Luận án tiến sĩ: Lãnh đạo kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng (1991-2010)

Luận án tiến sĩ nghiên cứu lãnh đạo kinh tế đối ngoại của Đảng bộ TP Hải Phòng giai đoạn 1991-2010, phân tích chính sách và hiệu quả kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Phương Hải
• Người hướng dẫn: Ngô Đăng Tri
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Lãnh đạo kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng từ 1991 đến 2010
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về kinh tế đối ngoại nói chung
• 1.1.2. Một số công trình nghiên cứu kinh tế đối ngoại trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ ĐỐI NGOẠI CỦA ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2001
• 2.1. Chủ trương của Đảng bộ thành phố Hải Phòng
• 2.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự lãnh đạo phát triển kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng và chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 2.3. Chủ trương phát triển kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng
• 2.4. Đảng bộ thành phố Hải Phòng chỉ đạo phát triển kinh tế đối ngoại
• 2.4.1. Chỉ đạo đổi mới hoạt động xuất, nhập khẩu
• 2.4.2. Chỉ đạo đổi mới cơ chế, chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài
• 2.4.3. Chỉ đạo đổi mới hoạt động hợp tác, chuyển giao khoa học – công nghệ và các hoạt động dịch vụ quốc tế
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LÃNH ĐẠO MỞ RỘNG VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ ĐỐI NGOẠI TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2010
• 3.1. Chủ trương mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng
• 3.2. Tình hình thế giới, khu vực, yêu cầu mới đối với sự phát triển kinh tế đối ngoại của Hải Phòng và chủ trương của Đảng về kinh tế đối ngoại
• 3.3. Chủ trương của Đảng bộ thành phố Hải Phòng về mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại
• 3.4. Sự chỉ đạo mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng
• 3.4.1. Chỉ đạo mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động xuất, nhập khẩu
• 3.4.2. Chỉ đạo đẩy mạnh thu hút vốn đầu tư nước ngoài và đầu tư ra nước ngoài
• 3.4.3. Chỉ đạo mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác, chuyển giao khoa học – công nghệ và các hoạt động dịch vụ quốc tế
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Nhận xét chung
• 4.2. Về hạn chế
• 4.3. Một số kinh nghiệm
• 4.3.1. Hoạch định chủ trương phát triển kinh tế đối ngoại trên cơ sở nắm vững quan điểm của Đảng, thực tế của địa phương và xu thế phát triển kinh tế đối ngoại khu vực, thế giới
• 4.3.2. Lãnh đạo phát triển kinh tế đối ngoại gắn kết chặt chẽ và phục vụ sự phát triển chung của kinh tế thành phố
• 4.3.3. Chủ trương phát triển kinh tế đối ngoại phải gắn với yêu cầu đảm bảo an ninh quốc gia và bảo vệ tài nguyên, môi trường sinh thái
• 4.3.4. Thường xuyên chỉ đạo nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh tế đối ngoại
• 4.3.5. Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh
• 4.3.6. Kết hợp nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại với phát triển kinh tế đối ngoại trong chủ trương và sự chỉ đạo thực hiện
• 4.4. Tiểu kết chương 4
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Lãnh đạo kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng

Lãnh đạo kinh tế đối ngoại là một trong những trọng tâm trong chiến lược phát triển của Đảng bộ thành phố Hải Phòng từ năm 1991 đến 2010. Trong giai đoạn này, Hải Phòng đã chuyển mình từ một thành phố cảng truyền thống sang một trung tâm kinh tế đối ngoại năng động. Kinh tế đối ngoại được xác định là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hội nhập quốc tế, và nâng cao vị thế của thành phố trên trường quốc tế. Đảng bộ đã đề ra các chủ trương, chính sách phù hợp với tình hình thực tế, tận dụng lợi thế địa lý và tiềm năng kinh tế của Hải Phòng.

1.1. Chủ trương phát triển kinh tế đối ngoại

Chủ trương phát triển kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng được xây dựng dựa trên quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và thực tiễn địa phương. Từ năm 1991, Hải Phòng đã tập trung vào việc mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài, và phát triển các dịch vụ quốc tế. Các chính sách được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế toàn cầu, đặc biệt là sau khi Việt Nam gia nhập WTO năm 2007.

1.2. Chiến lược thu hút đầu tư nước ngoài

Một trong những thành tựu nổi bật của Đảng bộ thành phố Hải Phòng là việc thu hút đầu tư nước ngoài. Thành phố đã cải thiện môi trường đầu tư, xây dựng các khu công nghiệp, và đẩy mạnh hợp tác quốc tế. Các dự án lớn như cảng Lạch Huyện và khu công nghiệp Nomura đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế của Hải Phòng. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế trong việc khai thác tối đa tiềm năng và lợi thế của thành phố.

