Luận văn thạc sĩ về mối quan hệ giữa lãi suất và lạm phát tại Việt Nam - Trường Đại học Kinh tế ...

Nghiên cứu mối quan hệ giữa lãi suất cơ bản và lạm phát tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về chính sách tài chính và kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Tuyền
• Người hướng dẫn: TS. Lại Tiến Đĩnh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Kiểm Định Mối Quan Hệ Lãi Suất Cơ Bản Và Lạm Phát Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LÃI SUẤT VÀ LẠM PHÁT
• 1.1. Khái niệm và cơ chế hình thành lãi suất
• 1.1.1. Khái niệm về lãi suất
• 1.1.2. Cơ chế hình thành lãi suất
• 1.1.2.1. Những nhân tố thuộc về thị trường
• 1.1.2.2. Những nhân tố thuộc chính sách tiền tệ
• 1.2. Các yếu tố tác động đến lãi suất
• 1.2.1. Mức cung cầu tiền tệ
• 1.3. Lãi suất với quá trình huy động vốn
• 1.4. Lãi suất với quá trình phân bổ nguồn lực
• 1.5. Lãi suất đối với hệ thống NHTM
• 1.6. Lạm phát và tác động của lạm phát đến nền kinh tế
• 1.6.1. Khái niệm và bản chất lạm phát
• 1.6.2. Các loại lạm phát
• 1.6.2.1. Lạm phát do cầu kéo
• 1.6.2.2. Lạm phát do chi phí đẩy
• 1.6.2.3. Lạm phát do cơ cấu
• 1.6.2.4. Lạm phát do xuất khẩu
• 1.6.2.5. Lạm phát do nhập khẩu
• 1.6.2.6. Lạm phát tiền tệ
• 1.6.3. Tác động của lạm phát đến nền kinh tế
• 1.6.3.1. Tác động phân phối lại thu nhập và của cải
• 1.6.3.2. Tác động đến phát triển kinh tế và việc làm
• 1.7. Các bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa lạm phát và lãi suất
• 1.7.1. Hiệu ứng Fisher
• 1.7.2. Một số nghiên cứu thực tiễn trong nước và ngoài nước
• 1.7.2.1. Một số nghiên cứu ở các nước phát triển
• 1.7.2.2. Một số nghiên cứu ở các nước đang phát triển
• 1.7.2.3. Một số nghiên cứu trong nước
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: KIỂM ĐỊNH MỐI QUAN HỆ GIỮA LÃI SUẤT CƠ BẢN VÀ LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 2004-2012
• 2.1. Thực trạng về lãi suất và lạm phát Việt Nam trong giai đoạn 2004-2012
• 2.1.1. Bức tranh chung về lạm phát tại Việt Nam trong giai đoạn này
• 2.1.2. Diễn biến về lãi suất tại Việt Nam trong giai đoạn này
• 2.2. Mô hình kiểm định VAR và kết quả kiểm định
• 2.2.1. Giả thuyết mô hình
• 2.2.2. Dữ liệu và phần mềm sử dụng để kiểm định
• 2.2.3. Mô hình và kết quả kiểm định
• 2.2.3.1. Mô hình kiểm định VAR và kiểm định nhân quả Granger
• 2.2.3.2. Kết quả kiểm định
• 2.2.3.2.1. Kiểm tra tính dừng
• 2.2.3.2.2. Kiểm định Granger về quan hệ nhân quả giữa lãi suất và lạm phát
• 2.2.3.2.3. Kiểm định để tìm độ trễ tối ưu
• 2.2.3.2.4. Ước lượng VAR ở độ trễ tối ưu
• 2.2.3.2.5. Kiểm định lại nhân quả Granger trong mô hình VAR ở độ trễ tối ưu
• 2.3. Hàm phản ứng (cú sốc thị trường)
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ LẠM PHÁT VÀ LÃI SUẤT TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Một số giải pháp kiềm chế lạm phát trong thời gian tới
• 3.1.1. Giải pháp về chính sách tài khóa
• 3.1.2. Giải pháp về chính sách tiền tệ và công tác quản lý của NHNN
• 3.1.3. Giải pháp về chính sách kiềm chế giá cả
• 3.1.4. Giải pháp về chính sách thu nhập
• 3.1.5. Một số giải pháp đề xuất thêm
• 3.2. Một số giải pháp định hướng điều hành lãi suất trong thời gian tới
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về mối quan hệ lãi suất và lạm phát tại Việt Nam

