Luận án tiến sĩ: Đặc điểm ngôn ngữ lời điều chỉnh trong hội thoại Anh-Việt

Nghiên cứu luận án tiến sĩ về đặc điểm ngôn ngữ học của lời điều chỉnh trong hội thoại tiếng Anh và tiếng Việt, phân tích sự khác biệt và tương đồng giữa hai

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa
• Trường học: Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học tiếng Anh
• Đề tài: Đặc điểm ngôn ngữ học của lời điều chỉnh trong hội thoại tiếng Anh và tiếng Việt
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Tổng quan về lời điều chỉnh trong hội thoại tiếng Anh và tiếng Việt

Lời điều chỉnh là một hiện tượng giao tiếp phổ biến. Hiện tượng này xảy ra khi người nói sửa đổi lời nói của chính mình hoặc của người khác. Nghiên cứu này tập trung vào các đặc điểm ngôn ngữ học của lời điều chỉnh trong hội thoại hàng ngày giữa hai ngôn ngữ. Công trình dựa trên lý thuyết phân tích hội thoại của Schegloff và cộng sự. Nó kết hợp các nguyên tắc hợp tác của Grice để xem xét khía cạnh ngữ dụng học. Ngữ pháp chức năng của Halliday và Downing được dùng để phân tích đặc điểm ngữ nghĩa. Phương pháp nghiên cứu là định tính, định lượng và so sánh. Dữ liệu bao gồm hàng trăm đoạn hội thoại từ phim truyền hình Anh và Việt. Mục tiêu là làm rõ sự tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ. Phát hiện cung cấp cái nhìn sâu sắc về cơ chế sửa chữa trong giao tiếp.

1.1. Khái niệm và lý thuyết nền tảng

Lời điều chỉnh được định nghĩa là sự sửa chữa các vấn đề trong lời nói. Lý thuyết cốt lõi là khung phân tích hội thoại và sửa chữa của Schegloff và cộng sự. Nguyên tắc hợp tác của Grice cũng được áp dụng. Các nguyên tắc này bao gồm chân lý, lượng thông tin, cách thức và liên quan. Lý thuyết hành động lời nói của Searle giúp phân loại chức năng giao tiếp. Ngữ pháp chức năng của Halliday và Downing cung cấp cơ sở cho phân tích ngữ nghĩa. Các khái niệm này tạo nên nền tảng vững chắc cho nghiên cứu.

1.2. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu chính

Nghiên cứu đặt ra ba mục tiêu chính. Thứ nhất, xác định các đặc điểm ngữ dụng học của lời điều chỉnh. Thứ hai, phân tích đặc điểm ngữ nghĩa dựa trên các quá trình kinh nghiệm. Thứ ba, chỉ ra đặc điểm cú pháp qua các kỹ thuật sửa chữa. Phương pháp là định tính và định lượng. Dữ liệu được thu thập từ 372 hội thoại tiếng Anh và 385 hội thoại tiếng Việt. Phương pháp đối chiếu so sánh được sử dụng để phân tích sự khác biệt. Cách tiếp cận này đảm bảo kết quả đáng tin cậy và toàn diện.

II. Phân tích đặc điểm ngữ dụng học của lời điều chỉnh

Đặc điểm ngữ dụng học liên quan đến chức năng lời nói và nguyên tắc giao tiếp. Người nói tiếng Anh thường dùng lời điều chỉnh cho chức năng đại diện. Họ sửa chữa để cung cấp thông tin chính xác hơn. Người nói tiếng Việt lại dùng cho chức năng biểu cảm. Họ sửa chữa để thể hiện cảm xúc, thái độ cá nhân. Về nguyên tắc hợp tác, người nói tiếng Anh thường vi phạm nguyên tắc lượng thông tin. Họ không cung cấp đủ thông tin cần thiết. Điều này buộc người nghe phải yêu cầu làm rõ. Người nói tiếng Việt sử dụng lời điều chỉnh cho mục đích giao tiếp riêng. Họ có thể thêm bớt thông tin để điều chỉnh mối quan hệ xã hội. Sự khác biệt này phản ánh những khác biệt văn hóa sâu sắc. Ngôn ngữ là tấm gương phản ánh cách thức con người tương tác xã hội.

