BỘ GIÁO DỤC VA DAO TẠO _ BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYEN THỊ TUYEN LUẬN ÁN TIÊN S( LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2023 BỘ GIÁO DỤC VA DAO TẠO _ BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYEN THỊ TUYEN Chuyên ngành : Luật Dân sự và Tô tụng Dân sự Mã so : 9380103 LUẬN ÁN TIÊN S( LUẬT HỌC Ng°ời h°ớng dẫn khoa học: TS. NGUYÊN CÔNG BÌNH PGS. NGUYEN THI THU HA HA NOI - 2023 LỜI CAM OAN Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Cac tài liệu, số liệu tham khảo, trích dan trình bay trong dé tài là trung thực.
Những kết luận của dé tài ch°a từng °ợc ai công bố trong bat kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Tác giả Nguyễn Thị Tuyền LOI CAM ON Tác giả bày tỏ lòng biết ¡n sâu sắc doi với Tién s) Nguyễn Công Bình — Ng°ời h°ớng dan 1 và Phó Giáo s°, Tién s) Nguyễn Thị Thu Hà — Ng°ời h°ớng dan 2, cùng các thầy giáo, cô giáo ã chỉ bảo tận tinh; xin cam ¡n anh, chị, ban bè, ồng nghiệp và gia ình ã ộng viên, khuyến khích, giúp ẩð, óng góp ÿ kiến quy bau dé tác giả hoàn thành Luận án này. Tác giả Nguyễn Thị Tuyền MỤC LỤC MỞ ẦU. 2-5 St E211 21112112112112111111111 1111111111111 110110111 11 11 xe | TONG QUAN VỀ VAN DE NGHIÊN CỨU.
¿2-5 s+s+EeEE+EeEzEsreree 10 Ch°¡ng 1: NHỮNG VAN Ề LÝ LUẬN VE XÃ HỘI HOÁ THI HANH AN DAN SỰ. Khái niệm, ặc iểm và ý ngh)a xã hội hoá thi hành án dân sự. C¡ sở khoa học của việc quy ịnh về xã hội hoá thi hành án dân sự. Bản chất của xã hội hoá thi hành án dân sự.
Nội dung xã hội hoá thi hành án dân sự. Các yêu tô ảnh h°ởng ến xã hội hoá thi hành án dân sự ở Việt Nam.85 KET LUẬN CH¯NG l.--- 2-52 £SS9SE‡EE2EE2E2EEEEEEEEE121121221 2121 re. 92 Ch°¡ng 2: THUC TRANG XÃ HỘI HOÁ THI HANH ÁN DAN SỰ. Thực trạng pháp luật việt nam về xã hội hoá thi hành án dân sự.
Thực tiễn xã hội hoá thi hành án dân sự ở Việt Nam.----- 5s: 112 KET LUẬN CH¯NG 2.---¿- 2 £©ESE9EE9EE2E12E2157157122121121121 2122 xe, 129 Ch°¡ng 3: PH¯ NG H¯ỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUA Xà HỘI HOA THI HANH AN DAN SỰ Ở VIET NAM. Ph°¡ng h°ớng nhm nâng cao hiệu quả xã hội hoá thi hành án dân sự ở VIEt NAM 0. Các giải pháp nâng cao hiệu quả xã hội hoá thi hành án dân sự ở Việt Nam. Kiến nghị các giải pháp thực hiện pháp luật về xã hội hoá thi hành án dân sự.
145 KET LUẬN CH¯NG 3.-¿- 2 2S SE9EE+EE2EE2E2EEE157122121121221 212. xe, 156 KẾT LUẬN. cX 158 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH À CÔNG BÓ LIÊN QUAN ÉN LUẬN ÁN. 161 DANH MỤC TAI LIEU THAM KHAO1.