Mối quan hệ giữa lãi suất và lạm phát là một trong những vấn đề quan trọng trong kinh tế học, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế Việt Nam hiện nay. Việc hiểu rõ mối quan hệ này không chỉ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định đúng đắn mà còn giúp các doanh nghiệp và cá nhân có cái nhìn tổng quan về tình hình kinh tế. Trong phần này, sẽ trình bày khái niệm và cơ chế hình thành lãi suất, cũng như tác động của lạm phát đến nền kinh tế.

1.1. Khái niệm về lãi suất và lạm phát

Lãi suất được định nghĩa là chi phí mà người đi vay phải trả cho người cho vay để sử dụng vốn trong một khoảng thời gian nhất định. Trong khi đó, lạm phát là sự gia tăng liên tục của mức giá hàng hóa và dịch vụ trong nền kinh tế. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này thường được nghiên cứu thông qua các mô hình kinh tế lượng.

1.2. Cơ chế hình thành lãi suất tại Việt Nam

Lãi suất tại Việt Nam hình thành từ nhiều yếu tố, bao gồm cung cầu tiền tệ, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác. Sự biến động của lãi suất có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và tiêu dùng của các cá nhân và doanh nghiệp.

II. Vấn đề lạm phát và thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam

Lạm phát tại Việt Nam trong những năm qua đã có những diễn biến phức tạp, gây ra nhiều thách thức cho nền kinh tế. Việc kiểm soát lạm phát không chỉ là nhiệm vụ của Ngân hàng Nhà nước mà còn là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị. Trong phần này, sẽ phân tích các nguyên nhân và tác động của lạm phát đến nền kinh tế.

2.1. Nguyên nhân gây ra lạm phát tại Việt Nam

Lạm phát tại Việt Nam chủ yếu do các yếu tố như cầu kéo, chi phí đẩy và lạm phát do cơ cấu. Các chính sách tài khóa và tiền tệ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát lạm phát.

2.2. Tác động của lạm phát đến nền kinh tế

Lạm phát có thể dẫn đến sự phân phối lại thu nhập và của cải, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và tiêu dùng. Nó cũng có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng và gây ra bất ổn trong nền kinh tế.

III. Phương pháp kiểm định mối quan hệ lãi suất và lạm phát

Để kiểm định mối quan hệ giữa lãi suất và lạm phát, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các mô hình kinh tế lượng như mô hình VAR (Vector Autoregression). Phương pháp này cho phép phân tích mối quan hệ nhân quả giữa hai biến số trong một khoảng thời gian nhất định.

3.1. Mô hình VAR và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình VAR là một công cụ mạnh mẽ trong việc phân tích mối quan hệ giữa các biến số kinh tế. Nó cho phép kiểm tra tính dừng và quan hệ nhân quả giữa lãi suất và lạm phát.

3.2. Kết quả kiểm định mối quan hệ lãi suất và lạm phát

Kết quả từ mô hình VAR cho thấy có sự tương tác giữa lãi suất và lạm phát, với lãi suất có tác động đến lạm phát trong ngắn hạn và ngược lại.

IV. Giải pháp kiềm chế lạm phát và điều hành lãi suất tại Việt Nam

Để kiểm soát lạm phát và điều hành lãi suất hiệu quả, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính sách tài khóa đến chính sách tiền tệ. Các giải pháp này không chỉ giúp ổn định giá cả mà còn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

4.1. Chính sách tiền tệ và lãi suất

Chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với tình hình kinh tế. Việc sử dụng các công cụ như lãi suất tái chiết khấu và dự trữ bắt buộc có thể giúp kiểm soát lạm phát hiệu quả.

