Luận án tiến sĩ về quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn thành phố Hà Nội

Luận án tiến sĩ phân tích quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Hà Nội, đề xuất giải pháp bền vững cho ngành nông nghiệp.

• Tác giả: Bùi Thị Tiến
• Người hướng dẫn: PGS, TS Đoàn Xuân Thủy
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế Chính trị
• Đề tài: Quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Những công trình nghiên cứu tiêu biểu của các tác giả nước ngoài
• 1.2. Những công trình nghiên cứu tiêu biểu của các tác giả trong nước
• 1.3. Khái quát kết quả nghiên cứu đã công bố có liên quan đến đề tài luận án và khoảng trống nghiên cứu
• 2. Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN CỦA QUAN HỆ LỢI ÍCH TRONG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP HỮU CƠ
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ
• 2.2. Nội dung, tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ
• 2.3. Kinh nghiệm thực tiễn về hài hòa quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ và bài học cho thành phố Hà Nội
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG QUAN HỆ LỢI ÍCH TRONG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP HỮU CƠ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Khái quát chung về phát triển nông nghiệp hữu cơ ở thành phố Hà Nội
• 3.2. Thực trạng quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ ở thành phố Hà Nội
• 3.3. Đánh giá chung về quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ ở thành phố Hà Nội
• 4. Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HÀI HÒA QUAN HỆ LỢI ÍCH TRONG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP HỮU CƠ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐẾN NĂM 2025, TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030
• 4.1. Xu hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ và quan điểm hài hòa quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030
• 4.2. Giải pháp hài hòa quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030
• CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luận án tiến sĩ và phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Hà Nội

Luận án tiến sĩ của Bùi Thị Tiến tập trung vào quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Hà Nội. Nghiên cứu này nhằm giải quyết các xung đột lợi ích giữa các chủ thể tham gia, bao gồm nông dân, doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà nước. Phát triển nông nghiệp hữu cơ được xem là hướng đi bền vững, đáp ứng nhu cầu về thực phẩm hữu cơ chất lượng cao và bảo vệ môi trường. Luận án đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hài hòa lợi ích để thúc đẩy nông nghiệp bền vững tại Hà Nội.

1.1. Tổng quan nghiên cứu

Luận án tổng hợp các nghiên cứu trong và ngoài nước về nông nghiệp hữu cơ, đặc biệt là các công trình của Nadia Scialabba và Caroline Hattam (2002). Các nghiên cứu này nhấn mạnh vai trò của canh tác hữu cơ trong việc bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh lương thực. Luận án cũng chỉ ra khoảng trống nghiên cứu về quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Việt Nam, đặc biệt là ở Hà Nội.

1.2. Cơ sở lý luận

Luận án xây dựng khung lý luận về quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ, bao gồm các khái niệm, đặc điểm và tiêu chí đánh giá. Nghiên cứu cũng phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quan hệ lợi ích, như chính sách nông nghiệp, thị trường hữu cơ và tiêu chuẩn hữu cơ. Kinh nghiệm từ các nước phát triển được kế thừa để rút ra bài học cho Hà Nội.

II. Thực trạng quan hệ lợi ích trong nông nghiệp hữu cơ tại Hà Nội

Luận án phân tích thực trạng quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Hà Nội giai đoạn 2016-2020. Kết quả cho thấy, mặc dù đã có những thành công bước đầu, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Quy mô sản xuất chưa tương xứng với tiềm năng, chất lượng sản phẩm chưa đồng đều và hiệu quả kinh tế của các mô hình còn thấp. Xung đột lợi ích giữa các chủ thể đã ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của nông nghiệp hữu cơ.

2.1. Khái quát phát triển nông nghiệp hữu cơ

Hà Nội đã triển khai nhiều mô hình nông nghiệp hữu cơ tại các huyện như Ba Vì, Sóc Sơn và Long Biên. Các mô hình này bước đầu đã thu hút sự tham gia của nông dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường. Chính sách nông nghiệp chưa đủ mạnh để thúc đẩy phát triển bền vững.

2.2. Đánh giá quan hệ lợi ích

Luận án chỉ ra rằng, quan hệ lợi ích giữa các chủ thể chưa được hài hòa. Nông dân thiếu động lực tham gia do lợi ích kinh tế không rõ ràng. Doanh nghiệp chưa mặn mà đầu tư do rủi ro cao. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn để giải quyết các xung đột này.

III. Giải pháp hài hòa quan hệ lợi ích trong nông nghiệp hữu cơ

Luận án đề xuất các giải pháp hài hòa quan hệ lợi ích để thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Hà Nội đến năm 2030. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện chính sách nông nghiệp, tăng cường liên kết giữa các chủ thể và nâng cao nhận thức về lợi ích kinh tế, lợi ích xã hội và lợi ích môi trường. Luận án cũng nhấn mạnh vai trò của thị trường hữu cơ và tiêu chuẩn hữu cơ trong việc đảm bảo chất lượng sản phẩm.

3.1. Quan điểm phát triển

Luận án đề xuất quan điểm phát triển nông nghiệp hữu cơ dựa trên sự hài hòa quan hệ lợi ích giữa các chủ thể. Cần ưu tiên phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao lợi ích kinh tế cho nông dân. Chính sách nông nghiệp cần được điều chỉnh để hỗ trợ các mô hình sản xuất hiệu quả.

