Luận Án Tiến Sĩ: Lãnh Đạo Xây Dựng Tổ Chức Cơ Sở Đảng Tại Nghệ An Từ 2005 Đến 2015

Luận án tiến sĩ nghiên cứu lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An trong xây dựng tổ chức cơ sở đảng tại xã, phường, thị trấn giai đoạn 2005-2015.

• Tác giả: Nguyễn Thế Thái
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng bộ tỉnh Nghệ An lãnh đạo xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2015
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2015

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án
• 1.2. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã được công bố và những vấn đề đặt ra luận án cần tập trung giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH NGHỆ AN VỀ XÂY DỰNG TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG Ở XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN (2005 - 2010)
• 2.1. Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn (2005 - 2010)
• 2.2. Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn (2005 - 2010)
• 2.3. Đảng bộ tỉnh Nghệ An chỉ đạo xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn (2005 - 2010)
• 3. CHƯƠNG 3: SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH NGHỆ AN VỀ XÂY DỰNG TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG Ở XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN (2010 - 2015)
• 3.1. Những yếu tố mới tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn (2010 - 2015)
• 3.2. Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn (2010 - 2015)
• 3.3. Đảng bộ tỉnh Nghệ An chỉ đạo xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn (2010 - 2015)
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Nhận xét sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn (2005 - 2015)
• 4.2. Một số kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ tỉnh Nghệ An lãnh đạo xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn (2005 - 2015)
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Phần này tổng hợp các nghiên cứu trong và ngoài nước về xây dựng tổ chức cơ sở Đảng, đặc biệt là ở cấp xã, phường, thị trấn. Các công trình nghiên cứu đã đề cập đến vai trò, thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng TCCSĐ. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu chuyên sâu về Đảng bộ tỉnh Nghệ An trong giai đoạn 2005-2015. Luận án này nhằm lấp đầy khoảng trống đó.

1.1. Nghiên cứu ở nước ngoài

Các nghiên cứu từ Lào, Trung Quốc và Cu-ba đã làm rõ vai trò của TCCSĐ trong việc lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội. Ví dụ, Đon Phay Vông (2008) nhấn mạnh việc củng cố TCCSĐ là nhiệm vụ then chốt. Chu Chí Hòa (2010) đề xuất đổi mới công tác xây dựng Đảng ở nông thôn. Những nghiên cứu này cung cấp kinh nghiệm quý báu cho việc áp dụng tại Việt Nam.

1.2. Nghiên cứu trong nước

Các công trình trong nước như của Hoàng Chí Bảo (2005) và Dương Trung Ý (2006) đã khẳng định vai trò hạt nhân của TCCSĐ trong hệ thống chính trị cơ sở. Ngô Kim Ngân (2006) đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo của TCCSĐ. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chưa tập trung vào Đảng bộ tỉnh Nghệ An.

II. Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An 2005 2010

Giai đoạn 2005-2010, Đảng bộ tỉnh Nghệ An đã đề ra nhiều chủ trương và giải pháp nhằm củng cố TCCSĐ ở cấp xã, phường, thị trấn. Các yếu tố tác động bao gồm tình hình kinh tế - xã hội và những thách thức từ thực tiễn. Đảng bộ đã tập trung vào việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và đổi mới phương thức lãnh đạo.

2.1. Yếu tố tác động

Những yếu tố như tình hình kinh tế - xã hội, sự biến động chính trị và yêu cầu đổi mới đã ảnh hưởng đến công tác xây dựng Đảng. Đảng bộ tỉnh Nghệ An đã nhận thức rõ những thách thức này và đề ra các giải pháp phù hợp.

2.2. Chủ trương và chỉ đạo

Đảng bộ đã ban hành nhiều chủ trương như tăng cường giáo dục chính trị, đổi mới phương thức lãnh đạo và kiểm tra, giám sát. Các giải pháp này nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của TCCSĐ.

III. Sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An 2010 2015

Giai đoạn 2010-2015, Đảng bộ tỉnh Nghệ An tiếp tục đẩy mạnh công tác xây dựng Đảng với nhiều chủ trương và giải pháp mới. Các yếu tố tác động bao gồm sự phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu đổi mới toàn diện. Đảng bộ đã tập trung vào việc nâng cao chất lượng đảng viên và củng cố tổ chức cơ sở.

3.1. Yếu tố mới tác động

Sự phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu đổi mới toàn diện đã đặt ra nhiều thách thức mới cho công tác xây dựng Đảng. Đảng bộ tỉnh Nghệ An đã nhận thức rõ và đề ra các giải pháp phù hợp.

3.2. Chủ trương và chỉ đạo

Đảng bộ đã ban hành nhiều chủ trương như tăng cường giáo dục chính trị, đổi mới phương thức lãnh đạo và kiểm tra, giám sát. Các giải pháp này nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của TCCSĐ.

IV. Nhận xét và kinh nghiệm

Phần này đánh giá những thành tựu và hạn chế trong công tác lãnh đạo xây dựng TCCSĐ của Đảng bộ tỉnh Nghệ An giai đoạn 2005-2015. Đồng thời, đúc kết những kinh nghiệm quý báu có thể áp dụng trong tương lai.

4.1. Nhận xét

Đảng bộ tỉnh Nghệ An đã đạt được nhiều thành tựu trong công tác xây dựng Đảng, nhưng vẫn còn một số hạn chế như chất lượng đảng viên chưa đồng đều và phương thức lãnh đạo cần đổi mới.

