Xây Dựng Khung Phương Pháp Đánh Giá Sự Cố Môi Trường Vùng Ven Biển Đông Nam Bộ

Luận án tiến sĩ nghiên cứu phương pháp đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển Đông Nam Bộ, tập trung vào quản lý tài nguyên và môi trường.

• Tác giả: Lê Tân Cương
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Phước
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Khung Phương Pháp Đánh Giá Sự Cố Môi Trường Vùng Ven Biển Đông Nam Bộ
• Loại tài liệu: luận án tiến sỹ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Sự cần thiết
• 2. TỔNG QUAN VỀ CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG VÙNG VEN BIỂN VÀ KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái niệm cơ bản
• 2.2. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến phân tích hiểm họa xảy ra sự cố
• 2.2.1. Sự cố môi trường tràn hóa chất
• 2.2.2. Sự cố môi trường tràn nhiên liệu
• 2.2.3. Sự cố môi trường tràn chất thải lỏng
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đánh giá tính dễ bị tổn thương vùng ven biển
• 2.3.1. Phân tích độ nhạy môi trường vùng ven biển
• 2.3.2. Phân tích khả năng thích ứng vùng ven biển
• 2.4. Tổng quan khung phương pháp đánh giá rủi ro môi trường liên quan đến vùng ven biển
• 2.4.1. Khung phương pháp đánh giá rủi ro môi trường nguy cơ tràn hóa chất
• 2.4.2. Khung phương pháp đánh giá rủi ro môi trường nguy cơ tràn nhiên liệu
• 2.4.3. Khung phương pháp đánh giá rủi ro môi trường nguy cơ tràn chất thải
• 2.5. Tổng quan khu vực nghiên cứu
• 2.5.1. Đặc trưng quy hoạch phát triển kinh tế — xã hội
• 2.5.2. Đặc trưng tài nguyên, hệ sinh thái vùng ven biển
• 2.5.3. Đặc trưng khí tượng, hải văn
• 2.5.4. Sự cố môi trường vùng ven biển điển hình
• 2.5.5. Cơ chế chính sách liên quan đến ngăn ngừa, kiểm soát sự cố môi trường
• 2.5.6. Nhận xét chung
• 3. PHƯƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Định hướng và phương pháp luận nghiên cứu
• 3.2. Bộ tiêu chí đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển
• 3.3. Phương pháp luận nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu
• 3.5. Xây dựng khung phương pháp đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển
• 3.5.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp dữ liệu
• 3.5.2. Phương pháp xây dựng chỉ số nhận diện mối nguy
• 3.5.3. Phương pháp xây dựng bộ tiêu chí và trọng số tiêu chí, chỉ số thành phần
• 3.5.4. Phương pháp thiết lập khung phương pháp đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển
• 3.6. Đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển Đông Nam Bộ
• 3.6.1. Phương pháp nhận diện mối nguy
• 3.6.2. Phương pháp điều tra, phỏng vấn
• 3.6.3. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
• 3.6.4. Phương pháp đánh giá sự cố môi trường
• 3.6.5. Phương pháp đề xuất giải pháp ngăn ngừa, giảm thiểu sự cố môi trường
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Xây dựng khung phương pháp đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển
• 4.2. Xây dựng chỉ số nhận diện mối nguy xảy ra sự cố môi trường
• 4.3. Xây dựng bộ tiêu chí và trọng số tiêu chí, chỉ số thành phần
• 4.4. Xác định trọng số tiêu chí và chỉ số thành phần
• 4.5. Thiết lập khung phương pháp đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển
• 4.6. Phương pháp luận đánh giá sự cố môi trường
• 4.7. Thuật toán tính toán các chỉ số sự cố môi trường
• 4.8. Đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển Đông Nam Bộ
• 4.8.1. Nhận diện mối nguy
• 4.8.2. Đánh giá hiểm họa xảy ra sự cố môi trường
• 4.8.3. Đánh giá phơi nhiễm tiềm ẩn xảy ra sự cố môi trường
• 4.8.4. Mô phỏng thủy lực
• 4.8.5. Mô phỏng phơi nhiễm tràn hóa chất
• 4.8.6. Đánh giá và phân vùng phơi nhiễm
• 4.8.7. Đánh giá tính dễ bị tổn thương
• 4.8.7.1. Đánh giá độ nhạy
• 4.8.7.2. Đánh giá khả năng thích ứng
• 4.8.8. Đánh giá sự cố môi trường
• 4.8.9. Đề xuất giải pháp ngăn ngừa, giảm thiểu sự cố môi trường
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đánh Giá Sự Cố Môi Trường Vùng Ven Biển 55 ký tự

