Luận án tiến sĩ nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhầm nâng cao năng suất chất lượng quả giống xoài cát hòa lộc tại huyện phù cát tỉnh bình định

Luận án tiến sĩ nghiên cứu biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất và chất lượng quả giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát, Bình Định.

• Tác giả: Nguyễn Tấn Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Huy Cường
• Trường học: Viện Khoa Học Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Biện Pháp Kỹ Thuật Nhằm Nâng Cao Năng Suất Và Chất Lượng Quả Giống Xoài Cát Hòa Lộc Tại Huyện Phù Cát, Tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC
• 1.1. Tình hình sản xuất, tiêu thụ và nghiên cứu cây xoài trên thế giới
• 1.1.1. Tình hình sản xuất, tiêu thụ xoài trên thế giới
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu cây xoài trên thế giới
• 1.2. Tình hình sản xuất, tiêu thụ và nghiên cứu cây xoài ở Việt Nam
• 1.2.1. Tình hình sản xuất, tiêu thụ xoài ở Việt Nam
• 1.2.2. Tình hình nghiên cứu cây xoài ở Việt Nam
• 1.3. Các nhận xét rút ra từ tổng quan nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Hiện trạng sản xuất và tiêu thụ xoài tại huyện Phù Cát
• 2.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác nâng cao năng suất và chất lượng giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát
• 2.3.1. Nghiên cứu xác định kỹ thuật tưới nước phù hợp
• 2.3.2. Đánh giá hiệu quả của kỹ thuật tưới nước kết hợp bón phân
• 2.3.3. Nghiên cứu xác định biện pháp quản lý dịch hại hiệu quả
• 2.3.4. Nghiên cứu xác định biện pháp xử lý ra hoa tập trung
• 2.3.5. Nghiên cứu xác định kỹ thuật cắt tỉa phù hợp
• 2.3.6. Đánh giá tổng hợp các kết quả nghiên cứu
• 2.4. Chỉ tiêu theo dõi
• 2.5. Kỹ thuật sử dụng trong các thí nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng sản xuất và tiêu thụ xoài tại huyện Phù Cát
• 3.1.1. Điều kiện khí hậu, đất đai của huyện Phù Cát
• 3.1.2. Hiện trạng sản xuất xoài tại huyện Phù Cát
• 3.1.3. Sự biến động về diện tích, năng suất, sản lượng xoài
• 3.1.4. Hiện trạng các yếu tố xã hội liên quan đến canh tác xoài ở Phù Cát
• 3.1.5. Hiện trạng các yếu tố sinh học liên quan đến canh tác xoài ở huyện Phù Cát
• 3.1.6. Hiện trạng các yếu tố kỹ thuật liên quan đến canh tác xoài ở huyện Phù Cát
• 3.1.7. Hiện trạng tình hình tiêu thụ xoài tại huyện Phù Cát
• 3.1.8. Chuỗi tiêu thụ sản phẩm xoài
• 3.2. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác nâng cao năng suất và chất lượng giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát
• 3.2.1. Đặc điểm khí hậu, thời tiết và tính chất vật lý, hóa học của đất ở vùng thí nghiệm
• 3.2.1.1. Đặc điểm thời tiết khu vực nghiên cứu
• 3.2.1.2. Đặc điểm đất đai khu vực nghiên cứu
• 3.2.2. Nghiên cứu xác định kỹ thuật tưới nước phù hợp
• 3.2.3. Đánh giá hiệu quả của kỹ thuật tưới nước kết hợp bón phân
• 3.2.4. Nghiên cứu xác định biện pháp quản lý dịch hại hiệu quả
• 3.2.5. Nghiên cứu xác định biện pháp xử lý ra hoa tập trung
• 3.2.6. Nghiên cứu xác định kỹ thuật cắt tỉa phù hợp
• 3.2.7. Kết quả áp dụng tổng hợp các biện pháp kỹ thuật trên giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát
• 3.2.7.1. Tình hình sâu bệnh hại, năng suất và chất lượng quả trong mô hình áp dụng kết quả tổng hợp
• 3.2.7.2. Chất lượng quả và hiệu quả kinh tế của mô hình áp dụng kết quả tổng hợp
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Hình ảnh hoạt động của đề tài
• Phụ lục 2: Hiệu quả kinh tế của mô hình
• Phụ lục 3: Kết quả xử lý số liệu chỉ tiêu năng suất thí nghiệm 2 nhân tố Nước tưới + Phân bón
• Phụ lục 4: Kết quả xử lý một số chỉ tiêu trong phạm vi luận án

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu năng suất và chất lượng quả xoài cát Hòa Lộc

Nghiên cứu về năng suất xoài và chất lượng quả xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực nông nghiệp. Xoài cát Hòa Lộc được biết đến là giống xoài có chất lượng tốt, nhưng việc nâng cao năng suất và chất lượng quả vẫn là một thách thức lớn. Đề tài này không chỉ giúp cải thiện sản xuất mà còn góp phần vào phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ xoài tại huyện Phù Cát

Huyện Phù Cát có diện tích trồng xoài cát Hòa Lộc đạt 210 ha, chiếm 17% diện tích xoài toàn tỉnh. Tuy nhiên, sản xuất xoài vẫn gặp nhiều khó khăn như dịch hại và biến đổi khí hậu. Việc nắm rõ tình hình sản xuất và tiêu thụ là cần thiết để đưa ra các biện pháp cải thiện.

1.2. Ý nghĩa của việc nâng cao năng suất và chất lượng quả xoài

Nâng cao năng suất và chất lượng quả xoài không chỉ giúp tăng thu nhập cho nông dân mà còn nâng cao giá trị sản phẩm trên thị trường. Điều này có thể tạo ra cơ hội xuất khẩu và phát triển bền vững cho ngành nông nghiệp địa phương.

II. Những thách thức trong sản xuất xoài cát Hòa Lộc tại Phù Cát

Sản xuất xoài cát Hòa Lộc tại Phù Cát đang đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như dịch hại, biến đổi khí hậu và thiếu quy trình canh tác hoàn thiện đã ảnh hưởng đến chất lượng quả xoài. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất quan trọng.

2.1. Ảnh hưởng của dịch hại đến năng suất xoài

Dịch hại như bệnh thán thư và bọ trĩ đã gây thiệt hại lớn cho sản xuất xoài. Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả là cần thiết để bảo vệ cây trồng và nâng cao năng suất.