4.2. Kinh nghiệm

Những kinh nghiệm được đúc kết bao gồm việc tăng cường giáo dục chính trị, đổi mới phương thức lãnh đạo và kiểm tra, giám sát. Các kinh nghiệm này có giá trị tham khảo cho công tác xây dựng Đảng trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công tác xây dựng tổ chức cơ sở đảng (TCCSĐ) giữ vị trí nền tảng trong toàn bộ hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam, trực tiếp bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng tại cơ sở. Tại tỉnh Nghệ An, giai đoạn trước năm 2005, nền kinh tế của địa phương chủ yếu mang tính chất nông nghiệp, công nghiệp và thương mại chậm phát triển; một bộ phận cán bộ, đảng viên còn bộc lộ tư tưởng bảo thủ, khép kín, duy ý chí. Mặt khác, những biến động phức tạp của bối cảnh thế giới cùng mặt trái cơ chế thị trường đã tác động tiêu cực đến tư tưởng một bộ phận đảng viên, dẫn đến tình trạng suy giảm chất lượng sinh hoạt đảng, giảm sút sức chiến đấu ở một số cơ sở. Nhằm khắc phục những yếu tố này, Đảng bộ tỉnh Nghệ An đã tập trung lãnh đạo, ban hành nhiều chủ trương, giải pháp củng cố TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn trong giai đoạn 2005 - 2015.

Khoảng trống nghiên cứu được xác định: Mặc dù đã có các công trình tiếp cận công tác xây dựng TCCSĐ trên phạm vi toàn quốc hoặc tại một số địa phương khác, nhưng dưới góc độ khoa học Lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách trực tiếp, hệ thống và toàn diện về sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An đối với TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn trong mốc thời gian 2005 - 2015.

Mục đích nghiên cứu: Làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ tỉnh Nghệ An lãnh đạo xây dựng TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2015; trên cơ sở đó đúc kết một số kinh nghiệm lịch sử có giá trị tham khảo, vận dụng vào thực tiễn.

Luận án xác định 5 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án.
2. Làm rõ những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2015.
3. Hệ thống hóa, phân tích, luận giải làm rõ chủ trương của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2015.
4. Làm rõ quá trình chỉ đạo xây dựng TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn của Đảng bộ tỉnh Nghệ An từ năm 2005 đến năm 2015.
5. Nhận xét, đúc kết một số kinh nghiệm từ quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn trong giai đoạn nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn.

Phạm vi nghiên cứu:

• Về nội dung: Tập trung vào loại hình TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn trên các mặt: Giáo dục chính trị tư tưởng; xây dựng về tổ chức; xây dựng đội ngũ cán bộ cấp ủy và đảng viên; đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy cơ sở; công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng.
• Về không gian: Địa bàn tỉnh Nghệ An.
• Về thời gian: Từ năm 2005 (năm tiến hành Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An lần thứ XVI) đến năm 2015 (kết thúc nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An lần thứ XVII). Luận án cũng đề cập một số vấn đề liên quan trước và sau mốc thời gian này để đảm bảo tính lịch sử liên tục.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu trong luận án được phân chia thành 4 nhóm công trình chính:

Nhóm 1: Các nghiên cứu ngoài nước về xây dựng tổ chức cơ sở đảng:

• Đon Phay Vông (2008, 2014) khảo sát thực trạng công tác củng cố TCCSĐ của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, đề xuất giải pháp gắn củng cố tổ chức đảng với xây dựng bản, cụm bản và phong trào "3 xây".
• Chu Chí Hòa (2010), Trường Lưu (2017), Mai Thu Quyên (2020) nghiên cứu kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong đổi mới tổ chức đảng ở nông thôn, cơ chế quản lý đảng viên, bồi dưỡng bí thư chi bộ và hoàn thiện quy chế làm việc.
• Vũ Huyền (2013) làm rõ vai trò của TCCSĐ thuộc Đảng Cộng sản Cu-ba trong công tác chính trị tư tưởng, phòng chống tham nhũng và củng cố mối quan hệ với quần chúng.
• Khăm Phủi Chăn Tha Va Đy (2018) nghiên cứu quá trình nâng cao chất lượng TCCSĐ tại Đảng bộ tỉnh Luông-Pha-Băng (Lào).

Nhóm 2: Các nghiên cứu chung về xây dựng TCCSĐ trên phạm vi cả nước:

• Hoàng Chí Bảo (2005), Dương Trung Ý (2006, 2013), Ngô Kim Ngân (2006), Cao Văn Thống (2009), Nguyễn Đức Hà (2010), Đức Lượng (chủ biên, 2011), Phạm Mạnh Khởi (2013), Đỗ Phương Đông (2013), Võ Văn Đức và Đinh Ngọc Giang (đồng chủ biên, 2014), Phạm Thanh Tùng (2017). Các tác giả tập trung luận giải vị trí hạt nhân chính trị của TCCSĐ xã, phường, thị trấn trong hệ thống chính trị cơ sở; tiêu chí đánh giá chất lượng đảng bộ cơ sở; nâng cao năng lực lãnh đạo, đổi mới phương thức làm việc và tăng cường kiểm tra, giám sát.