Vùng ven biển, với đặc trưng đa dạng sinh học và hệ sinh thái phong phú, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên, quá trình phát triển này tiềm ẩn nhiều rủi ro sự cố môi trường biển Đông Nam Bộ, đe dọa sinh kế của hàng triệu cư dân và hệ sinh thái ven biển. Việc thiết lập khung phương pháp đánh giá sự cố môi trường phù hợp là vô cùng cần thiết để tăng tính dự báo, giảm thiểu hậu quả do các mối nguy từ lục địa gây ra. Nghiên cứu này tập trung vào việc xây dựng khung đánh giá sự cố tràn dầu, khung đánh giá sự cố hóa chất, và khung đánh giá sự cố nước thải một cách toàn diện.

1.1. Tầm quan trọng của Đánh giá sự cố môi trường biển

Việc đánh giá sự cố môi trường không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là trách nhiệm đạo đức đối với thế hệ tương lai. Các quy định về đánh giá sự cố môi trường ngày càng được siết chặt, đòi hỏi các doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải có các biện pháp phòng ngừa và ứng phó hiệu quả. Một báo cáo đánh giá tác động môi trường sự cố chi tiết và chính xác sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại về kinh tế, xã hội và môi trường.

1.2. Các loại hình sự cố môi trường thường gặp ở vùng ven biển

Vùng ven biển Đông Nam Bộ thường xuyên đối mặt với các loại hình sự cố môi trường như tràn dầu, tràn hóa chất, xả thải trái phép, và ô nhiễm từ các hoạt động nuôi trồng thủy sản. Các loại hình này có thể gây ra những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái vùng ven biển, ô nhiễm môi trường biển Đông Nam Bộ, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và các hoạt động kinh tế.

II. Thách Thức Vấn Đề Đánh Giá Sự Cố Môi Trường 58 ký tự

Việc đánh giá tác động môi trường vùng ven biển Đông Nam Bộ gặp nhiều thách thức do sự phức tạp của hệ sinh thái, sự đa dạng của các nguồn gây ô nhiễm, và hạn chế về dữ liệu và công cụ mô hình hóa sự cố môi trường biển. Các phương pháp đánh giá truyền thống thường không đủ khả năng để dự báo và đánh giá chính xác các tác động do sự cố môi trường gây ra. Điều này đòi hỏi sự phát triển của các phương pháp đánh giá tiên tiến hơn, kết hợp giữa phân tích định tính và định lượng, và sử dụng các công nghệ hiện đại như viễn thám và hệ thống thông tin địa lý GIS.

2.1. Hạn chế của các phương pháp đánh giá truyền thống

Các phương pháp đánh giá truyền thống thường dựa trên dữ liệu lịch sử và kinh nghiệm, thiếu tính dự báo và khả năng thích ứng với các tình huống mới. Việc đánh giá thường mang tính chủ quan, thiếu sự tham gia của các bên liên quan, và không xem xét đầy đủ các tác động tiềm ẩn đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

2.2. Thiếu hụt dữ liệu và công cụ mô hình hóa sự cố

Việc thu thập và xử lý dữ liệu môi trường, đặc biệt là dữ liệu về quan trắc môi trường biển Đông Nam Bộ, đòi hỏi nguồn lực lớn và công nghệ hiện đại. Sự thiếu hụt dữ liệu và các công cụ mô hình hóa sự cố môi trường biển gây khó khăn cho việc dự báo và đánh giá chính xác các tác động do sự cố gây ra, ảnh hưởng đến khả năng ứng phó và khắc phục hậu quả.

