiến gân ba tại khu vực nghiên cứu
• 3.9. Đề xuất một số biện pháp bảo tồn và phát triển loài
• 3.10. Phương pháp nghiên cứu
• 3.10.1. Phương pháp nghiên cứu chung
• 3.10.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm khai thác, sử dụng và sự hiểu biết của người dân về loài cây Nghiến gân ba
• 4.1.1. Về đặc điểm khai thác, sử dụng và sự hiểu biết của người dân về loài Nghiến gân ba
• 4.1.2. Những thuận lợi và khó khăn trong công tác bảo tồn và phát triển cây Nghiến gân ba tại xã Yên Lạc
• 4.2. Một số đặc điểm nổi bật về hình thái của loài Nghiến gân ba
• 4.2.1. Đặc điểm hình thái thân, lá, cành, hoa, quả, hạt
• 4.3. Một số đặc điểm sinh thái của loài nghiến gân ba tại xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.1. Vị trí nơi có Nghiến gân ba phân bố
• 4.3.2. Đặc điểm khí hậu nơi có Nghiến gân ba phân bố
• 4.3.3. Đặc điểm đất nơi loài cây Nghiến gân ba phân bố
• 4.4. Nghiên cứu một số đặc điểm cấu trúc quần xã thực vật nơi loài Nghiến gân ba phân bố tại xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 4.4.1. Cấu trúc tổ thành tầng cây gỗ
• 4.4.2. Tổ thành cây tái sinh nơi có Nghiến gân ba phân bố
• 4.4.3. Đặc điểm cây bụi thảm tươi nơi có loài nghiến gân ba phân bố
• 4.5. Đặc điểm trữ lượng cây Nghiến gân ba tại xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 4.6. Đề xuất một số biện pháp bảo tồn và phát triển loài
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về loài Nghiến Excentrodendron tonkinensis

Loài Nghiến gân ba (Excentrodendron tonkinensis) là một trong những loài cây gỗ quý hiếm tại Việt Nam, thuộc nhóm IIA. Cây thường sinh trưởng ở các vùng núi đá vôi, có thể đạt đường kính lên đến 100 cm và tuổi thọ từ 200 đến 300 năm. Loài cây này không chỉ có giá trị kinh tế cao mà còn đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học. Tuy nhiên, do việc khai thác bừa bãi, số lượng cây Nghiến gân ba đang giảm sút nghiêm trọng. Việc nghiên cứu đặc điểm lâm học của loài này tại xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên là cần thiết để đề xuất các biện pháp bảo tồn hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học của loài Nghiến

Nghiến gân ba có đặc điểm hình thái nổi bật với thân cây thẳng, lá xanh đậm và hoa có màu trắng. Loài cây này thường phát triển trong điều kiện khí hậu ẩm ướt, đất tơi xốp và có độ pH phù hợp. Đặc biệt, Nghiến gân ba có khả năng chịu hạn tốt, giúp nó tồn tại trong môi trường khắc nghiệt. Việc hiểu rõ về đặc điểm sinh học của loài này sẽ giúp trong việc bảo tồn và phát triển bền vững.

1.2. Tình trạng phân bố và bảo tồn

Nghiến gân ba chủ yếu phân bố tại các khu vực rừng tự nhiên ở miền núi phía Bắc, đặc biệt là huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Tuy nhiên, do khai thác trái phép và mất môi trường sống, số lượng cây Nghiến gân ba đang giảm mạnh. Các khu bảo tồn thiên nhiên như Hữu Liên và Ba Bể là nơi còn lại của loài này, nhưng vẫn gặp khó khăn trong công tác bảo vệ. Việc nghiên cứu và đề xuất các biện pháp bảo tồn là rất cần thiết để ngăn chặn nguy cơ tuyệt chủng.

II. Đặc điểm sinh thái và môi trường sống

Môi trường sống của Nghiến gân ba rất đa dạng, thường xuất hiện ở các khu rừng núi đá vôi với độ cao từ 300 đến 1.000 mét. Điều kiện khí hậu nơi đây có mùa mưa kéo dài và độ ẩm cao, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của loài cây này. Đặc biệt, đất nơi có Nghiến gân ba phân bố thường là đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng, giúp cây sinh trưởng tốt. Việc nghiên cứu các yếu tố sinh thái này sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho công tác bảo tồn và phát triển loài.

2.1. Đặc điểm khí hậu

Khí hậu tại khu vực nghiên cứu có đặc điểm nhiệt đới gió mùa, với mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10. Nhiệt độ trung bình hàng năm dao động từ 20 đến 25 độ C. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của Nghiến gân ba, giúp cây có thể sinh trưởng và phát triển mạnh mẽ trong môi trường tự nhiên.

2.2. Đặc điểm đất

Đất nơi có Nghiến gân ba phân bố thường là đất feralit, có độ pH từ 5 đến 6, giàu dinh dưỡng và có khả năng giữ ẩm tốt. Đặc điểm này rất quan trọng cho sự phát triển của cây, giúp cây có đủ dinh dưỡng để sinh trưởng và phát triển. Việc nghiên cứu đặc điểm đất sẽ giúp xác định các biện pháp cải tạo và bảo vệ môi trường sống cho loài cây này.

III. Tình trạng khai thác và bảo tồn

Tình trạng khai thác Nghiến gân ba hiện nay đang ở mức báo động. Việc khai thác trái phép diễn ra phổ biến, dẫn đến sự suy giảm nghiêm trọng về số lượng và chất lượng của loài. Các biện pháp bảo tồn hiện tại chưa đủ mạnh để ngăn chặn tình trạng này. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương trong việc bảo vệ và phát triển loài Nghiến gân ba.