Nhóm 3: Các nghiên cứu về xây dựng TCCSĐ tại các vùng miền và địa phương cụ thể:

• Trần Trung Trực (2005) nghiên cứu tại tỉnh Thái Bình; Phạm Quang Vịnh (2006) tại khu vực Tây Nguyên; Ngô Đức Vượng (2008) tại tỉnh Phú Thọ; Sùng Chúng (2009) tại tỉnh Lào Cai; Trần Thị Thu Hằng (2012) tại Đảng bộ thành phố Hà Nội giai đoạn 1996 - 2005; Đỗ Ngọc Ninh và Đinh Ngọc Giang (2013) tại tỉnh Bắc Giang; Vũ Thị Duyên (2016) tại Đảng bộ tỉnh Hưng Yên giai đoạn 1997 - 2010; Nguyễn Thị Thanh Bình (2016) tại Đảng bộ tỉnh Hà Nam giai đoạn 1997 - 2010; Trần Văn Rạng (2018) tại tỉnh Thái Bình giai đoạn 1998 - 2005. Các công trình này phân tích quá trình vận dụng chỉ thị, nghị quyết của Trung ương vào đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của từng địa phương.

Nhóm 4: Các công trình liên quan trực tiếp đến tỉnh Nghệ An:

• Lê Doãn Hợp (2005) đúc kết kinh nghiệm đánh giá cán bộ tại Nghệ An.
• Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Nghệ An (2008) trong cuốn Lịch sử Đảng bộ Nghệ An, tập 3 (1975 - 2005) tổng kết công tác xây dựng Đảng qua các thời kỳ lịch sử.
• Hoàng Anh Thắng (2009) nghiên cứu mô hình tăng cường đảng viên biên phòng về sinh hoạt chi bộ vùng giáo ven biển Nghệ An.
• Phúc Sơn (2011) khảo sát việc thực hiện Chỉ thị 10-CT/TW về nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ ở Nghệ An.
• Phan Thanh Đoài (2013) phân tích thực trạng hệ thống chính trị vùng giáo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Nghệ An.
• Trần Cao Nguyên (2013, 2017) nghiên cứu công tác phát triển đảng và xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số tại các huyện miền Tây Nghệ An.
• Vũ Hồng Đào (2015) đánh giá việc thực hiện đề án sắp xếp TCCSĐ tại Đảng bộ tỉnh Nghệ An giai đoạn 2013 - 2015.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết: Các công trình nêu trên chỉ tiếp cận từng khía cạnh riêng lẻ (cán bộ, phát triển đảng, vùng giáo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số) hoặc giới hạn trong khung thời gian trước năm 2005. Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Thế Thái là công trình chuyên khảo đầu tiên thuộc chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam dựng lại một cách hệ thống, toàn diện toàn bộ tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An đối với TCCSĐ xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Luận án dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về chính đảng vô sản, về công tác xây dựng Đảng và vị trí, vai trò của TCCSĐ. Luận án quán triệt các quan điểm, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam, trực tiếp là Nghị quyết Đại hội X, Nghị quyết Trung ương 6 (khóa X) số 22-NQ/TW ngày 02/02/2008, Nghị quyết Đại hội XI và các nghị quyết Trung ương về xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Cơ sở thực tiễn và nguồn dữ liệu:

• Nguồn văn kiện, tài liệu lưu trữ: Các nghị quyết, chỉ thị, đề án, kết luận, báo cáo tổng kết hàng năm và báo cáo nhiệm kỳ của Tỉnh ủy Nghệ An, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ban Tổ chức, Ban Tuyên giáo, Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Nghệ An từ năm 2005 đến năm 2015.
• Số liệu thống kê hành chính, tổ chức đảng, cán bộ, công chức cấp xã do Sở Nội vụ và Ban Tổ chức Tỉnh ủy Nghệ An cung cấp.
• Kết quả khảo sát thực tế của tác giả tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp lịch sử: Tái hiện tiến trình khách quan, cụ thể các yếu tố tác động, quá trình hình thành chủ trương và các bước triển khai chỉ đạo xây dựng TCCSĐ của Đảng bộ tỉnh Nghệ An theo trình tự thời gian qua hai nhiệm kỳ (2005 - 2010 và 2010 - 2015).
• Phương pháp logic: Khái quát các sự kiện lịch sử, phân tích bản chất, quy luật vận động, đánh giá ưu điểm, hạn chế, xác định nguyên nhân và rút ra các kinh nghiệm lãnh đạo.
• Phương pháp bổ trợ: Phương pháp thống kê, phân tích, so sánh, tổng hợp được sử dụng để xử lý các nguồn tư liệu văn bản, đối chiếu số liệu phân loại tổ chức đảng, đảng viên và chất lượng cán bộ qua các năm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án

Nội dung chương 1 hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến công tác xây dựng TCCSĐ nói chung và TCCSĐ xã, phường, thị trấn nói riêng. Tác giả phân tích kết quả đạt được từ các nghiên cứu trước đây về mặt tư liệu, phương pháp tiếp cận và nội dung khoa học; chỉ ra những điểm đã được làm rõ và khẳng định tính độc lập của đề tài luận án. Chương này xác định rõ 3 vấn đề trọng tâm cần giải quyết: Phân tích các yếu tố tác động theo từng giai đoạn; luận giải chủ trương và sự chỉ đạo cụ thể của Tỉnh ủy Nghệ An; đánh giá ưu điểm, khuyết điểm và đúc kết kinh nghiệm lịch sử.

Chương 2: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn (2005 - 2010)

Chương 2 trình bày các yếu tố tác động, hệ thống chủ trương và các biện pháp chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An trong nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI.