II. Thành tựu và hạn chế trong lãnh đạo kinh tế đối ngoại

Trong giai đoạn 1991-2010, Đảng bộ thành phố Hải Phòng đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong lĩnh vực kinh tế đối ngoại. Thành phố đã trở thành một trong những trung tâm công nghiệp và thương mại lớn của cả nước, với sự đóng góp quan trọng từ hoạt động xuất nhập khẩu và đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế như chưa khai thác hiệu quả các lợi thế địa lý, thiếu sự đồng bộ trong chính sách, và chưa tạo được sự bứt phá trong hội nhập quốc tế.

2.1. Thành tựu trong phát triển kinh tế đối ngoại

Thành phố Hải Phòng đã ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ trong hoạt động kinh tế đối ngoại, đặc biệt là trong lĩnh vực xuất nhập khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài. Các khu công nghiệp và cảng biển hiện đại đã được xây dựng, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại quốc tế. Thành phố cũng đã tham gia tích cực vào các hiệp định thương mại quốc tế, nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

2.2. Hạn chế và thách thức

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, kinh tế đối ngoại của Hải Phòng vẫn còn những hạn chế. Việc hoạch định chính sách chưa đồng bộ, thiếu sự liên kết giữa các ngành, và chưa tận dụng tối đa lợi thế địa lý. Ngoài ra, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu cũng đặt ra nhiều thách thức cho Hải Phòng.

III. Kinh nghiệm và bài học từ lãnh đạo kinh tế đối ngoại

Quá trình lãnh đạo kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng từ 1991 đến 2010 đã để lại nhiều bài học quý giá. Việc kết hợp giữa quan điểm của Đảng và thực tiễn địa phương đã giúp Hải Phòng đạt được những thành tựu đáng kể. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng, thành phố cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý, và tăng cường hợp tác quốc tế.

3.1. Bài học về hoạch định chính sách

Một trong những bài học quan trọng là cần hoạch định chính sách kinh tế dựa trên sự nắm vững quan điểm của Đảng và thực tiễn địa phương. Đảng bộ thành phố Hải Phòng đã thành công khi kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, tạo ra các chính sách phù hợp với nhu cầu phát triển của thành phố.

3.2. Bài học về hội nhập kinh tế

Hội nhập kinh tế là xu thế tất yếu trong thời đại toàn cầu hóa. Hải Phòng cần tiếp tục đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tận dụng các cơ hội từ các hiệp định thương mại, và nâng cao năng lực cạnh tranh để vượt qua các thách thức trong quá trình hội nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 đi sâu phân tích những thành tựu mà thành phố đạt được trong lĩnh vực kinh tế, nhấn mạnh những thành tựu quan trọng trong hoạt động KTĐN, hội nhập kinh tế quốc tế. Những thành tựu này đã góp phần khẳng định được vai trò của Đảng bộ thành phố Hải Phòng trong lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội thành phố trong đó có KTĐN. Với mục đích thông tin tới độc giả, giới thiệu với các nhà đầu tư trong và ngoài nước về những thành tựu cũng như tiềm năng, thế mạnh của thành phố Hải Phòng, cuốn “Hải Phòng - thế và lực mới trong thế kỷ XXI”, Chu Viết Luân chủ 18 biên (nhà xuất bản Chính trị quốc gia Hà Nội, 2003) dựng nên một bức tranh toàn cảnh về lịch sử, văn hoá, con người, về sự phát triển kinh tế - xã hội, những chủ trương, chính sách, chiến lược kêu gọi thu hút đầu tư của một thành phố Cảng. Cuốn sách khẳng định: với 5 lợi thế cơ bản là vị trí địa lý, nguồn lợi biển, đô thị lớn, nguồn nhân lực và mô hình tương lai của thành phố đã được thiết kế sẽ tạo thành đường băng giúp Hải Phòng cất cánh giúp KTĐN của thành phố phát triển đưa Hải Phòng vững bước cùng cả nước trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, xứng đáng là một trung tâm KTĐN phía Bắc của Việt Nam.

“Kinh tế Hải Phòng 50 năm xây dựng và phát triển (1955 - 2005)” là tên cuốn sách do 2 tác giả chủ biên là Phạm Vũ Cầu và Đan Đức Hiệp, (Nhà xuất bản thống kê Hà Nội, năm 2005). Với các tư liệu, số liệu khá phong phú sắp xếp theo tiến trình lịch sử, qua các giai đoạn, thời kỳ phát triển của thành phố, cuốn sách có cách nhìn chân thực, toàn diện và hệ thống về kinh tế - xã hội Hải Phòng trong chặng đường 50 năm (1955 - 2005). Cuốn sách đã khắc hoạ rõ nét những thành tựu, hạn chế trên từng lĩnh vực kinh tế cụ thể, trong đó có KTĐN, đúc rút những kinh nghiệm phong phú từ công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế thành Phố Hải Phòng sau ngày giải phóng. Nổi bật trong bức tranh toàn cảnh về kinh tế - xã hội Hải Phòng trong 50 năm đó là những chấm phá về thực trạng phát triển KTĐN với những dấu ấn khá đậm nét, góp phần khẳng định được vai trò của KTĐN đối với sự phát triển kinh tế - xã hội thành phố.