2.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất xoài

Biến đổi khí hậu đã gây ra hạn hán và mưa trái mùa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây xoài. Cần có các biện pháp thích ứng để giảm thiểu tác động này.

III. Phương pháp nghiên cứu nâng cao năng suất và chất lượng quả xoài

Đề tài nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng quả xoài cát Hòa Lộc. Các biện pháp này bao gồm tưới nước, bón phân và quản lý dịch hại. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp cải thiện hiệu quả sản xuất.

3.1. Kỹ thuật tưới nước hiệu quả cho cây xoài

Nghiên cứu đã xác định kỹ thuật tưới nước bằng ống dẫn nhỏ giọt kết hợp với bón phân hòa tan, giúp tăng năng suất và giảm chi phí sản xuất. Phương pháp này đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện sinh trưởng của cây.

3.2. Biện pháp quản lý dịch hại hiệu quả

Quản lý dịch hại thông qua vệ sinh đồng ruộng và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có chọn lọc đã giúp giảm tỷ lệ nhiễm bệnh. Việc áp dụng các biện pháp này là cần thiết để bảo vệ cây trồng và nâng cao năng suất.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật đã nâng cao đáng kể năng suất và chất lượng quả xoài cát Hòa Lộc. Những mô hình canh tác mới đã được xây dựng và áp dụng thành công tại địa phương.

4.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế từ mô hình canh tác mới

Mô hình canh tác mới đã cho thấy hiệu quả kinh tế cao hơn so với phương pháp truyền thống. Nông dân có thể thu được lợi nhuận cao hơn nhờ vào việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất

Kết quả nghiên cứu đã được áp dụng vào thực tiễn sản xuất tại huyện Phù Cát, giúp nông dân cải thiện năng suất và chất lượng quả. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào phát triển bền vững.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho sản xuất xoài

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc nâng cao năng suất và chất lượng quả xoài cát Hòa Lộc là khả thi thông qua việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp. Tương lai của sản xuất xoài tại Phù Cát có nhiều triển vọng nếu các biện pháp này được duy trì và phát triển.

5.1. Tương lai của sản xuất xoài cát Hòa Lộc

Với những biện pháp kỹ thuật đã được áp dụng, sản xuất xoài cát Hòa Lộc tại Phù Cát có thể phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Điều này sẽ góp phần vào sự phát triển kinh tế của địa phương.

5.2. Khuyến nghị cho nông dân và các cơ quan chức năng

Cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng trong việc đào tạo và cung cấp thông tin cho nông dân về các biện pháp kỹ thuật mới. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Xoài (Mangifera indica L.) là một trong những loại cây ăn quả nhiệt đới có giá trị kinh tế và dinh dưỡng vượt trội, chiếm tới 50% tổng sản lượng trái cây nhiệt đới toàn cầu năm 2019 (FAO, 2019). Tại Việt Nam, quy hoạch phát triển cây ăn quả chủ lực quốc gia đặt mục tiêu đạt 140.000 ha và 1,5 triệu tấn vào năm 2030. Tỉnh Bình Định nói chung và huyện Phù Cát nói riêng sở hữu tiểu vùng sinh thái đặc trưng của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ với diện tích xoài đạt 210 ha (chiếm 17% toàn tỉnh), trong đó giống xoài cát Hòa Lộc chiếm tới 90%. Mặc dù là giống cây ăn quả bản địa có phẩm cấp thương phẩm cao nhất cả nước, việc di thực và phát triển xoài cát Hòa Lộc ra ngoài vùng nguyên sản Đồng bằng sông Cửu Long đang đối mặt với rào cản sinh thái nghiêm trọng: nền đất cát nghèo dinh dưỡng, khả năng giữ nước kém, mùa khô khắc nghiệt kéo dài và áp lực dịch hại diễn biến phức tạp do biến đổi khí hậu.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi được xác định là sự thiếu vắng một quy trình thâm canh tích hợp chuẩn hóa, được hiệu chỉnh chính xác theo đặc tính lý - hóa của đất cát ven biển và diễn biến sinh lý của giống xoài cát Hòa Lộc thời kỳ kinh doanh. Nghiên cứu của Hoàng Vinh và cộng sự (2017) chỉ ra tập quán tưới tràn thủ công (600–800 lít/cây/lần) gây lãng phí nước nghiêm trọng và rửa trôi dinh dưỡng tầng mặt. Đồng thời, các hướng dẫn bón phân theo Tiêu chuẩn ngành TCN 487-2001 bộc lộ sự thiếu hụt dinh dưỡng khoáng đa - trung - vi lượng khi áp dụng trên đất cát Duyên hải Nam Trung Bộ.

Công trình tập trung giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

1. RQ1: Hiện trạng kinh tế - kỹ thuật và chuỗi giá trị xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát đang gặp những điểm nghẽn sinh học và canh tác nào?
2. RQ2: Chế độ tưới nước nhỏ giọt dựa trên bốc thoát hơi nước và bón phân hòa tan (fertigation) với tỷ lệ N:P:K:S:Cl nào tối ưu hóa sinh trưởng và năng suất?
3. RQ3: Quy trình phòng trừ tổng hợp bệnh thán thư (Colletotrichum gloeosporioides) và bọ trĩ (Selenothrips rubrocinctus) đạt hiệu quả bảo vệ thực vật và an toàn vệ sinh ra sao?
4. RQ4: Tổ hợp điều hòa sinh trưởng Paclobutrazol (PBZ), MKP và Thiourea tác động như thế nào đến khả năng phân hóa mầm hoa và tỷ lệ quả thương phẩm loại 1?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu bao gồm:

• H1: Áp dụng tưới nhỏ giọt theo chảo bốc thoát hơi nước Mini-pan giúp giảm $\ge 40%$ lượng nước tưới và tăng năng suất $\ge 10%$ so với tưới tràn truyền thống.
• H2: Bón phân hòa tan qua hệ thống tưới nhỏ giọt với liều lượng 3,0 kg NPKS + 0,75 kg KCl/cây/năm cải thiện vượt trội cấu thành năng suất so với bón phân hạt vào đất.
• H3: Phun kết hợp biện pháp vệ sinh đồng ruộng, cắt tỉa thông thoáng và hoạt chất đặc trị có chọn lọc kiểm soát hiệu quả bệnh thán thư và bọ trĩ dưới ngưỡng gây hại kinh tế.
• H4: Xử lý tổ hợp PBZ tưới gốc kết hợp phun MKP và Thiourea ở tuổi chồi 15 và 45 ngày nâng cao tỷ lệ cành ra hoa lên trên 80%.

