Luận án về nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị trong học viên các học viện quân sự

Luận án phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị tuyên truyền cho học viên các học viện quân sự.

• Trường học: Học viện quân sự
• Chuyên ngành: Giáo dục chính trị
• Đề tài: Luận án thực trạng và các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị tuyên truyền trong học viên các học viện quân sự
• Loại tài liệu: Luận án

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu về công tác giáo dục chính trị - tư tưởng
• 1.1.1. Về khái niệm công tác giáo dục chính trị - tư tưởng

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực trạng giáo dục chính trị trong quân đội

Giáo dục chính trị tuyên truyền (CTGDCT-TT) trong học viên các học viện quân sự (HVQS) đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng phẩm chất và năng lực chính trị cho cán bộ, chiến sĩ. Hoạt động này không chỉ giúp học viên nhận thức rõ về lý tưởng, mục tiêu của Đảng mà còn tạo động lực cho họ trong quá trình học tập và rèn luyện. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy hiệu quả của CTGDCT-TT vẫn chưa đạt yêu cầu đề ra, cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả này.

1.1. Định nghĩa và vai trò của giáo dục chính trị trong quân đội

CTGDCT-TT là hoạt động quan trọng nhằm hình thành niềm tin và lý tưởng chính trị cho học viên. Nó giúp học viên hiểu rõ về đường lối, chính sách của Đảng, từ đó nâng cao nhận thức và trách nhiệm của họ trong việc thực hiện nhiệm vụ.

1.2. Tình hình hiện tại của giáo dục chính trị trong học viên

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao hiệu quả CTGDCT-TT, nhưng thực tế cho thấy nhận thức chính trị của học viên còn hạn chế. Nhiều học viên chưa thực sự tự giác trong việc học tập và rèn luyện, điều này ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.

II. Những thách thức trong công tác giáo dục chính trị hiện nay

Công tác giáo dục chính trị trong quân đội đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự chống phá từ các thế lực thù địch, cùng với sự phát triển nhanh chóng của thông tin và công nghệ, đã tạo ra áp lực lớn đối với việc duy trì và nâng cao hiệu quả CTGDCT-TT.

2.1. Sự chống phá từ các thế lực thù địch

Các thế lực thù địch đang tìm cách 'phi chính trị hóa' quân đội, điều này đòi hỏi công tác giáo dục chính trị phải được củng cố và nâng cao hơn nữa để bảo vệ tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ.

2.2. Tác động của công nghệ thông tin đến giáo dục chính trị

Sự phát triển của công nghệ thông tin đã tạo ra nhiều kênh thông tin mới, nhưng cũng đồng thời làm cho học viên dễ bị ảnh hưởng bởi những thông tin sai lệch. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về khả năng phân tích và nhận thức chính trị của học viên.

III. Các giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị trong học viên

Để nâng cao hiệu quả CTGDCT-TT trong học viên, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào nội dung giáo dục mà còn cần cải tiến phương pháp giảng dạy và tổ chức hoạt động giáo dục.

3.1. Cải tiến nội dung giáo dục chính trị

Nội dung giáo dục cần được cập nhật thường xuyên, phản ánh đúng tình hình thực tiễn và yêu cầu nhiệm vụ của quân đội. Việc lồng ghép các vấn đề thời sự vào chương trình học sẽ giúp học viên dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn.

3.2. Đổi mới phương pháp giảng dạy

Cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, khuyến khích học viên tham gia thảo luận, tranh luận. Điều này không chỉ giúp học viên phát triển tư duy phản biện mà còn nâng cao khả năng tự giác trong học tập.

3.3. Tăng cường hoạt động ngoại khóa và thực tiễn

Các hoạt động ngoại khóa, thực tiễn sẽ giúp học viên áp dụng kiến thức đã học vào thực tế, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị. Việc tổ chức các buổi giao lưu, tọa đàm với các nhân chứng lịch sử cũng là một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về giáo dục chính trị

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc nâng cao hiệu quả CTGDCT-TT không chỉ giúp học viên hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập mà còn góp phần tăng cường sức mạnh tổng hợp của quân đội. Những ứng dụng thực tiễn từ các giải pháp đã được triển khai đang mang lại hiệu quả tích cực.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp đã triển khai

