CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG HẠ NGẦM CÁC ĐƯỜNG DÂY, CÁP ĐI NỔI TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC. Tổng quan về quản lý xây dựng hạ ngầm các đường dây, cáp đi nổi tại các nước trên thế giới. Trong những năm vừa qua cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, hạ tầng kỹ thuật đô thị được đầu tư xây dựng, nhiều tuyến đường đô thị được xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp theo định hướng quy hoạch phát triển đô thị. Sự phát triển kinh tế gắn kết với sự phát triển của kết cấu hạ tầng giao thông đô thị mà ở đó các công trình hạ tầng kỹ thuật bao gồm: đường dây, cáp (đi nổi, ngầm) các ống cấp nước, thoát nước, cấp năng lượng… là một phần không thể tách rời của giao thông đô thị.
Tuy nhiên, hình ảnh thường thấy ở nhiều đô thị tại các nước đang phát triển và ở Việt Nam – mạng lưới đường dây, cáp đi nổi được lắp đặt lộn xộn, đan xen chằng chịt làm mất mỹ quan đô thị, tiềm ẩn nhiều nguy cơ, nguy hiểm đến an toàn tính mạng con người và tài sản do các sự cố chập, cháy, nổ có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Trong khi đó, nhiều nước phát triển cảnh quan của các đô thị khang trang và hiện đại, Chính quyền các đô thị đã có chiến lược, chương trình đầu tư xây dựng đồng bộ ngay từ khi quy hoạch xây dựng thành phố đặc biệt tại các thành phố cũ, cải tạo và xây dựng mới. Việc kết hợp xây dựng các công trình giao thông với xây dựng một hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật sử dụng chung như hào, tuy nen kỹ thuật được thực hiện từng bước để bố trí lắp đặt các đường dây, cáp đi nổi và các đường ống kỹ thuật trong quá trình cải tạo, xây dựng các thành phố. Việc ngầm hóa các đường dây, cáp đi nổi được cho là yêu cầu bắt buộc, mặt khác, việc làm này đem lại hiệu quả lâu dài cả về quản lý và mỹ quan đô thị, nhưng chi phí đầu tư xây dựng lại khá cao, chính vì vậy việc ngầm hóa cần phải được thực hiện theo một lộ trình nhất định.
Việc hạ ngầm các đường dây, cáp đi nổi trong cống cáp, hào hoặc tuy nen kỹ thuật sẽ kéo dài thời gian phục vụ của chúng, tạo ra điều kiện thuận lợi trong công tác lắp đặt, khai thác và quản lý, đồng thời sẽ làm giảm đáng kể các hiện tượng đào 9 lòng đường, hè phố, không gây trở ngại cho các phương tiện giao thông trên đường và người đi bộ. Chính vì lẽ đó, nhiều thành phố trên thế giới đã nêu khẩu hiệu “Vì một thành phố không bị đào bới” để kêu gọi sự quan tâm của mọi người về lĩnh vực thiết kế - thi công các loại hào, tuynen kỹ thuật này, nhằm sắp xếp, bố trí các đường dây, cáp đi nổi cùng với các công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm trong đô thị.1 Quản lý xây dựng hạ ngầm tại Liên Xô cũ[22][65]: Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay là đất nước phát triển và có bề dày lịch sử trong phát triển đất nước. Đặc biệt là phát triển đô thị nói chung và phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm nói riêng, việc quản lý xây dựng hạ ngầm các đường dây cáp đi nổi được quan tâm và triển khai song song cùng các dự án làm đường. Ngày nay đã có nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm nổi tiếng dưới lòng đất, đặc biệt hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm là các tuy nen, hào kỹ thuật phục vụ công tác ngầm hóa hệ thống các đường dây, cáp đi nổi.