Nghiên cứu được thiết kế trên khung lý thuyết chuyển hóa dinh dưỡng khoáng, động lực học bốc thoát hơi nước vùng rễ và cơ chế ức chế sinh tổng hợp Gibberellin cảm ứng ra hoa. Đối tượng nghiên cứu là vườn xoài cát Hòa Lộc ghép trồng năm 2010 (bước vào thời kỳ kinh doanh ổn định), mật độ 238 cây/ha ($6\text{ m} \times 7\text{ m}$), thực hiện tại xã Cát Hanh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định trong giai đoạn 2015–2020. Nghiên cứu mang tính đột phá khi hoàn thiện gói kỹ thuật đồng bộ, nâng tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROI) lên 20–50% và đưa tỷ lệ quả loại 1 ($>400\text{ g}$) đạt mức tối ưu.

Literature Review và Positioning

Nghiên cứu về chế độ nước và dinh dưỡng cho cây xoài trên thế giới ghi nhận nhiều trường phái tiếp cận. Về quản lý nước tưới, các công trình của S. Sujatha và cộng sự (2006) tại Ấn Độ trên vườn xoài 8 năm tuổi khẳng định áp lực tưới nhỏ giọt $0,75\text{ E}_p$ đạt năng suất bình quân 14,9 tấn/ha (44,9 kg/cây), vượt trội so với các mức $0,25\text{ E}_p$ và $0,50\text{ E}_p$. Tại Ai Cập, Mattar (2007) chứng minh tưới nhỏ giọt nâng cao hiệu quả sử dụng nước lên 70,5% và năng suất quả tăng 12,4% so với tưới rãnh truyền thống. Tại vùng Darwin và Katherine (Úc), Par (2006) xây dựng bảng định mức tưới phun mưa dựa trên diện tích tán che phủ và mật độ cây, dao động từ 100 đến 1.570 lít/cây/tuần tùy giai đoạn phát triển sinh lý.

Về quản lý dinh dưỡng khoáng, tồn tại những tranh luận lý thuyết rõ nét về tỷ lệ phối trộn $N:P_2O_5:K_2O$. Trên đất phù sa kiềm tại Pakistan, Shakeel Ahmed và cộng sự (2001) xác định tỷ lệ tối ưu là $2:2:1$ với liều lượng $1,5\text{ kg N} + 1,5\text{ kg }P_2O_5 + 0,75\text{ kg }K_2O/\text{cây}$ 12 năm tuổi. Ngược lại, trên đất cát giàu mùn tại Quảng Tây (Trung Quốc), Zhou Xiuchong và cộng sự (2001) chỉ ra tỷ lệ $3:1:2,5$ giúp tăng năng suất 12,4–24,6% so với các tỷ lệ thiếu hụt lân hoặc kali, đồng thời khẳng định việc bổ sung 40g MgO và 800g S/cây/năm làm tăng năng suất lần lượt 21,1% và 9,6%. Nghiên cứu của Dierol (2001) xác lập ngưỡng sinh hóa chuẩn đoán: để tạo ra 1 tấn quả thương phẩm, cây xoài lấy đi từ đất $3,0\text{ kg N}; 0,4\text{ kg P}; 3,3\text{ kg K}; 0,7\text{ kg Ca}; 0,4\text{ kg Mg}$ và $0,2\text{ kg S}$.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Nguyễn Thành Hiếu và Võ Thế Truyền (2005) tại Tiền Giang hay Hồ Huy Cường và cộng sự (2009) tại Khánh Hòa trên đất xám phù sa cổ đều xác nhận việc bón bổ sung lân và kali cao hơn mức khuyến cáo của TCN 487-2001 giúp tăng năng suất từ 19,1% đến 61,2%. Về cảm ứng ra hoa, Võ Thế Truyền và Nguyễn Thành Hiếu (2004) chứng minh xử lý Paclobutrazol tưới gốc liều lượng 10g a.i/m đường kính tán kết hợp khoanh vỏ và cắt rễ nâng tỷ lệ chồi ra hoa đạt 77,6–83,7% so với 2,5–3,2% ở đối chứng.

                  TIẾP CẬN QUỐC TẾ & TRONG NƯỚC

Luận án định vị chính xác tại điểm giao thoa giữa nông học thực nghiệm và sinh thái học cây trồng ven biển, giải quyết bài toán suy thoái năng suất khi di thực giống xoài đặc sản nhạy cảm ra vùng đất cát Duyên hải Nam Trung Bộ.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và làm sâu sắc thêm lý thuyết cân bằng tỷ lệ $C/N$ trong sinh lý hình thành chồi hoa của Westwood (1978), Ryugo (1988) và Monselise & Goldschmidt (1982) đối với cây ăn quả thân gỗ nhiệt đới. Bằng việc định lượng hóa tác động của Paclobutrazol (chất ức chế sinh tổng hợp Gibberellin nội sinh) kết hợp bổ sung Monopotassium Phosphate (MKP - triệt tiêu đạm tự do, tăng tích lũy đường bột) và Thiourea (phá vỡ trạng thái ngủ nghỉ của mầm hoa), nghiên cứu làm sáng tỏ cơ chế đồng vận sinh hóa chuyển đổi trạng thái từ sinh trưởng sinh dưỡng sang sinh trưởng sinh thực trên nền khí hậu khô hạn cục bộ.

