phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục những chữ viết tắt, luận văn có kết cấu 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của quản lý nhà nƣớc về thi đua, khen thƣởng Chƣơng 2: Thực trạng quản lý nhà nƣớc về thi đua, khen thƣởng trên địa bàn tỉnh Tây Ninh Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc về công tác thi đua, khen thƣởng trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀTHI ĐUA, KHEN THƢỞNG 1. Một số khái niệm liên quan 1. Khái niệm thi đua Trong các cuộc kháng chiến chống xâm lƣợc, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động nhiều phong trào thi đua yêu nƣớc mang lại hiệu quả thiết thực.
Trên tiền tuyến, các chiến sĩ thi đua chiến đấu lập công; ở hậu phƣơng, nhân dân thi đua tăng gia sản xuất giỏi để vừa diệt giặc đói, diệt giặc dốt và diệt giặc ngoại xâm. Các phong trào “Ba sẵn sàng”, “Ba đảm đang”, “Năm xung phong”, “Sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì mà Tổ quốc cần”, “Mỗi người làm việc bằng hai, vì miền Nam ruột thịt”, v. đã thực sự trở thành động lực mạnh mẽ và hành động cách mạng thiết thực, góp phần đƣa các cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện chống xâm lƣợc đến thắng lợi hoàn toàn, mà đỉnh cao là chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954 và Đại thắng Mùa Xuân năm 1975. Trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, các PTTĐ hƣớng vào việc giải quyết những nhiệm vụ khó khăn nhất của cả nƣớc và của từng địa phƣơng, cơ quan, đơn vị.
Đó là, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đƣa đất nƣớc ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội và tình trạng kém phát triển, trở thành nƣớc đang phát triển, có thu nhập trung bình; bảo đảm an sinh xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, giữ vững chủ quyền quốc gia, tích cực, chủ động hội nhập quốc tế. Trong những năm gần đây, chủ đề “Đoàn kết, sáng tạo, thi đua xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” đã đƣợc các ngành, các cấp hƣởng ứng tích cực, bằng nhiều PTTĐ cụ thể, liên tục, thiết thực, có tác động lan toả rộng khắp trên tất cả các lĩnh vực, góp phần huy động đƣợc nhiều nguồn lực xã hội cho xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tiêu biểu là các phong trào “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”; “Thi đua quyết thắng”, “Vì an ninh Tổ quốc”; “Dạy tốt, học tốt”; “Dân vận khéo”;đặc biệt là 3 phong trào thi đua trọng tâm: “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, 7 “Doanh nghiệp Việt Nam hội nhập và phát triển”, “Cả nước chung tay vì người nghèo - không để ai bị bỏ lại phía sau”.Từ trong PTTĐ đã xuất hiện nhiều điển hình tiên tiến, tiêu biểu trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, với nhiều đề tài, sáng kiến, giải pháp hữu ích, làm lợi cho Nhà nƣớc và xã hội hàng nghìn tỉ đồng; nhiều mô hình, giải pháp đƣợc nhân rộng, tác động lan toả trong cả nƣớc. Theo quan điểm của Hồ Chí Minh về thi đua, thì thi đua là hiện tƣợng tồn tại khách quan trong xã hội, Bác nói: “.Tƣởng lầm rằng thi đua là một việc làm khác với những công việc hàng ngày.
Thật ra công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua. Thí dụ: Từ trƣớc đến nay ta vẫn ăn, vẫn mặc, vẫn ở. Nay ta thi đua ăn, mặc, ở cho sạch, cho hợp vệ sinh, khỏi đau ốm. Xƣa nay ta vẫn làm ruộng nay ta thi đua làm ruộng tốt hơn, sản xuất nhiều hơn.
Mọi việc đều thi đua nhƣ vậy” [16, tr. Quan điểm thi đua của Bác Hồ là một công việc cụ thể mà ở đó cần tác động vào công việc đó để nó tốt hơn lên, có ích cho đất nƣớc, lợi ích cho gia đình, làng xóm, xã hội và bản thân thì đó là thi đua. Ngƣợc lại muốn có ích nƣớc, lợi nhà.thì phải thi đua. Theo Phêđôxêép - nhà khoa học Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô cho rằng “Thi đua là sự đọ sức trong lao động và sáng tạo, mang đặc tính của con ngƣời trong xã hội, đƣợc sinh ra bởi sự hợp tác lao động và bởi mối quan hệ xã hội của con ngƣời trong quá trình sản xuất.”, “Thi đua xã hội chủ nghĩa là mối quan hệ xã hội mới có lịch sử.
Nó mang tính sáng tạo xã hội của giai cấp công nhân, .thi đua xã hội chủ nghĩa xuất hiện nhƣ là nhiệt tình cách mạng là hành động tự giác của quần chúng lao động - những ngƣời đã tổ chức sản xuất xã hội theo kiểu mới trong lao động ” [14, tr. Theo Đại từ điển Tiếng Việt thì “Thi đua là việc cùng nhau đƣa hết khả năng ra làm nhằm thúc đẩy lẫn nhau đạt đƣợc thành tích tốt nhất trong một hoạt động nào đó” [28, tr. Nhƣ vậy, thi đua là một hoạt động có tổ chức dựa trên nguyên tắc tự nguyện. Nội dung tổ chức PTTĐ đƣợc thực hiện trên cơ sở nguyên tắc quy định ngƣời đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có trách nhiệm triển khai “tổ chức PTTĐ 8 phải gắn với nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị, tổ chức và có tính khả thi, có chủ đề, tên gọi dễ nhớ, dễ tuyên truyền; nội dung bám sát nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ trọng tâm để đề ra chỉ tiêu, phƣơng pháp thi đua cụ thể, thiết thực, phù hợp với điều kiện, khả năng tham gia của tập thể, cá nhân” [5, tr.