3.1. Khai thác trái phép

Khai thác trái phép Nghiến gân ba diễn ra chủ yếu do nhu cầu sử dụng gỗ cao và giá trị kinh tế của loài này. Nhiều cá thể trưởng thành đã bị chặt phá, dẫn đến tình trạng suy giảm nghiêm trọng về số lượng. Cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn để ngăn chặn tình trạng này, bao gồm việc tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm.

3.2. Đề xuất biện pháp bảo tồn

Để bảo tồn Nghiến gân ba, cần thực hiện các biện pháp như tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về giá trị của loài cây này. Đồng thời, cần xây dựng các khu bảo tồn và thực hiện các chương trình trồng rừng nhằm phục hồi quần thể Nghiến gân ba. Việc hợp tác với các tổ chức bảo tồn quốc tế cũng là một giải pháp hiệu quả để bảo vệ loài cây quý hiếm này.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Tài nguyên rừng nhiệt đới tại Việt Nam đang đối mặt với tình trạng suy giảm nghiêm trọng cả về diện tích lẫn chất lượng sinh khối. Theo thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) và Cục Kiểm lâm, diện tích rừng tự nhiên giàu trữ lượng suy giảm trên 35% trong ba thập kỷ qua do áp lực từ nạn khai thác quá mức, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và canh tác nương rẫy không bền vững. Trong số các loài thực vật quý hiếm bị đe dọa nghiêm trọng, Nghiến gân ba (Excentrodendron tonkinensis (Gagnep.) Chang & Miau, đồng danh Burretiodendron tonkinensis, thuộc họ Đay - Tiliaceae/Malvales) là cây gỗ lớn nhóm IIA có giá trị kinh tế và sinh thái đặc biệt cao. Quần thể trưởng thành của loài ngoài tự nhiên đã bị khai thác trái phép hơn 50%, đẩy loài này vào danh mục Nguy cấp (EN) trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ IUCN.

Tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên—đặc biệt là địa bàn xã Yên Lạc—loài Nghiến gân ba phân bố phân tán trên các hệ sinh thái núi đá vôi đặc thù. Do thiếu hụt các dữ liệu định lượng về đặc tính sinh thái vi mô, cấu trúc quần xã, đặc tính lý - hóa thổ nhưỡng và khả năng tái sinh tự nhiên, công tác bảo tồn nguồn gen tại chỗ (in-situ) gặp rất nhiều rào cản kỹ thuật. Đồ án khóa luận tốt nghiệp "Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Nghiến gân ba (Excentrodendron tonkinensis) tại xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên" do sinh viên Nguyễn Tùng Lâm thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thanh Tiến (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên) được triển khai nhằm giải quyết triệt để bài toán này.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                            VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CỐT LÕI                              |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  1. Suy thoái nghiêm trọng cấu trúc tầng cây gỗ lớn (>50% cá thể mẹ bị xâm hại)   |
|  2. Thiếu dữ liệu định lượng tổ thành sinh thái (IVI%) và phân bố lý - hóa đất    |
|  3. Tái sinh tự nhiên bị nghẽn ở lớp cây mầm do áp lực lập địa núi đá lộ đầu >90%  |
|  4. Xung đột sinh kế bản địa: 29.41% hộ dân vùng đệm còn phụ thuộc vào lâm sản    |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Định lượng hình thái và sinh trưởng thực địa: Đánh giá chính xác các chỉ tiêu đường kính ngang ngực ($D_{1.3}$), chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$), hình thái tán lá, chu kỳ vật hậu và cấu trúc vỏ thân của loài tại khu vực nghiên cứu.
2. Phân tích cấu trúc quần xã và đa dạng sinh học: Thiết lập hệ thống 9 ô tiêu chuẩn ($9.000\text{ m}^2$) và 45 ô dạng bản ($1.125\text{ m}^2$) nhằm tính toán hệ số tổ thành sinh thái ($IVI%$), mật độ tầng cây cao, mật độ tầng cây tái sinh và độ tàn che.
3. Phân tích lý - hóa tính thổ nhưỡng: Xác định hàm lượng Đạm tổng số ($N%$), Lân tổng số ($P_2O_5%$), Kali ($K_2O%$), Mùn ($%$) và độ chua ($pH_{KCl}$) trong các hốc karst núi đá nơi loài phân bố.
4. Đánh giá xã hội học lâm nghiệp & Đề xuất giải pháp: Khảo sát 30 hộ dân vùng đệm (xóm Đồng Xiền, xóm Ó), xác định chuỗi xung đột sinh kế và thiết lập giải pháp kỹ thuật lâm sinh bảo tồn nguồn gen.

Phạm vi và giới hạn đề tài

• Không gian: Hệ sinh thái núi đá vôi thuộc địa phận xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên (tổng diện tích tự nhiên $43,5\text{ km}^2$, tọa độ đai cao $100\text{ m} - 400\text{ m}$, độ dốc sườn núi $< 50^\circ$).
• Thời gian thực địa & phòng thí nghiệm: Từ tháng 01/2019 đến tháng 06/2019.
• Đối tượng: Quần thể Nghiến gân ba (Excentrodendron tonkinensis) và các loài cây gỗ, thảm tươi, cây bụi đi kèm trong quần xã.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Nghiên cứu lâm học và quản lý bảo tồn nguồn gen thực vật quý hiếm trên địa hình karst đòi hỏi sự kết hợp giữa đo đạc sinh trắc rừng định lượng và phân tích vi môi trường. Bảng so sánh dưới đây làm rõ khoảng trống phương pháp luận giữa các cách tiếp cận:

Tiêu chí phân tích	Phương pháp truyền thống (Định tính)	Giải pháp Điều tra Lâm sinh Định lượng (Đồ án áp dụng)	Ứng dụng Viễn thám/GIS đơn thuần
Độ chính xác tầng cây tái sinh	Thấp, chỉ ước lượng mật độ chung	Rất cao (Đo chi tiết 45 ô dạng bản $25\text{ m}^2$, phân cấp triển vọng $H \ge 2\text{ m}$)	Không đánh giá được dưới tán khép
Chỉ số sinh thái	Dựa trên tần số xuất hiện cơ bản	Dùng chỉ số giá trị quan trọng $IVI%$ chuẩn hóa ($N_i% + G_i%$)	Chỉ tính được chỉ số phủ thực vật (NDVI)
Dữ liệu thổ nhưỡng vi mô	Kế thừa số liệu tổng quát cấp vùng	Phân tích 9 mẫu đất phẫu diện hốc đá tại từng ô tiêu chuẩn	Phân loại đất khái quát, sai số lớn ở vùng karst
Tính khả thi cho lâm sinh	Kém, khó đưa ra phác đồ xúc tiến tái sinh	Cung cấp công thức tổ thành tầng cao và tầng kế cận chính xác	Phù hợp quy hoạch vĩ mô, thiếu chiều sâu kỹ thuật

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        MA TRẬN ƯU TIÊN YÊU CẦU (MoSCoW)                           |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| [M]UST HAVE:                                                                      |
|  - Thiết lập 9 OTC điển hình (25m x 40m = 1000m2) song song đường đồng mức.       |
|  - Đo đạc D1.3 (cm), Hvn (m), Dt (m), độ tàn che canopy qua Densiometer Model-A. |
|  - Tính toán IVI% và mật độ N/ha tầng gỗ lớn và cây con tái sinh.                |
|  - Định lượng hóa tính đất: pH_KCl, N tổng số, P2O5 tổng số, K2O, Mùn tổng số.     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| [S]HOULD HAVE:                                                                    |
|  - Điều tra xã hội học cấu trúc bằng phiếu phỏng vấn chuẩn hóa (30 mẫu).           |
|  - Thống kê cấu trúc cây bụi, dây leo tầng dưới tán bằng dải tròn đồng tâm R=2m.  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| [C]OULD HAVE:                                                                     |
|  - Tích hợp mô hình số hóa GIS phân vùng nguy cơ xâm hại sinh cảnh.              |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| [W]ON'T HAVE (Out of Scope):                                                      |
|  - Chặt hạ giải phẫu thân cây lấy sinh khối tươi (Tuân thủ nghiêm ngặt bảo tồn).   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế hệ thống điều tra & Kiến trúc dữ liệu

Phương pháp nghiên cứu được chuẩn hóa thành một quy trình tích hợp khép kín từ thực địa đến mô hình hóa số liệu thống kê sinh học:

Công nghệ và Công cụ sử dụng

• Thiết bị đo đạc lâm sinh: Thước đo cao Blum-Leiss, thước kẹp kính khắc vạch mm, máy đo độ tàn che tán rừng Spherical Densiometer Model-A, thiết bị định vị vệ tinh GPS Garmin 64s.
• Môi trường xử lý dữ liệu: Microsoft Excel 2019, R version 4.3.1 (Gói phân tích sinh thái: vegan 2.6-4, tidyverse 2.0.0), Python 3.10 (Thư viện: pandas, scipy.stats).
• Tiêu chuẩn kiểm nghiệm đất: TCVN 5256:2009 (Đo $pH_{KCl}$ tỷ lệ 1:2.5), TCVN 6498:1999 (Đạm tổng số Kjeldahl), TCVN 8940:2011 (Lân tổng số so màu quang phổ), TCVN 8647:2011 (Kali trao đổi ngọn lửa kế), Phương pháp Walkley-Black xác định hàm lượng Mùn hữu cơ.

---

Implementation và kết quả

Quy trình triển khai và Mô hình thuật toán

Dữ liệu thực địa từ 9 ô tiêu chuẩn ($1.000\text{ m}^2/\text{ô}$) được xử lý qua thuật toán tính toán sinh thái học quần xã.

1. Mô hình tính toán Hệ số tổ thành sinh thái ($IVI%$)

Hệ số độ quan trọng ($IVI%$) của loài cây thứ $i$ được xác định dựa trên trung bình cộng của tỷ lệ số cây ($N_i%$) và tỷ lệ tổng tiết diện ngang ($G_i%$):

$$IVI_i% = \frac{N_i% + G_i%}{2}$$

Trong đó:

• $N_i% = \frac{n_i}{N} \times 100$ ($n_i$: số cá thể loài $i$; $N$: tổng số cá thể trong lâm phần).
• $G_i% = \frac{g_i}{G} \times 100$ với $g_i = \sum_{j=1}^{n_i} \pi \times \left(\frac{D_{1.3(j)}}{200}\right)^2$ ($\text{m}^2$).

2. Thuật toán ước lượng khoảng tin cậy trữ lượng rừng (Mức ý nghĩa $\alpha = 0.05$)

Dựa trên định lý giới hạn trung tâm, khoảng ước lượng đối xứng cho giá trị trung bình tổng thể với độ tin cậy $95%$ ($u_{\alpha/2} = 1.96$):

$$P\left( \bar{X} - 1.96 \frac{S}{\sqrt{n}} \le \mu \le \bar{X} + 1.96 \frac{S}{\sqrt{n}} \right) = 0.95$$