Tại quảng trường Arơbat có bốn tầng hầm: tầng trên cùng dành cho người đi bộ, tầng hai cho ô tô nối với đường vành đai Matxcơva, tầng ba dành cho tầu điện ngầm nối với các ga Kalinin và Arơbát, tầng bốn dành cho tầu điện ngầm sâu hơn và hệ thống các đường ống cấp thoát nước, cấp khí đốt, cấp nhiệt, điện thoại, cáp điện, cáp thông tin… vv. Tại các công trình vượt ngầm ở nút giao thông, thường gồm hai bộ phận: phần hầm kín và phần đường đào hở, thường kết hợp làm luôn hầm cho người đi bộ ở phía trên trần của đường hầm kín, phần dưới làm đường ống kỹ thuật (collector) tuy nen phục vụ cho việc hạ ngầm các đường dây, cáp đi nổi. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm hiện đại, đặc biệt là các đường dây, cáp đi nổi được hạ ngầm đưa vào hệ thống HTKT ngầm ( có thể là tuy nen, hào, cống cáp.) của Thành phố ở Liên Xô cũ đã góp phần đưa công tác sửa chữa, bảo dưỡng, khai thác và sử dụng an toàn, thuận tiện và tránh việc đào lên lấp xuống tại các đô thị.2 Quản lý xây dựng hạ ngầm tại Trung Quốc [16] Trung Quốc đã đạt được những bước đại nhảy vọt về phát triển kinh tế, trong đó đặc biệt là việc phát triển cơ sở hạ tầng. Đi kèm theo đó việc chỉnh trang cảnh quan kiến trúc các tuyến phố đô thị.
Đặc biệt hạ ngầm các đường dây, cáp đi nổi tại 10 các tuyến phố cổ và cũ. Hiện nay nhiều thành phố của Trung Quốc đã không còn những bó dây trên các cột điện, mà thay vào đó là hệ thống hào, tuy nen, cống cáp hiện đại để bố trí các đường dây, cáp đi nổi. Để đạt được những thành tựu phát triển to lớn trong phát triển kinh tế cũng như cơ sở hạ tầng, Trung Quốc đã có những chiến lược, chính sách quy hoạch phát triển các trọng điểm kinh tế phù hợp nhằm tập trung nguồn lực đầu tư cho phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ. Trung Quốc khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào các vùng khó khăn ở miền Trung và miền Tây của Trung Quốc.
Chính phủ tập trung xây dựng các đặc khu kinh tế và các thành phố duyên hải. Nhà nước cho phép địa phương tự khai thác mọi khả năng để có vốn đầu tư xây dựng hạ ngầm các đường dây, cáp đi nổi, khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào quy trình tái cơ cấu, đổi mới doanh nghiệp nhà nước nhằm tạo ra nguồn vốn thực hiện một trong những việc chỉnh trang đô thị là hạ ngầm các đường dây, cáp đi nổi. Để chuẩn bị cho sự kiện Triển lãm Thế giới ở Thượng Hải, tổ chức vào năm 2010 (World Expo 2010 , một hệ thống tuy nen kỹ thuật kết hợp để bố trí các đường dây, cáp đi nổi với đường kính khoảng 20 mét đã được đề xuất xây dựng. Mục đích là tạo dựng hình ảnh mới về thành phố Thượng Hải, đảm bảo không gian sống cho cư dân đô thị sạch sẽ hơn, nâng cao chất lượng sống của người dân; xây dựng thành một thành phố không dây điển hình của Châu với mục tiêu tiết kiệm năng lượng giảm nh tối đa sự ảnh hưởng của hệ thống cơ sở hạ tầng đối với môi trường [16].3 Quản lý xây dựng hạ ngầm tại Nhật Bản[8][12][37]: Ở Nhật Bản chương trình ngầm hóa nội đô được thực hiện theo từng giai đoạn.