3.2. Giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể bao gồm: (1) Tăng cường liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và nhà khoa học; (2) Xây dựng thị trường hữu cơ ổn định; (3) Áp dụng tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế; (4) Hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho nông dân. Những giải pháp này nhằm tạo động lực cho phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Hà Nội.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Phát triển nông nghiệp hữu cơ (NNHC) đại diện cho bước chuyển dịch tất yếu của nền kinh tế nông nghiệp đương đại khi phương thức thâm canh hóa học hóa đã chạm ngưỡng giới hạn sinh thái, gây suy thoái tài nguyên đất, ô nhiễm nguồn nước và gia tăng rủi ro an toàn thực phẩm. Luận án tiến sĩ Kinh tế chuyên ngành Kinh tế chính trị (Mã số: 9 31 01 02) của tác giả Bùi Thị Tiến với đề tài "Quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn thành phố Hà Nội" (người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Đoàn Xuân Thủy và TS. Trần Hoa Phượng, bảo vệ năm 2022 tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) đã tiếp cận vấn đề phát triển nông nghiệp sinh thái dưới lăng kính kinh tế chính trị học chuyên sâu. Nghiên cứu xác lập tính tiên phong khi chỉ ra rằng rào cản lớn nhất của NNHC tại các đô thị đặc thù như Hà Nội không chỉ nằm ở kỹ thuật canh tác hay vốn đầu tư, mà bản chất là sự xung đột và phân bổ bất hợp lý các quan hệ lợi ích kinh tế giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) được luận án định vị rõ ràng: trong khi các công trình quốc tế và trong nước trước đây (như Nadia Scialabba & Caroline Hattam, 2002; ADB, 2015; Nguyễn Thế Đặng, 2012; Phạm Bảo Dương, 2013) chủ yếu tập trung vào khía cạnh kỹ thuật nông học, an ninh lương thực hoặc chính sách vĩ mô đơn thuần, thì lý luận và thực tiễn về "quan hệ lợi ích kinh tế" giữa các tác nhân liên kết đa tầng (nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, nhà khoa học, ngân hàng, nhà nước và người tiêu dùng) vẫn chưa được hệ thống hóa toàn diện ở cấp độ một đô thị trung tâm.

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và giả thuyết khoa học (Hypotheses - H) được xác lập:

• RQ1: Bản chất, cấu trúc và các nhân tố quy định quan hệ lợi ích trong phát triển NNHC là gì?
• RQ2: Thực trạng giải quyết quan hệ lợi ích giữa các chủ thể phát triển NNHC tại Hà Nội giai đoạn 2016 - 2020 đang bộc lộ những mâu thuẫn, xung đột và bất cân xứng nào?
• RQ3: Cần xác lập hệ thống quan điểm và giải pháp kinh tế chính trị nào để hài hòa hóa quan hệ lợi ích, tạo động lực phát triển NNHC bền vững đến năm 2025, tầm nhìn 2030?
• H1: Mức độ bất đối xứng về thông tin, năng lực tài chính và quyền lực thương lượng giữa nông dân sản xuất nhỏ với doanh nghiệp chế biến/phân phối là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng phá vỡ hợp đồng liên kết trong NNHC.
• H2: Sự thiếu vắng cơ chế chia sẻ rủi ro và biên độ điều chỉnh giá linh hoạt làm suy giảm tính bền vững của các mô hình liên kết chuỗi giá trị hữu cơ.
• H3: Hài hòa hóa quan hệ lợi ích dựa trên sự can thiệp kiến tạo của Nhà nước và cơ chế giám sát có sự tham gia (PGS) sẽ tối ưu hóa hiệu quả kinh tế - xã hội - sinh thái cho toàn bộ hệ sinh thái NNHC.

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa lý luận Kinh tế chính trị Mác - Lênin về lợi ích kinh tế, lý thuyết chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại và kinh tế học sinh thái. Phạm vi nghiên cứu bao quát mẫu khảo sát $N=100$ chủ thể tại các vùng trọng điểm của Hà Nội (Ba Vì, Sóc Sơn, Long Biên) trong khung thời gian thực chứng 2016 - 2020, định hướng chiến lược đến năm 2030.

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu nghiên cứu được tác giả phân tích và tổng hợp qua các luồng học thuật quốc tế và trong nước:

Luồng nghiên cứu quốc tế về phát triển NNHC và kinh tế sinh thái nổi bật với công trình của Nadia Scialabba & Caroline Hattam (2002), khẳng định NNHC là nền tảng duy trì hệ thống thực phẩm bền vững, tính toán nhu cầu đầu tư ròng toàn cầu vượt 80 tỷ USD/năm để đáp ứng an ninh lương thực cho 9 tỷ người vào năm 2050. Báo cáo của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB, 2015) chứng minh NNHC xây dựng trên lợi thế so sánh của nông dân nghèo, đóng góp trực tiếp vào Mục tiêu Thiên niên kỷ (MDGs). Helga Willer & Julia Lernoud (2019) trong báo cáo của FiBL và IFOAM chỉ ra quy mô NNHC toàn cầu đạt 69,8 triệu ha đất canh tác với quy mô thị trường 97 tỷ USD (2017), dẫn đầu bởi Mỹ (40 tỷ EUR) và Đức (10 tỷ EUR). Nghiên cứu của Claire Kremen & Albie Miles (2012) phân tích các dịch vụ hệ sinh thái, chứng minh canh tác đa dạng sinh học vượt trội hơn canh tác thông thường về lưu trữ carbon, cải thiện độ phì của đất và khả năng thích ứng biến đổi khí hậu dù có sự đánh đổi nhất định về năng suất ngắn hạn.