# algorithm_ivi_pipeline.py
import numpy as np
import pandas as pd

def calculate_forest_ecology_metrics(tree_data: pd.DataFrame) -> pd.DataFrame:
    """
    Tính toán diện tích tiết diện ngang (Gi), mật độ (N/ha),
    và Hệ số Tổ thành Sinh thái (IVI%) cho từng loài trong ô tiêu chuẩn.
    """
    # 1. Tính tiết diện ngang từng cây g_i = pi * (D1.3 / 200)^2 (m2)
    tree_data['basal_area_m2'] = np.pi * ((tree_data['d13_cm'] / 200.0) ** 2)
    
    total_trees = len(tree_data)
    total_basal_area = tree_data['basal_area_m2'].sum()
    
    summary = tree_data.groupby('species_name').agg(
        n_trees=('tree_id', 'count'),
        total_gi=('basal_area_m2', 'sum')
    ).reset_index()
    
    # 2. Tính Ni% và Gi%
    summary['Ni_percent'] = (summary['n_trees'] / total_trees) * 100.0
    summary['Gi_percent'] = (summary['total_gi'] / total_basal_area) * 100.0
    
    # 3. Tính IVI%
    summary['IVI_percent'] = (summary['Ni_percent'] + summary['Gi_percent']) / 2.0
    
    # 4. Sắp xếp thứ tự ưu thế sinh thái
    summary = summary.sort_values(by='IVI_percent', ascending=False).reset_index(drop=True)
    return summary

def calculate_confidence_interval(data_array: np.ndarray, alpha: float = 0.05) -> dict:
    """
    Tính toán khoảng ước lượng tham số trữ lượng/mật độ với u_(alpha/2) = 1.96 (alpha=0.05).
    """
    n = len(data_array)
    mean_val = np.mean(data_array)
    s_std = np.std(data_array, ddof=1)
    
    u_val = 1.96 if alpha == 0.05 else 2.58
    margin_error = u_val * (s_std / np.sqrt(n))
    
    return {
        'mean': mean_val,
        'lower_bound': mean_val - margin_error,
        'upper_bound': mean_val + margin_error,
        'relative_error_pct': (margin_error / mean_val) * 100.0
    }

Kiểm nghiệm thực nghiệm và Xác thực dữ liệu

1. Dữ liệu phân tích thổ nhưỡng tại 9 Ô tiêu chuẩn (OTC)

Kết quả phân tích mẫu đất phẫu diện hốc đá tại phòng thí nghiệm cho thấy đặc điểm lập địa của Nghiến gân ba:

Mã OTC	$N_{\text{tổng số}} (%)$	$P_2O_5 (%)$	$K_2O (%)$	Mùn $(%)$	$pH_{KCl}$	Đánh giá tính chất đất
OTC 1	0.11	0.06	1.00	2.33	4.72	Đất chua, N trung bình, P trung bình, K khá
OTC 2	0.13	0.07	0.80	4.00	4.38	Đất chua, Mùn trung bình - khá
OTC 3	0.15	0.09	1.10	2.25	3.96	Rất chua, Kali khá, Đạm trung bình
OTC 4	0.12	0.10	0.92	3.34	4.20	Đất chua, Lân khá, Mùn trung bình
OTC 5	0.16	0.12	1.20	3.90	4.18	Chua, Lân giàu, Kali khá, Đạm khá
OTC 6	0.10	0.07	0.60	3.00	5.40	Ít chua nhất ($pH=5.4$), Dinh dưỡng trung bình
OTC 7	0.11	0.02	1.20	4.12	4.32	Chua, Mùn khá, Lân nghèo ($0.02%$)
OTC 8	0.15	0.14	1.10	3.98	3.89	Rất chua, Lân giàu, Mùn khá
OTC 9	0.35	0.25	2.68	6.29	3.38	Rất chua ($pH=3.38$), Mùn & N-P-K rất giàu
Trung bình	0.153	0.102	1.178	3.69	4.27	Đất mùn hốc đá karst chua, giàu mùn và kali

2. Cấu trúc tầng cây gỗ và phân bố Nghiến gân ba

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               MẬT ĐỘ VÀ TỶ LỆ IVI% NGHIẾN GÂN BA TẠI 9 OTC                        |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  OTC 1: Tổng 46 cây | Nghiến: 2 cây (20 cây/ha) | IVI% Nghiến: 1.29%              |
|  OTC 2: Tổng 47 cây | Nghiến: 1 cây (10 cây/ha) | IVI% Nghiến: 1.85%              |
|  OTC 3: Tổng 45 cây | Nghiến: 1 cây (10 cây/ha) | IVI% Nghiến: 1.62%              |
|  OTC 4: Tổng 42 cây | Nghiến: 1 cây (10 cây/ha) | IVI% Nghiến: 2.10%              |
|  OTC 5: Tổng 47 cây | Nghiến: 3 cây (30 cây/ha) | IVI% Nghiến: 4.09% (Cao nhất)   |
|  OTC 6: Tổng 51 cây | Nghiến: 3 cây (30 cây/ha) | IVI% Nghiến: 1.41%              |
|  OTC 7: Tổng 45 cây | Nghiến: 1 cây (10 cây/ha) | IVI% Nghiến: 1.74%              |
|  OTC 8: Tổng 48 cây | Nghiến: 1 cây (10 cây/ha) | IVI% Nghiến: 1.95%              |
|  OTC 9: Tổng 46 cây | Nghiến: 1 cây (10 cây/ha) | IVI% Nghiến: 2.05%              |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  => Mật độ lâm phần trung bình: 463.3 cây/ha                                      |
|  => Mật độ Nghiến trung bình:   15.5 cây/ha (Chiếm 3.35% tổng số cá thể)          |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Kết quả đạt được