1. Các yếu tố tác động và bối cảnh địa phương:

• Địa bàn tỉnh Nghệ An có diện tích rộng, đường biên giới giáp Lào dài 419 km, bờ biển dài 82 km.
• Đơn vị hành chính thời kỳ 2005 - 2010 gồm 20 đơn vị cấp huyện (Thành phố Vinh, thị xã Cửa Lò, thị xã Thái Hòa thành lập năm 2008 và 17 huyện), với tổng số 477 xã, phường, thị trấn (17 thị trấn, 25 phường, 435 xã). Trong đó có 116 xã, thị trấn thuộc vùng núi cao (27 xã biên giới), 128 xã, phường, thị trấn vùng núi thấp và 233 xã, phường, thị trấn đồng bằng, ven biển (28 xã, phường ven biển).
• Kinh tế Nghệ An giai đoạn này chủ yếu là nông nghiệp, giá trị sản xuất công nghiệp - xây dựng năm 2010 đạt 33,44%; thu nhập bình quân đầu người bằng 64% mức bình quân cả nước. Lực lượng lao động di cư lớn: Từ năm 2007 đến 2015 có hơn 1 triệu lượt người lao động đi làm việc ngoại tỉnh và xuất khẩu lao động (trung bình 93.000 người/năm), ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn phát triển đảng.

Bảng 1: Thống kê cơ cấu đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Nghệ An giai đoạn 2005 - 2010

Phân loại địa bàn	Số lượng xã, phường, thị trấn	Đặc điểm địa bàn
Vùng núi cao	116 (gồm 27 xã biên giới)	Địa hình chia cắt, kinh tế khó khăn, đông đồng bào dân tộc thiểu số
Vùng núi thấp	128	Đan xen giữa trung du và miền núi
Vùng đồng bằng và ven biển	233 (gồm 28 xã, phường ven biển)	Mật độ dân cư đông, có các địa bàn đặc thù vùng giáo
Tổng cộng	477 (435 xã, 25 phường, 17 thị trấn)	20 đơn vị hành chính cấp huyện

2. Thực trạng TCCSĐ, cán bộ và đảng viên trước và tại thời điểm năm 2005:

• TCCSĐ yếu kém: Năm 2003 có 11 đơn vị (chiếm 2,3%); năm 2004 có 10 đơn vị (chiếm 2,1%); năm 2005 có 5 đơn vị (chiếm 1,05%). Các xã yếu kém kéo dài tập trung ở miền núi như xã Nga Mỹ, Xiêng My, Yên Na, Thạch Giám, Xá Lượng (huyện Tương Dương); Mường Lống, Chiêu Lưu (huyện Kỳ Sơn); thị trấn Con Cuông (huyện Con Cuông); Châu Hoàn, Châu Nga (huyện Quỳ Châu); Minh Hợp (huyện Quỳ Hợp).
• Tình trạng thôn, xóm chưa có chi bộ năm 2005: Tập trung tại các vùng giáo như huyện Hưng Nguyên còn 17 xóm, huyện Nghi Lộc còn 26 xóm, huyện Diễn Châu còn 16 xóm, huyện Yên Thành còn 32 xóm, huyện Quỳnh Lưu còn 39 xóm. Giai đoạn 2001 - 2005 toàn tỉnh chỉ kết nạp được 181 đảng viên là người theo đạo Công giáo.
• Chất lượng cán bộ năm 2005: Cán bộ chuyên trách cấp xã có trình độ văn hóa tiểu học là 37 người (chiếm 0,8%).
• Phân loại đảng viên năm 2005: Đủ tư cách hoàn thành tốt nhiệm vụ đạt 73,36% (hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đạt 17,7%); đủ tư cách hoàn thành nhiệm vụ đạt 25,9%; vi phạm tư cách là 751 đảng viên (chiếm 0,73%).

3. Chủ trương và các giải pháp chỉ đạo của Tỉnh ủy Nghệ An (2005 - 2010): Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI và Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 09/05/2008 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh (thực hiện Nghị quyết số 22-NQ/TW của Trung ương) xác định mục tiêu đến năm 2010: 100% khối, xóm, thôn, bản, trường học có chi bộ và đảng viên; 80% TCCSĐ đạt tiêu chuẩn trong sạch, vững mạnh (TSVM), không còn cơ sở yếu kém; cán bộ nữ trong hệ thống chính trị cấp xã đạt tối thiểu 20%, cán bộ người dân tộc thiểu số ở các xã miền núi đạt tối thiểu 22%.

Các nhóm giải pháp chỉ đạo chính:

• Giáo dục chính trị, tư tưởng: Đổi mới hình thức học tập nghị quyết, gắn với thực hiện Cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" (Chỉ thị số 06-CT/TW); kiện toàn đội ngũ báo cáo viên.
• Kiện toàn tổ chức: Sắp xếp mô hình chi bộ trực thuộc theo cụm dân cư (khối, xóm, bản); thành lập đảng bộ bộ phận tại các xóm, bản có đông đảng viên; tăng cường cán bộ từ huyện về các xã yếu kém, thay thế cán bộ không đủ năng lực.
• Xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên: Trẻ hóa và chuẩn hóa trình độ chuyên môn, lý luận chính trị; phối hợp với Quân khu 4 lựa chọn quân nhân xuất ngũ là người dân tộc thiểu số, giáo dân để đào tạo, tạo nguồn cán bộ cơ sở.
• Đổi mới phương thức lãnh đạo và kiểm tra: Hạn chế việc cấp ủy cơ sở ban hành nghị quyết trùng lặp, chuyển trọng tâm sang xây dựng chương trình hành động; tăng cường kiểm tra dấu hiệu vi phạm và giám sát thường xuyên.