Đồng thời, công trình đóng góp vào lý thuyết động lực học dinh dưỡng khoáng đất cát ven biển (Arenosols). Trên nền đất có dung tích hấp phụ cation (CEC) thấp và tốc độ thấm lọc cao, việc áp dụng nguyên lý Fertigation liên tục phân liều nhỏ giúp duy trì nồng độ dung dịch đất tối ưu, ngăn chặn quá trình cố định lân và rửa trôi kali, tái lập cân bằng áp suất thẩm thấu vùng rễ xoài.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp đa chiều giữa ba trụ cột lý thuyết:

1. Lý thuyết cân bằng bốc thoát hơi nước đất - cây trồng: Sử dụng chỉ số bốc thoát hơi nước chảo Mini-pan ($E_{pan}$) để lập trình chu kỳ tưới chính xác theo các pha phát triển: xiết nước cảm ứng mầm hoa, tưới giữ ẩm giai đoạn nở hoa, tăng cường lưu lượng khi phát triển quả và ngừng tưới trước thu hoạch 14 ngày.
2. Lý thuyết cân đối dinh dưỡng theo pha sinh trưởng (Fertigation Stoichiometry): Tích hợp phân bón hòa tan đa lượng ($N, P, K, S$) cùng các nguyên tố vi lượng Bo, Kẽm và Molypden nhằm nâng cao sức sống hạt phấn và kéo dài ống phấn hoa (Abd-Allah, 2006).
3. Lý thuyết Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) thích ứng: Kết hợp cắt tỉa tạo tán thông thoáng làm thay đổi vi khí hậu tán lá, triệt tiêu môi trường phát sinh nấm Colletotrichum gloeosporioides và luân phiên hoạt chất hóa học đặc trị kết hợp dầu khoáng sinh học theo ngưỡng can thiệp kinh tế.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác định rõ: áp dụng cho giống xoài cát Hòa Lộc ghép từ năm thứ 5 trở đi (thời kỳ kinh doanh), canh tác trên nền đất cát ven biển có tầng canh tác $>1,0\text{ m}$, mạch nước ngầm $>1,8\text{ m}$, độ pH từ 5,0 đến 6,5 và trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa khô rõ rệt.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu tuân thủ triết lý thực chứng (positivism), sử dụng phương pháp luận nông học thực nghiệm định lượng kết hợp điều tra chuỗi giá trị nông nghiệp. Thiết kế thí nghiệm đa tầng được triển khai tại xã Cát Hanh, huyện Phù Cát trên vườn xoài 5–10 năm tuổi, mật độ đồng nhất 238 cây/ha ($6\text{ m} \times 7\text{ m}$):

• Thí nghiệm 1 (2015–2017): Nghiên cứu xác định phương pháp và chế độ tưới nước phù hợp (so sánh tưới nhỏ giọt theo Mini-pan, tưới phun mưa cục bộ và tưới bồn thủ công truyền thống).
• Thí nghiệm 2 (2018–2019): Thí nghiệm 2 nhân tố (Nước tưới $\times$ Liều lượng phân bón hòa tan qua hệ thống tưới) bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3 lần lặp lại.
• Thí nghiệm 3, 4, 5 (2018–2019): Thí nghiệm đơn yếu tố đánh giá các công thức xử lý Paclobutrazol, chế độ cắt tỉa sau thu hoạch và các phác đồ IPM phòng trừ thán thư, bọ trĩ.
• Thí nghiệm 6 (2020): Mô hình thực nghiệm tổng hợp hoàn chỉnh quy mô 1,0 ha so sánh đối chứng đại trà.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược chọn mẫu điều tra hiện trạng bao phủ 4 xã trọng điểm (Cát Hanh, Cát Hiệp, Cát Lâm, Cát Sơn) với 120 hộ nông dân và 15 thương lái/vựa thu gom. Mẫu đất tầng canh tác ($0\text{--}20\text{ cm}$) được phân tích các chỉ tiêu lý hóa học: thành phần cơ giới, $pH_{H_2O}, pH_{KCl}$, dung lượng mùn tổng số, Đạm tổng số ($N%$), Lân dễ tiêu ($P_2O_5\text{ mg}/100\text{g}$ đất), Kali trao đổi ($K_2O\text{ mg}/100\text{g}$ đất). Mẫu lá được lấy tại vị trí lá thứ 5 tính từ gốc của cành đã cho quả sau thu hoạch theo chuẩn hóa quốc tế của Dierol (2001) để phân tích $N, P, K, Ca, Mg, S, Bo, Zn$.

Dụng cụ và thiết bị nghiên cứu bao gồm: chảo bốc thoát hơi nước Mini-pan chuẩn hóa, hệ thống tưới nhỏ giọt bù áp tự động tích hợp bồn châm phân Venturi, khúc xạ đo độ Brix quang học Atago, máy đo diện tích lá, hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) và quang phổ hấp thụ nguyên tử (AAS) để kiểm định dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật, kim loại nặng ($Pb, Cd, As$) và vi sinh vật gây hại theo tiêu chuẩn VietGAP.

Data và phân tích

Dữ liệu thực nghiệm được xử lý thống kê bằng phân tích phương sai (ANOVA 1 nhân tố và 2 nhân tố) trên phần mềm SAS 9.1 và MSTAT-C. Sự sai khác giữa các giá trị trung bình nghiệm thức được kiểm định qua phép thử Duncan (Duncan’s Multiple Range Test - DMRT) và LSD ở các mức xác suất $p < 0,05$ và $p < 0,01$.

Bảng tổng hợp đặc tính lý hóa đất và phản hồi sinh trưởng tại điểm thí nghiệm xã Cát Hanh:

Chỉ tiêu lý hóa / Sinh thái	Giá trị tầng $0\text{--}20\text{ cm}$	Ngưỡng đánh giá sinh thái	Ý nghĩa nông học
Thành phần cơ giới	Cát pha ($>85%$ cát)	Rất nhẹ, thoát nước nhanh	Giữ nước và phân bón kém
$pH_{KCl}$	4,85 – 5,20	Chua vừa đến chua nhẹ	Cần bón vôi/canxi cân bằng
Mùn tổng số (%)	0,65 – 0,82	Rất nghèo	Khả năng đệm dung dịch thấp
Đạm tổng số ($N%$)	0,045 – 0,058	Rất nghèo	Đòi hỏi cung cấp đạm chia nhỏ
$P_2O_5$ dễ tiêu (mg/100g)	4,20 – 6,15	Nghèo	Cần bổ sung lân hòa tan
$K_2O$ trao đổi (mg/100g)	3,80 – 5,10	Nghèo đến trung bình	Yếu tố hạn chế năng suất quả

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Xác lập hiệu quả vượt trội của công nghệ tưới nhỏ giọt theo chảo Mini-pan: Phương pháp tưới nhỏ giọt theo lịch trình Mini-pan giúp tiết kiệm từ 40% đến 70% lượng nước tưới so với tập quán tưới tràn thủ công của nông dân. Đồng thời, độ ẩm vùng rễ hiệu dụng ($0\text{--}60\text{ cm}$) được duy trì ổn định ở mức 65–75% độ ẩm đồng ruộng, làm tăng tỷ lệ cành ra hoa thêm 14,2% và năng suất quả tăng 12,8% ($p < 0,05$).
2. Đột phá về kỹ thuật bón phân hòa tan (Fertigation): Thí nghiệm 2 nhân tố chứng minh công thức bón kết hợp qua hệ thống tưới nhỏ giọt với liều lượng $3,0\text{ kg NPKS } (16\text{-}16\text{-}8\text{-}13S) + 0,75\text{ kg KCl/cây/năm}$ đem lại năng suất cá thể cao nhất đạt 68,4 kg/cây (tương đương 16,28 tấn/ha), tăng 38,6% so với đối chứng bón phân hạt truyền thống vào đất. Tỷ lệ quả loại 1 ($>400\text{ g}$) tăng từ 41,2% lên 68,5%.

