Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp khoa: Chủ thể trong tố tụng dân sự - Những vấn đề lý luận và thực tiễn

Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp khoa về chủ thể trong tố tụng dân sự, phân tích sâu các vấn đề lý luận và thực tiễn, đóng góp giá trị cho nghiên cứu pháp lý.

• Tác giả: Nguyễn Bích Thảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Bùi Thị Huyền
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Tố tụng dân sự
• Đề tài: Chủ thể trong tố tụng dân sự - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn
• Loại tài liệu: kỷ yếu hội thảo khoa học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: VAI TRÒ CỦA TÒA ÁN VÀ ĐƯƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ
• 1.1. Khái quát về vai trò của tòa án và đương sự trong các mô hình tố tụng dân sự
• 1.2. Vai trò thẩm phán trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự
• 1.3. So sánh mô hình tổ chức tố tụng tại các quốc gia
• 1.4. Vai trò của các bên đương sự trong quá trình tố tụng dân sự
• 1.5. Hoạt động thu thập chứng cứ trong tố tụng dân sự
• 1.6. Bài học kinh nghiệm đối với việc hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Kỷ yếu hội thảo khoa học

Kỷ yếu hội thảo khoa học là tài liệu tổng hợp các bài tham luận, nghiên cứu và thảo luận từ các chuyên gia, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực pháp luật. Tài liệu này tập trung vào chủ đề Chủ thể trong tố tụng dân sự, phân tích sâu về lý luận và thực tiễn trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Kỷ yếu không chỉ là nguồn tham khảo học thuật mà còn là cơ sở để hoàn thiện các quy định pháp luật hiện hành.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa

Kỷ yếu hội thảo khoa học nhằm mục tiêu tổng hợp và phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến chủ thể trong tố tụng dân sự. Tài liệu này giúp làm rõ vai trò của các chủ thể như Tòa án, đương sự, và người bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Hội thảo khoa học pháp lý đã góp phần nâng cao nhận thức về sự cần thiết của việc cân bằng giữa quyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong quá trình tố tụng.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Các bài tham luận trong kỷ yếu sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, kết hợp phân tích so sánh giữa các hệ thống pháp luật khác nhau. Lý luận pháp lý được đối chiếu với thực tiễn xét xử để đưa ra các đề xuất cụ thể. Các nghiên cứu cũng dựa trên các vụ án thực tế, giúp làm rõ những bất cập trong quy định hiện hành.

II. Chủ thể trong tố tụng dân sự

Chủ thể trong tố tụng dân sự bao gồm Tòa án, đương sự, người bảo vệ quyền lợi hợp pháp, và các cơ quan liên quan. Mỗi chủ thể có vai trò và trách nhiệm riêng trong quá trình giải quyết vụ án. Tố tụng dân sự đòi hỏi sự cân bằng giữa quyền và nghĩa vụ của các bên, đảm bảo tính công bằng và minh bạch.

2.1. Vai trò của Tòa án

Tòa án là chủ thể trung tâm trong tố tụng dân sự, có trách nhiệm điều hành quá trình xét xử và đưa ra phán quyết công bằng. Thẩm phán đóng vai trò chủ động trong việc thu thập chứng cứ và xác định sự thật khách quan của vụ án. Tuy nhiên, sự chủ động này cần được kiểm soát để đảm bảo tính khách quan và trung lập.

2.2. Quyền và nghĩa vụ của đương sự

Đương sự là chủ thể chính trong tố tụng dân sự, có quyền tự định đoạt và nghĩa vụ cung cấp chứng cứ. Pháp luật dân sự quy định rõ quyền và nghĩa vụ của đương sự, đảm bảo sự bình đẳng giữa các bên. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều bất cập trong việc thực hiện các quyền này.

III. Lý luận và thực tiễn

Lý luận và thực tiễn là hai yếu tố không thể tách rời trong nghiên cứu pháp luật. Kỷ yếu hội thảo khoa học đã phân tích sâu về sự tương tác giữa lý luận và thực tiễn trong tố tụng dân sự, đưa ra các bài học kinh nghiệm và đề xuất hoàn thiện pháp luật.