Luồng nghiên cứu trong nước về kinh tế nông nghiệp sạch ghi nhận đóng góp của Nguyễn Văn Mấn & Trịnh Văn Thịnh (2002) về nông nghiệp bền vững; Phạm Bảo Dương (2013) về sản xuất rau hữu cơ; Trần Ngọc Ngoạn (2013) về tác động kinh tế - xã hội - môi trường của nông nghiệp xanh; Nguyễn Hùng Cường và cộng sự (2013) về áp dụng tiêu chuẩn GlobalGAP, VietGAP, HACCP; Nguyễn Trọng Hoài (2014) về hành vi lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật tại ĐBSCL. Về lý luận lợi ích kinh tế, các công trình nền tảng gồm Đào Duy Tùng và cộng sự (1982), Đặng Quang Định (2010, 2012), Ngô Tuấn Nghĩa (2011), Trần Thị Lan (2012), Nguyễn Thị Minh Loan (2017), Trần Hoàng Hiểu (2019) và Trương Đình Chiến và cộng sự (2020) đã phân tích sâu sắc bản chất khách quan của lợi ích kinh tế trong thời kỳ quá độ lên CNXH.

Tranh luận học thuật trung tâm tồn tại giữa hai quan điểm đối lập: một trường phái cho rằng NNHC làm giảm sản lượng lương thực do năng suất thấp hơn nông nghiệp hóa học, đe dọa mở rộng quỹ đất lấn chiếm rừng tự nhiên; trường phái đối nghịch (dẫn đầu bởi IFOAM, FAO, UNEP) chứng minh NNHC tối ưu hóa tổng giá trị kinh tế - xã hội nhờ triệt tiêu ngoại tác tiêu cực về môi trường và y tế công cộng.

So sánh quốc tế cho thấy tính tương đồng và bài học:

1. Bài học từ Israel: Chiến lược kép vừa đẩy mạnh xuất khẩu cao cấp vừa củng cố mô hình nông nghiệp hỗ trợ cộng đồng (Community Supported Agriculture - CSA), kết hợp can thiệp chính sách của nhà nước để bảo vệ tài nguyên nước và đất khô hạn.
2. Bài học từ Indonesia: Công trình của Beria Leimona và cộng sự (2015) chỉ ra "khoảng cách lớn giữa khát vọng chính sách nông nghiệp xanh và ứng dụng thực tiễn", xuất phát từ việc thiếu hụt năng lực thực thi và cơ chế khuyến khích kinh tế đồng bộ cho nông hộ nhỏ đối với các chuỗi giá trị cà phê, ca cao, dầu cọ và lúa gạo.

Vị trí của luận án xác lập bước tiến mới: lấp đầy khoảng trống nghiên cứu khi tích hợp lý thuyết quan hệ lợi ích vào cấu trúc chuỗi giá trị NNHC tại một siêu đô thị đang đô thị hóa nhanh chóng như Hà Nội.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án kế thừa và phát triển lý luận Kinh tế chính trị Mác - Lênin về lợi ích kinh tế trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tác giả mở rộng quan niệm của A.Aizikovich ("Lợi ích là nhu cầu được thúc đẩy bởi xã hội") và tiếp thu định nghĩa của PGS.TS. Đoàn Xuân Thủy: "Lợi ích là sự ngầm định khách quan một chủ thể nào đó nhận một hay nhiều giá trị có hạn nào đó trong một cộng đồng người để thỏa mãn các ước muốn của mình trong những điều kiện xã hội nhất định".

Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra định nghĩa mang tính đột phá: "Quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ là sự gắn bó, ràng buộc về lợi ích giữa các chủ thể trong toàn bộ các khâu của quá trình sản xuất, kinh doanh nông nghiệp hữu cơ nhằm khai thác tối đa lợi ích từ hoạt động sản xuất nông nghiệp hữu cơ".

Hệ thống mệnh đề lý thuyết (Propositions - P) được thiết lập:

• P1: Lợi ích kinh tế đóng vai trò động lực trực tiếp, chi phối các hình thức lợi ích sinh thái và xã hội trong hành vi của các chủ thể NNHC.
• P2: Mối quan hệ giữa các chủ thể sản xuất (nông dân, HTX) và chủ thể lưu thông/chế biến (doanh nghiệp) luôn tồn tại tính nhị nguyên biện chứng: vừa thống nhất hợp tác cùng tạo ra giá trị thặng dư sinh thái, vừa mâu thuẫn đối kháng trong tỷ lệ phân chia giá trị gia tăng.
• P3: Tính bền vững của chuỗi giá trị NNHC tỷ lệ thuận với mức độ đối xứng thông tin và mức độ chia sẻ rủi ro thiên tai/thị trường giữa các tác nhân.
• P4: Can thiệp thể chế của Nhà nước là điều kiện cần để nội hóa các ngoại tác tích cực về môi trường thành lợi ích kinh tế hữu hình cho người sản xuất.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp ba trụ cột lý thuyết: (1) Lý luận Mác - Lênin về quan hệ sản xuất và phân phối lợi ích; (2) Lý thuyết chuỗi giá trị và liên kết kinh tế (Value Chain Analysis); (3) Lý thuyết Kinh tế học sinh thái và dịch vụ hệ sinh thái (Ecological Economics).

Ma trận phân tích quan hệ lợi ích được định hình qua mối liên kết "Sáu nhà" (Nhà nông – Nhà doanh nghiệp – Nhà khoa học – Nhà băng – Nhà báo – Nhà nước) tương tác trong 5 khâu tuần hoàn: Đầu vào $\rightarrow$ Sản xuất $\rightarrow$ Chế biến/Bảo quản $\rightarrow$ Phân phối $\rightarrow$ Tiêu dùng.