eoeecescescessesseeseesesesessessesseeseesesees 162 PHU LUC DANH MỤC CHỮ VIET TAT BDGTS Ban dau gia tai san CHV Chap hanh vién DGTS âu giá tài san Nghị ịnh sô 61/2009/N-CP Nghị ịnh số 61/2009/N-CP ngày 24 tháng 7 nm 2009 về tổ chức và hoạt ộng của Thừa phát lại thực hiện thí iểm tại Thành phố Hồ Chí Minh Nghị ịnh số 135/2013/N-CP Nghị ịnh số 135/2013/N-CP ngày 18 thang 10 nm 2013 của Chính phủ sửa ôi, bô sung tên gọi và một số iều của Nghị ịnh số 61/2009/N-CP ngày 24 tháng 7 nm 2009 của Chính phủ về tô chức và hoạt ộng của Thừa phát lại thực hiện thí iểm tại Thành phố Hỗ Chí Minh Nghị ịnh 08/2020/N-CP Nghị ịnh sô 08/2020/N-CP ngày 08 tháng 01 nm 2020 của Chính phủ về tổ chức và hoạt ộng của Thừa phát lại Nghị ịnh 62/2015/N-CP Nghị ịnh sô 62/2015/N-CP ngày 18/7/2015 của Chính phủ quy ịnh chỉ tiết và h°ớng dẫn thi hành một số iều của Luật Thị hành án dân sự Nghị quyết số 08-NQ/TW Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02 tháng 01 nm 2002 của Bộ Chính trị về “một số nhiệm vụ trọng tâm công tác t° pháp trong thời gian tới” Nghị quyết sô 49-NQ/TW Nghị quyết sô 49-NQ/TW ngày 02 tháng 6 nm 2005 của Bộ Chính trị về chiến l°ợc cải cách t° pháp ến nm 2020 Nghị quyết số 27-NQ/TW Nghị quyết sô 27-NQ/TW_ ngày 09/11/2022 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung °¡ng ảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà n°ớc pháp quyền xã hội chủ ngh)a Việt Nam trong giai oạn mới TPL Thừa phát lại THADS Thị hành án dân sự XHH Xã hội hoa XHCN Xã hội chủ ngh)a XHHTHADS Xã hội hoá THADS VP TPL Vn phòng TPL 1 MỞ ẦU 1. Tính cấp thiết của ề tài Thi hành án dân sự (THADS) có một ý ngh)a quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án nói riêng và trong hoạt ộng t° pháp nói chung. Bản án, quyết ịnh của Toa án chỉ là những phán quyết trên giấy, nếu không °ợc thực thi trên thực tế. Hoạt ộng thi hành án nói chung và THADS nói riêng có hiệu quả sẽ góp phần bảo ảm tính nghiêm minh của pháp luật, bảo ảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, góp phần củng cố niềm tin của ng°ời dân ối với bộ máy nhà n°ớc, tng c°ờng pháp chế xã hội chủ ngh)a.
iều 106 Hiến pháp n°ớc Cộng hoà xã hội chủ ngh)a Việt Nam nm 2013 quy ịnh: “Bản án, quyét ịnh của Toà án nhân dân có hiệu lực pháp luật phải °ợc c¡ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; c¡ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành”. Và ng°ợc lại, hoạt ộng THADS kém hiệu quả sẽ gây d° luận xấu, ảnh h°ởng trực tiếp ến lòng tin của nhân dân ối với tính nghiêm minh của pháp luật, kỷ c°¡ng phép n°ớc bị xem th°ờng. Trong bối cảnh phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần và mở rộng hợp tác quốc tế, các quan hệ kinh tế, dân sự phát triển rất a dạng. Theo ó, các tranh chấp cần phải °ợc giải quyết cing ngày càng gia tng và ang gây ra áp lực về công việc rất lớn ối với các c¡ quan Tòa án, thi hành án dân sự.
Trong khi ó, hiện nay, ở hầu hết các Tòa án, một số việc thuộc phạm vi hoạt ộng của Thừa phát lại tr°ớc ây trong quá trình tố tụng ang °ợc giao cho các chức danh khác thực hiện nh° việc phát hành các giấy triệu tập °¡ng sự, ng°ời tham gia tố tụng khác ến phiên toà, công bố thủ tục phiên toà, giúp lập biên bản lay lời khai của °¡ng sự, của các nhân chứng. do th° ký Toà án ảm nhiệm. Trong iều kiện kinh tế xã hội ngày các phát triển, số l°ợng việc dân sự phải xét xử và thi hành án qua các nm ều tng và ch°a có dấu hiệu dừng. Cụ thể, Nm 2023, tổng số việc phải thi hành là 625.642 việc, trong ó, số việc có iều kiện thi hành là 434.512, ã thi hành xong là 234.426 việc, nh° vậy, vẫn còn một số l°ợng khá ' Cục Bồ trợ T° pháp (2023), Báo cáo tổng kết công tác thi hành án dân sự, hành chính 6 tháng ầu nm 2023.