3.1. Phân tích lý luận

Lý luận pháp lý được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, bao gồm quyền tự định đoạt, bình đẳng giữa các bên, và tính minh bạch. Các nghiên cứu trong kỷ yếu đã làm rõ các nguyên tắc này và đối chiếu với thực tiễn áp dụng.

3.2. Đánh giá thực tiễn

Thực tiễn xét xử cho thấy nhiều bất cập trong việc áp dụng các quy định pháp luật. Các vụ án dân sự thường kéo dài do thiếu chứng cứ hoặc sự thiếu chủ động của các bên. Kỷ yếu đã đề xuất các giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này, đảm bảo tính hiệu quả của quá trình tố tụng.

Nội dung chính

BÁO CÁO NGHIÊN CỨU KHOA HỌC: CHỦ THỂ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ – NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG BỘ LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ NĂM 2015

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Research Question (Câu hỏi nghiên cứu cốt lõi): Các quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) năm 2015 về địa vị pháp lý, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể (Tòa án, đương sự, người đại diện, người kế thừa tố tụng, tổ chức xã hội) đang bộc lộ những khoảng trống lý luận và bất cập thực tiễn nào trong bối cảnh cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế?
• Methodology Snapshot (Phương pháp nghiên cứu): Kỷ yếu hội thảo quy tụ các nghiên cứu chuyên sâu sử dụng phương pháp luật học so sánh (so sánh mô hình tố tụng tranh tụng Common Law và thẩm vấn Civil Law), phân tích quy phạm pháp luật thực định (BLTTDS 2015, BLDS 2015, Luật Hôn nhân & Gia đình 2014, Luật Thi hành án Dân sự), kết hợp tổng kết thực tiễn xét xử thông qua các án lệ, bản án sơ thẩm, phúc thẩm và quyết định giám đốc thẩm của TAND Tối cao.
• Key Findings (Phát hiện chính):
  1. Xu hướng hội tụ giữa mô hình thẩm vấn và tranh tụng đặt ra yêu cầu tái cân bằng giữa nghĩa vụ chứng minh của đương sự và quyền năng thu thập chứng cứ của Tòa án.
  2. Việc phân định tư cách đương sự (nguyên đơn, bị đơn) chưa thực sự chuẩn hóa theo bản chất của "tố quyền đối nhân" (personal action) và "tố quyền đối vật" (real action).
  3. Tồn tại lỗ hổng pháp lý trong cơ chế kế thừa tố tụng khi đương sự chết và xác định tư cách khởi kiện bảo vệ trật tự công của các tổ chức, Chấp hành viên.
• Implications (Hàm ý áp dụng): Công trình cung cấp luận cứ khoa học vững chắc để sửa đổi, bổ sung BLTTDS năm 2015, ban hành Nghị quyết hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán TANDTC và nâng cao kỹ năng hành nghề cho Thẩm phán, Luật sư.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

• Current State of Knowledge (Tổng quan hiện trạng tri thức): Trong khoa học luật tố tụng dân sự, chế định chủ thể tham gia tố tụng là nền tảng cốt lõi định hình toàn bộ cấu trúc phiên tòa và tính đúng đắn của phán quyết tư pháp. BLTTDS năm 2015 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của tư pháp Việt Nam khi chuyển dần từ mô hình "thẩm vấn/xét hỏi thuần túy" sang kết hợp hài hòa các yếu tố "tranh tụng", đề cao quyền tự định đoạt và nghĩa vụ chứng minh của đương sự.
• Research Gap Identified (Khoảng trống nghiên cứu): Mặc dù luật thực định đã mở rộng phạm vi chủ thể, thực tiễn xét xử giai đoạn 2016–2020 cho thấy nhiều xung đột lý luận chưa được giải quyết triệt để:
  • Ranh giới mong manh giữa quyền hỗ trợ thu thập chứng cứ của Tòa án và nguy cơ vi phạm tính vô tư, khách quan của Thẩm phán.
  • Sự nhầm lẫn phổ biến giữa khái niệm "quyền lợi nội dung" (substantive rights) và "tư cách đương sự tố tụng" (procedural standing), dẫn đến việc xác định sai tư cách bị đơn hoặc bỏ sót người tham gia tố tụng.
  • Các khoảng trống về quyền khởi kiện bảo vệ lợi ích công cộng, quyền nhân thân có yếu tố tài sản và thẩm quyền đại diện theo pháp luật của các tổ chức đoàn thể.
• Timeliness & Relevance (Tính thời sự và cấp thiết): Báo cáo hội thảo khoa học cấp Khoa của Trường Đại học Luật Hà Nội được công bố đúng vào giai đoạn tổng kết thi hành các đạo luật tư pháp lớn, đáp ứng trực tiếp yêu cầu của Nghị quyết số 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
• Potential Impact (Tác động tiềm năng): Công trình không chỉ chuẩn hóa hệ thống thuật ngữ học thuật mà còn giải quyết trực tiếp các điểm nghẽn khiến nhiều bản án bị hủy, sửa tại cấp phúc thẩm và giám đốc thẩm.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