Nhiều học viên đã có sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động. Họ trở nên tự giác hơn trong việc học tập và rèn luyện, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục chính trị trong quân đội.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ những mô hình giáo dục thành công cần được tổng kết và nhân rộng. Việc chia sẻ kinh nghiệm giữa các học viện sẽ giúp nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị trong toàn quân đội.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của giáo dục chính trị trong quân đội

CTGDCT-TT trong học viên các HVQS là một nhiệm vụ quan trọng, cần được chú trọng và đầu tư đúng mức. Tương lai, việc nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị sẽ góp phần xây dựng quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

5.1. Tầm quan trọng của giáo dục chính trị trong quân đội

Giáo dục chính trị không chỉ là nhiệm vụ của các học viện mà còn là trách nhiệm của toàn quân đội. Việc nâng cao nhận thức chính trị cho cán bộ, chiến sĩ là yếu tố quyết định đến sức mạnh của quân đội.

5.2. Định hướng phát triển giáo dục chính trị trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục chính trị, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong việc thực hiện nhiệm vụ này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Là một bộ phận quan trọng của công tác tư tưởng, CTGDCT-TT được nhiều nhà khoa học, nhà lãnh đạo, người làm công tác chính trị trong và ngoài nước nghiên cứu ở các mức độ khác nhau. Trên cơ sở khảo cứu các công trình liên quan đến CTGDCT-TT, có thể khái quát thành các vấn đề cơ bản như sau: 1. Tình hình nghiên cứu về công tác giáo dục chính trị - tư tưởng 1. Về khái niệm công tác giáo dục chính trị - tư tưởng Hiện nay, các thuật ngữ: “công tác giáo dục chính trị - tư tưởng”, “công tác giáo dục chính trị tư tưởng”, “công tác giáo dục chính trị, tư tưởng”, “công tác giáo dục chính trị”, “giáo dục chính trị- tư tưởng” được sử dụng phổ biến trong các văn kiện của Đảng và nhiều tài liệu, sách, báo trong nước và nước ngoài.

Đó là một thuật ngữ được nhiều môn khoa học sử dụng như: xây dựng Đảng, chính trị học, giáo dục học, tâm lý học quân sự.Tuỳ theo tính chất, đặc điểm, mục đích, yêu cầu nghiên cứu mà có cách tiếp cận khác nhau. Trước những năm 1990, một số lượng lớn các công trình, tài liệu về công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô được được dịch sang tiếng Việt, như: “Phương pháp luận công tác tư tưởng” của D. Vôn-cô-gô-nốp [190], “Hình thành niềm tin cho thế hệ trẻ” của V.Xu-khôm-lin-xki [195], “Hoạt động tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô” của X.Xu-rơ-ni-tren-cô [196]… Nhiều công trình sử dụng thuật ngữ giáo dục chính trị - tư tưởng để chỉ hoạt động truyền bá nội dung về chính trị, nhưng chưa luận bàn về khái niệm. Cuốn “Từ điển bách khoa quân sự Xô - Viết” (tiếng Nga) đã đưa ra một định nghĩa: “Giáo dục chính trị - tư tưởng trong các lực lượng vũ trang là hệ thống các biện pháp nhằm hình thành cho sĩ quan và chiến sĩ có đủ trình độ tư tưởng và sẵn sàng hoàn thành mọi nhiệm vụ chiến đấu để giành chiến thắng trong chiến tranh” [xem 11, tr.