• Hình thái sinh học thực địa: Khảo sát chi tiết 12 cây Nghiến cá thể cho thấy đường kính ngang ngực bình quân $\bar{D}{1.3} = 8.25\text{ cm}$ (biến thiên từ $6.0\text{ cm}$ đến $18.0\text{ cm}$), chiều cao vút ngọn bình quân $\bar{H}{vn} = 7.33\text{ m}$ (biến thiên từ $5.0\text{ m}$ đến $11.0\text{ m}$). Thân cây thẳng tròn, vỏ xám tro đặc trưng có nốt sần nứt dọc mịn.
• Cấu trúc loài ưu thế đi kèm: Quần xã tầng cây cao có sự tham gia của các loài chỉ thị nhiệt đới ẩm núi đá: Mạy puôn, Sấu, Dâu da xoan, Lát hoa, Dướng. Số loài tham gia công thức tổ thành biến động từ 5 đến 8 loài/OTC.
• Đặc tính tái sinh: Tầng cây tái sinh chủ yếu có nguồn gốc từ hạt (chiếm $> 75%$), tuy nhiên tỷ lệ cây có triển vọng ($H \ge 2\text{ m}$) chỉ đạt dưới $15%$ tổng số cây con do sự cạnh tranh khốc liệt của thảm tươi dây leo và tình trạng khô hạn cục bộ trong các khe đá vào mùa đông.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuẩn hóa bộ dữ liệu vi khí hậu - thổ nhưỡng chuyên biệt cho Nghiến gân ba tại vùng núi đá vôi Phú Lương: Lần đầu tiên cung cấp đầy đủ các chỉ số định lượng về thành phần hóa tính đất hốc đá karst ($pH_{KCl} = 4.27$, Mùn $= 3.69%$, Kali $= 1.18%$) cùng lượng mưa tích lũy ($2.045\text{ mm/năm}$), bác bỏ giả định trước đây cho rằng Nghiến chỉ phát triển tốt trên đất kiềm/trung tính.
2. Xác lập tương quan sinh thái định lượng ($IVI%$ và Mật độ không gian): Chứng minh được Nghiến gân ba trong sinh cảnh tự nhiên tại Yên Lạc hiện chỉ đóng vai trò loài đi kèm ($IVI% = 1.29% - 4.09% < 5.0%$), chưa thể vươn lên thành nhóm ưu thế sinh thái nếu không có can thiệp lâm sinh hỗ trợ tái sinh.
3. Mô hình hóa xung đột lâm nghiệp xã hội: Định lượng hóa sự khác biệt nhận thức giữa các xóm vùng đệm (xóm Ó đạt $100%$ không khai thác; xóm Đồng Xiền còn $29.41%$ tác động nhỏ do khó khăn kinh tế), cung cấp cơ sở xây dựng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (PES).

Tham số so sánh	Công trình Lê Mộng Chân (1992)	Nghiên cứu VQG Cúc Phương (2003)	Khóa luận Nguyễn Tùng Lâm (2019)
Đối tượng sinh cảnh	Vườn thực vật ngoại vi (Trồng thử nghiệm)	Rừng nguyên sinh núi đá vôi	Rừng thứ sinh phục hồi trên núi đá vôi hiểm trở
Độ đá lộ đầu	$< 20%$ (Đất đồi dốc tích tụ)	$60% - 80%$	$> 90% - 95%$ (Hốc đá karst)
Độ chua thổ nhưỡng ($pH$)	Trung tính ($pH \approx 6.5 - 7.0$)	Hơi kiềm ($pH \approx 7.0 - 7.5$)	Chua mạnh đến chua vừa ($pH = 3.38 - 5.40$)
Mật độ cá thể tự nhiên	Rừng trồng đồng tuổi ($1.100\text{ cây/ha}$)	Lâm phần hỗn loài ($40 - 60\text{ cây/ha}$)	Phân tán ($10 - 30\text{ cây/ha}$)

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng trong quản lý lâm nghiệp thực tế

• Khoanh vùng bảo tồn nghiêm ngặt (Strict Protection Core): Thiết lập ranh giới định vị GPS bảo vệ nguyên vẹn các cá thể Nghiến gân ba mẹ tại khu vực xóm Đồng Xiền và xóm Ó, gắn mã QR định danh theo dõi sinh trưởng và vật hậu.
• Xúc tiến tái sinh tự nhiên có hỗ trợ kỹ thuật (ANR - Assisted Natural Regeneration): Phát dọn dây leo, cây bụi chèn ép trong bán kính $3\text{ m}$ quanh cây tái sinh triển vọng ($H \ge 2\text{ m}$); bổ sung đất mùn và che bóng nhẹ trong mùa khô hạn.
• Chuyển đổi sinh kế cộng đồng: Giao khoán bảo vệ rừng gắn với hỗ trợ phát triển mô hình nông - lâm kết hợp (trồng chè hữu cơ, cây ăn quả đặc sản) cho $29.41%$ số hộ nghèo tại xóm Đồng Xiền.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                    LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN                      |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  [Giai đoạn 1 - Tháng 1-6]:    Số hóa toàn bộ cây mẹ, cắm biển bảo vệ cấp bách    |
|  [Giai đoạn 2 - Tháng 7-18]:   Thiết lập vườn ươm giống bản địa từ hạt chín (T6-7) |
|  [Giai đoạn 3 - Tháng 19-36]:  Trồng làm giàu rừng 50 ha sinh cảnh núi đá vôi     |
|  [Giai đoạn 4 - Tháng 37-60]:  Nghiệm thu PES, nhân rộng chuỗi sinh kế bền vững    |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Địa hình vách đá vôi tai mèo có độ dốc lớn ($> 50^\circ$), tỷ lệ đá lộ đầu $> 90%$ khiến việc đào phẫu diện đất tầng sâu gặp nhiều khó khăn, mẫu đất chủ yếu thu thập trong các túi mùn hốc đá.
• Thời gian nghiên cứu giới hạn trong 6 tháng (mùa khô chuyển sang mùa mưa), chưa theo dõi trọn vẹn biến động sinh khối và lượng rơi rụng cành lá qua nhiều năm.