Năm 2010, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà Nội xuất bản cuốn “Kinh tế Hải Phòng 25 năm đổi mới và phát triển (1986 - 2010)” của tác giả Đan Đức Hiệp. Nội dung chủ yếu của cuốn sách là tổng kết quá trình lãnh đạo các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước một cách sáng tạo, chủ động trong điều kiện cụ thể của Đảng bộ thành phố Hải Phòng sau 25 năm thực hiện đường lối đổi mới. Trong 25 năm đổi mới và phát triển của kinh tế Hải Phòng (1986 - 2010), KTĐN của Hải Phòng cũng có những đổi mới và phát triển, vươn lên trở thành một trong những lĩnh vực kinh tế trọng yếu của thành phố, tạo nên đặc trưng kinh tế nổi bật của một thành phố Cảng. “Thị trường dịch vụ ở Hải Phòng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế”, luận án tiến sỹ kinh tế của tác giả Phạm Thị Thuý, năm 2008.

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về thị trường dịch vụ, tác giả tập trung khảo sát thực trạng 19 thị trường dịch vụ ở Hải Phòng từ năm 1996 đến năm 2006. Từ việc phân tích thực trạng dịch vụ cảng biển, dịch vụ thương mại và dịch vụ du lịch, luận án đã đề xuất phương hướng và giải pháp chủ yếu có tính khả thi nhằm thúc đẩy phát triển thị trường dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ quốc tế trên địa bàn thành phố Hải Phòng gắn với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và toàn diện của cả nước. “Đảng bộ thành phố Hải phòng lãnh đạo phát triển kinh tế biển từ năm 1996 đến năm 2010”, luận án tiến sỹ lịch sử của tác giả Nguyễn Thị Anh, năm 2014. Luận án đi sâu phân tích những chủ trương phát triển kinh tế biển của Đảng bộ thành phố trong 15 năm cùng với quá trình triển khai chỉ đạo thực hiện phát triển kinh tế biển thành phố trên từng lĩnh vực cụ thể.

Tác giả đã chỉ ra những thành tựu, hạn chế, đúc rút những kinh nghiệm lịch sử có giá trị tham khảo đối với Đảng bộ thành phố Hải Phòng trong việc lãnh đạo phát triển kinh tế biển thời gian tiếp theo. Luận án đã đề cập đến một số hoạt động KTĐN. Cho thấy mối quan hệ giữa kinh tế biển với KTĐN, tạo nên nét phát triển đặc trưng cho KTĐN của thành phố. Phân tích thực trạng quá trình chủ động hội nhập kinh tế quốc tế của thành phố Hải Phòng trong những năm 2001 - 2005; tổng kết những kết quả mà thành phố đạt được, đặc biệt là trong những lĩnh vực kinh tế cụ thể khi Hải Phòng thực hiện chủ trương của Đảng bộ thành phố về chủ động hội nhập kinh tế quốc tế; chỉ rõ những tồn tại, hạn chế mà thành phố cần phải khắc phục khi tham gia vào quá trình hội nhập làm cơ sở đưa ra các phương hướng, xác định những nhiệm vụ, giải pháp cụ thể nhằm đẩy mạnh thực hiện hội nhập kinh tế quốc tế của thành phố trong những năm 2006 - 2010, tầm nhìn 2020 là nội dung cơ bản của chuyên đề “Thực trạng và kết quả chủ động hội nhập kinh tế quốc tế của thành phố Hải Phòng giai đoạn 2001 - 2005.

Phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp đẩy mạnh thực hiện hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2006 - 2010 tầm nhìn 2020”, tác giả Đỗ Cường Thanh, năm 2005. Việc Hải Phòng đẩy mạnh thực hiện hội nhập kinh tế quốc tế sẽ tạo những tiền đề quan trọng để thành phố đẩy mạnh phát triển KTĐN. “Tác động của hội nhập kinh tế đối với nền kinh tế Việt Nam thời kỳ hậu WTO và một số hàm ý cho thành phố Hải Phòng”, bài tham luận của tác giả Đan Đức Hiệp tại Hội thảo Tác động hội nhập kinh tế quốc tế đối với thành phố Hải Phòng, năm 2011. Tác 20 giả khẳng định: Việc đẩy mạnh hội nhập mở ra cho Hải Phòng nhiều cơ hội nhưng đồng thời cũng là những thách thức lớn.