2.1. Chức năng lời nói trong lời điều chỉnh

Lời điều chỉnh thực hiện nhiều chức năng lời nói khác nhau. Phân loại của Searle được sử dụng để xác định các chức năng này. Chức năng đại diện liên quan đến việc cam kết tính chân lý của phát ngôn. Người nói tiếng Anh thường sửa chữa để đảm bảo thông tin đúng. Chức năng biểu cảm thể hiện trạng thái tâm lý của người nói. Người nói tiếng Việt thường sửa để bày tỏ cảm xúc rõ ràng hơn. Các chức năng khác như chỉ thị, cam kết và tuyên bố cũng xuất hiện. Tuy nhiên, hai chức năng trên là nổi bật nhất trong dữ liệu nghiên cứu. Sự khác biệt này cho thấy vai trò của yếu tố văn hóa trong giao tiếp.

2.2. Vi phạm nguyên tắc hợp tác của Grice

Nguyên tắc hợp tác của Grice bao gồm bốn phương châm. Phương châm lượng thông tin yêu cầu cung cấp đủ thông tin. Phương châm cách thức đòi hỏi sự rõ ràng, ngắn gọn. Nghiên cứu cho thấy người nói tiếng Anh thường vi phạm phương châm lượng thông tin. Họ đưa ra thông tin không đầy đủ, buộc phải tự sửa hoặc bị sửa. Phương châm cách thức cũng bị vi phạm do lời nói mơ hồ. Người nói tiếng Việt vi phạm để đạt mục đích giao tiếp cụ thể. Ví dụ, họ có thể nói không rõ ràng để duy trì sự hài hòa. Việc vi phạm là có chủ đích và mang tính chiến lược giao tiếp.

III. Phương pháp và kết quả phân tích đặc điểm ngữ nghĩa cú pháp

Đặc điểm ngữ nghĩa được phân tích qua năm quá trình kinh nghiệm. Đây là các quá trình material, mental, relational, verbal và existential. Cả hai ngôn ngữ đều sửa chữa các quá trình này. Tuy nhiên, tần suất và cách thức sửa chữa có sự khác biệt. Đặc điểm cú pháp tập trung vào các kỹ thuật sửa chữa. Các kỹ thuật chính bao gồm recycling, replacing, inserting và adding. Người nói sử dụng các kỹ thuật này để sửa sau nhiều loại từ và mệnh đề. Vị trí sửa chữa xảy ra sau danh từ, động từ, giới từ, tính từ. Các mệnh đề cũng là vị trí thường xuyên cần điều chỉnh. Phân tích cú pháp cho thấy cấu trúc lời nói bị gián đoạn. Sự gián đoạn này là cơ hội để người nói cải thiện thông tin truyền đạt.

3.1. Đặc điểm ngữ nghĩa năm quá trình kinh nghiệm

Dựa trên ngữ pháp chức năng của Downing, lời nói diễn đạt kinh nghiệm. Năm quá trình chính được xác định trong dữ liệu. Quá trình material liên quan đến hành động và hiện tượng vật lý. Quá trình mental diễn tả hoạt động nhận thức và cảm giác. Quá trình relational xác định trạng thái và mối quan hệ. Quá trình verbal là quá trình nói và giao tiếp bằng lời. Quá trình existential chỉ sự tồn tại của thực thể. Cả người nói tiếng Anh và tiếng Việt đều sửa chữa tất cả các quá trình. Việc sửa chữa nhằm mục đích diễn đạt chính xác hơn trải nghiệm thế giới. Điều này cho thấy sự tương đồng về nhận thức ngôn ngữ ở con người.

3.2. Đặc điểm cú pháp các kỹ thuật sửa chữa

Bốn kỹ thuật sửa chữa cú pháp chính được ghi nhận. Kỹ thuật recycling là lặp lại một phần lời nói đã nói. Kỹ thuật replacing là thay thế một đơn vị ngôn ngữ bằng đơn vị khác. Kỹ thuật inserting là chèn thêm thông tin vào lời nói. Kỹ thuật adding là bổ sung thông tin ở cuối phát ngôn. Các kỹ thuật này áp dụng cho nhiều loại từ khác nhau. Chúng cũng áp dụng cho các mệnh đề phức tạp hơn. Ví dụ, một danh từ có thể được thay thế bằng cụm danh từ rõ nghĩa hơn. Một mệnh đề có thể được thêm bớt để hoàn chỉnh ý. Các kỹ thuật này giúp duy trì dòng chảy của hội thoại. Chúng đảm bảo thông tin được truyền đạt một cách hiệu quả.

