Chương Il: Phuong hướng và gia pháp hoàn thiên hệ thống Téa én trong thời gian tới CHƯƠNGL MOT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VE HE THONG TOA ÁN VIỆT NAM rey 1 tri, vai trò của Tạ án trong Bộ máy Nhà nước HA trí của T ám trong Bộ may Nhà nước Trong hệ thống các cơ quan nhà nước thi Toa án có vi bí đặc biệt so với các co quan Nhà nước nói chung và các cơ quan từ phip khác nói iéng thể hiện ở những khía canh rau: Mết là Toà án xát xử nhân danh Nhà nước, cẩn cứ vào pháp luật của Nhà tước df đưa ra các phân quyết thể hiện trục tấp thế độ của Nhà nước đối vớ tùng vaviée cụthể TH là bằng hoạt động xét xổ, Toà án thục hiện chúc năng kiểm tra hành vĩ phip lý của các cơ quan Nhà nước, quyén công dân, quyền con người. Xa hơn là Toa án bảo vệ cho trật tự xã hồi dn định, en toàn và có môi trường phát triển lành mạnh, bén võng Trong chiến lược cải cách tr pháp nước ta din nim 2020 theo Nghĩ quyết số 49/NQ-TW/, ngày 02/6/22005 của Bộ chính tri, một trong những mục Nêu của chiến lược cãi cách tơ pháp dé là xác định Tòa án có vi tử trung tâm va xát xử là host ding trong tâm, “Theo quy dint của Hiển pháp năm 2013 và các vin bản pháp luật hiện hành c6 liên quan đến ổ chúc, hoạt động côn bộ máy Nhà nước thi đa vi pháp Lý cba toà án Việt Nam chịu sự tác động cũa nhôm: quan hệ cơ bản se Thứ nhất quan hỗ giãa Toà án với các nhánh quyên lực khác - Mỗi quan hệ giõa Toe án với Quốc hội Tiên cơ sở nguyên tắc hiển định “quy lục Nhà nước thống nhất và thước vềnhân dân” và nguyên tắc "Quốc hột là cơ quan quyễn lực Nhà nước cao nha thi Toà án ở nước ta có sự phụ thuốc khá nhiều vào Quốc hội. Điệu náy thể hiện rõ ở những điểm sau: “Quốc hội có quyển ban hank tắt cả các loại vẫn bản pháp it liên quan din tỔ chức hoạt đồng của Toà án: các quy tắc tổ tung của Toà án Quốc hội có quyển ii bồ các vin bin pháp luật của toa dn trữ với Hiển Pháp, luật phep hay Nghị quyết của mình Quốc hồi bầu và bã nhiệm chức chánh én TANDTC. Quốc hội có quyển bố phiêu bất tin nhiệm đối vớ vị tí này: Chánh án TANDTC phi báo cáo hàng năm trước Quốc hội, Phi trả lời chất vẫn ct dei biễu Quốc hội nếu có yêu cầu của đi tấu Quốc hội.
CQuốc hội quyết định ngân sich hoạt đông hẳng năm của Toa án - Mối quan hệ git Toe én với Chỗ tích nước Hiển pháp xác dinh tổ Chỗ tịch nước là nguyên thổ quốc ga của Việt Nam. Trong mỗi quan hệ với Toà é Chủ tích nước có thấm quyển để nghị Quốc Hội tản miẫn nhiện, bãi nhiệm đốt với Chánh án Tos án nhân dân Tốt cao, còn isi các chức vụ khác nhơ Pho Chánh án Tòa án nhân din tdi cao đến thẩm phản Toa én shin din Huyện do Chủ tịch nước bổ nhiệm. Thực hiên quyễn giám sit đối với Tòa án bing việc tấp nhân báo cáo từ Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao trong thời gian Quốt Hội không hop C6 quyển xem xát việc ân xá đối với danh sách người bị kết án tử hình xin ấn x4 đo Chánh án Tòa án nhân dn Tốt cao tinh, - Mối quan hệ gite Toe án với Chính phủ Đổi với Chính phi, mỗi quan hé với Tae án không có mr chất ch, rực tiếp và tim ảnh hướng nữ Chỗ tích nước, Bai bú thiết chế này khá riêng biết với nhan. Tuyvậy, do thực trang toà án phải áp đụng các vin bản hướng dn thí hành uit cia Chính phố trong qué tinh xét xử din đến toà án có mr phụ thuộc nhất ảnh vào Chính ph - Mỗi quan hệ git Toe én với cơ quan quyền lục Nhà nước ở die phương, Nhẫn dim bio nguyên tắc quyển lực nhà nước là thông có mx phân công, hối hợp, kiển soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thục hiện các quyén lập ghép, hành phép và tơ pháp, Toa án nhân din tei die phương chiu mơ kiểm soát im sit từ cơ quan quyền lực nhà ngớc ti địa phương rên một số nổi dang nh.