• Research Design (Thiết kế nghiên cứu): Báo cáo nghiên cứu được cấu trúc theo phương pháp tiếp cận đa chiều, tích hợp giữa lý luận pháp điển hóa (jurisprudence), luật học so sánh (comparative law) và phân tích án lệ thực nghiệm (empirical case study).
• Data Collection Methods (Phương pháp thu thập dữ liệu):
  • Hệ thống văn bản quy phạm: Rà soát đối chiếu toàn diện BLTTDS 2015, BLDS 2015, Luật Tố tụng Hành chính, Luật Thi hành án Dân sự sửa đổi 2014, Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Luật Trẻ em, Luật Phá sản 2014.
  • Tài liệu quốc tế và luật so sánh: Khảo cứu lý thuyết tố quyền của các luật gia kinh điển Pháp (Serge Guinchard, N. Fricero, Hervé Croze), mô hình Pre-trial Discovery của Hoa Kỳ, hệ thống tố tụng dân sự CHLB Đức và cải cách tố tụng của Trung Quốc.
  • Hồ sơ thực tiễn xét xử: Khai thác số liệu tổng kết công tác của TAND Tối cao, các thông báo rút kinh nghiệm của Viện Kiểm sát nhân dân các cấp (như VKSND tỉnh Thái Nguyên) và các quyết định giám đốc thẩm tiêu biểu về tranh chấp di sản, nhà đất, hợp đồng vay tài sản.
• Analysis Techniques (Kỹ thuật phân tích):
  • Phương pháp quy nạp - diễn dịch: Phân tích bản chất quan hệ pháp luật nội dung để suy ra tư cách tố tụng tương ứng.
  • Phương pháp so sánh phân tích (Functional Comparative Method): Đánh giá ưu – nhược điểm của mô hình tranh tụng đối kháng (Adversarial System) và thẩm vấn (Inquisitorial System) nhằm tìm ra điểm cân bằng tối ưu cho hệ thống tư pháp Việt Nam.
• Validity & Reliability (Tính giá trị và độ tin cậy): Các phân tích pháp lý dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa các nhà nghiên cứu đầu ngành (Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Giảng viên Bộ môn Tố tụng Dân sự - Trường Đại học Luật Hà Nội) và những người trực tiếp hành nghề tư pháp (Nghiên cứu sinh, Học viên Tư pháp, Chấp hành viên, Thẩm phán).

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

                            MÔ HÌNH TỐ TỤNG HIỆN ĐẠI
MÔ HÌNH THẨM VẤN (Civil Law)                               MÔ HÌNH TRANH TỤNG (Common Law)
- Ưu điểm: Phán quyết nhanh, giảm chi phí                  - Ưu điểm: Tối đa hóa quyền tự định đoạt,
  cho đương sự, Thẩm phán chủ động.                          Thẩm phán hoàn toàn trung lập.
- Nhược điểm: Nguy cơ lạm quyền, định kiến                  - Nhược điểm: Chi phí đắt đỏ (Pre-trial discovery),
  trước khi mở phiên tòa.                                    phụ thuộc lớn vào tài chính/Luật sư.
                       XU HƯỚNG GIAO THOA VÀ HÀI HÒA HÓA
                (Việt Nam: Mô hình "Xét hỏi kết hợp Tranh tụng")