[Nhà nước: Thể chế, Quy hoạch, Giám sát, Hỗ trợ]
   [Nhà băng]  [Nhà khoa học]   [Nhà báo]   [Người tiêu dùng]

Điều kiện biên (Boundary conditions): Mô hình phân tích áp dụng đối với nền nông nghiệp trong quá trình chuyển đổi sinh thái tại các vùng ven đô và nông thôn đang đô thị hóa mạnh mẽ, nơi thị trường đất đai chịu áp lực phân lô/chuyển mục đích sử dụng và ý thức tiêu dùng hữu cơ đang trong giai đoạn định hình.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng thế giới quan duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với lập trường hiện thực phản tư (critical realism). Phương pháp luận hỗn hợp (mixed-methods) được triển khai bài bản qua hai cấp độ: cấp độ phân tích thể chế vĩ mô (macro-institutional) và cấp độ chuỗi vi mô (micro-chain interactions).

Mẫu khảo sát thực nghiệm được xác lập có chủ đích ($N=100$) bao phủ đầy đủ các nhóm tác nhân:

• Nhóm 1: Nông hộ và chủ trang trại trực tiếp canh tác hữu cơ ($n=45$).
• Nhóm 2: Giám đốc hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới và doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ ($n=25$).
• Nhóm 3: Cán bộ quản lý nhà nước, cán bộ khuyến nông, chuyên gia khoa học và ngân hàng ($n=30$).

Địa bàn khảo sát đại diện cho các vùng sinh thái đặc thù của Hà Nội: huyện Ba Vì (vùng đồi gò, chăn nuôi bò sữa và rau hữu cơ), huyện Sóc Sơn (vùng sản xuất rau hữu cơ tập trung quy mô lớn, áp dụng PGS sớm nhất), quận Long Biên và Thạch Thất (nông nghiệp đô thị và chế biến, phân phối công nghệ cao).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu tuân thủ chuẩn mực học thuật:

• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Thiết kế bảng câu hỏi cấu trúc kết hợp phỏng vấn sâu (in-depth interview) và thảo luận nhóm tập trung (focus group discussion).
• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Trích xuất từ Niên giám thống kê thành phố Hà Nội, Sở NN&PTNT Hà Nội, báo cáo tổng kết của Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam giai đoạn 2016 - 2020.
• Tam giác đạc (Triangulation): Kết hợp tam giác đạc dữ liệu (sơ cấp - thứ cấp), tam giác đạc phương pháp (định lượng mô tả - định tính kinh tế chính trị), và tam giác đạc chủ thể (nông dân - doanh nghiệp - nhà quản lý) nhằm triệt tiêu thiên lệch nhận thức (cognitive bias).

Data và phân tích

Dữ liệu khảo sát được tổng hợp và phân tích định tính kết hợp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh và mô hình hóa quan hệ lợi ích. Các chỉ tiêu đánh giá cốt lõi gồm: tỷ lệ hài lòng về phân chia lợi nhuận, tần suất vi phạm hợp đồng liên kết, mức độ sẵn sàng chi trả (Willingness-to-pay) của người tiêu dùng thủ đô đối với sản phẩm có chứng nhận (PGS, VietGAP, USDA, Ecocert), và tỷ lệ xung đột lợi ích giữa các bên.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Thứ nhất, sự bất đối xứng nghiêm trọng trong phân bổ rủi ro và giá trị gia tăng. Luận án chứng minh người nông dân trực tiếp sản xuất chịu rủi ro cao nhất (thiên tai, dịch bệnh, chi phí chuyển đổi đất từ 2-3 năm không hóa chất, tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình như Ecocert, USDA, PGS) nhưng tỷ suất lợi nhuận thu về trên tổng giá trị chuỗi là thấp nhất. Trong khi đó, các khâu trung gian chế biến, phân phối và bán lẻ chiếm lĩnh phần lớn giá trị gia tăng nhờ nắm giữ kênh tiếp cận người tiêu dùng.

Thứ hai, hiện tượng phá vỡ cam kết hợp đồng hai chiều do thiếu cơ chế điều chỉnh giá linh hoạt. Dữ liệu thực nghiệm chỉ ra: khi giá thị trường nông sản thông thường tăng cao, nông dân có xu hướng đơn phương phá vỡ hợp đồng bao tiêu để bán ra thị trường tự do; ngược lại, khi thị trường thừa ứ, doanh nghiệp thường tìm lý do kỹ thuật để từ chối thu mua hoặc ép giá, chấp nhận mất khoản tiền đặt cọc nhỏ. Luận án ghi nhận: "Những hiện tượng phá bỏ cam kết trong hợp đồng kinh tế giữa các chủ thể trong sản xuất nông nghiệp rất khó đưa ra xử lý vì... quy mô của sản xuất nhỏ nên giá trị hợp đồng ít, thủ tục khiếu kiện phức tạp, tốn thời gian".

Thứ ba, khủng hoảng niềm tin thị trường và rào cản chứng nhận. Người tiêu dùng Hà Nội có nhu cầu cao về thực phẩm sạch nhưng mức độ tin tưởng vào nhãn mác hữu cơ còn hạn chế do tình trạng nhập nhằng giữa tiêu chuẩn an toàn thông thường và tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế. Hệ thống đảm bảo cùng tham gia (PGS) tại Sóc Sơn, Ba Vì bước đầu phát huy hiệu quả giám sát chéo cộng đồng nhưng chưa được công nhận pháp lý rộng rãi ở cấp độ thương mại lớn.