Chương 3: Sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn (2010 - 2015)

Chương 3 làm rõ những yếu tố mới tác động trong giai đoạn 2010 - 2015, sự phát triển về nhận thức và các chủ trương lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An trong nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII.

Nội dung chỉ đạo của Tỉnh ủy Nghệ An giai đoạn này tập trung vào:

• Quán triệt các nghị quyết của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) "Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay", Chỉ thị số 03-CT/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
• Chỉ đạo thực hiện Đề án sắp xếp TCCSĐ giai đoạn 2013 - 2015 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy; củng cố các chi bộ vùng đặc thù, tăng cường đảng viên biên phòng về sinh hoạt tại các chi bộ xã biên giới và vùng giáo ven biển.
• Đổi mới đánh giá, phân loại cán bộ, công chức cấp xã gắn với tiêu chuẩn chức danh; thực hiện thí điểm mô hình nhất thể hóa bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch Hội đồng nhân dân hoặc chủ tịch Ủy ban nhân dân ở những nơi có đủ điều kiện.
• Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ theo tinh thần Chỉ thị số 10-CT/TW của Ban Bí thư; siết chặt kỷ cương, kỷ luật Đảng thông qua hoạt động giám sát chuyên đề và kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm.

Chương 4: Nhận xét và kinh nghiệm

Chương 4 tổng hợp các kết quả đạt được, chỉ ra các mặt hạn chế, phân tích nguyên nhân và rút ra các bài học lịch sử:

Nhận xét ưu điểm và hạn chế:

• Ưu điểm: Năng lực lãnh đạo của TCCSĐ xã, phường, thị trấn từng bước được nâng lên; tỷ lệ tổ chức cơ sở đảng TSVM tăng, số cơ sở yếu kém giảm dần; đội ngũ cán bộ cơ sở được chuẩn hóa về trình độ văn hóa, chuyên môn và lý luận chính trị; giải quyết căn bản tình trạng xóm, bản "trắng" chi bộ, trắng đảng viên; công tác phát triển đảng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng giáo có chuyển biến.
• Hạn chế: Công tác giáo dục chính trị tư tưởng có nơi còn hình thức; chất lượng sinh hoạt chi bộ chưa đồng đều, tính chiến đấu còn hạn chế; một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái đạo đức, vi phạm tư cách; công tác kiểm tra, giám sát của một số Ủy ban Kiểm tra đảng ủy cơ sở còn thụ động, e dè, ngại va chạm.

Nguyên nhân:

• Khách quan: Tác động phức tạp từ bối cảnh quốc tế, chiến lược "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch; mặt trái của kinh tế thị trường; đặc điểm địa hình rộng lớn, nhiều vùng sâu, vùng xa, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn.
• Chủ quan: Một số cấp ủy cấp trên cơ sở chưa thực sự sâu sát; việc chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn có lúc chưa kịp thời; công tác khảo sát, dự báo tình hình ở cơ sở có mặt còn hạn chế.

Một số kinh nghiệm lịch sử:

1. Nắm vững và vận dụng sáng tạo chủ trương, nghị quyết của Trung ương vào điều kiện thực tiễn, đặc thù kinh tế, xã hội, tôn giáo, dân tộc của địa phương.
2. Thường xuyên coi trọng công tác giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao phẩm chất đạo đức, phát huy vai trò tiên phong gương mẫu của cán bộ, đảng viên.
3. Chăm lo xây dựng, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là cán bộ chủ chốt, bí thư cấp ủy; chú trọng đào tạo nguồn cán bộ tại chỗ là người dân tộc thiểu số, người có đạo.
4. Tăng cường củng cố tổ chức, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ; gắn công tác xây dựng Đảng với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh.
5. Giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy cấp trên đối với TCCSĐ và đảng viên ở cơ sở.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt tư liệu:

• Luận án thu thập, hệ thống hóa và công bố khối lượng tư liệu lưu trữ từ Tỉnh ủy Nghệ An, Ban Tổ chức, Ban Tuyên giáo, Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy và Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An giai đoạn 2005 - 2015.
• Cung cấp hệ thống số liệu về thực trạng tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên xã, phường, thị trấn tại Nghệ An (số liệu phân loại đảng viên năm 2005, số liệu các xã yếu kém, tình hình xóm chưa có chi bộ vùng giáo, trình độ học vấn cán bộ cấp xã).

Về nội dung khoa học và thực tiễn:

• Phục dựng một cách hệ thống, khách quan tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An đối với TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2015.
• Phân tích và làm rõ sự phát triển trong nhận thức, chủ trương và các biện pháp chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An qua hai nhiệm kỳ Đại hội XVI và XVII.
• Đánh giá toàn diện các ưu điểm, hạn chế, làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan trong công tác xây dựng TCCSĐ tại một địa bàn rộng, có tính chất đặc thù về vùng miền, dân tộc và tôn giáo.
• Đúc kết các bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị khoa học, cung cấp luận cứ cho việc hoạch định và thực hiện các chủ trương xây dựng TCCSĐ, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở trong giai đoạn tiếp theo.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án:

• Phạm vi đối tượng: Luận án chỉ tập trung nghiên cứu loại hình TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn; chưa bao quát các loại hình TCCSĐ khác trên địa bàn tỉnh Nghệ An như TCCSĐ trong cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân hay lực lượng vũ trang.
• Phạm vi thời gian: Đề tài giới hạn trong giai đoạn 2005 - 2015 theo hai nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh, chưa phản ánh các diễn biến mới trong công tác xây dựng Đảng tại Nghệ An từ sau năm 2015 đến nay.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng nghiên cứu công tác xây dựng TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn của Đảng bộ tỉnh Nghệ An trong các giai đoạn tiếp theo (từ năm 2015 đến nay), đặc biệt là việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII và các quy định mới về sắp xếp đơn vị hành chính.
• Triển khai nghiên cứu so sánh giữa loại hình TCCSĐ xã, phường, thị trấn với các loại hình TCCSĐ đặc thù khác (doanh nghiệp ngoài nhà nước, đơn vị sự nghiệp) trên cùng địa bàn tỉnh.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo cho các đối tượng và cơ quan chuyên môn:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước, Chính trị học.
• Giảng viên tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, các trường chính trị tỉnh, thành phố, các học viện và nhà trường trong và ngoài quân đội sử dụng làm tài liệu giảng dạy về lịch sử địa phương và công tác xây dựng Đảng ở cơ sở.
• Cấp ủy các cấp, Ban Tổ chức, Ban Tuyên giáo, Ủy ban Kiểm tra của Tỉnh ủy Nghệ An và các huyện, thành, thị ủy trong việc tham khảo các bài học kinh nghiệm về củng cố tổ chức đảng vùng đặc thù (vùng giáo, vùng dân tộc thiểu số, vùng biên giới).

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định những khó khăn đặc thù nào của địa bàn Nghệ An tác động đến công tác xây dựng TCCSĐ cấp xã giai đoạn 2005 - 2010? Tỉnh Nghệ An có diện tích rộng lớn, địa hình chia cắt phức tạp với 477 xã, phường, thị trấn, gồm 116 xã thị trấn núi cao (27 xã biên giới), 28 xã ven biển; tỷ lệ hộ nghèo còn cao, thu nhập bình quân đầu người chỉ bằng 64% mức bình quân chung cả nước. Địa bàn có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số và đồng bào theo đạo Công giáo lớn; lực lượng lao động di cư và xuất khẩu lao động cao (trung bình 93.000 người/năm), gây khó khăn cho việc quản lý đảng viên và tạo nguồn kết nạp đảng viên mới tại cơ sở.

2. Thực trạng phân loại TCCSĐ yếu kém và tình hình xóm chưa có chi bộ tại Nghệ An năm 2005 như thế nào? Năm 2005, tỉnh có 5 TCCSĐ yếu kém (chiếm 1,05%), nhiều xã vùng cao như Nga Mỹ, Xiêng My, Yên Na, Thạch Giám, Xá Lượng, Mường Lống, Chiêu Lưu, Châu Hoàn, Châu Nga yếu kém nhiều năm liên tục. Tình trạng thôn, xóm chưa có chi bộ tập trung tại các vùng giáo (Quỳnh Lưu còn 39 xóm, Yên Thành 32 xóm, Nghi Lộc 26 xóm, Hưng Nguyên 17 xóm, Diễn Châu 16 xóm). Giai đoạn 2001 - 2005 toàn tỉnh chỉ kết nạp được 181 đảng viên là người Công giáo.

3. Tỷ lệ phân loại chất lượng cán bộ và đảng viên cấp xã tại Nghệ An năm 2005 được ghi nhận ra sao? Về cán bộ chuyên trách cấp xã, năm 2005 còn 37 cán bộ có trình độ văn hóa tiểu học (chiếm 0,8%). Về kết quả phân loại đảng viên ở xã, phường, thị trấn năm 2005: Đủ tư cách hoàn thành tốt nhiệm vụ đạt 73,36% (trong đó hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đạt 17,7%); đủ tư cách hoàn thành nhiệm vụ đạt 25,9%; có 751 đảng viên vi phạm tư cách (chiếm 0,73%).

4. Mục tiêu cụ thể của Tỉnh ủy Nghệ An trong Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 09/05/2008 là gì? Nghị quyết số 17-NQ/TU đặt mục tiêu đến năm 2010: 100% khối, xóm, thôn, bản, trường học có chi bộ và đảng viên; 80% TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn đạt danh hiệu TSVM, không còn cơ sở yếu kém; tất cả cán bộ chủ trì cấp xã đạt trình độ trung cấp chuyên môn và trung cấp chính trị trở lên; cán bộ nữ trong hệ thống chính trị cấp xã đạt tối thiểu 20%, cán bộ dân tộc thiểu số ở các xã miền núi đạt tối thiểu 22%.

5. Luận án sử dụng những phương pháp nghiên cứu chủ yếu nào? Luận án kết hợp hai phương pháp chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Đồng thời, tác giả sử dụng các phương pháp thống kê, phân tích, so sánh và tổng hợp tư liệu văn kiện, báo cáo lưu trữ của Tỉnh ủy Nghệ An và kết quả khảo sát thực tế để hoàn thành các nội dung nghiên cứu.

Kết luận

Luận án tiến sĩ Lịch sử của tác giả Nguyễn Thế Thái đã tái hiện tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nghệ An đối với TCCSĐ ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2015. Bằng phương pháp lịch sử và logic, công trình đã làm rõ các yếu tố tác động, hệ thống hóa các chủ trương, biện pháp chỉ đạo và đánh giá khách quan thành tựu cũng như hạn chế trong thực tiễn xây dựng Đảng tại địa phương. Các kinh nghiệm lịch sử được đúc kết từ luận án cung cấp nguồn tư liệu và luận cứ khoa học phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy Lịch sử Đảng và củng cố hệ thống chính trị cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến đề tài Đon Phay Vông (2008), “Một số vấn đề về củng cố tổ chức cơ sở đảng” [76. Tác giả đã làm rõ vai trò của TCCSĐ, đánh giá thực trạng công tác xây dựng TCCSĐ của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào.