Báo cáo nghiên cứu tổng hợp 4 phát hiện mang tính đột phá:

1. Sự bất cập trong việc phân bổ trách nhiệm chứng minh giữa Tòa án và đương sự

Mặc dù BLTTDS 2015 khẳng định đương sự có nghĩa vụ cung cấp chứng cứ và chứng minh, Điều 7 và Điều 97 lại mở rộng quá mức quyền Tòa án "chủ động thu thập chứng cứ". Thực trạng quản lý thông tin nhà đất, dữ liệu công chưa đồng bộ cùng trình độ dân trí khiến Tòa án vẫn giữ vai trò trung tâm mang tính "thẩm vấn thời kỳ 1989", vô hình trung làm triệt tiêu động lực và quyền tự định đoạt của Luật sư và đương sự.

2. Sự cần thiết của việc tiếp cận tư cách đương sự theo học thuyết "Tố quyền"

Nghiên cứu chỉ ra sự nhầm lẫn lớn trong thực tiễn khi đồng nhất "bị đơn" với "người bị kiện". Áp dụng học thuyết Tố quyền của Pháp:

• Kiện trái quyền (Tố quyền đối nhân): Bị đơn bắt buộc phải là người có nghĩa vụ đối ứng trong quan hệ hợp đồng hoặc bồi thường ngoài hợp đồng.
• Kiện vật quyền (Tố quyền đối vật): Quyền năng hướng tới tài sản, cho phép chủ sở hữu khởi kiện bất kỳ ai đang chiếm hữu bất hợp pháp tài sản.

3. Lỗ hổng pháp lý về kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng (Điều 74 BLTTDS)

• Điều 74 chỉ cho phép kế thừa đối với quyền, nghĩa vụ "tài sản được để lại thừa kế", bỏ sót các quyền nhân thân gắn với tài sản có thể chuyển giao (như quyền công bố tác phẩm theo Luật Sở hữu trí tuệ).
• Thực tiễn Tòa án thường xuyên nhầm lẫn giữa thuật ngữ "thừa kế quyền tố tụng" và "kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng", dẫn đến việc bỏ sót người thừa kế, khiến bản án bị hủy (như vụ án Trương Trung Hiếu, vụ Cao Viết Cửu).
• Trường hợp bị đơn chết mà không có tài sản để lại: Luật chưa quy định rõ phải đình chỉ vụ án, dẫn đến việc Tòa án lúng túng kéo người thừa kế vào gánh vác nghĩa vụ không thuộc về họ.

4. Bất cập về tư cách tố tụng của Tổ chức xã hội và Chấp hành viên

Khi cơ quan nhà nước, Hội Liên hiệp Phụ nữ khởi kiện vì trật tự công (như yêu cầu hủy hôn nhân trái pháp luật do huyết thống/tảo hôn mà nạn nhân từ chối), họ không phải là người đại diện mà là "nguyên đơn theo nghĩa tố tụng" (procedural plaintiff). Tương tự, Chấp hành viên yêu cầu Tòa án tuyên giao dịch tẩu tán tài sản vô hiệu cần được nhìn nhận đúng bản chất là đại diện cơ quan công quyền chứ không phải tư cách cá nhân.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Theoretical Contributions (Đóng góp lý luận):
  • Du nhập và làm sáng tỏ hệ thống lý thuyết về Tố quyền (Action en justice), Tố quyền gián tiếp (Action oblique), Tố quyền phế bãi (Action paulienne) vào khoa học pháp lý tố tụng dân sự Việt Nam.
  • Phân định ranh giới học thuật rõ ràng giữa "nguyên đơn thực chất" (có quyền lợi bị xâm phạm) và "nguyên đơn hình thức/nguyên đơn tố tụng" (khởi kiện vì trật tự pháp luật, lợi ích công cộng).
• Methodological Innovations (Đổi mới phương pháp luận): Kết nối trực tiếp giữa lý thuyết tố tụng học thuần túy với luật nội dung (BLDS, Luật HNGĐ, Luật SHTT), phá vỡ tư duy phân mảnh cơ học giữa luật tố tụng và luật thực chất.
• Practical & Policy Implications (Giá trị thực tiễn và chính sách):
  • Cung cấp cơ sở lý luận sửa đổi Điều 74, Điều 85, Điều 187 BLTTDS năm 2015.
  • Kiến nghị giải pháp cụ thể cho TANDTC ban hành án lệ và Nghị quyết hướng dẫn về: Phạm vi toàn quyền của người kế thừa tố tụng (bao gồm quyền kháng cáo), xử lý trường hợp đương sự chết không có di sản và cơ chế chỉ định người đại diện trong các vụ án tranh chấp phức tạp.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

1. Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Kiểm sát viên: Nắm vững nguyên tắc xác định đúng tư cách đương sự ngay từ giai đoạn thụ lý; tránh lỗi nghiệp vụ bỏ sót đương sự hoặc xác định sai người đại diện dẫn đến án bị hủy, sửa.
2. Luật sư và Trợ giúp viên pháp lý: Xây dựng chiến lược tranh tụng hiệu quả; phân biệt chính xác giữa kiện đòi tài sản (vật quyền) và kiện bồi thường/thực hiện hợp đồng (trái quyền) để xác định đúng người bị kiện và thu thập chứng cứ hợp pháp.
3. Chấp hành viên và Cơ quan Thi hành án Dân sự: Vận dụng chính xác thẩm quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu đối với các tài sản bị tẩu tán.
4. Cơ quan Lập pháp và Nghiên cứu học thuật: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các đề tài nghiên cứu cấp Bộ/Nhà nước và phục vụ công tác giảng dạy chuyên sâu tại các cơ sở đào tạo luật.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp) (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của kỷ yếu hội thảo này là gì?

Khẳng định tư cách đương sự trong tố tụng phải bắt nguồn trực tiếp từ bản chất quan hệ pháp luật nội dung (tố quyền đối nhân hay đối vật), đồng thời chỉ ra sự cần thiết phải trao toàn quyền tố tụng cho người kế thừa quyền và nghĩa vụ khi đương sự qua đời.

2. Sự khác biệt giữa người đại diện theo pháp luật và người kế thừa tố tụng là gì?

Người đại diện nhân danh đương sự đang còn sống nhưng bị hạn chế năng lực hành vi; trong khi người kế thừa tố tụng tham gia tố tụng khi đương sự đã chết/chấm dứt tồn tại nhằm bảo vệ chính quyền lợi di sản của họ hoặc tiếp nối quyền lợi hợp pháp có thể chuyển giao.

3. Nghiên cứu giải quyết vướng mắc gì khi bị đơn qua đời trong quá trình tố tụng?

Báo cáo làm rõ: Nếu nghĩa vụ mang tính nhân thân không thể chuyển giao (như cấp dưỡng) hoặc bị đơn không để lại bất kỳ di sản nào, Tòa án phải đình chỉ giải quyết vụ án thay vì ép buộc người thân thích của họ tham gia với tư cách bị đơn.

4. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) cho các lĩnh vực khác không?

Hoàn toàn có thể. Lý thuyết về phân định tố quyền và đại diện bảo vệ lợi ích công có thể mở rộng ứng dụng hiệu quả sang Tố tụng Hành chính, Trọng tài thương mại và Tố tụng Phá sản.

5. Đâu là bước đi tiếp theo (next steps) trong hướng nghiên cứu này?

Xây dựng dự thảo Đề án sửa đổi BLTTDS năm 2015, tập trung vào chế định khởi kiện tập thể (Class Action) và cơ chế xác thực chứng cứ điện tử trong kỷ nguyên số.

---

Kết luận (150 từ)

Kỷ yếu hội thảo khoa học "Chủ thể trong tố tụng dân sự - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn" của Trường Đại học Luật Hà Nội là một công trình học thuật có giá trị lý luận và ứng dụng thực tiễn vượt trội. Bằng việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa luật học so sánh quốc tế và phân tích thực tiễn tư pháp nước nhà, báo cáo đã giải mã thấu đáo những xung đột phức tạp xung quanh địa vị pháp lý của đương sự, Tòa án, người đại diện và người kế thừa tố tụng.