Thứ tư, sự liên kết "Sáu nhà" còn mang tính hình thức. Vai trò của "Nhà băng" (ngân hàng) chưa mở rộng tín dụng thế chấp bằng chính tài sản trên đất hữu cơ; "Nhà khoa học" chủ yếu dừng ở chuyển giao giống đơn lẻ, thiếu quy trình bảo quản sau thu hoạch; "Nhà nước" ban hành Nghị định 109/2018/NĐ-CP nhưng cơ chế trợ cấp đất đai và hỗ trợ chi phí kiểm nghiệm tại Hà Nội triển khai còn chậm.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Bổ sung vào kinh tế chính trị nông nghiệp luận điểm về "Ngoại tác sinh thái và phân phối lợi ích phi vật chất", khẳng định giá trị của NNHC phải bao hàm cả giá trị phục hồi tài nguyên đất và sức khỏe cộng đồng.
• Về mặt phương pháp luận: Cung cấp khung phân tích đa tác nhân giúp đánh giá hiệu quả kinh tế chuỗi giá trị sinh thái ở cấp độ địa phương.
• Về mặt thực tiễn và chính sách cho Hà Nội:
  1. Thiết lập cơ chế hợp đồng chia sẻ rủi ro: Đưa vào hợp đồng liên kết điều khoản "Biên độ dao động giá cho phép" (Price Fluctuation Band) để điều tiết lợi ích khi thị trường biến động, tránh nguy cơ bẻ kèo.
  2. Chế tài quản lý xuất xứ: Áp dụng chế tài hành chính không cấp chứng nhận xuất xứ sản phẩm hữu cơ đối với các chủ thể có tiền sử vi phạm cam kết hợp đồng nhiều lần.
  3. Quy hoạch vùng lõi NNHC tập trung: Tích tụ ruộng đất thông qua mô hình Hợp tác xã kiểu mới tại Ba Vì, Sóc Sơn, Chương Mỹ, hình thành vùng đệm cách ly an toàn với ô nhiễm công nghiệp.
  4. Chuẩn hóa hệ thống chứng nhận và bảo trợ thương hiệu: Thành phố cần ngân sách hỗ trợ 100% chi phí phân tích mẫu đất, mẫu nước và cấp chứng nhận ban đầu cho các nhóm nông dân tự quản PGS.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ ra các giới hạn nghiên cứu:

• Phạm vi khảo sát $N=100$ chủ thể tuy mang tính đại diện cao nhưng tập trung chủ yếu ở Hà Nội, chưa thực hiện so sánh đối chứng liên tỉnh với các vùng sinh thái đặc trưng khác như Đồng bằng sông Cửu Long hay Tây Nguyên.
• Phương pháp phân tích chủ yếu dựa trên thống kê mô tả và suy luận định tính kinh tế chính trị, chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng lượng hóa chuyên sâu (như SEM - Structural Equation Modeling, mô hình Tobit đánh giá Willingness-to-pay, hoặc Game Theory mô phỏng chiến lược chia sẻ lợi ích giữa Nông dân và Doanh nghiệp).
• Thời gian nghiên cứu 2016 - 2020 phản ánh giai đoạn trước và đầu khi Nghị định 109/2018/NĐ-CP phát huy hiệu lực, cần thêm dữ liệu dài hạn giai đoạn 2021 - 2026.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

1. Ứng dụng lý thuyết trò chơi (Game Theory) để tìm điểm cân bằng Nash trong việc ký kết và duy trì hợp đồng bao tiêu nông sản hữu cơ.
2. Đo lường kinh tế lượng về mức độ sẵn sàng chi trả (WTP) của các phân khúc người tiêu dùng đô thị đối với các nhãn chứng nhận sinh thái (PGS vs. USDA vs. EU Organic).
3. Đánh giá kinh tế học về việc hình thành thị trường tín chỉ carbon (Soil Carbon Credits) từ đất canh tác nông nghiệp hữu cơ tại Việt Nam.

Tác động và ảnh hưởng

Nghiên cứu mang lại giá trị tác động sâu sắc trên nhiều bình diện:

• Ảnh hưởng học thuật: Là tài liệu tham khảo nền tảng cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế nông nghiệp và Quản lý kinh tế; định hình hướng nghiên cứu mới về quan hệ lợi ích sinh thái trong chuyển đổi xanh.
• Tác động chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp cho HĐND và UBND thành phố Hà Nội, Sở NN&PTNT trong việc xây dựng Kế hoạch phát triển nông nghiệp hữu cơ thành phố Hà Nội giai đoạn 2021 - 2025, định hướng 2030, hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị định 109/2018/NĐ-CP.
• Tác động ngành và doanh nghiệp: Cung cấp cẩm nang giải quyết xung đột hợp đồng, thúc đẩy các doanh nghiệp phân phối lớn (chuỗi siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch) kiến tạo chuỗi liên kết bền vững với nông hộ nhỏ thông qua chia sẻ lợi ích công bằng.
• Lợi ích xã hội: Thúc đẩy tiêu dùng an toàn, giảm thiểu chi phí y tế công cộng liên quan đến ngộ độc thực phẩm và tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật, đồng thời bảo tồn đa dạng sinh học và nguồn nước ngầm cho Thủ đô.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận khung lý luận hoàn chỉnh về quan hệ lợi ích kinh tế sinh thái; kế thừa khoảng trống nghiên cứu để mở rộng sang các địa bàn và mô hình cây trồng/vật nuôi khác.
• Các nhà hoạch định chính sách (UBND TP Hà Nội, Sở NN&PTNT, Chi cục Trồng trọt & BVTV): Nắm vững các điểm nghẽn thể chế và cơ chế can thiệp thị trường hữu hiệu để ban hành các gói hỗ trợ tín dụng, quy hoạch vùng canh tác và cấp chứng chỉ.
• Doanh nghiệp bao tiêu và Hợp tác xã NNHC: Vận dụng công thức hợp đồng liên kết linh hoạt, cơ chế giám sát chéo PGS để cắt giảm chi phí giao dịch và giảm thiểu tỷ lệ thất thoát nguồn cung.
• Hộ nông dân sản xuất hữu cơ: Nâng cao vị thế thương lượng, bảo vệ quyền và lợi ích kinh tế chính đáng thông qua tổ chức nhóm tự quản và liên kết HTX kiểu mới.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý luận độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?
Trả lời: Luận án đã mở rộng Lý luận Kinh tế chính trị Mác - Lênin về lợi ích kinh tế trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN bằng cách định danh và cấu trúc hóa khái niệm "Quan hệ lợi ích trong nông nghiệp hữu cơ". Nghiên cứu chứng minh rằng lợi ích trong NNHC không đơn thuần là phân phối thặng dư tài chính ngắn hạn, mà là một hệ thống lợi ích đa chiều lồng ghép giữa: lợi ích kinh tế cá nhân, lợi ích sức khỏe cộng đồng và lợi ích bảo tồn vốn tự nhiên (sinh thái).