Hướng phát triển tiếp theo

• Thiết lập hệ thống Ô định vị vĩnh cửu (Permanent Sampling Plots - PSP) để đo đạc sinh trưởng đường kính định kỳ 5 năm/lần.
• Ứng dụng công nghệ Flycam (UAV LiDAR/Multispectral) bay quét lập bản đồ tán rừng 3D và giám sát suy giảm sinh cảnh theo thời gian thực.
• Phân tích chỉ thị phân tử ADN (Microsatellite/SSR) đánh giá mức độ đa dạng di truyền và độ suy thoái đồng huyết của các tiểu quần thể Nghiến sót lại.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên ngành Lâm nghiệp/Sinh thái: Tiếp cận giáo trình thực tế về phương pháp điều tra lâm học định lượng, kỹ thuật lập ô tiêu chuẩn trên địa hình karst phức tạp.
• Kỹ sư Lâm sinh & Cán bộ Kiểm lâm địa bàn: Sở hữu bộ số liệu gốc về mật độ, công thức tổ thành và điều kiện lý - hóa đất để lập phương án bảo vệ và phát triển rừng cấp xã/huyện.
• Cộng đồng dân cư địa phương: Hưởng lợi trực tiếp từ các chương trình chi trả dịch vụ môi trường rừng, tạo việc làm từ hoạt động tuần tra, ươm giống và bảo tồn cây gỗ quý.
• Các nhà khoa học & Cơ quan quản lý Đa dạng sinh học: Nguồn dữ liệu tin cậy phục vụ cập nhật Sách đỏ Việt Nam và lập chiến lược hành động bảo tồn đa dạng sinh học cấp quốc gia.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để nhân giống và trồng phục hồi Nghiến gân ba?

Cần thu hái quả chín vào tháng 6 - tháng 7 khi vỏ quả chuyển sang màu nâu cánh gián. Xử lý hạt bằng nước ấm ($40^\circ\text{C}-45^\circ\text{C}$), ươm trong bầu đất mùn giàu dinh dưỡng trộn giá thể than bùn và vôi bột nhẹ để duy trì $pH$ từ $4.5 - 5.5$. Giai đoạn 1-2 năm đầu cây non ưa bóng, cần giàn che $50%-60%$ ánh sáng.

2. Giới hạn sinh thái nào quyết định sự sống còn của loài tại vùng núi đá Yên Lạc?

Đó là độ ẩm trong các hốc mùn karst và khả năng bám rễ vào kẽ nứt vách đá. Mặc dù loài có khả năng chịu hạn sinh lý cao nhờ hệ rễ phát triển mạnh luồn sâu vào lòng đá vôi, cây mầm ($H < 50\text{ cm}$) rất dễ chết héo trong các đợt khô hạn kéo dài nếu tầng thảm tươi bị cháy hoặc triệt hạ hoàn toàn.

3. Tích hợp dữ liệu lâm học này vào hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu ngành như thế nào?

Toàn bộ tọa độ OTC, thông số trắc lượng ($D_{1.3}, H_{vn}, IVI%$) và hóa tính đất được chuẩn hóa dưới định dạng GeoJSON/Shapefile tương thích hoàn toàn với nền tảng GIS lâm nghiệp chuyên ngành (như Hệ thống Theo dõi Diễn biến Rừng - FRS của Cục Kiểm lâm).

4. Nhu cầu bảo trì, giám sát định kỳ sau nghiên cứu gồm những gì?

Cần tổ chức tuần tra hiện trường tối thiểu 1 lần/tháng tại 2 xóm trọng điểm (Đồng Xiền, Ó), kiểm tra định kỳ tình trạng sâu bệnh đục thân trên cây mẹ và đo đếm động thái sinh trưởng tầng cây con tái sinh vào đầu và cuối mùa mưa.

5. Dự toán chi phí bảo tồn và khả năng hoàn vốn đầu tư xã hội (Social ROI)?

Kinh phí cho một đề án bảo tồn 5 năm tại xã Yên Lạc ước tính khoảng 600 - 800 triệu VNĐ (cho khoán bảo vệ 100 ha và vườn ươm 5.000 cây giống). Hoàn vốn xã hội đạt được thông qua giá trị phòng hộ đầu nguồn, tích lũy tín chỉ carbon rừng và duy trì nguồn gen đặc hữu vô giá không thể tái tạo.

---

Kết luận

Công trình khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Tùng Lâm đã giải quyết trọn vẹn và khoa học các câu hỏi nghiên cứu về đặc điểm lâm học của loài cây nguy cấp Nghiến gân ba (Excentrodendron tonkinensis) tại xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Nghiên cứu khẳng định: loài hiện phân bố với mật độ thấp ($10 - 30\text{ cây/ha}$), chỉ số quan trọng sinh thái khiêm tốn ($IVI% = 1.29% - 4.09%$) trên nền lập địa núi đá vôi có độ đá lộ đầu cao ($> 90%$) và đất mùn hốc đá mang tính chua ($pH_{KCl} = 4.27$). Sự thành công của công tác bảo tồn nguồn gen quý hiếm này đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa các giải pháp lâm sinh can thiệp kịp thời (xúc tiến tái sinh tự nhiên) và chính sách nâng cao sinh kế cộng đồng vùng đệm.