Tuy không đưa ra khái niệm nhưng cuốn “Công tác đảng - 6 Chính trị trong lực lượng vũ trang Xô - Viết” đề cập khá rõ mục đích của giáo dục chính trị - tư tưởng là hình thành giác ngộ chính trị cao và niềm tin cộng sản vững chắc cho quân nhân. Nội dung của nó là “Chủ nghĩa Mác - Lênin, chính sách, nghị quyết của Đảng Cộng sản Liên Xô, những thành tựu trong xây dựng CNXH, truyền thống cách mạng của Đảng, quân đội và nhân dân; tình hữu nghị giữa các dân tộc và các nước XHCN anh em; tình hình thời sự chính trị quốc tế và hoạt động đối ngoại của Đảng, âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù…”[14, tr. Cuốn “Đảng lãnh đạo quân đội của quân đội Liên Xô, Cu-ba, CHDC Đức, Triều Tiên” [47] khẳng định, một trong những nhiệm vụ hàng đầu của tổ chức Đảng và cơ quan chính trị các cấp trong quân đội các nước XHCN đều phải giáo dục CNMLN, đường lối quan điểm của Đảng, “làm cho các chiến sĩ trong công tác của họ tin tưởng tuyệt đối Đảng, vào những nghị quyết của Đảng và trên cở sở của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, giáo dục bản chất cách mạng của người lính xã hội chủ nghĩa, ý thức giai cấp, ý thức dân tộc và tinh thần chiến đấu độc lập” [47, tr. Những năm gần đây, nước ta đã xuất hiện nhiều công trình của các tác giả Trung Quốc hoặc của các tác giả Việt Nam nghiên cứu về công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc [15],[58],[73],[125],[135],[143].

Theo bản dịch tiếng Việt, các nhà nghiên cứu Trung Quốc chỉ sử dụng một thuật ngữ duy nhất là công tác giáo dục chính trị tư tưởng. Mặc dù chưa đưa ra khái niệm, nhưng các tác giả đã chỉ ra những đặc trưng cơ bản của công tác này. Trong cuốn giáo trình “Công tác tuyên truyền tư tưởng trong thời kỳ mới” của Cục cán bộ, Ban Tuyên huấn Trung ương, Đảng Cộng sản Trung Quốc, các tác giả coi giáo dục niềm tin vào lý tưởng là nội dung cốt lõi; giáo dục lý luận cơ bản, đường lối cơ bản, cương lĩnh cơ bản của Đảng, chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa tập thể, chủ nghĩa xã hội là nội dung hàng đầu của công tác chính trị tư tưởng [14, tr. Trong bài viết “Giáo dục chính trị tư tưởng là linh hồn của giáo dục phẩm chất” đăng trên Tạp chí Cầu thị (Trung Quốc) năm 2009, tác giả Lý Vĩnh Thắng 7 coi giáo dục chính trị tư tưởng là linh hồn của giáo dục phẩm chất con người.

Mục đích của hoạt động này là hình thành phẩm chất chính trị tư tưởng, yếu tố “về căn bản quyết định lý tưởng, đức tin, phẩm chất đạo đức và phương thức hành vi của nó” [135, tr. Giáo trình “Công tác chính trị của Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc” dùng trong các học viện, nhà trường trong thời kỳ mới, của Nxb. Đại học Quốc phòng Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc, năm 1986 [12] coi công tác giáo dục tư tưởng là một hoạt động quan trọng của công tác chính trị trong quân đội với ba nội dung cơ bản là: giáo dục lý luận chủ nghĩa Mác và “bốn nguyên tắc” cơ bản; giáo dục những vấn đề cơ bản xây dựng hiện đại hoá CNXH Trung Quốc và xây dựng hiện đại hoá, chính quy hoá quân đội cách mạng; giáo dục chính trị tư tưởng thường xuyên. Trong đó, nội dung giáo dục chính trị tư tưởng thường xuyên gồm: giáo dục nhiệm vụ và tình thế, phẩm chất đạo đức, truyền thống, chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng, pháp chế và dân chủ XHCN, kỷ luật tổ chức… Hiện nay, bằng công cụ tìm kiếm trên mạng internet, có thể dễ dàng tìm đọc các tài liệu đề cập đến hoạt động tuyên truyền chính trị bằng tiếng Anh, như: “Propaganda”[202], “What are Tool of Propaganda?” [200], “Propaganda in NaZi Germany”[201]… Trong số tài liệu này, các học giả phương Tây sử dụng phổ biến thuật ngữ tuyên truyền (propaganda) hoặc tuyên truyền chính trị (political propaganda) để chỉ hoạt động truyền bá các nội dung liên quan đến việc giành, giữ chính quyền của các đảng phái chính trị.