IV. Kết luận và ứng dụng của nghiên cứu lời điều chỉnh

Nghiên cứu đã làm rõ đặc điểm ngôn ngữ học của lời điều chỉnh. Sự khác biệt nổi bật nằm ở chức năng ngữ dụng giữa hai ngôn ngữ. Tiếng Anh ưu tiên tính chính xác thông tin. Tiếng Việt chú trọng đến biểu cảm và quan hệ xã hội. Đặc điểm ngữ nghĩa và cú pháp có nhiều điểm tương đồng. Năm quá trình kinh nghiệm và bốn kỹ thuật sửa chữa được tìm thấy chung. Phát hiện này có giá trị cho nhiều lĩnh vực. Nó hỗ trợ giảng dạy ngôn ngữ thứ hai một cách thực tiễn. Người học có thể hiểu cách sửa chữa lỗi trong giao tiếp thực tế. Nghiên cứu cũng mở ra hướng đi mới cho ngôn ngữ học so sánh. Công trình là đóng góp có ý nghĩa cho khoa học ngôn ngữ.

4.1. Tổng kết các phát hiện chính

Nghiên cứu tổng kết được ba nhóm phát hiện lớn. Thứ nhất, về ngữ dụng học, người Anh dùng sửa chữa cho đại diện. Người Việt dùng cho biểu cảm. Thứ hai, về ngữ nghĩa, cả hai ngôn ngữ sửa năm quá trình kinh nghiệm. Các quá trình đó là material, mental, relational, verbal, existential. Thứ ba, về cú pháp, bốn kỹ thuật sửa chữa phổ biến. Chúng là recycling, replacing, inserting, adding. Các kỹ thuật được sử dụng linh hoạt trong hội thoại. Sự khác biệt chính nằm ở mục đích sử dụng sửa chữa. Điểm tương đồng nằm ở cấu trúc ngôn ngữ cơ bản. Đây là những kết quả cốt lõi của luận án tiến sĩ.

4.2. Ứng dụng trong giảng dạy và nghiên cứu ngôn ngữ

Kết quả nghiên cứu có nhiều ứng dụng thực tiễn. Trong giảng dạy tiếng Anh, giáo viên có thể dạy kỹ năng sửa chữa. Người học cần biết cách tự sửa lỗi để giao tiếp trôi chảy. Họ cũng cần hiểu khi nào người bản ngữ sửa lời mình. Trong nghiên cứu, công trình cung cấp mô hình phân tích chi tiết. Các nhà ngôn ngữ học có thể áp dụng cho các ngôn ngữ khác. Nó cũng hữu ích cho nghiên cứu về giao tiếp liên văn hóa. Hiểu sự khác biệt giúp tránh hiểu lầm trong giao tiếp quốc tế. Nghiên cứu này là cầu nối giữa lý thuyết và thực hành ngôn ngữ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THE UNIVERSITY OF DANANG UNIVERSITY OF FOREIGN LANGUAGE STUDIES NGUYỄN THỊ MINH HẠNH LINGUISTIC FEATURES OF VERBAL REPAIRS IN ENGLISH AND VIETNAMESE CONVERSATIONS Major: ENGLISH LINGUISTICS Code: 9.01 DOCTORAL DISSERTATION IN SOCIAL SCIENCES AND HUMANITIES SUPERVISOR: Assoc. NGUYỄN THỊ QUỲNH HOA Da Nang, 2021 1 ABSTRACT The study investigated linguistic features of verbal repairs in English and Vietnamese Conversations. The type of this research is qualitative, quantitative, deductive, descriptive and contrastive research. This study used 372 daily conversations from 23 English television films and 385 daily conversations from 39 Vietnamese television films to analyze the pragmatic, semantic and syntactic features of verbal repairs.

The research used the theory of conversation analysis and repair of Schegloff et al. (1977)In addition, the cooperative principles of Grice (1975), classification of illocutionary act of Searle (1969) were used to find out the pragmatic features. Semantic and syntactic features of verbal repairs were analyzed on the basis of the viewpoints of functional grammar by Halliday (1994) and then they were concretized by Downing (2015). Some aspects such as the frequencies of the use of the repairs, the functions of the repairs, the violation of Grice’s maxims, the experiential meanings of the repairs, the techniques of the repairs were to be compared.

The results revealed that for pragmatic features: English speakers used self and other-repair for the functions of representatives whereas Vietnamese speakers used self and other-repair for the functions of expressives. The findings showed that English speakers violated the maxim of cooperative principle of Grice (1975) because either they did not provide enough information or their information not clear. Vietnamese speakers used self and other-repairs for their own communicative purposes. For semantic features, the study showed that S and S1 in the extracts of English and Vietnamese film conversations repaired the experiential meanings of 5 processes: material, mental, relational, verbal and existential processes in Downing (2015)’s classification.