III. Khung Phương Pháp Đánh Giá Rủi Ro Môi Trường Biển 59 ký tự

Nghiên cứu này tiếp cận mô hình đánh giá rủi ro môi trường và tính dễ bị tổn thương để xây dựng khung phương pháp đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển, tích hợp các chỉ số Hiểm họa, Phơi nhiễm và Tính dễ bị tổn thương. Chỉ số Tính dễ bị tổn thương được đánh giá dựa trên Độ nhạy và Khả năng thích ứng. Phương pháp phân tích thứ bậc AHP và cộng trọng số đơn giản SAW, kết hợp phương pháp chuyên gia, được sử dụng để xây dựng bộ tiêu chí Hiểm họa (tràn hóa chất, nhiên liệu, chất thải lỏng) và Tính dễ bị tổn thương.

3.1. Xác định chỉ số Hiểm họa Phơi nhiễm và Tính dễ bị tổn thương

Chỉ số Hiểm họa đánh giá khả năng xảy ra và mức độ nghiêm trọng của các sự cố. Chỉ số Phơi nhiễm đánh giá mức độ tiếp xúc của con người và hệ sinh thái với các tác nhân gây ô nhiễm. Chỉ số Tính dễ bị tổn thương đánh giá khả năng chịu đựng và phục hồi của hệ sinh thái và cộng đồng trước các tác động của sự cố.

3.2. Sử dụng phương pháp AHP và SAW để xây dựng bộ tiêu chí

Phương pháp AHP giúp xác định tầm quan trọng tương đối của các tiêu chí đánh giá thông qua so sánh cặp. Phương pháp SAW giúp tính toán tổng trọng số của các tiêu chí dựa trên đánh giá của chuyên gia. Kết hợp hai phương pháp này giúp xây dựng bộ tiêu chí đánh giá sự cố môi trường một cách khách quan và khoa học.

IV. Ứng Dụng Khung Đánh Giá Vùng Ven Biển Đông Nam Bộ 60 ký tự

Khung phương pháp được áp dụng để đánh giá sự cố môi trường tại vùng ven biển Đông Nam Bộ. Nghiên cứu thu thập thông tin, dữ liệu, điều tra phỏng vấn về sự cố tràn hóa chất, sử dụng phương pháp viễn thám, mô hình toán MIKE 21 và GIS để thu thập dữ liệu, tính toán các chỉ số và phân vùng 27 tiểu vùng thành bốn cấp độ: Thấp, trung bình, cao và rất cao. Phương pháp SWOT, kết hợp phương pháp chuyên gia, được sử dụng để đề xuất các giải pháp ngăn ngừa, giảm thiểu nguy cơ và hậu quả sự cố.

4.1. Thu thập dữ liệu và xây dựng bản đồ phân vùng sự cố môi trường

Dữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm báo cáo của các cơ quan quản lý, kết quả quan trắc môi trường, dữ liệu viễn thám, và thông tin từ các cuộc khảo sát thực địa. Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng các công cụ GIS để xây dựng bản đồ phân vùng sự cố môi trường, xác định các khu vực có nguy cơ cao.

4.2. Đề xuất giải pháp dựa trên phân tích SWOT

Phân tích SWOT giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong việc quản lý và ứng phó với sự cố môi trường. Dựa trên phân tích này, các giải pháp được đề xuất nhằm tăng cường khả năng phòng ngừa, giảm thiểu tác động, và phục hồi môi trường sau sự cố.