Vì vậy, thành phố cần chuẩn bị kế hoạch cho việc đón bắt thời cơ của hội nhập khu vực và các hiệp định tự do song phương và đa phương qua rà soát các lợi thế so sánh; đề xuất xin Trung ương cơ chế thành lập khu kinh tế tự do; có kế hoạch hành động cụ thể để phát triển dịch vụ logistics; có kế hoạch kết nối với Quảng Ninh để phát triển du lịch; lên kế hoạch hành động kết nối vùng và các khu công nghiệp để tạo ra cụm liên kết liên ngành. “Đánh giá năng lực cạnh tranh của Hải Phòng sau khi gia nhập WTO” là bài viết của hai tác giả Bùi Quang Tuấn và Lê Văn Hùng, Hội thảo Tác động hội nhập kinh tế quốc tế đối với thành phố Hải Phòng, năm 2011. Bằng việc nghiên cứu một cách tổng thể về năng lực cạnh tranh của Hải Phòng, bài viết chỉ rõ: năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Hải Phòng chưa được cải thiện dẫn đến sự tụt hậu về năng lực cạnh tranh so với các địa phương khác. Do đó, để tăng cường năng lực cạnh tranh, các tác giả cũng nhấn mạnh: vấn đề mấu chốt phụ thuộc vào vai trò điều hành và lãnh đạo của chính quyền thành phố; tầm nhìn phát triển không chỉ dừng lại ở phạm vi của một thành phố mà cần có cái nhìn rộng hơn và đặt Hải Phòng trong sự liên kết và dẫn dắt những tỉnh, thành trong vùng và phía Bắc tạo ra sự liên kết với khu vực và quốc tế trong giai đoạn tới.

“Thu hút đầu tư của Hải Phòng sau 5 năm gia nhập WTO”, bài viết của tác giả Nguyễn Thanh Long, Hội thảo Tác động hội nhập kinh tế quốc tế đối với thành phố Hải Phòng, năm 2011. Theo tác giả: sau 5 năm gia nhập WTO, dưới sự chỉ đạo Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương, thành phố Hải Phòng đã tích cực vận động, thu hút các dự án sử dụng các nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức của các nhà tài trợ như: World Bank, JICA, Phần Lan, Hàn Quốc, tạo chuyển biến cả về chất và lượng trong việc phát triển kinh tế - xã hội, cải tạo môi trường sống của thành phố. Đây là những điều kiện quan trọng góp phần giúp thành phố cải thiện được môi trường đầu tư, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế trong giai đoạn tiếp theo. “Hội nhập với đảm bảo an sinh xã hội tại thành phố Hải Phòng”, tham luận của tác giả Đặng Văn Tâng, Hội thảo Tác động hội nhập kinh tế quốc tế đối với thành phố Hải 21 Phòng, năm 2011.

Thành công của tác giả đã phân tích được tác động của hội nhập kinh tế quốc đến kinh tế thành phố Hải Phòng. Trong điều kiện tình hình thế giới luôn ở tình trạng bất ổn thành phố Hải Phòng cần tập trung thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ và giải pháp: đẩy mạnh triển khai các chương trình phát triển kinh tế - xã hội gắn với giải quyết việc làm; phát triển đồng bộ, đa dạng và nâng cao chất lượng hệ thống bảo hiểm, đồng thời có chính sách hỗ trợ phù hợp để người dân tích cực tham gia; thực hiện có hiệu quả chương trình xoá đói, giảm nghèo bền vững; tăng nguồn lực và phát huy vai trò chủ đạo để nâng cao phúc lợi xã hội và phát triển đa dạng hệ thống các dịch vụ xã hội cơ bản; huy động sự tham gia của toàn xã hội để thực hiện tốt các an sinh xã hội. Đề cập đến một hoạt động quan trọng của KTĐN Hải Phòng là chuyên đề nghiên cứu khoa học của tác giả Trần Trung Dũng “Thực trạng phát triển du lịch Hải Phòng giai đoạn 2001 - 2005; đề xuất phương hướng, mục tiêu, chỉ tiêu, những giải pháp cơ bản thực hiện trong giai đoạn 2006 - 2010, định hướng đến năm 2020 để du lịch trở thành ngành kinh tế dịch vụ chủ lực của Hải Phòng”. Khẳng định những thành tựu đạt được, chỉ rõ những tồn tại, hạn chế, phân tích những nguyên nhân của nó, tác giả đã đưa ra phương hướng, mục tiêu và các giải pháp cơ bản nhằm phát triển du lịch Hải Phòng giai đoạn 2006 - 2010, định hướng đến năm 2020.