                             SO SÁNH NĂNG SUẤT VÀ TỶ LỆ QUẢ LOẠI 1

3. Tối ưu hóa phác đồ cảm ứng ra hoa tập trung: Xử lý Paclobutrazol 10% tưới gốc liều lượng 10g a.i/m đường kính tán khi đọt non đạt 15 ngày tuổi, kết hợp phun MKP (1,0%) và Thiourea (0,5%) vào thời điểm đọt 45 ngày tuổi kích thích tỷ lệ chồi ra hoa đạt $85,4%$ (so với $28,6%$ ở đối chứng không xử lý), chiều dài phát hoa đạt $28,5\text{ cm}$, tỷ lệ đậu quả hữu hiệu tăng $45,2%$.
4. Kiểm soát dịch hại và an toàn sinh học: Gói kỹ thuật IPM tích hợp (cắt tỉa hạ tán sau thu hoạch xuống độ cao $<3,0\text{ m}$, bao trái chuyên dụng ở 35–40 ngày sau đậu quả kết hợp luân phiên thuốc BVTV gốc sinh học) làm giảm tỷ lệ bệnh thán thư trên quả từ $34,8%$ xuống dưới $5,2%$ và tỷ lệ hại của bọ trĩ từ $28,5%$ xuống $4,1%$. Toàn bộ sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, không phát hiện dư lượng kim loại nặng và hóa chất cấm.

Implications đa chiều

• Về mặt học thuật: Luận án chứng minh rằng giống cây ăn quả nhiệt đới nhạy cảm sinh thái hoàn toàn có thể đạt năng suất và chất lượng thương phẩm đỉnh cao ngoài vùng nguyên sản nếu các yếu tố hạn chế về ẩm độ và dinh dưỡng được điều tiết chính xác bằng công nghệ Fertigation.
• Về mặt phương pháp luận: Thiết lập quy trình chuẩn hóa kết hợp chảo Mini-pan với hệ thống châm phân tự động áp dụng cho các loại cây ăn quả lâu năm trên nền đất cát bán khô hạn.
• Về ứng dụng thực tiễn: Chuyển giao trực tiếp cho nông dân huyện Phù Cát quy trình canh tác khép kín giúp nâng cao giá trị gia tăng, giảm chi phí nhân công tưới và bón phân từ 30–40 triệu đồng/ha/năm.
• Về hoạch định chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học thực chứng cho Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Bình Định trong việc tái cơ cấu ngành trồng trọt, chuyển đổi đất lúa và hoa màu kém hiệu quả sang thâm canh xoài cát Hòa Lộc ứng dụng công nghệ cao.

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được những kết quả đột phá, công trình vẫn tồn tại một số giới hạn nghiên cứu:

• Giới hạn không gian và thổ nhưỡng: Các thí nghiệm thực địa mới chỉ tập trung trên nền đất cát tại huyện Phù Cát, chưa mở rộng đối chứng trên các nhóm đất phù sa cổ hay đất đồi núi dốc tại các tiểu vùng khác của Duyên hải Nam Trung Bộ.
• Rào cản đầu tư ban đầu: Chi phí lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt bù áp và thiết bị châm phân tự động còn tương đối cao đối với các nông hộ có quy mô canh tác manh mún ($<0,5\text{ ha}$).
• Tác động cực đoan của biến đổi khí hậu: Nghiên cứu chưa đánh giá hết ảnh hưởng của các đợt mưa bão dị thường trái mùa trong giai đoạn hoa nở rộ đối với sự thụ phấn tự nhiên.

Chương trình nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào 4 định hướng:

1. Nghiên cứu tích hợp cảm biến độ ẩm đất IoT và van điều khiển tự động hóa thông minh dựa trên dữ liệu khí tượng thời gian thực.
2. Đánh giá dài hạn (5–10 năm) về động thái tích lũy và suy thoái của hoạt chất Paclobutrazol trong đất cát ven biển để hoàn thiện quy trình canh tác hữu cơ bền vững.
3. Nghiên cứu công nghệ nhà màng di động hoặc mái che sinh thái tạm thời bảo vệ phát hoa trong giai đoạn nở hoa tránh mưa axít và sương muối ven biển.
4. Mở rộng chuỗi giá trị sau thu hoạch: nghiên cứu công nghệ xử lý nhiệt hơi (VHT) và bảo quản màng bao sinh học nano kéo dài thời gian tồn trữ phục vụ xuất khẩu chính ngạch sang EU và Hoa Kỳ.

Tác động và ảnh hưởng

Công trình tạo ra tác động học thuật sâu sắc, đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các viện nghiên cứu nông nghiệp nhiệt đới, các chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành Khoa học cây trồng và Thổ nhưỡng - Nông hóa. Luận án mở ra hướng tiếp cận mới trong việc thâm canh cây ăn quả giá trị cao trên các vùng đất cát khắc nghiệt miền Trung.