4.2. Chính sách tài khóa và kiểm soát giá cả

Chính sách tài khóa cần tập trung vào việc kiểm soát chi tiêu công và tăng cường quản lý giá cả để giảm áp lực lạm phát. Các biện pháp này sẽ giúp ổn định nền kinh tế và tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của lãi suất và lạm phát tại Việt Nam

Mối quan hệ giữa lãi suất và lạm phát tại Việt Nam sẽ tiếp tục là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định đúng đắn nhằm ổn định nền kinh tế.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có sự tương tác giữa lãi suất và lạm phát, với lãi suất có tác động đến lạm phát trong ngắn hạn. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc điều hành lãi suất trong việc kiểm soát lạm phát.

5.2. Triển vọng tương lai

Trong tương lai, việc điều hành lãi suất và kiểm soát lạm phát sẽ cần được thực hiện một cách linh hoạt và hiệu quả hơn, nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững cho nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2004-2012, nền kinh tế Việt Nam chứng kiến nhiều biến động đáng kể về lãi suất cơ bản và lạm phát. Tỷ lệ lạm phát từng đạt mức cao kỷ lục như 28,24% vào tháng 8/2008, trong khi tốc độ tăng trưởng GDP dao động quanh mức 6-8%. Lạm phát cao và biến động mạnh đã ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định đầu tư, tiêu dùng và chính sách tiền tệ của quốc gia. Mối quan hệ giữa lãi suất cơ bản và lạm phát trở thành vấn đề trọng tâm được các nhà hoạch định chính sách và các nhà nghiên cứu kinh tế quan tâm nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa lãi suất cơ bản và lạm phát tại Việt Nam trong giai đoạn 2004-2012, từ đó đánh giá hiệu quả chính sách lãi suất và đề xuất các giải pháp kiềm chế lạm phát. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong giai đoạn này, với trọng tâm là các biến số lãi suất cơ bản và chỉ số giá tiêu dùng (CPI).

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc điều chỉnh chính sách tiền tệ, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và bảo vệ lợi ích của các chủ thể kinh tế. Nghiên cứu cũng giúp làm rõ mức độ tác động của lãi suất đến lạm phát, từ đó hỗ trợ các quyết định điều hành chính sách phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết kinh tế trọng yếu:

1. Hiệu ứng Fisher: Được Irving Fisher đề xuất, mô hình này mô tả mối quan hệ giữa lãi suất danh nghĩa ($i$), lãi suất thực ($r$) và lạm phát kỳ vọng ($\pi^e$) theo công thức: [ i = r + \pi^e ] Hiệu ứng Fisher giả định rằng trong dài hạn, lãi suất danh nghĩa sẽ điều chỉnh tương ứng với tỷ lệ lạm phát kỳ vọng theo tỷ lệ 1:1 để duy trì lãi suất thực dương.

2. Mô hình VAR (Vector Autoregression): Mô hình kinh tế lượng này được sử dụng để phân tích mối quan hệ động giữa các biến kinh tế vĩ mô như lãi suất và lạm phát, cho phép kiểm định nhân quả Granger và đánh giá tác động của cú sốc thị trường (hàm phản ứng).

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: lãi suất cơ bản, lạm phát (đo bằng chỉ số CPI), cung cầu tiền tệ, chính sách tiền tệ và tài khóa, cũng như các loại lạm phát (cầu kéo, chi phí đẩy, tiền tệ).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là số liệu kinh tế vĩ mô của Việt Nam từ năm 2004 đến 2012, bao gồm lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) từ Tổng cục Thống kê. Dữ liệu được thu thập theo chuỗi thời gian hàng tháng và hàng quý.

Phương pháp phân tích chính là mô hình VAR kết hợp kiểm định nhân quả Granger nhằm xác định chiều hướng và mức độ tác động giữa lãi suất và lạm phát. Trước khi phân tích, các chuỗi dữ liệu được kiểm định tính dừng bằng các phương pháp ADF và PP để đảm bảo tính ổn định. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm khoảng 96 quan sát theo tháng trong giai đoạn 2004-2012.