Bio cáo công tác với Hội đồng nhân din cùng cấp, trả lời chất vẫn, Hội thấm nhân dân được bằu mifn nhiệm, bãi nhiệm bởi HĐND cing cập Thứ hai quan hệ giữa toà án với các cơ quan khác trong hộ thẳng cơ quan sepa, Ninr di khẳng nh ở trên, trong hệ thing các cơ quan tr pháp, tod án có v trí trung tâm. Bing hoạt động ci mình, Tòa án sẽ xem xét, cân nhấc việc thực hiện qguyễn công tổ cia Viện kiểm sát có khách quan, chính xác, tuân thủ pháp luật hey hông từ đó ra bin án hoặc quyết định để tổ chúc việc thi hành án Trong mỗi quan ộ bin trong này, xét xử là hoạt động trung tân, à hoạt động th hién tập trung nhất bin chất của quyền te pháp Mic khác, pháp luật trao cho Viên kiém sát nhân dân thục hiện quyển giảm. st host động tuân thủ pháp luật của Toa án rong quá bình đến ra phiên toà. Chính qguy Ảnh này đã có ảnh hung din tỉnh chất trung tim cin Toà én trong hệ thống cơ quan tự pháp C6 thể thấy, rong pháp luật nước te toà án có vị tí độ lập tương đối trong tê máy Nhà nước.
Nhung vin ổn tei nợ phụ thuộc của Tod dn vào hồ thẳng cơ quan, quyền lục Nhà nước cụ thi la Quốc hội và Hội đồng nhân dân cấp nh, cấp huyện la tương đổi lớn Mất khác, việc thục hiện chức năng giớn sát hoạt đồng xét xử ti thiên te của Viên kiém set nhân dân giúp kiém soát quyển lục ci Toa án, khiên Tòa án phi cin trọng, căn nhắc kỹ khi thục hiện thủ tue xế xử, những điều này võ Hình cng lạ ảnh hưởng đốn vị tr trùng tâm oie Toe án, và nguyên ắc Tòa án hải độc lập chỉ tuân theo pháp luật trong quá trình xét xử. Vai trẻ của Téa án trong Nhà nuức pháp quyền Việt Nam” Thứ nhất, Téa án nhân danh Nhà nude xét xã hành vi vỉ phạm pháp lat va gi quyết tranh chấp trong đời sống xã hộ itm tra kiểm soát xã hộ là mốt rong những vai tr chúc ning cơ bin của Nha nước. Nhà nước thục hiện chúc ning này bing cách trao quyền hục Nhà nước cho các cơ quan trong bộ mấy tổ chức thực hiện, cân cứ theo các quy Ảnh pháp luật nhầm điều chỉnh các quy tắc ứng xữ; quan hệ xã hôi theo ding chuẩn mục, din tướng ofa Nhà nue thực hiện hoạt động này bing chun mục phép luật thông qua wo tin vin thac ậ học: Bia wiphip ý ce Toe dmhin din theo Hiến nhấp năm 2013, V4 Thi Lah 2017 me 10111 các cơ quan thục hiện quyển lục Nha nước. Trong đó, các cơ quan hành chính tổ chức thực hiện pháp luật và kiểm tra việc thục hién trên phạm va toàn lãnh thể, cơ quan tr pháp có trách nhiệm giám st việc thực thi pháp lat tdi cao.