Trên cơ sở đó, tác giả nêu lên các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng xây dựng TCCSĐ: Tổ chức quán triệt các nghị quyết, chỉ thị, quy định và hướng dẫn về việc củng cố cơ sở đảng, nhất là tiêu chuẩn và cách xây dựng chi bộ mạnh - biết lãnh đạo toàn diện; coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, là trách nhiệm của các cấp ủy đảng; phải gắn với xây dựng bản và cụm bản phát triển, xóa đói, giảm nghèo. Chu Chí Hòa (2010), Đổi mới công tác xây dựng Đảng ở nông thôn [88. Nội dung cuốn sách tập trung bàn về công tác xây dựng TCCSĐ ở nông thôn Trung Quốc, trong đó nêu lên một số nội dung cần phải tập trung đổi mới như: Cơ cấu tổ chức; công tác giáo dục, quản lý, giám sát đảng viên; công tác lựa chọn, bổ nhiệm bí thư tổ chức đảng nông thôn; phương thức lãnh đạo của TCCSĐ ở nông thôn. Theo tác giả, trong giai đoạn hiện nay cần phát huy tối đa vai trò hạt nhân lãnh đạo, là thành lũy chiến đấu của TCCSĐ ở nông thôn.

Đồng thời, nâng cao tố chất tư tưởng, đạo đức, văn hóa, khoa học, thể chất và phát huy vai trò tiền phong, cốt cán đi đầu của cán bộ, đảng viên ở nông thôn; đoàn kết và lãnh đạo nông dân tích cực triển khai công tác nông thôn của Đảng, thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ và hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ. Vũ Huyền (2013), “Cu-ba tăng cường vai trò các tổ chức cơ sở đảng” [93. Tác giả đã làm rõ vai trò to lớn của TCCSĐ của Đảng Cộng sản Cu-ba. Theo tác giả, “Sự trưởng thành của hệ thống TCCSĐ và đảng viên đã tạo tiền đề quan trọng để cách mạng Cu-ba vượt qua những thách thức gay gắt bước vào giai đoạn mới: phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng đất nước Cu-ba ngày càng giàu đẹp” [93.

Với vị trí, vai trò quan trọng của TCCSĐ, Đảng Cộng sản Cu-ba đặc biệt quan tâm công tác xây dựng và củng cố hoạt động của TCCSĐ, bằng các nhiệm vụ: Thực hiện tốt công tác chính trị, tư tưởng; phòng ngừa đấu tranh với các biểu hiện vi phạm trật tự xã hội, bất hợp pháp, tham nhũng; củng cố mối quan hệ mật thiết với Nhân dân; hoàn thiện công tác tổ chức, đặc biệt chú trọng vai trò của bí thư các TCCSĐ. Đon Phay Vông (2014), “Nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng ở Lào” [77. Theo tác giả, bước vào thời kỳ chuyển đổi từ nền kinh tế tự nhiên, tự túc, khép kín sang nền kinh tế hàng hóa vận động theo cơ chế thị trường định hướng XHCN có sự quản lý của nhà nước. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào tiếp tục khẳng định: “Xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức là nhiệm vụ then chốt…, trong đó nâng cao chất lượng TCCSĐ là một nhiệm vụ quan trọng” [77.

Để tiếp tục củng cố năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của TCCSĐ, theo tác giả cần tăng cường củng cố, xây dựng TCCSĐ vững mạnh, biết lãnh đạo toàn diện gắn với phong trào “3 xây” (xây dựng tỉnh thành đơn vị chiến lược, xây dựng huyện thành đơn vị vững mạnh toàn diện, xây dựng bản thành đơn vị phát triển toàn diện); thực hiện đúng chức năng của TCCSĐ; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên; nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ; gắn xây dựng TCCSĐ với xây dựng các tổ chức khác trong HTCT. Trường Lưu (2017), “Công tác xây dựng Đảng của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong giai đoạn hiện nay” [109. Theo tác giả, để nâng cao chất lượng toàn diện công tác xây dựng Đảng cần thực hiện các nội dung: Phải kiên định niềm tin lý tưởng, giữ vững lý tưởng của người cộng sản. Trung thành với chủ nghĩa Mác, niềm tin đối với CNXH và chủ nghĩa cộng sản là linh hồn chính trị của người cộng sản.

; phải đổi mới công tác xây dựng Đảng ở cơ sở, tăng cường và cải tiến việc giáo dục quản lý đội ngũ đảng viên; kiên quyết chống tham nhũng, giữ gìn bản lĩnh liêm khiết trong sạch của người cộng sản; phải nghiêm minh về kỷ luật của Đảng, tự giác bảo vệ sự thống nhất tập trung của Đảng. Khăm Phủi Chăn Tha Va Đy (2018), “Xây dựng và nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở đảng ở tỉnh Luông-Pha-Băng” [99. Theo tác giả, thực hiện sự chỉ đạo Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Đảng bộ tỉnh Luông-Pha-Băng đã tăng cường lãnh đạo xây dựng TCCSĐ bằng nhiều chủ trương, giải pháp hợp lý và đạt được kết quả khá vững chắc, đến năm 2018, tỉ lệ chi bộ đạt vững mạnh, biết lãnh đạo toàn diện 74,9%. Tuy nhiên, tỉ lệ chi bộ đạt trung bình còn cao, chiếm 3%.

