Luận án tiến sĩ về cơ sở khoa học địa lý quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường lưu vực sông ...

• Tác giả: Đỗ Trung Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Văn Bào
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Xác lập cơ sở khoa học địa lý cho sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường lưu vực sông Cái Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 1.1.1. Các nghiên cứu về tài nguyên, môi trường lưu vực sông
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ MÔI TRƯỜNG LƯU VỰC SÔNG CÁI NHA TRANG
• 2.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN LƯU VỰC SÔNG CÁI NHA TRANG
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Địa chất và tài nguyên khoáng sản
• 2.1.3. Địa mạo và tài nguyên địa hình
• 2.1.4. Khí hậu và tài nguyên khí hậu
• 2.1.5. Thủy văn và tài nguyên nước
• 2.1.6. Thổ nhưỡng và tài nguyên đất
• 2.1.7. Tài nguyên rừng và hệ sinh thái
• 2.2. ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI LƯU VỰC SÔNG CÁI NHA TRANG
• 2.3. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ TAI BIẾN THIÊN NHIÊN LƯU VỰC SÔNG CÁI NHA TRANG
• 2.3.1. Các vấn đề môi trường trong sử dụng tài nguyên
• 2.3.2. Tai biến thiên nhiên
• 2.4. PHÂN VÙNG ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN LƯU VỰC SÔNG CÁI NHA TRANG
• 2.4.1. Hệ thống phân vùng và tiêu chí phân vùng
• 2.4.2. Đặc điểm các đơn vị phân vùng địa lý tự nhiên lưu vực sông Cái Nha Trang
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG KHÔNG GIAN SỬ DỤNG HỢP LÝ VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG LƯU VỰC SÔNG CÁI NHA TRANG
• 3.1. ĐÁNH GIÁ XÓI MÒN ĐẤT LƯU VỰC SÔNG CÁI NHA TRANG
• 3.1.1. Phân tích các nhân tố xói mòn đất
• 3.1.2. Đánh giá xói mòn đất lưu vực sông Cái Nha Trang
• 3.1.3. Phân tích xói mòn đất theo các tiểu vùng địa lý lưu vực sông Cái Nha Trang
• 3.2. ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG DỊCH VỤ HỆ SINH THÁI LƯU VỰC SÔNG CÁI NHA TRANG
• 3.2.1. Cơ sở và nguyên tắc đánh giá dịch vụ hệ sinh thái lưu vực sông Cái Nha Trang
• 3.2.2. Kết quả đánh giá dịch vụ hệ sinh thái lưu vực sông Cái Nha Trang
• 3.2.3. Phân tích tiềm năng dịch vụ hệ sinh thái theo các tiểu vùng địa lý lưu vực sông
• 3.3. ĐỊNH HƯỚNG KHÔNG GIAN SỬ DỤNG HỢP LÝ LÃNH THỔ LƯU VỰC SÔNG CÁI NHA TRANG
• 3.3.1. Cơ sở cho đề xuất định hướng
• 3.3.2. Định hướng không gian sử dụng hợp lý lưu vực sông Cái Nha Trang
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: MỘT SỐ BẢN ĐỒ CHUYÊN ĐỀ
• PHỤ LỤC 2: CÁC BẢNG SỐ LIỆU THỐNG KÊ
• PHỤ LỤC 3: MỘT SỐ HÌNH ẢNH THỰC ĐỊA TRÊN LƯU VỰC SÔNG CÁI NHA TRANG

Tóm tắt

I. Cơ sở khoa học địa lý

Luận án tập trung vào việc xác lập cơ sở khoa học địa lý cho việc quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường tại lưu vực sông Cái Nha Trang, Khánh Hòa. Nghiên cứu này dựa trên các nguyên tắc địa lý tự nhiên và nhân văn, nhằm phân tích sự phân hóa không gian của các yếu tố tự nhiên và kinh tế - xã hội. Địa lý tự nhiên được sử dụng để đánh giá các điều kiện khí hậu, địa hình, thủy văn, trong khi địa lý nhân văn tập trung vào các hoạt động kinh tế và xã hội ảnh hưởng đến tài nguyên và môi trường.

1.1. Phân vùng địa lý tự nhiên

Nghiên cứu đã phân vùng lưu vực sông Cái Nha Trang thành các khu vực dựa trên đặc điểm địa lý tự nhiên. Các yếu tố như địa hình, khí hậu, và thủy văn được sử dụng để xác định các tiểu vùng. Kết quả là bản đồ phân vùng địa lý tự nhiên tỷ lệ 1:100.000, giúp hiểu rõ sự phân bố và tương tác của các yếu tố tự nhiên trong lưu vực.

1.2. Đánh giá xói mòn đất

Xói mòn đất là một vấn đề nghiêm trọng tại lưu vực sông Cái Nha Trang. Nghiên cứu đã sử dụng các mô hình địa lý để đánh giá mức độ xói mòn đất, dựa trên các yếu tố như độ dốc, lượng mưa, và loại đất. Kết quả cho thấy sự phân bố không đồng đều của xói mòn đất, với các khu vực có độ dốc cao và lượng mưa lớn bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

II. Quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường

Luận án đề xuất các giải pháp quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường dựa trên các phân tích địa lý và môi trường. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng hợp lý tài nguyên nước, đất, và rừng, đồng thời đề xuất các biện pháp bảo tồn sinh thái và phát triển bền vững. Quy hoạch sử dụng đất được xem là công cụ chính để cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

2.1. Quản lý tài nguyên nước

Tài nguyên nước là yếu tố quan trọng nhất trong lưu vực sông Cái Nha Trang. Nghiên cứu đã đánh giá chất lượng và lượng nước, đồng thời đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả, bao gồm việc kiểm soát ô nhiễm và sử dụng nước tiết kiệm. Biến đổi khí hậu cũng được xem xét như một yếu tố ảnh hưởng đến tài nguyên nước.

2.2. Bảo tồn sinh thái

Bảo tồn sinh thái là một phần không thể thiếu trong chiến lược bảo vệ môi trường. Nghiên cứu đã xác định các khu vực có giá trị sinh thái cao và đề xuất các biện pháp bảo vệ, bao gồm việc thành lập các khu bảo tồn và hạn chế các hoạt động khai thác tài nguyên tại các khu vực nhạy cảm.

III. Phát triển bền vững và quản lý rủi ro

Luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển bền vững trong việc quản lý lưu vực sông Cái Nha Trang. Nghiên cứu đề xuất các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội dựa trên nguyên tắc bền vững, đồng thời đưa ra các giải pháp quản lý rủi ro thiên tai như lũ lụt và hạn hán. Cộng đồng địa phương được xem là đối tượng chính trong việc thực hiện các chiến lược này.

3.1. Phát triển bền vững

Phát triển bền vững được xem là mục tiêu chính của nghiên cứu. Các giải pháp được đề xuất bao gồm việc tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, phát triển nông nghiệp bền vững, và thúc đẩy du lịch sinh thái. Chính sách môi trường cũng được đề cập như một công cụ quan trọng để thúc đẩy phát triển bền vững.

3.2. Quản lý rủi ro thiên tai

Lưu vực sông Cái Nha Trang thường xuyên phải đối mặt với các thiên tai như lũ lụt và hạn hán. Nghiên cứu đã đề xuất các biện pháp quản lý rủi ro, bao gồm việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, cải thiện cơ sở hạ tầng, và nâng cao nhận thức cộng đồng về các rủi ro thiên tai.