V. Giải Pháp Biện Pháp Phòng Ngừa Sự Cố Môi Trường 55 ký tự

Để giảm thiểu nguy cơ và hậu quả sự cố môi trường vùng ven biển Đông Nam Bộ, cần triển khai các biện pháp phòng ngừa chủ động, như tăng cường kiểm soát hoạt động xả thải, nâng cao năng lực ứng phó sự cố, và xây dựng hệ thống quan trắc môi trường hiệu quả. Bên cạnh đó, cần có các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, giảm thiểu sử dụng hóa chất độc hại, và tăng cường tái chế, tái sử dụng chất thải. Cần chú trọng đến phục hồi môi trường sau sự cố.

5.1. Tăng cường kiểm soát xả thải và nâng cao năng lực ứng phó

Cần tăng cường kiểm tra, giám sát các hoạt động xả thải của các nhà máy, khu công nghiệp, và khu dân cư ven biển. Đồng thời, cần xây dựng và trang bị đầy đủ các phương tiện, thiết bị ứng phó sự cố, đào tạo lực lượng ứng phó chuyên nghiệp, và tổ chức diễn tập thường xuyên để nâng cao khả năng ứng phó trong tình huống khẩn cấp.

5.2. Khuyến khích công nghệ sạch và tái chế chất thải

Nhà nước cần có các chính sách ưu đãi, hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường, và giảm thiểu phát thải. Cần khuyến khích các hoạt động tái chế, tái sử dụng chất thải, giảm lượng chất thải thải ra môi trường.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Đánh Giá 58 ký tự

Nghiên cứu này đóng góp vào việc hoàn thiện khung phương pháp luận đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển, đặc biệt đối với các mối nguy từ quá trình phát triển kinh tế xã hội. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để hỗ trợ các công trình nghiên cứu liên quan và cung cấp thông tin cho các nhà hoạch định chính sách và các cơ quan quản lý môi trường. Hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc phát triển các mô hình dự báo sự cố môi trường chính xác hơn, tích hợp các yếu tố biến đổi khí hậu, và đánh giá tác động kinh tế xã hội của sự cố môi trường.

6.1. Phát triển mô hình dự báo sự cố môi trường tích hợp biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu có thể làm gia tăng tần suất và cường độ của các sự cố môi trường, do đó cần tích hợp yếu tố này vào các mô hình dự báo. Nghiên cứu có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến nguy cơ tràn dầu, tràn hóa chất, và ô nhiễm nguồn nước.

6.2. Đánh giá tác động kinh tế xã hội của sự cố môi trường

Sự cố môi trường có thể gây ra những thiệt hại lớn về kinh tế, ảnh hưởng đến sinh kế của cộng đồng địa phương, và gây ra những vấn đề xã hội. Nghiên cứu cần tập trung vào việc định lượng các tác động này, giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định phù hợp để giảm thiểu thiệt hại và hỗ trợ cộng đồng bị ảnh hưởng.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Vùng ven biển Việt Nam có chiều dài đường bờ trên 3.260 km trải dài qua 28 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, tập trung hơn 50% đô thị, 60% dân số và phần lớn các khu công nghiệp (KCN), cụm công nghiệp (CCN), khu vực nuôi trồng thủy sản, cảng biển và dịch vụ du lịch. Trong đó, vùng ven biển Đông Nam Bộ (chiều dài đường bờ khoảng 90 km) thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam là khu vực có tốc độ phát triển công nghiệp hóa nhanh nhất cả nước với 129 KCN và 100 CCN, đóng góp khoảng 45% GDP toàn quốc trong giai đoạn 2010–2020. Quá trình phát triển kinh tế – xã hội (KTXH) tập trung từ phía lục địa dẫn đến áp lực lớn về ô nhiễm và gia tăng nguy cơ xảy ra sự cố môi trường (SCMT) nước, đe dọa trực tiếp đến hệ sinh thái và sinh kế dân cư ven biển.