Timeline nghiên cứu bao gồm: thu thập dữ liệu, kiểm định tính dừng, xây dựng mô hình VAR, kiểm định nhân quả Granger, phân tích hàm phản ứng và cuối cùng là đề xuất chính sách dựa trên kết quả phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ nhân quả giữa lãi suất và lạm phát: Kết quả kiểm định Granger cho thấy lạm phát có tác động nhân quả đến lãi suất cơ bản, trong khi chiều ngược lại không được xác nhận. Cụ thể, khi tỷ lệ lạm phát dự kiến tăng 1%, lãi suất danh nghĩa tăng tương ứng gần 1%, phù hợp với hiệu ứng Fisher nhưng chỉ tồn tại trong một số giai đoạn nhất định.

2. Diễn biến lạm phát và lãi suất tại Việt Nam: Lạm phát trong giai đoạn 2004-2012 có xu hướng tăng cao, đặc biệt năm 2008 đạt đỉnh 28,24%, trong khi lãi suất cơ bản cũng có sự biến động tương ứng, với lãi suất huy động VND kỳ hạn 12 tháng dao động từ 8% đến 14%. Tỷ lệ lạm phát trung bình giai đoạn này khoảng 10-12% mỗi năm, cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Trung Quốc (6,5%) hay Thái Lan (3,2%).

3. Ảnh hưởng của chính sách tiền tệ: Việc điều chỉnh lãi suất cơ bản được Ngân hàng Nhà nước sử dụng như một công cụ để kiềm chế lạm phát, tuy nhiên hiệu quả còn hạn chế do các yếu tố cầu kéo và chi phí đẩy tác động mạnh. Ví dụ, trong năm 2007-2008, dù lãi suất tăng nhưng lạm phát vẫn tăng cao do giá nguyên liệu thế giới và cầu nội địa tăng mạnh.

4. Hàm phản ứng của lãi suất với cú sốc lạm phát: Phân tích hàm phản ứng cho thấy lãi suất có xu hướng tăng sau khi chịu tác động của cú sốc lạm phát, nhưng mức độ phản ứng không đồng đều và có độ trễ nhất định, phản ánh sự chậm trễ trong chính sách tiền tệ và các yếu tố thị trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân mối quan hệ nhân quả một chiều từ lạm phát đến lãi suất có thể do lãi suất danh nghĩa được điều chỉnh nhằm bù đắp tác động của lạm phát để duy trì lãi suất thực dương, phù hợp với lý thuyết hiệu ứng Fisher. Tuy nhiên, sự không tồn tại nhân quả ngược lại cho thấy lãi suất cơ bản chưa đủ mạnh để kiểm soát hoàn toàn lạm phát trong ngắn hạn, do các yếu tố cầu kéo (như tăng trưởng tín dụng cao, đầu tư công lớn) và chi phí đẩy (giá nguyên liệu nhập khẩu tăng) chi phối.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tại các nước đang phát triển, nơi hiệu ứng Fisher tồn tại nhưng không hoàn hảo và có sự biến động theo chu kỳ kinh tế. Việc lãi suất phản ứng chậm với lạm phát cũng phản ánh đặc thù của thị trường tài chính Việt Nam còn chưa hoàn thiện và sự ảnh hưởng của các chính sách vĩ mô khác như chính sách tài khóa và tỷ giá.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến CPI và lãi suất huy động theo thời gian, bảng kết quả kiểm định nhân quả Granger và biểu đồ hàm phản ứng để minh họa mức độ và thời gian phản ứng của lãi suất với biến động lạm phát.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vai trò chính sách tiền tệ chủ động: Ngân hàng Nhà nước cần điều chỉnh lãi suất cơ bản linh hoạt hơn, phản ứng nhanh với biến động lạm phát, nhằm duy trì lãi suất thực dương ổn định và kiểm soát kỳ vọng lạm phát. Mục tiêu là giữ lạm phát dưới 5% trong trung hạn, thực hiện trong vòng 1-2 năm.