5], “Xác định rõ mục tiêu, phạm vi, đối tƣợng thi đua; trên cơ sở đó đề ra các chỉ tiêu và nội dung thi đua cụ thể. Việc xác định nội dung và chỉ tiêu thi đua phải đảm bảo khoa học, phù hợp với thực tế của cơ quan, tổ chức, đơn vị, địa phƣơng và có tính khả thi” [13, tr. 3] và khi tặng danh hiệu phải dựa trên các căn cứ, tiêu chuẩn cụ thể. Đó cũng là những điểm khác nhau giữa thi đua có tổ chức và thi đua tự phát, do vậy thi đua là hoạt động nhằm thu đƣợc kết quả nhất định, thi đua phải đạt đƣợc thành tích tốt nhất.
Thi đua yêu nƣớc chính là biện pháp xây dựng con ngƣời mới, rèn luyện nhân cách cao đẹp cho ngƣời lao động. Thông qua thi đua để giáo dục, động viên mọi ngƣời, nâng cao lòng yêu nƣớc, ý thức giác ngộ giai cấp, trách nhiệm công dân và tính cộng đồng xã hội; thi đua là hoạt động không thể thiếu trong bất cứ giai đoạn nào, vì qua các PTTĐ, mỗi tập thể, cá nhân không ngừng phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Thi đua là sự “đọ sức” trong lao động và sáng tạo, mang đặc tính của con ngƣời trong cộng đồng xã hội, đƣợc sinh ra bởi sự hợp tác lao động và bởi mối quan hệ con ngƣời với con ngƣời trong lao động sản xuất. Thi đua yêu nƣớc làm cho ngƣời ngƣời đoàn kết, gắn bó và thân tình, cởi mở với nhau hơn, bảo đảm lợi ích cho mình, cho tập thể và cho xã hội.
Thi đua là đòn bẩy mạnh mẽ của tiến bộ kinh tế xã hội, là trƣờng học giáo dục chính trị lao động và đạo đức cho nhân dân lao động. Thi đua là quan hệ xã hội, là quan hệ thi tài, trong đó mọi ngƣời lao động biểu lộ nghị lực của mình, những khả năng sáng tạo của mình. Dƣới chủ nghĩa tƣ bản thi đua biểu hiện thành cạnh tranh trong cuộc chạy đua nhằm kiếm lợi nhuận nhiều hơn, thể hiện ở xu hƣớng muốn chiến thắng đối thủ bằng mọi giá trong cuộc đấu tranh sinh tồn. Trái với cạnh tranh, một nhân tố chia rẽ mọi ngƣời, làm cho mọi 9 ngƣời đối lập với nhau, cô lập nhau, thi đua XHCN xét về mặt khách quan đã làm cho mọi ngƣời đoàn kết trong hoạt động lao động chung nhằm đạt đến mục đích chung.
Thi đua chỉ có trong xã hội XHCN cho nên bản chất của PTTĐYN không chỉ là tạo ra tiềm lực về vật chất, tinh thần mà còn có tác dụng cải tạo ngƣời lao động, cải tạo con ngƣời, giúp con ngƣời loại bỏ những tƣ tƣởng lạc hậu, bảo thủ để tiến bộ: “Thi đua là một cách rất tốt, rất thiết thực để làm cho mọi ngƣời tiến bộ” [17, tr. Trong quá trình đổi mới, đặc biệt là sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc, trƣớc thời cơ và thách thức mới của tình hình quốc tế và trong nƣớc có nhiều biến đổi tác động, thi đua vẫn luôn là nhiệm vụ quan trọng nhằm phát huy động lực tinh thần và vật chất tạo nên sức mạnh nội sinh để lôi cuốn mọi ngƣời, mọi nhà, mọi tổ chức tạo thành phong trào quần chúng phát huy truyền thống yêu nƣớc, năng động, sáng tạo, vƣơn lên lập thành tích xuất sắc trên các lĩnh vực góp phần vào thành công của sự nghiệp đổi mới, đƣa đất nƣớc vững bƣớc đi lên chủ nghĩa xã hội. Trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay - nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng XHCN với nhiều thành phần kinh tế, tổ chức tốt PTTĐ sẽ là giải pháp tích cực nhất thủ tiêu sự cạnh tranh tự phát, tàn nhẫn và tiêu diệt lẫn nhau do mặt tiêu cực của nền kinh tế thị trƣờng gây ra. Ngƣợc lại, nó sẽ khơi dậy, khuyến khích, phát huy tối đa các nhân tố tích cực của cơ chế thị trƣờng thúc đẩy sản xuất, tính sáng tạo, tích cực của ngƣời lao động.
Đồng thời, góp phần nâng cao hiệu quả của doanh nghiệp, nâng cao đời sống của ngƣời lao động. Thi đua cũng góp phần giáo dục đào tạo con ngƣời và tạo điều kiện phát triển con ngƣời một cách toàn diện. Khái niệm về Thi đua đƣợc quy định rõ tại Khoản 1 Điều 3 Luật Thi đua, khen thƣởng năm 2003 nhƣ sau:“Thi đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Khái niệm khen thưởng 10 Khen thƣởng là công việc đã tồn tại khá lâu trong lịch sử xã hội, gắn liền với thƣởng phạt của nhà nƣớc thuộc các chếđộ xã hội khác nhau.