Để nâng cao chất lượng xây dựng TCCSĐ trong giai đoạn tiếp theo, tác giả đề xuất: Kiện toàn các cấp ủy, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ chủ chốt; đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của cấp ủy; coi trọng công tác phát triển đảng viên; phát huy vai trò của các đoàn thể chính trị; tăng cường sự chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra của cấp trên [99. Mai Thu Quyên (2020), “Một số kinh nghiệm xây dựng tổ chức cơ sở đảng của Đảng Cộng sản Trung Quốc” [125. Theo tác giả, Đảng Cộng sản Trung Quốc không ngừng hoàn thiện hệ thống quy chế, quy định về chức năng, nhiệm vụ và chế độ công tác của TCCSĐ. Với hệ thống văn bản đầy đủ, chặt chẽ, toàn diện, nên công tác xây dựng TCCSĐ đã đạt được những kết quả quan trọng, để lại một số kinh nghiệm: Thường xuyên bổ sung, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của TCCSĐ phù hợp với yêu cầu của tình hình mới; tìm tòi sáng tạo những mô hình mới về tổ chức và hoạt động; quy định rõ trách nhiệm phục vụ Nhân dân của TCCSĐ và đảng viên; xây dựng cơ chế nhằm bảo vệ đảng viên; cụ thể hóa trách nhiệm chỉ đạo xây dựng chi bộ; chăm lo xây dựng và đào tạo bí thư chi bộ; bảo đảm kinh phí cho hoạt động của TCCSĐ.

Các nghiên cứu ở trong nước liên quan đến đề tài Các nghiên cứu chung về xây dựng TCCSĐ trên phạm vi cả nước Hoàng Chí Bảo (2005), “Đảng bộ xã lãnh đạo việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở nông thôn hiện nay” [51. Tác giả đã chỉ rõ: “Cơ sở (xã, phường, thị trấn) là hình ảnh của xã hội thu nhỏ”; là nơi trực tiếp, nắm bắt, giải quyết những vấn đề nảy sinh từ thực tế. Trong HTCT cơ sở, tổ chức đảng xã, phường, thị trấn có vai trò đặc biệt quan trọng. Bởi vì, tổ chức đảng vừa là một bộ phận của HTCT vừa là hạt nhân lãnh đạo và chịu trách nhiệm hiệu quả hoạt động của HTCT.

Tác giả nhấn mạnh, “công tác lãnh đạo xây dựng hệ thống chính trị cơ sở của đảng bộ, chi bộ nông thôn được đặt ra như một công tác có tầm quan trong đặc biệt và lâu dài” [51. Dương Trung Ý (2006), “Về năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng ở xã” [201. Tác giả khẳng định: TCCSĐ ở xã trực tiếp lãnh đạo Nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là chủ trương, đường lối, chính sách về phát triển nông nghiệp, nông thôn. Sự nghiệp đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trước hết là công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn có trở thành hiện thực sinh động, đem lại diện mạo và bước phát triển mới cho nền nông nghiệp, nông thôn và đời sống nông dân Việt Nam hay không, phần rất lớn là do vai trò, trách nhiệm và khả năng lãnh đạo của các đảng bộ xã [201.

Ngô Kim Ngân (2006), “Giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng” [118. Theo tác giả, để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các TCCSĐ hiện nay cần tập trung vào một số giải pháp sau: Xác định đúng nhiệm vụ chính trị, chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng; đổi mới phương thức, phong cách làm việc của tổ chức đảng; cải tiến, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, chi ủy, đảng ủy, mở rộng dân chủ trong sinh hoạt Đảng; coi trọng công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; đẩy mạnh công tác kiểm tra, kỷ luật Đảng; tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy cấp trên đối với cơ sở [118. Cao Văn Thống (2009), “Một số giải pháp tăng cường công tác giám sát của chi bộ Đảng” [144. Tác giả đã nêu rõ 4 giải pháp: Nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên về vị trí, vai trò của chi bộ nói chung, của công tác giám sát nói riêng; tăng cường chỉ đạo, giúp đỡ, theo dõi, kiểm tra chi bộ thực hiện nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ giám sát của các cấp ủy tỉnh, huyện, cơ sở từ điểm đến diện; tăng cường công tác giám sát của chi bộ, trước hết là chi ủy, đặc biệt là bí thư chi bộ đối với cán bộ, đảng viên; phát huy trách nhiệm của Nhân dân trong giám sát cán bộ, đảng viên.

Nguyễn Đức Hà (2010), Một số vấn đề về xây dựng tổ chức cơ sở đảng hiện nay [81. Cuốn sách bàn về những vấn đề về nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của TCCSĐ và đội ngũ cán bộ, đảng viên. Trên cơ sở đánh giá thực trạng, tác giả đã nêu và phân tích các nhiệm vụ và giải pháp: Giáo dục chính trị tư tưởng, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên; hoàn thiện mô hình tổ chức trong các loại hình TCCSĐ, chăm lo phát triển đảng viên; thực hiện mạnh mẽ chủ trương trẻ hoá, tiêu chuẩn hoá, thể chế hoá và từng bước nhất thể hoá chức danh cán bộ; nâng cao chất lượng, đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động, chất lượng sinh hoạt của TCCSĐ; tăng cường công tác chỉ đạo, kiểm tra, giám sát, quản lý đảng viên, dựa vào dân để xây dựng Đảng. Đức Lượng (chủ biên, 2011), Xây dựng đội ngũ đảng viên ở nông thôn vững mạnh [108.