Năm 1986 là năm khởi đầu cho chương trình hạ ngầm các đường dây, cáp đi nổi tại nội đô của các đô thị Nhật. Có 4 giai đoạn là: Giai đoạn 1986-1990 kế hoạch ngầm hóa của giai đoạn này tập trung chủ yếu vào các Thành phố lớn có nhu cầu cao về điện. Giai đoạn đầu mỗi tuyến điện lực hoặc viễn thông đi trong một cống cáp riêng. Giai đoạn 1991-1994 kế hoạch ngầm hóa của giai đoạn này mở rộng thêm ra các Thành phố khác và các khu tham quan du lịch.
Xây dựng trước hệ thống ngầm tại những nơi có nhu cầu sử dụng điện cao. Ở giai đoạn này vẫn sử dụng giải pháp mỗi tuyến điện lực hoặc viễn thông đi trong 1 cống cáp riêng. Giai đoạn 1995-1998 kế hoạch ngầm hóa của giai đoạn này tiếp tục mở rộng ra các Thành phố, các khu du lịch khác và những khu xây dựng trước, có nhu cầu sử dụng điện cao. Phương pháp ngầm hóa của giai đoạn này là sử dụng máng ngầm dẫn điện một cách linh hoạt, gọi là phương pháp máng ống dẫn.
Ở giai đoạn này sử dụng phương thức thế hệ mới. Sử dụng nhiều tuyến điện lực hoặc tuyến viễn thông đi chung trong một loại hào hoặc tuy nen kỹ thuật.4 Sơ ồ lộ trình ngầm hóa tại Nh t B n[12] 12 Giai đoạn 1999 - 2003 kế hoạch ngầm hóa của giai đoạn này tiếp tục mở rộng tới những khu nhà, khu trung tâm dịch vụ, thương mại. Phương pháp ngầm hóa của giai đoạn này là sử dụng phương pháp máng ống dẫn. Giải pháp ngầm hóa của giai đoạn này sử dụng phương pháp nhiều tuyến điến lực hoặc viễn thông đi chung trong một loại ống dẫn.5 Đ ng trục chính công trình ngầm Tokyo, Nh t B n[37] Việc xây dựng hạ ngầm các đường dây, cáp đi nổi được Chính phủ Nhật Bản đặc biệt quan tâm, cụ thể bằng việc tích hợp cùng với hệ thống Metro.
Mở đầu là 13 việc xây dựng các tuyến Metro ở khu vực trung tâm thành phố, việc thực hiện theo lộ trình đã được phê duyệt trước. Tuy nhiên cũng xuất hiện nhiều khó khăn cần phải giải quyết như: vấn đề huy động vốn đầu tư xây dựng, thông gió, hạn chế rủi ro thiên tai, thảm họa. Để tránh tình trạng xây dựng không có quy hoạch tập trung, người Nhật đã phải xem xét kế hoạch sử dụng theo các lớp, tầng đất ngầm.6 B trí các công trình HTKT ngầm ên ng ph tại Nh t B n[nguồn:internet] Như vậy kế hoạch ngầm hóa khu vực nội đô của Nhật Bản đi trước Việt Nam tới hơn 20 năm. Những bài học của việc ngầm hóa khu vực nội đô của Nhật Bản sẽ là những kinh nghiệm quý báu để các đô thị, các khu vực nội thành, nội thị ở Việt Nam tham khảo và áp dụng.
Tổng quan về quản lý xây dựng hạ ngầm các đường dây, cáp đi nổi tại một số Thành phố ở Việt Nam.1 Quản lý xây dựng hạ ngầm các đường dây, cáp đi nổi tại Thành phố Hồ Chí Minh [15] [37] 14 Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những đô thị lớn và phát triển nhanh của cả nước, thành phố có bề dày lịch sử xây dựng và phát triển, như nhiều Thành phố khác tại Việt Nam, TP Hồ Chí Minh có hệ thống đường dây, đường cáp (dây điện, dây thông tin, dây chiếu sáng, cáp truyền hình …. chủ yếu đi nổi, được treo trên cột điện hoặc cây làm mất mỹ quan, cảnh quan của thành phố và gây mất an toàn giao thông cho người dân. Chính vì thế, bắt đầu từ những năm 1996 - 2000, ngành điện TP.