For syntactic features, the findings revealed that S and S1 in the extracts of English and Vietnamese film conversations used the techniques such as recycling, replacing, inserting, adding to repair after a noun, verb, preposition, adjective and clause. Rationale Conversation – verbal communication between people - is indispensable in our daily life. In the social relationships or in common communication, people need to talk to exchange information, establish and maintain social relationship, discuss together to find out the solutions to professional issues and even other problems in their daily lives. Liddicoat (2007) states that conversation is one of the ways people can socialize, develop and sustain each other’s relationship.

For that reason, delivering information smoothly is really important for achieving its goal. Although mutual understanding is the goal and the expected state of affairs in conversation, interlocutors sometimes have difficulty in interpreting the other speaker’s turn, or they may interpret their turns differently from what they actually meant. To deal with such problematic cases - where some troubles in speaking, hearing, or understanding the talk occur - repair organisation is needed. Repair is a mechanism to achieve clarification, to re-establish mutual intelligibility after some perceived trouble.

The interlocutors do not have smooth conversations because the obstructions appear in the middle of their conversations. According to Schegloff (cited in Cho, 2008), these obstructions can be any factor in the conversation. It can be a grammatically correct form or a pragmatically appropriate expression. These obstructions make the interlocutors revise a part or the whole of their utterance.

Repair is a term that refers to how people deal with the difficulty that appears in the middle of the conversation. Conversations in films are also talks about issues in the daily life between people. The conversational settings are selected and written by the scriptwriters. Although film scripts are not naturally occurring conversations and are therefore not what people actually do in real life conversations, their purposes are the same as the ones in natural conversations in every day life, as Dose (2013) states “Speakers use language for a wide range of communicative purpose: in addition to conveying 3 information, speakers express opinions, feelings, and attitudes”.

Therefore, conversational situations in films also contain obstructions which make conversations not so smooth as do conversations in daily life. Repairing the trouble sources causing communication breakdown was done to help characters in films obtain their communicative purposes, as in the following examples.1) S: It’ll only be temporary, okay? S1: What’s temporary? S: Temporary means just for a little bit of time.1), S was explaining to the guard in the flat about S’s letting her boyfriend to her room. S knew the regulation of the flat, but S supposed that letting her boyfriend in the room was “temporary”. The guard asked for explaining the meaning of the word temporary, so S made a repair by explaining that permitting her boyfriend to come in her room happened for a short period of time.

S’s repair helped S avoid the misunderstanding that could cause the communication breakdown.2) S: Bác ơi cháu báo tin mừng cho Bác. S1: Tin mừng à? Tin mừng gì thế? S: Đối thủ cạnh tranh của chúng cháu đã ngừng cạnh tranh, không chỉ có thế họ còn quay lại giúp chúng cháu, thế có đáng mừng không Bác. S1: Thế mừng quá còn gì nữa.2), S1 did not know which happy news S was mentioning, S1 asked S to give more information for S’s utterance. S repaired the utterance by giving some more detailed information of happy news (Đối thủ cạnh tranh của chúng cháu đã ngừng cạnh tranh, không chỉ có thế họ còn quay lại giúp chúng cháu).

S’s repair helped S1 understand more and their conversation became more interesting. The example shows that repairs can perform many other pragmatic functions than just preventing communication breakdowns. A communication breakdown is originated from trouble source in a conversation. It occurs when a message is not properly carried among participants and as a result, the conversation is blocked.

According to Schegloff et al. (1977), repair sequences consist, minimally, of the repairable and the repair. The repairable is 4 a linguistic unit which contains the trouble source and which is being repaired, and the repair is the turn in which the problematic element is replaced with another. "Trouble source" refers to any elements in a conversation which cause communication breakdown to the participants.

It could be placed anywhere during conversational interaction and any element could be repaired by participants in conversation. In daily communicative conversations and in conversations in films, the interlocutors can face communication breakdowns. Therefore, they have to use strategies to repair the trouble sources or ask for repair so that they can have effective communication. Schegloff et al.