2. Điểm đổi mới về mặt phương pháp nghiên cứu khi so sánh với các công trình trước đây?
Trả lời: So với các nghiên cứu thuần túy nông học (Nguyễn Thế Đặng, 2012) hoặc nghiên cứu kinh tế lượng hành vi đơn lẻ (Nguyễn Trọng Hoài, 2014), luận án của NCS. Bùi Thị Tiến sử dụng phương pháp luận kinh tế chính trị hệ thống kết hợp tam giác đạc đa nguồn dữ liệu ($N=100$), phân tích toàn diện chuỗi tương tác "Sáu nhà" tại 3 vùng sinh thái nông nghiệp đặc thù của Hà Nội (Ba Vì, Sóc Sơn, Long Biên), làm sáng tỏ nguồn gốc thể chế của các xung đột kinh tế.

3. Phát hiện thực nghiệm gây bất ngờ nhất được hỗ trợ bởi dữ liệu là gì?
Trả lời: Phát hiện về "Nghịch lý vi phạm hợp đồng hai chiều": Hiện tượng phá vỡ cam kết liên kết không chỉ xuất phát từ người nông dân khi giá thị trường tăng mà còn diễn ra phổ biến từ phía doanh nghiệp bao tiêu khi thị trường suy giảm. Doanh nghiệp sẵn sàng từ bỏ tiền đặt cọc nhỏ để tránh thua lỗ lớn do thiếu kho lạnh bảo quản và thị trường đầu ra biến động, đẩy toàn bộ thiệt hại tồn trữ cho nông dân.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lặp nghiên cứu (Replication Protocol) không?
Trả lời: Luận án cung cấp tường minh khung tiêu chí đánh giá quan hệ lợi ích, quy trình chọn mẫu phân tầng tại các huyện ngoại thành, cấu trúc bảng hỏi khảo sát và phương pháp tiếp cận logic - lịch sử kết hợp trừu tượng hóa khoa học, cho phép các nhà nghiên cứu khác áp dụng nguyên vẹn quy trình này để đánh giá tại các đô thị khác như TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng hoặc Cần Thơ.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào?
Trả lời: Luận án vạch ra lộ trình nghiên cứu tiếp nối hướng đến năm 2030 tập trung vào: (i) Hoàn thiện thể chế thị trường nông sản hữu cơ gắn với chứng chỉ số hóa (Traceability/Blockchain); (ii) Cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng và đất nông nghiệp hữu cơ; (iii) Mô hình kinh tế tuần hoàn tích hợp giữa trồng trọt hữu cơ - chăn nuôi sinh học - du lịch trải nghiệm nông nghiệp tại Hà Nội.

Kết luận

1. Luận án đã luận giải sâu sắc bản chất kinh tế chính trị của quan hệ lợi ích trong phát triển NNHC, xác lập luận điểm coi hài hòa quan hệ lợi ích là động lực cốt lõi quyết định sự thành bại của chuyển dịch nông nghiệp xanh.
2. Xây dựng thành công khung phân tích toàn diện về liên kết "Sáu nhà" trong chuỗi giá trị NNHC với các tiêu chí đánh giá cụ thể về mặt kinh tế, xã hội và môi trường.
3. Đánh giá thực chứng toàn diện thực trạng giai đoạn 2016 - 2020 tại Hà Nội ($N=100$), vạch trần các xung đột lợi ích sâu xa, tình trạng bất cân xứng thông tin và rủi ro chuỗi giá trị tại các điểm nóng Ba Vì, Sóc Sơn, Long Biên.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp thể chế đột phá: cơ chế hợp đồng linh hoạt có biên độ giá, công nhận pháp lý hệ thống giám sát cộng đồng PGS, chính sách tín dụng đặc thù và quy hoạch vùng lõi NNHC tập trung.
5. Mở ra 3 hướng nghiên cứu học thuật mới: Kinh tế học chia sẻ rủi ro nông nghiệp hữu cơ; Lượng hóa giá trị dịch vụ hệ sinh thái trong nông nghiệp đô thị; Mô hình tích hợp chuỗi giá trị sinh thái nông nghiệp - du lịch tuần hoàn đến năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn của quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ. Chương 3: Thực trạng quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn Thành phố Hà Nội Chương 4: Quan điểm và giải pháp hài hòa quan hệ lợi ích trong phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn Thành phố Hà Nội đến 2030. 8 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.

NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TIÊU BIỂU CỦA CÁC TÁC GIẢ NƢỚC NGOÀI 1. lý thuyết và nghiên cứu về phát triển nông nghiệp hữu cơ - Nadia Scialabba, Caroline Hattam (2002), Organic Agriculture, Environment and Food Security (Tạm dịch: Nông nghiệp hữu cơ, môi trường và an ninh lương thực) [73]. Trong tác phẩm này tác giả đã xem xét nhiều khía cạnh của NNHC, đặc biệt tác giả đã nghiên cứu sự đóng góp của NNHC cho sức khỏe con người, tạo lập môi trường sinh thái, nghiên cứu những tác động của NNHC tới thị trường quốc tế và sự ổn định an ninh lương thực của mỗi quốc gia. Thông qua việc phân tích kinh nghiệm thực tế trên thế giới, tác giả đã chỉ ra khuynh hướng và triển vọng cho việc áp dụng rộng rãi hơn trong thực tế.

Những vấn đề đặt ra trong tác phẩm này đại diện cho nhiều nền kinh tế đã áp dụng thành công các mô hình canh tác nông nghiệp theo hướng hữu cơ. Thông qua việc phân tích sự thâm nhập của công nghiệp vào sản xuất nông nghiệp đầu những năm 1920 và sự phản đối của một số chủ thể trong sản xuất nông nghiệp về việc sử dụng các sản phẩm hóa học cho sản xuất nông nghiệp, tác giả khẳng định: sản xuất NNHC hữu cơ vừa đáp ứng yêu cầu mới của cách mạng công nghiệp, vừa hướng tới tương lai trên cơ sở hệ giá trị sinh thái bắt nguồn từ truyền thống. Cuốn sách khẳng định sinh thái là nền tảng để duy trì hệ thống thực phẩm bền vững và đa dạng sinh học. Đồng thời tác giả đề cập đến hệ thống vật nuôi, cây trồng như: thức ăn 9 thô, hạt ngũ cốc, hạt cung cấp dầu thực vật và cây trồng đặc sản; ngoài ra tác giả còn đề cập tới mối quan hệ giữa canh tác hữu cơ với nhu cầu dinh dưỡng của đất; và thảm thực vật và quản lý dịch bệnh.

Tác phẩm còn đề cập đến những nghiên cứu về mối quan hệ giữa thực phẩm hữu cơ và an ninh lương thực và trình bày kết quả cuộc khảo sát về tương lai của canh tác hữu cơ để chỉ ra tương lai của ngành nông nghiệp và khu vực nông thôn. Các nhà nghiên cứu đã làm rõ thực tế sản xuất nông nghiệp tại Kenya, Tanzania, Uganda bao gồm sản xuất nông nghiệp truyền thống và canh tác hữu cơ. Đồng thời các nhà nghiên cứu cũng chỉ ra những cơ hội lớn về thị trường tiêu thụ, tiềm năng canh tác nông nghiệp xanh của các quốc gia Đông Phi và những quốc gia đang phát triển khác trên thế giới nhằm thúc đẩy các cơ hội sản xuất và kinh doanh NNHC. Đồng thời đưa ra những khuyến nghị đối với các nhà hoạch định chính sách trong khu vực nhà nước, các chủ thể sản xuất tư nhân chuyển đổi cách thức sản xuất truyền thống, sang sản xuất nông nghiệp xanh với những định hướng rất chi tiết như: xây dựng chính sách chung cho phát triển nông nghiệp xanh, hình thành tiêu chuẩn và các quy định sản xuất nông nghiệp xanh, chính sách phát triển thị trường tiêu thụ nội địa và hỗ trợ xúc tiến hoạt động xuất khẩu ra nước ngoài các sản phẩm nông nghiệp xanh, định hướng phát triển sản phẩm nông nghiệp xanh và các chính sách hỗ trợ khác.

Với nghiên cứu này, FAO ước tính rằng các khoản đầu tư ròng lên tới hơn 80 tỷ USD một năm là cần thiết để sản 10 xuất lương thực theo kịp nhu cầu tăng lên về dân số khi thu nhập tăng và dân số thế giới vượt quá 9 tỷ người vào năm 2050. Hiện nay, các nhà đầu tư đang muốn tận dụng xu hướng quốc tế hóa về giá lương thực để tích cực tìm kiếm cơ hội đầu tư vào các nước đang phát triển nơi có nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào nhưng chưa được khai thác hết tiềm năng. Tuy nhiên, thị phần của các nước này trên thị trường nông nghiệp và thực phẩm thế giới còn rất khiêm tốn - dưới 5% tổng FDI. Phần lớn các khoản đầu tư này là cho chế biến và phân phối, do đó không tạo ra được sự phát triển cho ngành nông nghiệp và chưa tương xứng với tiềm năng.

Trên cơ sở đó, các chuyên gia nhận định, mặc dù không có giải pháp tối ưu nhất cho các khoản đầu tư “win - win”, nhưng nếu các dự án đầu tư nước ngoài nếu kết hợp tốt thế mạnh của nhà đầu tư (vốn, quản lý và tiếp thị chuyên môn và công nghệ) với nông dân và địa bàn (lao động, đất đai…) sẽ có tỷ lệ thành công cao hơn; ngược lại nếu đầu tư theo hướng thu mua đất quy mô lớn thường ít mang lại lợi ích tích cực cho nông nghiệp và nông thôn, trường hợp này chủ yếu chỉ là mang lại việc làm cho nông dân với những mô hình cần nhiều lao động. Asian Development Bank (2015), Organic Agriculture and Post-2015 Development Goals: Building on the Comparative Advantage of Poor Farmers (Tạm dịch: Nông nghiệp hữu cơ và các mục tiêu phát triển sau năm 2015: Xây dựng trên lợi thế so sánh của những người nông dân nghèo) [63]. Đây là công trình nghiên cứu đánh giá khá toàn diện về NNHC của Ngân hàng phát triển châu Á, trong đó bao gồm các chủ đề so sánh và đánh giá về năng suất tương đương với các phương thức canh tác thông thường trong NNHC đã cải thiện đáng kể thu nhập và tạo điều kiện tốt hơn cho nông dân thông qua canh tác sạch, không có hóa chất, giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu, xây dựng hệ thống sản xuất lương thực bền vững. Kết quả thực nghiệm được tổng hợp cho thấy những đóng góp quan trọng của NNHC đối với việc đạt được các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ của Liên Hiệp quốc 11 (MDGs) và dự kiến sẽ tiếp tục sau năm 2015.