Thực tiễn quản lý ghi nhận nhiều SCMT nghiêm trọng như vụ xả thải của Công ty Vedan năm 2008 làm ô nhiễm 12 km dòng chính sông Thị Vải; SCMT từ Khu chế biến hải sản Tân Hải năm 2017 gây ô nhiễm sông Chà Và làm chết hơn 90 tấn cá nuôi lồng bè của 47 cơ sở; hay sự cố xả thải Formosa năm 2016 ảnh hưởng đến 4 tỉnh miền Trung. Tuy nhiên, các mô hình đánh giá rủi ro và SCMT hiện có thường chỉ tập trung vào biến đổi tự nhiên, phân tích riêng lẻ từng yếu tố hoặc chưa lượng hóa đầy đủ mối tương tác giữa hiểm họa từ lục địa với độ nhạy cảm và năng lực thích ứng của hệ thống ven biển.

Từ khoảng trống lý luận và thực tiễn đó, luận án tiến sĩ kỹ thuật chuyên ngành Quản lý tài nguyên và môi trường (Mã ngành: 9.01) của nghiên cứu sinh Lê Tân Cương với đề tài "Xây dựng khung phương pháp đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển — Trường hợp vùng ven biển Đông Nam Bộ" được thực hiện tại Viện Môi trường và Tài nguyên, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Nguyễn Văn Phước và PGS. Nguyễn Hồng Quân (năm 2024).

Luận án tập trung giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu thực tiễn:

1. Bằng cách nào nhận diện mối nguy xảy ra SCMT nước vùng ven biển do quá trình phát triển KTXH từ phía lục địa?
2. Khung phương pháp nào là phù hợp để đánh giá SCMT vùng ven biển, từ đó hỗ trợ dự báo nguy cơ và hậu quả tiềm ẩn xảy ra SCMT vùng ven biển do quá trình phát triển KTXH từ phía lục địa?
3. Giải pháp nào là hợp lý để ngăn ngừa, giảm thiểu SCMT nước vùng ven biển do quá trình phát triển KTXH từ phía lục địa?

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu xây dựng khung phương pháp đánh giá SCMT vùng ven biển do quá trình phát triển KTXH từ phía lục địa để áp dụng vào thực tiễn đánh giá SCMT vùng ven biển Đông Nam Bộ, từ đó hỗ trợ đề xuất các giải pháp phù hợp ngăn ngừa, giảm thiểu các tác động tiêu cực đến tài nguyên và môi trường.
• Mục tiêu cụ thể: (1) Xây dựng khung phương pháp đánh giá SCMT vùng ven biển do quá trình phát triển KTXH từ phía lục địa từ góc độ môi trường tiếp nhận và cộng đồng; (2) Đánh giá và phân tích SCMT vùng ven biển đối với khu vực nghiên cứu điển hình thuộc vùng ven biển Đông Nam Bộ theo khung phương pháp đề xuất; (3) Đề xuất giải pháp phù hợp ngăn ngừa, giảm thiểu SCMT cho khu vực nghiên cứu điển hình.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các chỉ thị, tiêu chí và chỉ số nhận diện mối nguy, hiểm họa, phơi nhiễm, tính dễ bị tổn thương (TDBTT); các khung phương pháp đánh giá SCMT đa mối nguy từ lục địa; các nguồn rủi ro tiềm ẩn sự cố tràn hóa chất nguy hiểm, tràn nhiên liệu và tràn chất thải lỏng.
• Phạm vi nội dung: Đánh giá SCMT gây ra bởi các tác nhân trực tiếp (tràn hóa chất, tràn nhiên liệu, tràn chất thải lỏng); không bao gồm các tác nhân gián tiếp (thiên tai, tai nạn giao thông thủy/bộ) và chưa lượng hóa chi tiết lỗi vận hành/thiết bị của con người.
• Phạm vi không gian: Phạm vi xây dựng khung phương pháp mở rộng từ huyện Hàm Thuận Nam (Bình Thuận) đến huyện Cần Giờ (TP. Hồ Chí Minh). Phạm vi nghiên cứu điển hình áp dụng khung phương pháp kéo dài từ huyện Xuyên Mộc (Bà Rịa – Vũng Tàu) đến huyện Cần Giờ (TP. Hồ Chí Minh), bao gồm vùng biển ven bờ (cách bờ 6 hải lý) và dải đất ven biển cấp xã/phường/thị trấn, được phân chia thành 27 tiểu vùng.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu phục vụ tính toán, mô phỏng thu thập từ năm 2010 đến 2022; dữ liệu quy hoạch phục vụ giải pháp dựa trên định hướng phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2050.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về phân tích hiểm họa, độ nhạy, tính dễ bị tổn thương và khung phương pháp đánh giá rủi ro môi trường (RRMT) vùng ven biển:

1. Nghiên cứu phân tích hiểm họa SCMT nước

Các nghiên cứu hiểm họa SCMT tập trung vào ba nhóm sự cố chính: tràn hóa chất, tràn nhiên liệu và tràn chất thải lỏng thông qua mô hình toán, phương pháp thống kê và phương pháp phân tích đa tiêu chí (MCDM):

• Sự cố tràn hóa chất: Neuparth và cộng sự (2011), Michael và cộng sự (2014), Isabel và cộng sự (2015), Michela và cộng sự (2017), Liu và cộng sự (2013, 2018), Lei Dong và cộng sự (2018), Guozhi và cộng sự (2019). Các tác giả nước ngoài thường xác định hiểm họa thông qua ma trận thương số khối lượng hóa chất lưu trữ so với ngưỡng quy định và quy trình kiểm soát nguồn rủi ro. Tại Việt Nam, nghiên cứu của Đỗ Thị Thu Huyền (2018), Nguyễn Đình Tuấn (2018), cùng hướng dẫn kỹ thuật của Tổng cục Môi trường (2013) phân tích hiểm họa hóa chất dựa trên ngành nghề, ngưỡng khối lượng chất thải nguy hại phát sinh và vị trí nguồn thải.
• Sự cố tràn nhiên liệu: Davide và cộng sự (2013), Kankara và cộng sự (2016), Cục Điều tra, Kiểm soát Tài nguyên và Môi trường biển (2013), Quyết định của Thủ tướng Chính phủ (2013), Nguyễn Đình Tuấn (2018). Các tiêu chí chủ yếu gồm khối lượng, loại nhiên liệu, vị trí và năng lực ứng phó tại chỗ.
• Sự cố tràn chất thải lỏng: Viện Môi trường và Tài nguyên (2015), Shaun và cộng sự (2018), Liu và cộng sự (2018), Nguyễn Đình Tuấn (2018). Các nghiên cứu tập trung vào cấp thiết kế công trình lưu chứa, tình trạng bảo dưỡng thiết bị, lưu lượng và mục đích sử dụng của nguồn nước tiếp nhận.

2. Nghiên cứu đánh giá tính dễ bị tổn thương và độ nhạy môi trường

• Độ nhạy môi trường: Denner và cộng sự (2015), Komali và cộng sự (2018), Palmer và cộng sự (2011), Ingrida và cộng sự (2015) khai thác các biến địa mạo (độ dốc bờ, bề rộng bãi, vật liệu bờ, sóng). Ling Cai và cộng sự (2015), Sudibyo và cộng sự (2020) và hướng dẫn của NOAA (2012) tích hợp thêm tài nguyên sinh thái (san hô, thảm cỏ biển, rừng ngập mặn) và hoạt động KTXH. Ở Việt Nam, Lê Thị Thu Hiền và Hà Quang Hải (2013), Đào Nguyên Khôi và cộng sự (2019), Nguyễn Văn Phước và Nguyễn Thị Thu Hiền (2019) đã lập bản đồ nhạy cảm đường bờ cho Bình Thuận, Cần Giờ và Bà Rịa – Vũng Tàu.
• Khả năng thích ứng: Kim-Anh và cộng sự (2019), Michael và cộng sự (2018), Asif và cộng sự (2019) lượng hóa khả năng tiếp cận nguồn lực y tế, năng lực tài chính, rừng ngập mặn và năng lực quản trị của chính quyền địa phương.