Trong đó, mục đích của tuyên truyền chính trị là nhằm thay đổi quan điểm và hành vi của đối tượng, từ chỗ phản đối, thờ ơ đến việc ủng hộ cương lĩnh, đường lối, chính sách của đảng tranh cử hoặc đảng cầm quyền. Như vậy, các công trình nghiên cứu ở nước ngoài tuy tên gọi khác nhau nhưng đều khẳng định công tác tư tưởng có một hoạt động hướng vào xây dựng niềm tin, lý tưởng chính trị với nội dung truyền bá chủ yếu là tri thức về lĩnh vực chính trị theo nghĩa rộng nhất của từ này. 8 Ở trong nước, các công trình, tài liệu về công tác tư tưởng có số lượng khá lớn, nội dung đa dạng, hình thức phong phú. Mỗi tác giả, mỗi công trình, tài liệu, bài viết về công tác tư tưởng tuy có cách tiếp cận, phạm vi, mức độ, lĩnh vực nghiên cứu khác nhau nhưng ít nhiều đều đề cập đến hoạt động truyền bá nội dung chính trị.

Nhìn chung, các tác giả sử dụng đồng thời các thuật ngữ nêu trên, trong đó thuật ngữ công tác giáo dục chính trị, tư tưởng có xu hướng được sử dụng phổ biến hơn. Thuật ngữ công tác giáo dục chính trị chủ yếu được sử dụng trong quân đội. Tuy tên gọi khác nhau, nhưng nhìn chung nội hàm của chúng là tương đối giống nhau. Trong các văn kiện của Đảng, tên gọi hoạt động này cũng chưa thống nhất.

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ X [43, tr.61] và lần thứ XI [45, tr.161] đều dùng thuật ngữ công tác giáo dục chính trị tư tưởng. Tuy nhiên, văn kiện Hội nghị lần thứ tư của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khoá XI lại sử dụng thuật ngữ công tác giáo dục chính trị, tư tưởng [xem 46, tr. Trong cuốn “Đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên cơ sở”, tác giả Vũ Ngọc Am đưa ra định nghĩa: công tác giáo dục chính trị tư tưởng là “quá trình tổ chức giáo dục, truyền bá hệ tư tưởng của giai cấp công nhân đến với quần chúng nhân dân, thực chất là quá trình truyền bá, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cương lĩnh, đường lối, quan điểm và những chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước cho cán bộ, đảng viên và nhân dân” [1, tr. Theo tác giả, “công tác giáo dục chính trị tư tưởng thuộc hình thái của công tác tuyên truyền, một trong ba hình thái của công tác tư tưởng” [1, tr.

Mục đích của công tác giáo dục chính trị tư tưởng là truyền bá, giáo dục CNMLN-TTHCM, đường lối, quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nước, làm cho hệ tư tưởng trở thành hệ tư tưởng chi phối, thống trị trong đời sống tinh thần xã hội, giúp cho cán bộ, đảng viên và nhân dân xây dựng thế giới quan, phương pháp luận đúng đắn, khắc phục những tư tưởng lạc hậu, nâng cao nhận thức chính trị, ngày càng nắm chắc và biết vận dụng vào thực 9 tế cuộc sống, thực hiện thắng lợi đường lối, nhiệm vụ chính trị; cổ vũ, động viên khơi dậy nhiệt tình cách mạng, tinh thần tự giác và tính tích cực trong quá trình cải tạo, xây dựng xã hội mới XHCN. Tiếp cận dưới góc độ khoa học chuyên ngành, giáo trình “Nguyên lý công tác tư tưởng”, tập 1, do tác giả Lương Khắc Hiếu chủ biên, các nhà khoa học thuộc Học viện Báo chí và Tuyên truyền - Trung tâm đào tạo và nghiên cứu về khoa học công tác tư tưởng coi giáo dục chính trị - tư tưởng là một hoạt động của công tác tư tưởng và chỉ rõ sự khác biệt giữa giáo dục chính trị - tư tưởng với các hoạt động giáo dục tư tưởng khác chính là ở nội dung của nó. Tương ứng với lĩnh vực hoạt động thực tiễn nào có tư tưởng về lĩnh vực ấy, vì vậy nội dung giáo dục tư tưởng rất rộng, bao gồm: giáo dục thế giới quan khoa học, giáo dục chính trị - tư tưởng, giáo dục đạo đức, giáo dục kinh tế, giáo dục lao động…Trong đó, giáo dục chính trị - tư tưởng là một nội dung cơ bản vì chức năng của nó là: “trang bị cho nhân dân lao động một hệ thống những kiến thức về lĩnh vực chính trị của đời sống xã hội.