2. Kiểm soát tăng trưởng tín dụng hiệu quả: Hạn chế tín dụng vào các lĩnh vực đầu cơ như bất động sản và chứng khoán, ưu tiên tín dụng cho sản xuất kinh doanh thực chất. Chủ thể thực hiện là Ngân hàng Nhà nước phối hợp với các ngân hàng thương mại, áp dụng trong 1-3 năm tới.

3. Cải thiện hiệu quả đầu tư công và quản lý chi tiêu ngân sách: Giảm bội chi ngân sách, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công để tránh tạo áp lực lên cung tiền và lạm phát. Chính phủ và Bộ Tài chính là chủ thể thực hiện, với kế hoạch dài hạn 3-5 năm.

4. Đẩy mạnh minh bạch và phát triển thị trường tài chính: Tăng cường công bố thông tin, hoàn thiện cơ chế thị trường để lãi suất phản ánh đúng rủi ro và kỳ vọng lạm phát, giúp chính sách tiền tệ hiệu quả hơn. Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính phối hợp thực hiện trong 2-4 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và tài khóa: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách lãi suất và kiểm soát lạm phát hiệu quả, hỗ trợ xây dựng các chiến lược kinh tế vĩ mô phù hợp.

2. Các nhà kinh tế học và nghiên cứu viên kinh tế: Luận văn cung cấp phân tích sâu về mối quan hệ giữa lãi suất và lạm phát tại Việt Nam, bổ sung vào kho tàng nghiên cứu kinh tế vĩ mô trong nước.

3. Ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính: Hiểu rõ hơn về tác động của lãi suất và lạm phát đến hoạt động huy động và cho vay, từ đó điều chỉnh chiến lược kinh doanh phù hợp với biến động thị trường.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Nắm bắt xu hướng lãi suất và lạm phát giúp đưa ra quyết định đầu tư, vay vốn và quản lý rủi ro tài chính hiệu quả hơn trong bối cảnh kinh tế biến động.

Câu hỏi thường gặp

1. Lãi suất cơ bản là gì và tại sao nó quan trọng?
   Lãi suất cơ bản là mức lãi suất do Ngân hàng Nhà nước quy định làm chuẩn cho các ngân hàng thương mại. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vay vốn và tiết kiệm, từ đó tác động đến đầu tư, tiêu dùng và lạm phát.

2. Lạm phát ảnh hưởng thế nào đến lãi suất?
   Lạm phát làm giảm giá trị thực của tiền, do đó lãi suất danh nghĩa thường tăng để bù đắp mất giá này, duy trì lãi suất thực dương cho người cho vay, theo hiệu ứng Fisher.

3. Mối quan hệ nhân quả giữa lãi suất và lạm phát tại Việt Nam như thế nào?
   Nghiên cứu cho thấy lạm phát có tác động nhân quả đến lãi suất, tức lãi suất điều chỉnh theo biến động lạm phát, nhưng lãi suất chưa đủ mạnh để kiểm soát lạm phát trong ngắn hạn.

4. Chính sách tiền tệ có thể kiểm soát lạm phát hiệu quả không?
   Chính sách tiền tệ có thể kiểm soát lạm phát nếu được điều hành linh hoạt và phối hợp với các chính sách tài khóa, kiểm soát tín dụng và phát triển thị trường tài chính minh bạch.

5. Tại sao lạm phát ở Việt Nam cao hơn các nước trong khu vực?
   Nguyên nhân bao gồm tăng trưởng tín dụng nhanh, hiệu quả đầu tư thấp, chi phí đầu vào tăng do nhập khẩu và biến động tỷ giá, cùng với các yếu tố cầu kéo và chi phí đẩy trong nền kinh tế.