(1977) were the first researchers of linguistics who mentioned the term of repair and presented strategies of repair often used to overcome the trouble sources causing communication breakdowns.3 ) Ken: Sure enough ten minutes later the bell r - the doorbell rang.3) shows that the speaker S (Ken) produced the trouble source bell because S (Ken) knew that the hearer could not know what kind of bell, So S (Ken) found out the trouble source and initiated repair by using the word the doorbell. There have been many authors dealing with the theory of repair but Schegloff is considered the first outstanding figure in this realm. Until now, there has been no complete study of linguistic features of verbal repair, especially, there are no contrastive researches of verbal repairs in films in English and Vietnamese. Therefore, it is hoped that the thesis entitled Linguistic Features of Verbal Repairs in English and Vietnamese Conversations, once finished, can help both Vietnamese learners of English and English learners of Vietnamese know how to use the strategies more effectively in conversations.

Furthermore, the study of verbal repairs in terms of pragmatics, semantics and syntactics might contribute a better understanding of linguistic natures of verbal repairs in English and Vietnamese. Teachers and learners can apply the research results to teaching and learning speaking skills in the two languages. Aims and Objectives 1. Aims of the Study This study aims at investigating the linguistic features of verbal repairs in English and Vietnamese conversations in films via the pragmatic, semantic and syntactic features.

Besides, the similarities and differences in linguistic features of verbal repair in two the languages were to be recognized. Finally, some implications were given to help English and Vietnamese interlocutors, researchers of films learn about how to overcome the breakdowns during their conversations. Objectives of the Study The study was carried out to describe and contrast the pragmatic, semantic and syntactic features of verbal repairs in English and Vietnamese conversations in films; therefore, it is essential to achieve these following goals: - To provide linguistic evidence collected from television films to illustrate the presence of many pragmatic functions, semantic and syntactic features of RECs and RVCs. - To analyze and clarify the linguistic features realized in RECs and RVCs.

- To compare and contrast English and Vietnamese verbal repairs to figure out the similarities and differences between RECs and RVCs in terms of pragmatic, semantic and syntactic features. Research Questions To carry out the study, we focus on dealing with the following questions: 1. What are the pragmatic features of verbal repairs in English and Vietnamese television film conversations? 2. What are semantic features of verbal repairs in conversations from English and Vietnamese television films? 3.

What are syntactic features of verbal repairs in conversations from English and Vietnamese television films? 6 4. What are similarities and differences between English and Vietnamese verbal repairs from television film conversations in terms of pragmatics, semantics and syntactics? 1. Scope of the Study The study focused on investigating and analyzing English and Vietnamese pragmatic, semantic and syntactic features of verbal repairs in films. However, some issues that were concerned with our study were determined and limited as follows.

Firstly, only verbal repairs were examined. Therefore, non verbal repairs were not taken into consideration. In addition, phonologic features of repairs were not analyzed. This dissertation considered repair expressed via utterances.

The basis structure of utterance was a sentence and its parts of a sentence. Secondly, all the utterances containing verbal repairs were collected from English and Vietnamese television films that first published from 1990s to 2017. The study analyzed 372 daily conversations from 23 English films and 385 daily conversations from 39 Vietnamese films on television with three topics such as Love, Family life and Social relationships. Among 23 English television films, there are 19 films whose scriptwriters were born and have worked in the United States.

There are 3 films whose scriptwriters were born and have worked in England. All of the scriptwriters have the age range from 35 to below 70. The films were distributed on channels such as The USA, Disney-ABC, New line, CBS, The UK channel 4, NBC, The CW, The USA Universal Pictures, Warner Bros Pictures, Sony Pictures, A24, The USA 20th Century Fox. The Vietnamese data were selected from 39 television films.

All of the scriptwriters were born, grew up and have worked in Vietnam. These films are distributed on channels such as VTV1, VTV2, VTV3, VTV4, VTV5, VTV9, HTV9, VOV, VTC1, VTC9, VTC10, HTV, HTV7, HTV9, H1, HTVL, VTV Cần Thơ, H1, VCTV2. 7 All of the English and Vietnamese conversations chosen have the same length to make sure that utterances containing self-repair include from 1 to 2 or 3 turns. In some situations, self-repair consisted of 1 turn because the speaker talked alone or talked on the phone.

The utterances containing other-repair include from 2 to 3 or 4 turns. Each of conversation consisted of two or three elements such as pre-repair, repair or repair, post-repair or only repair because sometimes, post-repair was not included when the interlocutor finished his/her turn by leaving out, or nodding, looking at outside…ect… Finally, the research used the theory of conversation analysis and repair of Schegloff et al.