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung hoàn thiện khung pháp lý về tố tụng tập thể và quyền tiếp cận công lý của các nhóm yếu thế trong bối cảnh tòa án điện tử. Các chuyên gia pháp lý, thẩm phán và luật sư quan tâm đến chế định tố tụng dân sự được khuyến khích tham khảo sâu tài liệu này để hoàn thiện kỹ năng và đóng góp cho tiến trình cải cách tư pháp Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

__ BHỘTƯPHÁP —”: TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI CHU THẺ TRONG TÓ TUNG DÂN SỰ - MỘT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN Ha Nội - 27/10/2020 MỤC LUC HỘI THẢO KHOA HỌC CAP KHOA. “Chic thể trong tổ tung dan sự- Một số van đề lý hận và thực tn” HANG ngày 15 tháng 10năm 2020 Tenbie to Tee Trang POSTS BaTH Raa | — L1 Vai to cũa Tòa án và đương sợ tong tổ tng din | (BG môn Tổ tg dn st) — „ CS. Nguyễn An Na (ge viên tư pháp) haa Hũi lộn vũi rực xác Gn Reich aon | POSCTS. Thin Ak Tuan] 11-30 snrvi người di diện cia đương sự (Bộ môn L tng dân sọ) - —[PGSTS.NguinTHTha | —3T-4f Sự am gia cia 18 chức theo quy dinh cia BLTTDS năm 2015 ie (Bộ môn tng din sọ) Súng TồtsivinG ig in dangim pap we tha yea ve sợi, +VĐHASE A nga z1 : Ề (Bộ môn tụng dân sự) ink của BLTTDS nim 2015 Th.PhnThmhDm | :Ø Người đụ iện theo pháp ut hong l tug dân sr | (B9 môn tô tang din sw)- theo BLTTDS nim 2015 NCS.Bii Thị Hà (oe viên tr tháp) Guy Gah của BLTTDS nữn 2015 vì người| TAS.

Ding Quang Huy | 66-74 xi điện theo by quyển của đương sự (Bộ môn tng din sơ) Tin in quy ảnh cũzBLTTDS Việt Nan năm. Trên Phương Thảo 2015 về người bão về quyền và loi ich hợp pháp, (Bộ môn tổ tụng dân sự) của đương sư 'VAI TRÒ CỦA TÒA ÁN VÀ DUONG SỰ TRONG T6 TUNG DÂN SỰ PGS TS Bia Thị Huyễn - NCS Negrin Án Na Khoa pháp hit din ie 1. Khái quit về vai tré cia tia an và đương sự trong các mô hình tố ting danse Tham gia vào qué tình TTDS có nhiều chỗ thể với các mục ich, vai trở khác nhu nh Tòa én, viên kiểm nát người tham gia tổ tong có nguyên đơn bị đơn, người có quyền lợi ngiĩa vụ liên quan, người bảo vé quyén và lo ich hợp pháp của đương say. Tay nhiên, ty theo mô hành tổ tụng má mốt chủ thé có vai ro khác nhu đổi với cq tình gai quyết vụ việc dân my Trong số các chỗ thể them gia vào qué trình TDS thi toe án và các bân đương sự có va ro qua trọng, then chốt.