Kết luận

• Lãi suất cơ bản và lạm phát tại Việt Nam trong giai đoạn 2004-2012 có mối quan hệ nhân quả một chiều, lạm phát tác động đến lãi suất.
• Hiệu ứng Fisher được xác nhận nhưng không hoàn hảo, lãi suất danh nghĩa điều chỉnh theo lạm phát kỳ vọng với tỷ lệ gần 1:1 trong dài hạn.
• Lạm phát cao và biến động mạnh chủ yếu do các yếu tố cầu kéo, chi phí đẩy và chính sách tiền tệ chưa đủ mạnh để kiểm soát.
• Chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh linh hoạt, phối hợp với chính sách tài khóa và kiểm soát tín dụng để ổn định kinh tế vĩ mô.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm kiềm chế lạm phát và ổn định lãi suất, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong thời gian tới.

Next steps: Tiếp tục cập nhật dữ liệu mới, mở rộng phạm vi nghiên cứu đến các biến số kinh tế khác và đánh giá tác động của các chính sách mới được triển khai.

Call to action: Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu kinh tế nên áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chiến lược điều hành phù hợp, đồng thời tăng cường giám sát và phân tích diễn biến kinh tế vĩ mô liên tục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ THANH TUYỀN KIỂM ĐỊNH MỐI QUAN HỆ LÃI SUẤT CƠ BẢN VÀ LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ THANH TUYỀN KIỂM ĐỊNH MỐI QUAN HỆ LÃI SUẤT CƠ BẢN VÀ LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – Ngân hàng Mã số: 60.12 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LẠI TIẾN DĨNH TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2012 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LÃI SUẤT VÀ LẠM PHÁT 1.1 Khái niệm và cơ chế hình thành lãi suất.1 Khái niệm về lãi suất .2 Cơ chế hình thành lãi suất .1 Những nhân tố thuộc về thị trường .2 Những nhân tố thuộc chính sách tiền tệ .3 Các yếu tố tác động đến lãi suất .1 Mức cung cầu tiền tệ .3 Sự ổn định của nền kinh tế .4 Các chính sách vĩ mô của Nhà nước .4 Vai trò của laĩ suấ t đố i với nề n kinh tế………………………………………….1 Lãi suất với quá trình huy động vốn…………………………………….2 Lãi suất với quá trình đầu tư…………………………………………….3 Lãi suất với tiêu dung và tiết kiệm………………………………………12 1.4 Lãi suất với quá trình phân bổ nguồn lực……………………………….5 Lãi suất đối với hệ thống NHTM……………………………………….13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Lạm phát và tác động của lạm phát đến nền kinh tế .1 Khái niệm và bản chất lạm phát .2 Các loa ̣i lạm phát .1 Lạm phát do cầu kéo .2 Lạm phát do chi phí đẩy.3 Lạm phát do cơ cấu .4 Lạm phát do xuất khẩu .5 Lạm phát do nhập khẩu .6 Lạm phát tiền tệ .3 Tác động của lạm phát đến nền kinh tế…………………………………………16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. 1 Tác động phân phối lại thu nhập và của cải………………………………. 2 Tác động đến phát triển kinh tế và việc làm……………………………….3 Các bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa lạm phát và lãi suất . 1 Hiệu ứng Fisher . 2 Một số nghiên cứu thực tiễn trong nước và ngoài nước .1 Một số nghiên cứu ở các nước phát triển .2 Một số nghiên cứu ở các nước đang phát triển .3 Một số nghiên cứu trong nước . 26 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 .29 CHƢƠNG 2: KIỂM ĐỊNH MỐI QUAN HỆ GIỮA LÃI SUẤT CƠ BẢNVÀ LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 2004-2012 2.1 Thực trạng về lãi suất và lạm phát Việt Nam trong giai đoạn 2004-2012 .1 Bức tranh chung về lạm phát tại Việt Nam trong giai đoạn này .2 Diễn biến về lãi suất tại Việt Nam trong giai đoạn này .2 Mô hình kiểm định VAR và kết quả kiểm định .1 Giả thuyết mô hình .2 Dữ liệu và phần mềm sử dụng để kiểm định .3 Mô hình và kết quả kiểm định .1 Mô hình kiểm định VAR và kiểm định nhân quả Granger .2 Kết quả kiểm định . Kiểm tra tính dừng . Kiểm định Granger về quan hệ nhân quả giữa lãi suất và lạm phát . Kiểm định để tìm độ trễ tối ưu . Ước lượng VAR ở độ trễ tối ưu . Kiểm định lại nhân quả Granger trong mô hình VAR ở độ trễ tối ưu. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Hàm phản ứng (cú sốc thị trường) . 67 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 . 69 CHƢƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ LẠM PHÁT VÀ LÃI SUẤT TẠI VIỆT NAM 3.1 Một số giải pháp kiềm chế lạm phát trong thời gian tới .1 Giải pháp về chính sách tài khóa .2 Giải pháp về chính sách tiền tệ và công tác quản lý của NHNN .3 Giải pháp về chính sách kiềm chế giá cả .4 Giải pháp về chính sách thu nhập .5 Một số giải pháp đề xuất thêm .2 Một số giải pháp định hƣớng điều hành lãi suất trong thời gian tới . 75 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 . 77 KẾT LUẬN CHUNG . 78-79 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADB : Ngân hàng phát triển Châu Á (The Asian Development Bank) CPI : Chỉ số giá tiêu dùng (Consumer Price Index) CSTK : Chính sách tài khóa CSTT : Chính sách tiền tệ DTBB : Dự trự bắt buộc FDI : Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment) FED : Cục dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Federal Reserve System) GDP : Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) GNP : Tổng sản phẩm quốc dân (Gross National Product) ICOR : Hệ số sử dụng vốn (Incremental Capital Output Rate) IMF : Quỹ tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund) NHNN : Ngân hàng Nhà nước NHTM : Ngân hàng thương mại NHTW : Ngân hàng trung ương NSNN : Ngân sách Nhà nước ODA : Hỗ trợ phát triển chính thức (Official Development Assistance) PPI : Chỉ số giá sản xuất (Producer Price Index) TBCN : Tư bản chủ nghĩa TCTD : Tổ chức tín dụng USD : Đô la Mỹ VAR : Mô hình tự hồi quy vector (Vector Autoregression) VDF : Diễn đàn phát triển Việt Nam (Vietnam Development Forum) VND : Đồng Việt Nam WPI : Chỉ số giá bán buôn (Wholesale Price Index) TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Trang CHƢƠNG 2 BẢNG 2.1: Lãi suất huy động VND một số kỳ hạn tại một số thời điểm năm 2010 .2: Lãi suất huy động USD một số kỳ hạn tại một số thời điểm năm 2010 .3: Kết quả kiểm định tính dừng của chuỗi lạm phát theo ADF .4: Kết quả kiểm định tính dừng chuỗi lạm phát ở sai phân bậc nhất .5: Kết quả kiểm định tính dừng chuỗi lãi suất .6: Kết quả kiểm định lạm phát theo phương pháp PP .7: Kết quả kiểm định lạm phát với sai phân bậc nhất .8: Kết quả kiểm định tính dừng lãi suất với phương pháp PP .9: Kết quả kiểm định quan hệ nhân quả Granger giữa lãi suất và lạm phát .10: Kết quả tìm độ trễ tối ưu cho mô hình VAR (Lag length) .11: Kết quả hồi quy mô hình VAR ở độ trễ tối ưu .12: Kết quả kiểm định nhân quả của mô hình VAR . 64 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Trang CHƢƠNG 1 BIỂU ĐỒ 1.1: Lãi suất cân bằng trên thị trường .2: Lạm phát do cầu kéo .3: Lạm phát do chi phí đẩy . 17 CHƢƠNG 2 BIỂU ĐỒ 2.1: Tỷ lệ lạm phát ở một số quốc gia (tính đến tháng 12/2007) .2: Biểu đồ so sánh lạm phát của Việt Nam năm 2008 với giai đoạn năm 2004-2007 .3: Diễn biến CPI của các tháng năm 2011 .4: So sánh tốc độ tăng trưởng GDP và tỷ lệ lạm phát Việt Nam 2004-2011.5: Lãi suất vay và lãi suất thực vay ngắn hạn và dài hạn năm 2010 .6: Chuỗi lãi suất và chuỗi lạm phát .7: Hàm phản ứng . 