Điều này mang lại cho nông nghiệp sự phát triển toàn diện cho cộng đồng nông thôn, đặc biệt là nông dân ở các nước đang phát triển. Tác giả chỉ rõ vào những năm 1980, những người đi đầu trong nghiên cứu phát triển ngành nông nghiệp của Israel đã bắt đầu có những hoạt động đầu tiên nghiên cứu về NNHC và đã nhận thấy sản xuất NNHC đã hạn chế những tác động tiêu cực của sản xuất nông nghiệp truyền thống đến môi trường, đặc biệt là tài nguyên nước và đất. Tác giả đã giới thiệu về một mô hình sản xuất nông nghiệp tiết kiệm tài nguyên, an toàn với con người và bảo vệ môi trường. Theo đó, thị trường NNHC của Israel đã được định hình theo hai cách đối lập: trước tiên xuất khẩu rộng rãi các sản phẩm hữu cơ và sự xuất hiện của các siêu thị thực phẩm hữu cơ tại các thị trường cao cấp; thứ hai, chính sách hỗ trợ của nhà nước được tăng cường để phát triển nền nông nghiệp hỗ trợ cộng đồng.

Beria Leimona, Sacha Amaruzaman, Bustanul Arifin, Fitria Yasmin, Fadhil Hasan, Herdhata Agusta, Peter Sprang, Steven Jaffee and Jaime Frias (2015), Indonesia‟s „Green Agriculture‟ Strategies and Policies: Closing the Gap between Aspirations and Application (Tạm dịch: Các chiến lược và chính sách “Nông nghiệp xanh” của Indonesia: Rút ngắn khoảng cách giữa những khát vọng và ứng dụng), Published by the World Agroforestry Centre [66]. Nghiên cứu của nhóm các tác giả này đã phân tích về tình trạng sản xuất nông nghiệp xanh ở Indonesia và nêu bật các chính sách, chiến lược, các công cụ được áp dụng phổ biến và tình hình sản xuất nông nghiệp xanh tại Indonesia. Nhóm tác giả đã xem xét bốn khía cạnh trong việc thiết lập và thực hiện chính sách nông nghiệp xanh gồm: (1) những thách thức đối với nông nghiệp thương mại; (2) khát vọng nông nghiệp xanh; (3) ứng dụng nông nghiệp xanh; 12 (4) năng lực nông nghiệp xanh và tiến triển để đáp ứng mục tiêu nông nghiệp xanh. Từ việc đánh giá năm sản phẩm nông nghiệp Indonesia gồm bốn sản phẩm nông nghiệp định hướng xuất khẩu như: cacao, cà phê, dầu cọ, cao su và gạo - sản phẩm lương thực hàng đầu của đất nước, các tác giả đã đưa ra những khuyến nghị chính sách đối với Chính phủ trong việc thực hiện mục tiêu sản xuất nông nghiệp xanh.

Tác giả đã làm rõ sự phát triển của NNHC từ một phong trào nhỏ bé, phi tổ chức đã trở thành mô hình sản xuất lý tưởng và ngày càng phổ biến trên thế giới. Theo tác giả, hiện nay chúng ta có thể tìm thấy sản phẩm hữu cơ ở hầu hết các cửa hàng thực phẩm và đó là ngành phát triển nhanh nhất trong lĩnh vực kinh doanh thực phẩm. Các doanh nghiệp lớn trong ngành chế biến thực phẩm và kinh doanh bán lẻ như: General Mills, Wal-Mart … đều có tham vọng thâm nhập vào thị trường thực phẩm hữu cơ. Thông qua bài viết, tác giả đã phân tích các lĩnh vực NNHC và nông nghiệp phát triển khác, bao gồm: sự phát triển và lợi ích của canh tác hữu cơ đối với nông nghiệp truyền thống; sự liên kết NNHC với chuỗi cung ứng thực phẩm xanh và chuỗi giá trị thực phẩm; sự bền vững lâu dài và chất lượng môi trường, dán nhãn sinh thái và tiếp thị xanh cho các sản phẩm NNHC, triển vọng trong tương lai.

Từ đó, tác giả đưa ra những khuyến nghị về các chính sách, về đầu tư cho sản xuất NNHC, đăng ký quy trình sản xuất NNHC đối với người sản xuất, tìm kiếm thị trường tiêu thụ và xây dựng chuỗi giá trị nông sản hữu cơ. Các tác giả cho rằng: có rất nhiều ý kiến khác nhau về lợi ích của NNHC, trong đó một số nhà nghiên cứu coi sự phát triển NNHC là một cách 13 tiếp cận không hiệu quả đối với an ninh lương thực và là nguyên nhân làm suy giảm diện tích canh tác trong tương lai. Việc áp dụng sản xuất NNHC ở quy mô quá lớn có thể đe dọa đến các khu rừng, vùng đất ngập nước và đồng cỏ thế giới.