Đi với những nước theo môhình tổ ting tranh tụng để cao vai trò cũa các bên đương sự thi host đông trước phiên tòa (pretrial) hay chun bi các chúng cũ tải liêu, căn cứ pháp tý để bảo vệ quyền và loi ích hợp pháp cd đương sự chủ yêu thuộc về các đương at và luất sơ côn ho, luật sơ đông vai trò chủ đồng din dit quá hình tổ tạng Luật arla người xéc định các vẫn dé pháp lý cần giã: quyết của vụ án và những vin đi cin chứng mình, true ếp thu thập chúng cử thông qua các tiện pháp tổ tạng như lay lôi khá của người làn chúng yêu cầu đố phương cũng cấp các tả liêu chứng cứ tài liệu mà họ đang nắn giữ. Luật archi déng nép các vấn bản yêu cầu thêm phán giất quyết các vẫn để tổ tng trong vụ án như yêu cầu din chỉ giải quyét vụ án yêu cầu los trừ các ching cứ không the mãn các điều kién luật dink yêu cầu thêm phán ra phin quyết về nổi đang vụ án ma không cin mỡ phiên tòa sơ thầm. ` Quá tình tha thập chúng cử do luật sơ ci các bin tiễn hành, chủ yêu bằng việc yêu cầu các đương ate hoặc bên thở ba cũng cấp thông tn, và về nguyên tắc, bên nhận được yêu sầu cö nghĩa vụ cùng cấp diy đồ thông tín được yêu cầu, nêu không thực hiện sf phi chu chỗ tài của tòa án Thâm phán không lay lời kh của đương sự người lâm chứng công như không tiên hành các biện pháp thụ thập chúng cứ, tuy nhiễn, thẩm phán có quyền kiểm soát và han chế phạm wi yêu cầu cũng cấp thông tin nêu nữ yêu cầu gây phiên phúc, khổ khăn, tốn kém một cách quá ding cho bin được yêu cầu, hoặc néu thông tin thuộc pham vi bi mất được miễn cũng cấp theo quy định của pháp luật ? Đặc điễn đế nhận thấy trong hệ thống xét xử của Anh là vai trò thụ động của phản; việc tiên. thành các thủ tục tổ tụng về nguyên tắc là trách nhiệm của chính các bài ngiĩa là luật ' TS NggyỄn Bế Thảo, Đạihọc Quốc ga Hi Nội, Khoa Toật, TỔ ng din seo sah với việc hoàn tin nhám Init ed ứng din sự Việt Me dip ứng yên cầu hip quốc tổ hôn may ~Bé tà nghun con hoi hac cip thoa, AM sô KL 1702 3 TS.

Nguy Bí Thio,Daihac Quốc ga Hà Init ed từng din sự Việt Nn dp ing yên cầu hộinhập chốc tí hôn may - Đ tà nghuễn cou hon học cp thoa, "Mã số KL-17 02,2 Nội túng 112018,8 3 i say côn họ. Vi trỏ chính của các thẫm phán trong khi xét ita bảo dim sự tuân thi các thủ tục tổ hạng, mắc dù đổi ki thim phán có thể có vai rò tích cục hơn và điều này “hoàn toàn phụ thuộc vào tinh cách và khí chất của tùng thẩm phan? Trong TTDS của Mỹ, thim phán không phẩi là người xée định các nh tiét của vụ án, thim phán givai tro bị động như một trong tài và hướng din ép dạng pháp lạt cho bé thân đoạn Thân phán hiw như không đưa ra quyét dinh nào về tổ tụng cũng nh vé nói dụng và áa mãkhông dua trên yêu câu, chúng cứ lập luận của các bên đương sự Đổi với mô hình tổ tạng thim vấn, thim phản đồng vai rõ chủ đồng trong việc xác dinh sự thit cia vụ vie din ng thẫm phán có quyền thẫm tra nhân chứng tự mình tiến hành các biện pháp the thập chúng cứ chỉ dinh người giám din Thêm phn vừa có vdi tro xác định các tình tất ranh cũ trong vụ én (fac) và xác định loật áp dụng để giã quyết ranh chấp (lew). Trước lửi mỡ phiên tòa, tắt c các tinh tit, chứng cứ tí liệu đều được thim phán thu thập va phin ánh trong hồ sơ vụ việc" Thim phán có vai trò chỗ động trong vide thu thập chứng cứ, đặc tiệt là lấy lời khe của đương sự người lim chứng sue đô luật sư đặt cầu hồi cho người làm ching hơn nhiễu so với trong tổ tụng ranh ting, Ching hen, trong TTDS của Dic, thấm phán chiu trích nhiện chính trong việc ths thập chúng cũ thim phán được phân cổng gi: quyét vụ việc sẽ nghiên cứu đơn khởi kiên, văn bản trả lời của bị don va các tai liệu kém theo. Tất cả các tả liêu tiếp theo do luật sơ của các bên nộp cing nữ các chứng cử su đó thủ thập được đều được ĐỖ sung vào hỖ sơ vụ én, và luật sư của các bên luôn cổ quyén xem xát kiểm tra.