67 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong nền kinh tế của bất cứ quốc gia nào, lãi suất và lạm phát luôn là vấn đề thu hút được sự quan tâm rất lớn. Không chỉ các nhà nghiên cứu hay các cơ quan quản lý kinh tế tài chính mà các doanh nghiệp hay cá nhân trong nền kinh tế đều thực sự rất quan tâm đến sự diễn biến của hai chỉ số kinh tế vĩ mô này. Vì mỗi diễn biến của chúng đều tác động đến lợi ích của các chủ thể trong nền kinh tế. Trong tiến trình đó, nhiều mô hình, nhiều phương pháp nghiên cứu đã được đề xuất kiểm nghiệm trong đó phải kể đến mô hình của Ir. Ông là người đầu tiên (1930) đã tìm ra những bằng chứng cho mối quan hệ giữa lãi suất danh nghĩa và lạm phát kỳ vọng. Việc ứng dụng những kết quả này cũng đã đem lại một số thành công nhất định. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công không thể phủ nhận vẫn có nhiều quan điểm tranh cãi về vấn đề này. Một số cuộc nghiên cứu thực nghiệm đã đưa ra những bằng chứng để khẳng định rằng hiệu ứng Fisher chỉ tồn tại trong một số giai đoạn nhất định mà không phải là tất cả và mức độ tương tác giữa chúng không phải luôn luôn tuân theo tỷ lệ là 1: 1 như trong học thuyết của Fisher. Việt Nam trong những năm gần đây đã và đang đối đầu với những biến động mạnh về lạm phát. Có rất nhiều quan điểm cho rằng việc giải quyết những vấn đề thực tiễn ở Việt Nam có thể dựa trên nền tảng vận dụng lý thuyết của các nước phát triển. Tuy nhiên, cũng có nhiều ý kiến trái chiều với quan điểm này. Xuất phát từ các nhu cầu thực tiễn trên, việc lựa chọn đề tài “ Kiểm định mối quan hệ lãi suấ t cơ bản và lạm phát tại Việt Nam ” nhằm kiểm định lại mối quan hệ nhân quả giữa hai biến số kinh tế này với dữ liệu tại Việt Nam. Việc kiểm định này sẽ góp phần trong việc đánh giá lại hiệu quả tác động của các chính sách lãi suất trong việc kiềm chế lạm phát. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mục tiêu nghiên cứu Kiểm định mối quan hệ giữa lãi suất và lạm phát tại Việt Nam trong giai đoạn 2004-2012. Trên cơ sở đó, đánh giá tính hiệu quả của chính sách lãi suất áp dụng trong thời gian qua và đưa ra một số kiến nghị về chính sách lãi suất và giải pháp để kiềm chế và bình ổn lạm phát tại Việt Nam. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu  Đối tượng: Mố i quan hê ̣ giữa lạm phát và lãi suất cơ bản.  Phạm vi nghiên cứu: tại Việt Nam trong giai đoạn 2004-2012 4. Phương pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng chủ yếu các phương pháp như: phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê, phương pháp luận của dự báo nhân quả, phương pháp phân tích số liệu bằng hồi quy chuỗi dữ liệu theo thời gian và kiểm định nhân quả Granger. Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các tài liệu tham khảo từ báo chí, báo điện tử, các báo cáo của các tổ chức tài chính, các quy định liên quan đến chính sách lãi suất của NHNN Việt Nam và một số bài nghiên cứu nước ngoài liên quan đến vấn đề này. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài  Hệ thống hoá cơ sở lý luận của lý thuyết về lãi suất và lạm phát, giả thuyết của Ir.Fisher về mối quan hệ giữa lãi suất danh nghĩa - lạm phát kỳ vọng và các kết quả nghiên cứu của một số nhà kinh tế trên thế giới về vấn đề này.  Khái quát những nét chính về diễn biến lạm phát và lãi suất Việt Nam trong giai đoạn 2004-2012  Vận dụng mô hình kinh tế lượng vào việc kiểm định và phân tích mối quan hệ giữa lãi suất danh nghĩa và lạm phát tại Việt Nam.