Về kinh tế - xã hội, việc chuyển giao gói quy trình kỹ thuật giúp tái cơ cấu 210 ha xoài tại Phù Cát, nâng cao thu nhập của nông hộ từ 120–150 triệu đồng/ha/năm lên 220–280 triệu đồng/ha/năm, trực tiếp tạo sinh kế bền vững cho hàng nghìn hộ dân nông thôn. Về môi trường, việc giảm 40–70% nước tưới và hạn chế rửa trôi phân bón giúp bảo vệ tầng nước ngầm ven biển khỏi nguy cơ cạn kiệt và nhiễm mặn.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên ngành Khoa học cây trồng: Tiếp cận nguồn dẫn liệu thực nghiệm chuẩn xác về sinh thái học cây xoài, phương pháp phân tích phương sai 2 nhân tố và động thái dinh dưỡng khoáng trên đất cát.
• Doanh nghiệp nông nghiệp và Hợp tác xã: Ứng dụng quy trình công nghệ để xây dựng vùng nguyên liệu xoài cát Hòa Lộc đạt chuẩn VietGAP/GlobalGAP phục vụ chế biến và xuất khẩu.
• Nông dân trồng xoài: Làm chủ các kỹ thuật then chốt: điều khiển ra hoa theo ý muốn, tiết kiệm chi phí phân bón/nước tưới và bảo vệ mùa màng trước dịch bệnh.
• Cơ quan khuyến nông và quản lý nhà nước: Có cơ sở khoa học tin cậy để ban hành tài liệu tập huấn kỹ thuật và quy hoạch phát triển vùng chuyên canh cấp tỉnh.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đó là việc mở rộng khung lý thuyết tỷ lệ $C/N$ và cân bằng hormone của Monselise & Goldschmidt (1982) thông qua việc lượng hóa thành công tác động đồng vận giữa Paclobutrazol tưới gốc và MKP/Thiourea phun lá theo tuổi sinh lý chồi non (15 và 45 ngày), giải quyết dứt điểm hiện tượng ra quả cách năm của xoài cát Hòa Lộc trên đất cát ven biển.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây (như Sujatha et al., 2006; Shakeel Ahmed et al., 2001)? Luận án không nghiên cứu đơn lẻ chế độ nước hay dinh dưỡng mà tích hợp đồng thời công nghệ Fertigation theo chảo Mini-pan với liều lượng phân bón NPKS + KCl tối ưu, kết hợp thiết kế thí nghiệm 2 nhân tố trên khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), đánh giá toàn diện từ tính chất lý hóa đất, động thái sinh hóa lá đến phẩm cấp thương phẩm quả.

3. Phát hiện bất ngờ nhất về mặt nông học trong quá trình thực nghiệm là gì? Trên nền đất cát pha nghèo dinh dưỡng, vai trò của ion Clo ($Cl^-$) và Kali ($K^+$) từ phân KCl khi hòa tan qua hệ thống nhỏ giọt không hề gây ngộ độc mặn mà ngược lại làm tăng áp suất trương nước của tế bào thịt quả, nâng cao độ cứng vỏ và giảm tỷ lệ nứt quả từ 18,5% xuống dưới 2,1%.

4. Luận án có cung cấp giao thức chuẩn để nhân rộng mô hình không? Có. Luận án cung cấp bộ quy trình kỹ thuật "chìa khóa trao tay" chi tiết từng bước: từ thiết kế hệ thống ống nhỏ giọt bù áp, định mức nước tưới theo tuần qua số liệu bốc hơi Mini-pan, công thức phối trộn phân bón theo 4 giai đoạn sinh trưởng, lịch trình xử lý PBZ + MKP + Thiourea đến phác đồ luân phiên hoạt chất IPM và kỹ thuật bao quả sau đậu trái 35 ngày.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm được phác thảo ra sao? Lộ trình hướng tới số hóa hoàn toàn quy trình canh tác xoài thông minh (Smart Mango Farming): tích hợp cảm biến AI/IoT kiểm soát bốc thoát hơi nước thời gian thực, xây dựng hệ thống dự báo dịch hại tự động qua thuật toán học máy và nghiên cứu công nghệ chiếu xạ, chuỗi logistics lạnh xuất khẩu xoài tươi sang thị trường Bắc Mỹ.

Kết luận

1. Đã xác định toàn diện các hạn chế cốt lõi trong sản xuất xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát: bốc thoát hơi nước cao trên đất cát nhẹ, rửa trôi dinh dưỡng mạnh, xử lý ra hoa không đồng đều và dịch hại thán thư, bọ trĩ bùng phát.
2. Xác lập chuẩn hóa phương pháp tưới nhỏ giọt theo chảo bốc thoát hơi nước Mini-pan, giúp giảm 40–70% lượng nước tiêu thụ nhưng vẫn tăng năng suất quả $>12%$ so với tập quán tưới tràn thủ công.
3. Tìm ra công thức phân bón hòa tan Fertigation tối ưu qua hệ thống nhỏ giọt: $3,0\text{ kg NPKS } (16\text{-}16\text{-}8\text{-}13S) + 0,75\text{ kg KCl/cây/năm}$, nâng năng suất đạt 16,28 tấn/ha và tăng tỷ lệ quả thương phẩm loại 1 lên 68,5%.
4. Hoàn thiện quy trình kích thích ra hoa tập trung bằng tổ hợp PBZ tưới gốc kết hợp phun MKP và Thiourea ở tuổi chồi 15 và 45 ngày, đạt tỷ lệ chồi ra hoa $>85%$.
5. Xây dựng thành công gói kỹ thuật Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) kết hợp cắt tỉa hạ tán và bao quả, kiểm soát tỷ lệ bệnh thán thư $<5,2%$, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm theo chuẩn VietGAP.
6. Xây dựng mô hình thực nghiệm tổng hợp quy mô 1,0 ha mang lại hiệu quả kinh tế cao, tăng tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROI) từ 20% đến 50%, đặt nền móng vững chắc cho việc phát triển bền vững ngành hàng xoài đặc sản tại vùng Duyên hải Nam Trung Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC 1. Tình hình sản xuất, tiêu thụ và nghiên cứu cây xoài trên thế giới 1. Tình hình sản xuất, tiêu thụ xoài trên thế giới Xoài có tên khoa học là Mangifera indica thuộc họ Anacardiaceae (họ đào lộn hột). Trung tâm khởi nguyên của cây xoài là ở Ấn Độ và Đông Nam Á, vùng phân bố tự nhiên từ Ấn Độ - Malaisia đến Philipin và phía đông Tân Ghinê.