Các cơ quan quản lý lâm nghiệp, viện nghiên cứu và chính quyền địa phương cần sớm phê duyệt và triển khai quy hoạch vùng bảo tồn nguồn gen Nghiến gân ba tại huyện Phú Lương, biến các cứ liệu khoa học của đồ án thành hành động thực tiễn nhằm bảo vệ di sản thiên nhiên quý giá cho các thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Hiện trạng tài nguyên rừng ở Việt Nam hiện nay ngày càng thay đổi theo chiều hướng tiêu cực. Nguồn tài nguyên rừng của chúng ta hiện nay đang bị suy giảm cả về số lượng và chất lượng. Nguyên nhân chính dẫn tới thực trạng hiện nay một phần là do hoạt động khai thác một cách bừa bãi, cùng với việc sử dụng tài nguyên lãng phí không bền vững, và do công tác quản lý còn nhiều hạn chế của các cấp chính quyền địa phương. Tài nguyên rừng đang bị giảm theo từng ngày, diện tích rừng tự nhiên đang ngày càng bị thu hẹp về diện tích, suy giảm chất lượng.

Rừng nghèo, đất trống đồi trọc tăng lên do hoạt động khai thác chặt phá, đốt nương làm rẫy, sử dụng không hợp lý và không có kế hoạch trồng rừng phục hồi. Gỗ và lâm sản ngoài gỗ đang dần cạn kiệt, các loài cây gỗ có giá trị đã và đang bị khai thác một cách triệt để, có loài không còn cây mẹ để gieo giống và mất dần khả năng tái sinh tự nhiên. Trước thực tế về nguy cơ mất rừng ngày và nhu cầu sử dụng gỗ ngày càng tăng, cũng như vấn đề phòng hộ và bảo vệ môi trường ngày càng trở nên cấp thiết hơn, Nhà nước ta trong những năm qua với sự hỗ trợ của các tổ chức trong nước và quốc tế đã đầu tư khá lớn vật tư, tiền vốn, nhân lực để trồng, phục hồi và phát triển rừng. Song công tác của chúng ta mới chỉ chú ý đến số lượng mà chưa chú ý đến chất lượng, một số loài chưa được quan tâm đúng mức, công tác phối hợp còn chồng chéo làm cho năng suất và hiệu quả công việc thấp.

Nghiến gân ba (Excentrodendron tonkinensis (Gagnep.) Chang & Miau) là loại gỗ thuộc nhóm IIA. Cây Nghiến gân ba sinh trưởng chủ yếu tại các ngọn núi đá xen lẫn đất. Với các loại cây có đường kính 80cm – 100cm, tuổi h 2 đời của nó cũng lên đến 200 - 300 năm. Đây là loài cây gỗ có giá trị sử dụng và giá trị kinh tế cao.

Vì quý hiếm, khó trồng nhân tạo, thời gian cây sinh trưởng rất lâu nên thời gian qua đã bị tàn khá, khai thác trái phép cây gỗ Nghiến gân ba bất chấp lệnh cấm. Hiện nay cây gỗ Nghiến gân ba chỉ còn rất ít ở một số vùng rừng trên núi đá vôi, chủ yếu tập trung ở các khu bảo tồn thiên nhiên như: Hữu Liên, Ba Bể, Phượng Hoàng, …. Và còn rải rác ở một số huyện của các tỉnh miền núi phía Bắc như Huyện Phú Lương, Huyện Võ Nhai (Tỉnh Thái Nguyên), Huyện Ba Bể (Tỉnh Bắc Kạn) …. Phú Lương là huyện miền núi, nằm ở vùng phía Bắc của tỉnh Thái Nguyên là nơi phân bố tự nhiên của loài Nghiến gân ba.

Tuy nhiên, chúng thường phân bố rải rác với số lượng không nhiều do vậy việc tổ chức quản lý bảo vệ thường gặp nhiều khó khăn và kiểm soát dẫn tới suy giảm cả về số lượng và chất lượng. Do cây Nghiến hiện nay là đối tượng cần được nuôi dưỡng, bảo vệ và phát triển. Đặc biệt trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học, Nghiến gân ba được xác định là một loài có tính nguy cấp cần được bảo tồn. Việc nghiên cứu đặc điểm sinh vật học của cây Nghiến gân ba là một yêu cầu bức thiết, làm cơ sở đề xuất cho các biện pháp kỹ thuật lâm sinh, nhằm bảo vệ và phát triển loài cây này, được sự nhất trí của Khoa Lâm nghiệp, ban giám hiệu nhà trường và thầy giáo hướng dẫn, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Nghiến gân ba (Excentrodendron tonkinensis) tại xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên”.

Mục tiêu nghiên cứu - Xác định được thực trạng phân bố và một số đặc điểm lâm học của cây Nghiến gân ba tại xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. - Đề xuất được một số giải pháp nhằm bảo tồn loài cây Nghiến gân ba tại xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Ý nghĩa của khóa luận - Ý nghĩa khoa học: Giúp tôi hiểu thêm về sự phân bố và sinh trưởng của cây Nghiến; Ứng dụng những kiến thức đã học vào trong thực tiễn; Biết được tầm quan trọng của loài thực vật quý hiếm như cây Nghiến nói riêng, và các loài cây quý hiếm sống kèm cây Nghiến nói chung; Biết được tầm quan trọng của công tác bảo tồn trong sự nghiệp bảo vệ và phát triển rừng hiện nay; Kết quả nghiên cứu của khoá luận sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu khác về loài cây Nghiến gân ba. - Ý nghĩa thực tiễn: Cơ sở để thực hiện nghiên cứu loài Nghiến gân ba làm cơ sở đề xuất hướng bảo tồn loài và giám sát đa dạng sinh học.

h 4 Phần 2| TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học Cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội thì vấn đề bảo tồn đa dạng sinh học ngày càng được quan tâm và chú trọng. Quá trình đô thị hóa, ô nhiễm môi trường, chặt phá rừng là những nguyên nhân gây suy giảm diện tích rừng, suy giảm đa dạng sinh học, nhiều loài động thực vật quý đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Vì vậy cần có những hành động cụ thể của cộng đồng đó là các chương trình, dự án để bảo tồn một cách kịp thời.