Néu có hành vi phat sinh xém he din quan hệ xã hồi được bảo vã, quyền lợi ich hợp pháp cia các nhân t8 chúc, sa ninh quốc gia thi sẽ được xét xử bằng hoạt động ce Toa án Hoạt đồng xit xử hành vi vi pham: pháp luật eda Tod én có những đặc trưng cơ bản set - Chi được thục hiện khi cổ hành vĩ vi phạm pháp luật hoặc nhing mau thuẫn, tranh chấp phát sinh ma không thể hòa giải, hoặc giải quyết thông qua các cơ chế tổ chức khác - Được thục hiện bằng hình thúc tranh luận công khai, din chi, dim bio tình đẳng giữa các bên tei Toe én ~ Nhân danh Nhà nước, công lý trong các quyết định, bản án của mình. “Thứ hai, Tòa án có chức năng bão vé hap hột Bo về pháp luật là chức năng cơ bên của bộ máy Nhà nước. Toa án là thiết công bing, tình ding và din chủ của xã hội. Va pháp lt là biểu hiện của những tá tr tốt dep nhất ma nhà nước hướng tới.
Tại đó pháp luật là phương tiên bảo vệ cho lợi ich, cho quyền lợi chính đứng, cho nguyên vong cia moi gia ting trong xã hồi. Những quy pham pháp luật là thuớc đo đánh giá sự clin mục trong hành vi, xử nự côn cá nhân, tỔ chức phù hợp với mx phat triển, vin mình côa xã hồi, là khuôn, cả nhân, muối tổ chức tự điêu chỉnh hành vi của minh sao cho phù hợp. để không xăm phạm din quyền lợi ích chỉnh đăng của chỗ thể khác trong các méi quan hệ din mg, trong quan hệ xã hộ cũng nh kh them gje gi quyết thủ tue hành chính Bảng pháp luật, Nhà nước điều chỉnh để hãi hoa quan hộ giữa lợi ich của "người din với lợi ich x4 hội và an ninh quốc gia Vai td bảo vệ pháp uật cia tod án được tiểu iện ở các khía cạnh sau: Tod án áp dụng pháp uật Hort động ép dung pháp uật cũa Toà én là hinh thức áp dung pháp uất để bio vệ pháp luật khối aự vi phạm. Bing hoạt động xét xử, Tòa án sẽ đưa những 10 tranh chip, mâu thuần, những hành vi vi phạm phát nh giữa các chỗ thể đối cuân với những quy pham pháp luật Tử đó làm rổ, xem xé toàn diện sự thất, tính hợp phip trong hành vi, để dua ra phân quyết đại điện cho công lý và Nhà nước và có tinh chất bt buộc thi hành đối với các bên cổ liên quan ~ Toa án tuân hủ pháp luật Trong nhà nước pháp quyên nói chung và Nhà nước CHXHCN Việt Nam.
nổi iêng có mất nguyên tắc cơ bản ma mọi chỗ thể phải tuân thủ đỏ là: Thương tôn hấp luật Đặc biết Nhà nuớc được t8 chức và hoạt đồng căn cử theo quy ảnh cia hip luật do đồ cảng phải tôn trong, chấp hành moi quy định trong Hiển pháp và các văn bản pháp luật. Toà án à một bô phân cầu thành nôn bộ máy Nhà nước nên quyền han, nhiệm vụ và chúc năng của Toa án đợc xác định trong Hiễn Pháp và các văn bản pháp luật Voi tư cách là cơ quan đại điện cho Nhà nước, cho công lý, Tòa én căng ph là cơ quan nêu cao việc tuân thi và chấp hành Hiền pháp, các vẫn ‘bin pháp luật, đặc biệt là các nguyên tắc mang tinh cơ bản. din hưởng trong hoạt đồng của bộ máy Nhà nước như.