Nhóm tác giả & Năm	Đối tượng / Loại sự cố	Hướng tiếp cận & Khung chỉ số	Phương pháp sử dụng
Michela et al. (2017)	Tràn hóa chất vùng ven biển Ý, Pháp, Lebanon, Tunisia	Hiểm họa, Độ nhạy	Mô hình toán, Chỉ số, GIS
R. Liu et al. (2018)	Tràn hóa chất lưu vực sông Laoguan (Trung Quốc)	Hiểm họa, Phơi nhiễm, Hậu quả, Độ nhạy	MCDM, Mô hình chất lượng nước tức thời, GIS
Lei Dong et al. (2018)	Tràn hóa chất vùng ven biển Beihai (Trung Quốc)	Hiểm họa, Phơi nhiễm, Điểm cuối	Mô hình thủy lực 1D/2D (MIKE 11, MIKE 21), GIS
Sudibyo et al. (2020)	Tràn nhiên liệu vịnh Ả Rập	Độ nhạy (Đường bờ, Sinh vật, KTXH)	Phương pháp chỉ số (23 biến), GIS
R. Kankara et al. (2016)	Tràn nhiên liệu tại Chennai (Ấn Độ)	Độ nhạy, Phơi nhiễm	Mô hình lan truyền dầu, Chỉ số, GIS
Ling Cai et al. (2015)	Tràn nhiên liệu vịnh Dongshan (Trung Quốc)	Hiểm họa, Phơi nhiễm, Độ nhạy, Thích ứng	Mô hình lan truyền 3D, Chỉ số (13 biến), GIS
Nguyễn Đình Tuấn (2018)	Hóa chất, nhiên liệu, nước thải vùng KTTĐ phía Nam	Rủi ro liên vùng (Khả năng sự cố, Mức độ tác động)	Đánh giá bán định lượng, MCDM

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn

Phần lớn các nghiên cứu trước đây chỉ đánh giá đơn lẻ một loại sự cố, tách rời giữa hiểm họa và khả năng thích ứng của địa phương, hoặc chỉ áp dụng mô hình toán cho lan truyền trên sông mà chưa tích hợp đầy đủ công cụ MCDM với mô hình thủy động lực học ven biển 2D để phân vùng SCMT đa tiêu chí. Luận án chọn giải quyết bài toán tích hợp đồng thời 3 thành phần: Hiểm họa (H), Phơi nhiễm (E) và Tính dễ bị tổn thương (V = Độ nhạy S - Khả năng thích ứng AC) do các hoạt động từ đất liền gây ra cho dải ven biển.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

1. Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án kế thừa cách tiếp cận đánh giá rủi ro môi trường (RRMT) và khung đánh giá TDBTT theo định hướng của Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC). Khung phương pháp đánh giá SCMT ven biển được cấu thành từ 3 chỉ số cốt lõi:

• Chỉ số Hiểm họa (Hazard Index - H): Xác định nguy cơ xuất phát từ các nguồn rủi ro nội tại trên đất liền (tràn hóa chất, tràn nhiên liệu, tràn chất thải lỏng).
• Chỉ số Phơi nhiễm (Exposure Index - E): Lượng hóa phạm vi không gian và khối lượng chất ô nhiễm tiếp xúc với môi trường nước ven biển theo các kịch bản sự cố.
• Chỉ số Tính dễ bị tổn thương (Vulnerability Index - V): Tích hợp từ 2 chỉ số phụ gồm Độ nhạy môi trường (Sensitivity - S) và Khả năng thích ứng (Adaptability - AC).