Xoài là cây ăn quả nhiệt đới có giá trị kinh tế và giá trị dinh dưỡng cao. Chính vì vậy tính đến hết năm 2019, xoài được trồng ở 100 quốc gia trên thế giới với diện tích đã cho thu hoạch là 5.716 ha, sản lượng 55,853 triệu tấn và năng suất bình quân đạt 9,99 tấn/ha (FAO statistics, 2019). Các quốc gia có sản lượng xoài lớn trên thế giới là Ấn Độ (18.000 tấn), Trung Quốc (4.038 tấn), Thái Lan (3. và năng suất cao được ghi nhận tại Samoa đạt 36,9 tấn/ha, Mali đạt 23,3 tấn/ha, Caboverde đạt 22,9 tấn/ha, Israel đạt 22,5 tấn/ha,.

Các quốc gia có diện tích xoài lớn trên thế giới cùng với năng suất bình quân là: Ấn Độ - 2.000 ha và năng suất bình quân đạt 8,39 tấn/ha; Trung Quốc - 588.027 ha và năng suất bình quân đạt 8,14 tấn/ha; Thái Lan - 410.694 ha và năng suất bình quân đạt 8,36 tấn/ha; Mexico - 206.423 ha và năng suất bình quân đạt 10,65 tấn/ha và Philippin - 195.958 ha và năng suất bình quân đạt 4,22 tấn/haInđônêxia - 167.785 ha và năng suất bình quân đạt 13,02 tấn/ha; Pakistan - 167.743 ha và năng suất bình quân đạt 9,58 tấn/ha; Bangladesh - 153.088 ha và năng suất bình quân đạt 7,59 tấn/ha. Hiện nay Mêxicô, Philipin, Ấn Độ, Indônêxia và Nam Phi là những nước xuất khẩu xoài nhiều nhất trên thế giới và thị trường nhập khẩu lớn là Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Canada (FAO statistics, 2016). Xoài được xếp hạng là trái cây nhiệt đới chiếm ưu thế với sản lượng 7 toàn cầu chiếm 50% tổng sản lượng trái cây nhiệt đới năm 2019. Ấn Độ là nước có sản lượng xoài lớn nhất thế giới, chiếm 38% tương đương 38 triệu tấn [61].

Năm 2019, Thái Lan vượt qua Mexico trở thành nước xuất khẩu xoài, măng cụt và ổi lớn nhất thế giới. Thái Lan tăng trưởng vượt bậc năm 2019 là do nhu cầu nhập khẩu tăng về các loại măng cụt, xoài và ổi của Trung Quốc với 289.000 tấn, tăng 265% với 2018. Xoài Mexico xuất khẩu tiếp tục tăng do nhu cầu nhập khẩu của Hoa Kỳ, chiếm gần 90% tổng lượng xoài xuất khẩu của Mexico. Đến tháng 9 năm 2019, Mexico đã báo cáo xuất khẩu 350.000 tấn xoài sang Hoa Kỳ, tăng 5% từ năm 2018.

Mexico dự kiến sẽ cung cấp 450.000 tấn xoài, ổi và măng cụt vào thị trường thế giới năm 2019, tăng 4% so năm 2018 và tương đương 24% tổng sản lượng toàn cầu. Peru, nhà cung cấp chính xoài cho Liên minh châu Âu, bị ảnh hưởng bởi các tác động bất lợi của mùa đông kéo dài từ đầu năm 2019 và ước tính sẽ giảm 52% trong năm 2019 [61]. Peru, trước đây đứng thứ hai về xuất khẩu xoài sau Mexico, năm 2019 giảm 8% và rơi xuống vị trí thứ ba trong xếp hạng toàn cầu. Nguồn cung mạnh từ Brazil, được hưởng lợi từ thời tiết thuận lợi trong suốt cả năm, kết quả tăng 32 % xuất khẩu năm 2019, đưa nước này lên vị trí thứ hai trong xuất khẩu xoài.

Khoảng 70% lượng xoài xuất khẩu của Brazil được xuất qua thị trường EU và 20% cho Hoa Kỳ [61]. Sản lượng xuất khẩu xoài toàn thế giới năm 2022 là 2.008 tấn, trong đó châu Á là 863. Tình hình nghiên cứu cây xoài trên thế giới * Yêu cầu về điều kiện ngoại cảnh của cây xoài.Singh (1960) [106] và một số tác giả khác, cây xoài thích nghi với điều kiện sinh thái: Vị trí địa lý từ 23030/vĩ độ Bắc đến 23030/ vĩ độ Nam; nhiệt độ tối thấp là 1oC - 2oC, tối cao là 500C và thích hợp nhất 240C - 300C; số giờ nắng trong năm trên 2.000 giờ; ẩm độ trung bình của không khí từ 70 - 80%, nếu ẩm độ cao và mưa phùn trong thời kỳ nở hoa sẽ ảnh hưởng 8 lớn đến quá trình thụ phấn thụ tinh của cây xoài; có 2 mùa mưa nắng rõ rệt để thuận lợi cho quá trình phân hóa mầm hoa; lượng mưa hằng năm biến động từ 600 - 4.000mm, tốt nhất là từ 1.500mm; cây xoài không kén đất, chịu được điều kiện pH đất từ 5,0 - 7,0; tầng đất có độ dày trên 2,0m và mạch nước ngầm dưới 1,8m; xoài có thể phát triển ở độ cao 1.000m, tuy nhiên, để đạt năng suất cao nên phát triển xoài ở độ cao thấp hơn 600m vì nếu cao hơn sẽ gặp điều kiện độ ẩm cao sẽ không có lợi cho sinh trưởng, phát triển của cây xoài. * Về giống xoài: Tại Thái Lan các giống xoài được trồng phổ biến với mục đích thương mại là Nam Dok Mai, Nam Dok Mai 04, Nam Dok Mai Si Thong, Maha Chanok, Falan, Chok Anma, Thong Dam, Kiew Sa Very.

Tại Mỹ, các giống được lựa chọn để mở rộng sản xuất tại Floriada là Tommy Atkins, Keitt, Palmer, Van Dyke, Kent, Turpentine và Number 11.000 giống xoài được ghi nhận, trong đó có khoảng 30 giống được dùng để trồng thương mại, bao gồm các giống xoài bản địa là Alphonso, Bangalora, Banganpalli, Bombai, Bombay Green, Dashehari, Fajri, Fernnadin, Himsagar, Kesar, Kishen Bhog, Langra, Mankurad, Mulgoa, Neelum, Chausa, Suvarnarekha, Vanraj, Zardalu và các giống xoài lai Amarapali, Mallika, Arka Aruna, Arka Puneet, Arka Anmol, Arka Neelkiran, Ratna, Sindhu, Au Rumani, Manjeera. Parr (2006) [97], các giống xoài chủ lực được trồng đại trà tại Úc là Banana, Haden, Irwin, Keitt, Kensington Pride, Kent, Palmer (Zillate), R2E2 và Tommy Atkins. * Về mật độ và khoảng cách trồng của cây xoài: Kết quả tổng hợp của S. Tại Puerto Rico và Nam Floria, trong điều kiện cung cấp đầy đủ nước tưới, quản lý dịch hại và tỉa cành hàng năm thì năng suất xoài ở khoảng cách trồng 4m x 6m (475 cây/ha) và 3m x 6,4m (528 cây/ha) đạt từ 20 - 30 tấn/ha.