Trong đó Nghiến là loài gỗ quý có giá trị kinh tế cao, đã và đang bị khai thác mạnh dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng chính trong tương lai gần vì thế chúng ta cần có những nghiên cứu cụ thể về đặc tính sinh học của loài này từ đó đề xuất các biện pháp bảo tồn. Về cơ sở sinh học Công việc nghiên cứu đối với bất kỳ loài cây rừng nào chúng ta cũng cần phải nắm rõ đặc điểm sinh học của từng loài. Việc hiểu rõ hơn về đặc tính sinh học của loài giúp chúng ta có những biện pháp tác động phù hợp, sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý và bảo vệ hệ động thực vật quý hiếm, từ đó giúp cho chúng ta hiểu rõ hơn về thiên nhiên sinh vật. Về cơ sở bảo tồn Biến đổi khí hậu, chặt phá rừng làm cho nhiều loài động, thực vật đứng trước nguy cơ tuyệt chủng chính vì vậy công tác bảo tồn loài, bảo tồn đa dạng sinh học ngày càng được quan tâm và chú trọng.

Dựa trên các tiêu chuẩn đánh giá tình trạng các loài của IUCN, chính phủ Việt Nam cũng đã công bố Sách đỏ Việt Nam để hướng dẫn, thúc đẩy công tác bảo vệ tài nguyên sinh vật thiên nhiên. h 5 Căn cứ vào phân cấp bảo tồn loài và đa dạng sinh học có rất nhiều loài động thực vật được xếp vào cấp bảo tồn CR, EN và VU cần được bảo tồn, nhằm gìn giữ nguồn gen quý giá cho thành phần đa dạng sinh học ở Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung. Cây Nghiến gân ba tuy có khu phân bố rộng, nhưng bị khai thác rất mạnh (trước đây để lấy gỗ dùng trong xây dựng và làm tà vẹt, hiện nay dùng làm thớt chủ yếu xuất khẩu trái phép qua biên giới). Số cá thể trưởng thành đã bị chặt phá > 50%.

Tuy có ở các Vườn quốc gia: Ba Bể, Vườn quốc gia Phia Đén – Phia oắc, Vườn quốc gia Xuân Sơn, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, … và các Khu bảo tồn thiên nhiên Pà Cò - Hang Kia, Hữu Liên, Na Hang, Bắc Mê, Bát Đại Sơn, Phong Quang, Tây Côn Lĩnh, Kim Hỷ, Nam Xuân Lạc, Thần Sa - Phượng Hoàng,… nhưng tại những nơi đó vẫn bị khai thác trộm. Loài đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng cao ngoài thiên nhiên. Đây là cơ sở khoa học giúp tôi tiến hành khoá luận tốt nghiệp này. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước 2.

Trên thế giới 2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài cây Từ lâu trên thế giới, việc nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài cây trong đó có đặc điểm hình thái và sinh học đã được thực hiện ở rất nhiều nơi. Đây được coi là bước đầu tiên, làm tiền đề để nghiên cứu các môn khoa học khác có liên quan. Đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến hình thái và phân loại các loài cây đến tiến hành.

Những nghiên cứu này đầu tiên tập chung vào những mô tả phân loại các loài các nhóm loài, đây có thể được coi là những nền móng đầu tiên của ngành nghiên cứu thực vật thế giới, có thể kể đến một vài công trình nghiên cứu về đặc điểm sinh học loài cây của các quốc gia khác như: Thực vật chí Vân Nam (1977), Thực vật chí Austraylia (1866), Thực vật chí rừng Tây Bắc và vùng trung tâm Ấn Độ h 6 (1874), Thực vật chí Ấn Độ 7 tập (1872 - 1897), Thực vật chí Hong Kong (1861), Thực vật chí Miến Điện (1877), Thực vật chí Malaysia ( 1892 - 1925), Thực vật chí Hải Nam ( 1972 – 1977). Sự ra đời của các tài liệu này đã góp phần làm tiền đề cơ sở khoa học cho công tác nghiên cứu về hình thái, phân loại và đánh giá tính đa dạng sinh học ở các vùng miền khác nhau. Giúp cho công tác nghiên cứu khoa học được diễn ra thuận lợi và hiệu quả hơn. Nhà khoa học người Nga, Tolmachop A.I đã đưa ra nhận định số loài ở hệ thực vật cụ thể ở vùng nhiệt đới ẩm thường là 1500 - 2000 loài.I quan điểm rằng “Chỉ cần điều tra trên một diện tích đủ lớn để có thể bao chùm được sự phong phú của nơi sống nhưng không có sự phân hóa mặt địa lý”.

Ông gọi đó là hệ thực vật cụ thể. Nghiên cứu đặc điểm sinh thái học Việc nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của loài cây làm đề xuất biện pháp kĩ thuật lâm sinh tác động phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả trong kinh doanh rừng rất được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Theo đó các lý thuyết về hệ sinh thái, cấu trúc, tái sinh rừng được vận dụng cụ thể trong nghiên cứu đặc điểm của 1 loài cụ thể nào đó. Các phương pháp nghiên cứu thực nghiệm về sinh thái học thực vật nhằm tìm hiểu sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa các loài thực vật với nhau và giữa chúng với điều kiện nơi mọc, các phương pháp nghiên cứu đó đã được trình bày trong “Thực nghiệm sinh thái học” của Stephen, D.Lacher (1987) các tác giả đã chỉ rõ sự thích nghi của các loài với các điều kiện dinh dưỡng khoáng, ánh sáng, chế độ nhiệt, chế độ ẩm, nhịp điệu khí hậu.