2 lớn việc ch°a °ợc thi hành. Nguyên nhân của tình trạng trên, ầu tiên có thê kê ến là sự phát triển ngày càng a dạng, phức tạp các quan hệ xã hội dẫn ến sự xuất hiện ngày càng nhiều các tranh chấp dân sự và th°¡ng mại khiến nhu cầu °ợc bảo vệ quyền và lợi ich hợp pháp của các chủ thé tng cao, do ó, số l°ợng vụ việc cần phải giải quyết ngày càng nhiều, giá trị tiền, tài sản phải thi hành ngày càng lớn, tính chất ngày càng phức tạp, nghiêm trọng. Thứ hai, mô hình tổ chức, c¡ chế quản lý thi hành án nói chung, THADS nói riêng ã và ang bộc lộ những v°ớng mắc, bất cập làm hạn chế hiệu lực, hiệu quả công tác THADS. Với việc l°ợng án tng, yêu cầu giải quyết việc ngày càng chặt chẽ thì buộc nha n°ớc phải tng thêm biên chế, tng ầu t° ngân sách, tng chi phí hoạt ộng cho các c¡ quan này.
Chính vì vậy, Nghị quyết ại hội lần thứ IX của ảng khẳng ịnh: “Cải cách hệ thống t° pháp. Hỗ trợ và khuyến khích các tổ chức hoạt ộng không vì lợi nhuận mà vì nhu cẩu và lợi ích của dân. Những tô chức này có thể °ợc nhà n°ớc uy quyền thực hiện một số nhiệm vụ, Cung cấp một số dịch vụ công với sự giám sát của cộng ông. Thông qua ó, nhà n°ớc tập trung sức lực dé thực hiện những nhiệm vu quan trọng hon”.
Do vậy, việc tai lập chế ịnh Thừa phát lại với việc hỗ trợ một SỐ công việc cho c¡ quan Tòa án, thi hành án dân sự là một yêu cầu hết sức bức thiết nhằm giảm tải công việc cho các c¡ quan Tòa án, co quan thi hành án dân sự, giúp các c¡ quan nay tập trung thực hiện tốt các chức nng c¡ bản của mình, nâng cao hiệu quả hoạt ộng bộ máy Tòa án, c¡ quan thi hành án dân sự nhà n°ớc. Vn kiện ại hội ại biểu Toàn quốc lần thứ XII cing nhắn mạnh “Hoàn thiện ồng bộ hệ thống pháp luật, c¡ chế, chính sách nhằm phát huy mạnh mẽ dân chủ xã hội chủ ngh)a, quyên làm chủ của nhân dân; ồng thời xây dựng Nhà n°ớc pháp quyên xã hội chủ ngh)a Việt Nam trong sạch, vững mạnh, cai cách tu pháp, tng c°ờng pháp chế, bảo ảm kỷ c°¡ng xã hội. Chính vì lẽ ó, chủ tr°¡ng xã hội hoá thi hành án dân sự (XHHTHADS) với sự tham gia của các cá nhân, tổ chức t° nhân áp ứng °ợc những iều kiện nhất ịnh theo quy ịnh của pháp luật vào quá trình tổ chức THADS °ợc kỳ vọng sẽ khc phục sự quá tải của bộ máy nhà n°ớc; giải phóng Nhà n°ớc khỏi các công 3 việc cụ thé dé tập trung thực hiện hoạt ộng quản lý. ồng thời, tạo iều kiện ể các chủ thé trong xã hội có c¡ hội thực hiện quyền tự ịnh oạt ngoài phạm vi quyền lực nhà n°ớc.
iều ó sẽ góp phần giảm tải công việc và giảm chi phí từ ngân sách nhà n°ớc”. XHHTHADS với sự tham gia cua TPL vào quá trình THADS ã dat °ợc một sô kết quả khả quan nh°ng vẫn ch°a khắc phục °ợc tình trạng án dân sự tồn ọng nm này qua nm khác, tỷ lệ bình quân số việc THADS phải thi hành trên mỗi Chấp hành viên vẫn cao (227 việc/nm và tiền 88,7 tỷ ồng/nm trong nm 2022 ). Trong khi ó, tính ến hết thang 9/2022, toàn quốc có tổng số 143 Vn phòng Thừa phát lại °ợc thành lập tại 44 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung °¡ng (tng 11 Vn phòng so với nm 2021), với 406 Thừa phát lại ang hành nghề.