Tuy nhiên một thử nghiệm dài hạn tại Dashehari cho thấy, sau 12 năm trồng năng suất bình quân hàng năm ở mật độ trồng 2,5m x 3,0m (1.333 cây/ha) đạt 18 tấn/ha/năm và chỉ cao hơn 2 tấn/ha/năm so với mật trồng 12m x 12m (64 cây/ha) đạt 16 tấn/ha. Tương tự, tại phía Đông Transvaal, năng suất tích lũy sau 6 năm trồng của giống xoài Tommy Atkins ở khoảng cách trồng 2m x 9m (550 cây/ha) đạt 85,4 tấn/ha và cao hơn 79% so với khoảng cách trồng 4,5m x 9m (247 cây/ha), nhưng năng suất quả/cây ở khoảng cách 2m x 9m lại thấp hơn 19%/năm so khoảng cách 4,5m x 9m và xu thế lợi nhuận từ năm thứ 6 trở đi ở khoảng cách 4,5m x 9m đạt cao hơn. Tại Ấn Độ, Singh A.K et al (2012) [105] đã tiến hành thử nghiệm ảnh hưởng của phương thức trồng đến năng suất vườn xoài 10 năm tuổi, kết quả cho thấy năng suất cá thể đạt cao nhất (24,14 kg/cây) ở phương thức trồng theo kiểu ô vuông với mật độ là 100 cây/ha và năng suất quần thể đạt cao nhất ở phương thức trồng hàng đôi (4,1 tấn/ha) với mật độ là 222 cây/ha. Par [97], ở những vùng có điều kiện khí hậu nóng ẩm thì mật độ trồng xoài khuyến cáo là cây cách cây 4,5 - 5m và hàng cách hàng 9 - 10m, sau thời gian cây chạm tán tiến hành tỉa bỏ bớt cây trong hàng theo đường chéo góc để duy trì các cây còn lại trong vườn theo hình tam giác, đối với những vùng có điều kiện khí hậu mát mẻ và khả năng sinh trưởng của giống vừa phải thì khoảng cách trồng được khuyến cáo giữa các hàng là 6 - 8m và giữa các cây trong hàng từ 2,5 - 3,5m; sau đó tỉa thưa cây trong hàng khi chạm tán.

10 Kenya là một trong những quốc gia đạt năng suất xoài cao nhất trên thế giới, xoài ở Kenya chủ yếu trồng trên đất cát với khoảng cách trồng phổ biến là 8m x 10m tương đương 125 cây/ha và 10m x 10m tương đương 100 cây/ha. [67] * Về quản lý nước tưới: Ở khu vực Darwin và Katherine của Úc, quản lý nước tưới đối với cây xoài dựa trên điều kiện khí hậu (lượng bốc thoát hơi nước), đất đai và đặc điểm sinh trưởng của cây trồng. Về thời điểm tưới, vườn trồng mới được duy trì tưới thường xuyên (ngoại trừ mùa mưa) với lượng 100 lít/tuần/cây và sử dụng phương thức tưới phun mưa. Đối với vườn xoài kinh doanh: Giai đoạn trước khi ra hoa (từ tháng 4 đến cuối tháng 6), không cần tưới để duy trì độ ẩm đất thấp nhằm hỗ trợ cho việc ra hoa đồng loạt; Giai đoạn ra hoa, đậu quả và quả phát triển (từ tháng 7 đến cuối tháng 10), cần tiến hành tưới nước liên tục kể từ khi trên cây xoài có khoảng 60% nụ hoa đến trước thu hoạch 2 - 3 tuần, phương thức tưới là phun mưa, lượng nước tưới dựa vào mật độ trồng và diện tích che phủ của tán lá trong vườn như trình bày ở Bảng 1.1; Giai đoạn thu hoạch và trước khi ra hoa của vụ sau (từ tháng 10 đến cuối tháng 4), trước khi thu hoạch 2 - 3 tuần không cần tưới nước, sau khi thu hoạch tiến hành cắt tỉa chồi và bón phân, trong thời điểm này cần tiến hành tưới cho cây xoài khi ẩm độ đất quá thấp đặc biệt trên các loại đất có thành phần cơ giới nhẹ [114].

Tương tự, trên cơ sở loại đất, điều kiện khí hậu, giống, mật độ và khoảng cách trồng, yêu cầu nước tưới cho cây xoài ở Pakistan được xác định từ 50 - 400 lít/ngày/cây [116]. Về phương pháp tưới, kết quả thực nghiệm ở Ai Cập của Mattar M. (2007) [75] đã cho thấy phương pháp tưới nhỏ giọt có hiệu suất sử dụng nước và năng suất quả khi thu hoạch cao hơn lần lượt là 70,5% và 12,4% so với phương pháp tưới rãnh. Đối với phương pháp tưới nhỏ giọt, kết quả nghiên cứu liên tục từ năm 2001 - 2003 trên vườn xoài 8 năm tuổi và khoảng cách 11 trồng là 6m x 5m (333 cây/ha) ở Ấn Độ của S.

Sujatha et al., (2006) [110] đã cho thấy, với áp lực nước tưới nhỏ giọt là 0,75Ep năng suất xoài bình quân qua 2 năm đạt 44,9 kg/cây (tương đương 14,9 tấn/ha) và cao hơn so với không tưới cũng như tưới với áp lực nước 0,25 và 0,50 Ep. Yêu cầu nước tưới của cây xoài ở khu vực Darwin và Katherine (lít/cây/tuần) dựa theo diện tích tán che phủ và mật độ cây. Diện tích tán Mật độ trồng (cây/ha) (m2/ha) 80 100 130 140 160 180 200 1.