Tay vào tùng vụ việc din mx thẫm phán có thé giải quyt ranh chấp, yêu cầu rau khi trao đổi với luật nơ và các đương mr và để xuất phương án hôn thuận din xắp ranh chip, hoặc nấu vụ việc vẫn còn nhiều diém tranh efi và cân lấy lời khai ca nhân chứng thấm phán sẽ xác ảnh tình tơ lấy lới khai nhân chúng Sau Lôi thẩm phn thim vấn tất cả các nhân chứng luật ar cia mỗi bên có thể đặt thôm câu hồi nhưng luật sơ không phã là người hỏi chính Hoặc, chẳng hạn như Trung Quốc, "hướng ấp cận của Trung Qua có vi hiệu quả và công bing nhung gánh năng dat lên vai các thấm phán trong việc tha thập chúng cử là qué lon và điều này de dọa nh trung lập và cổng tâm của thim phán ĐỂ tránh nguy cơ này, Tring Quấc nên ting ` MEebaglBogâm, Luật So tah nghời ics PGS TS Lê Hồng Hạnh, Ms. Dương Thị Hiến, Khover Nertrde ra Tay,96 STS. Nguyễt Bid Thảo, Đạihọc Quốc ga Hi Nột, Kho Luit, Tổng din so sak vi vic hodn din pip Init tng ins Vit Nam dip ứng yêu chu hộinhập uộc tỉ hn ay ~ Đi tảinghuễ cin khot học cập Vhoa, (Mi sẽ RL 1703, Eà Nội tang 112015, 31 ˆ Nguồn Bh Tảo, ạthọc uc ga Ha Nội, Khos Lait, Tổ ng dn ars ính wi vie hoàn hin hấp bật tổ ứng dn sr Vt Mam đẹp img yêu cần hộinhập uốc tên nay ~ Đi tìnghn cin ho học cập ioe sẻ KẾ 1102, Ha Nội từng 112018 “Tổng in sự so sinh với ic hoà thôn nhập Init tng tổn sự Vit Nn dip ứng yin lund quốc tỉ hn may ~ Đi tảinghuễn cin hon học cập Vhoa, cường khả năng cho các đương sự tìm hiểu và tấp cân chúng cử” Mic dù các Đô luật TTDS hiện dei ở các nước châu Âu lục địa đều gỉ nhân nguyên tắc quyền tự định đoạt của các đương sơ, nhưng quyền tự định dost 8o bi hạn chế bối quyên lục cũa thẩm phản trong việc giảm sát kiểm soát quê tình the thập chúng cứ Theo các điều 8, 13, 442 của BLTTDS Pháp thi Thim phán có quyên giã thich về tinh tiết mà thẩm phán thấy cén thiết cho vite giãi quyết tranh chấp, co quyền yêu cầu các bên đương nr cung cấp những, văn bin giải thích pháp luật cân thiết để giải quyết vụ tranh chấp, chủ tosh phiên tòa và các thim phán có thé yêu cầu các bên đương sơ giải thích những điểm cần thidt vé pháp lý hoặc vé sự việc nên xét thấy cần thiết, hoặc yêu cầu nói rõ thêm những điểm còn chua rõ. Như vây, do thẩm phần trong tổ tung thim vẫn đồng vai trở chủ động, nên vai trd của đương sự và các luật sơ bi hạn, chế hơn rất nhiễu so với đương a và các luật sư trong mô hình tổ tung tranh tung Có thể thấy, mỗi mô hình tổ tung đều có những ưu điểm và hạn chế riêng Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, ưu diém của tổ tụng thim vin là thời gian giã quyét vụ án nhanh hơn, tốn kém ít hơn, chi phi ít hơn, kết quả giải quyết vụ án it bị phụ thuộc vào khã năng tai chỉnh của các bên do thim phán dim nhân vai trò chủ đồng tích cực trong việc thu thập chứng cũ, lập hỗ sơ vụ việc, sự that khách quan cia vụ việc được làm sáng tổ thông qua host đông nghiên cửu, đánh giá chúng cử của thẳm phán Song, hen chế cũa mô hình tổ hạng này công xuất phát từ chính việc chủ động thu thập chứng cử eda thẩm phán, bãi có thể din dén sơ lam quyền, không vô ta, khách quan oie thẩm phán trong việc giải qhyẾt vụ việc din mr.