2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể

Luận án sử dụng phương pháp tiếp cận kết hợp đa ngành giữa quản lý môi trường, toán học ra quyết định, viễn thám và mô hình hóa thủy động lực học:

• Phương pháp sàng lọc và phân tích đa tiêu chí (MCDM):
  • Phương pháp SAW (Simple Additive Weighting): Dùng để tính điểm sơ bộ, sàng lọc và lựa chọn bộ tiêu chí phù hợp.
  • Phương pháp AHP (Analytic Hierarchy Process): Thiết lập cấu trúc phân cấp các yếu tố môi trường và nguồn thải.
  • Phương pháp GBWM (Group Best-Worst Method): Xác định trọng số tối ưu của các tiêu chí và chỉ số thành phần. Phương pháp này giảm số lượng cặp so sánh từ $n(n-1)/2$ xuống còn $(2n-3)$, giúp tăng tính nhất quán của ma trận đánh giá chuyên gia.
  • Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến các nhà khoa học, nhà quản lý môi trường thuộc các cơ quan chuyên môn tại khu vực phía Nam.
• Phương pháp viễn thám và GIS: Tiền xử lý, giải đoán và ghép 11 cảnh ảnh vệ tinh để phân loại đối tượng vật liệu đường bờ, địa mạo dải ven biển; sử dụng các công cụ Spatial Analyst của GIS để chồng xếp lớp bản đồ, tính toán chỉ số và phân vùng 27 tiểu vùng.
• Phương pháp mô hình toán thủy lực và môi trường (MIKE 21):
  • MIKE 21 FM HD (Hydrodynamic): Mô phỏng chế độ thủy động lực học 2 chiều dòng chảy mùa khô và mùa mưa với lưới tam giác phi cấu trúc (Flexible Mesh).
  • MIKE 21 FM SW (Spectral Wave): Mô phỏng chế độ sóng tương tác ven bờ.
  • MIKE 21 FM SA (Oilspill/Spill Analysis): Mô phỏng quá trình lan truyền, khuếch tán chất ô nhiễm trong môi trường nước theo các kịch bản tràn hóa chất Isopentane và Hexane.
• Phương pháp ma trận SWOT: Tổng hợp điểm mạnh (S), điểm yếu (W), cơ hội (O), thách thức (T) kết hợp ý kiến chuyên gia để xây dựng các nhóm giải pháp giảm thiểu SCMT.

3. Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Dữ liệu quy hoạch KTXH, hiện trạng KCN, CCN, kho bãi hóa chất, cơ sở kinh doanh xăng dầu, trạm xử lý nước thải do Sở TNMT TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cung cấp.
• Dữ liệu khí tượng thủy văn, hải văn, mực nước, lưu lượng từ Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ và Viện Quy hoạch Thủy lợi Miền Nam.
• Dữ liệu đo đạc địa hình đáy biển, bản đồ địa hình và ảnh viễn thám khu vực ven biển Đông Nam Bộ.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về các phương pháp đánh giá sự cố môi trường vùng ven biển và khu vực nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa các định nghĩa khoa học về vùng ven biển, rủi ro môi trường, hiểm họa, tính dễ bị tổn thương, độ nhạy và khả năng thích ứng. Phân tích chi tiết đặc điểm tự nhiên, kinh tế – xã hội của khu vực nghiên cứu điển hình (Bà Rịa – Vũng Tàu và Cần Giờ – TP.HCM).

Chương này tổng kết các bài học từ các SCMT điển hình trong nước và quốc tế, rà soát hệ thống chính sách, văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam về phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất, tràn dầu và chất thải. Kết quả tổng quan khẳng định sự cần thiết phải thiết lập một bộ tiêu chí định lượng có trọng số được tối ưu hóa để đánh giá rủi ro SCMT ven bờ do áp lực phát triển lục địa.

Chương 2: Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết quy trình xây dựng khung phương pháp và các bước thu thập, xử lý dữ liệu:

• Thiết lập quy trình sàng lọc bộ tiêu chí sơ bộ đánh giá SCMT bằng phương pháp SAW và chuyên gia.
• Ứng dụng thuật toán GBWM để xác định trọng số cho từng tiêu chí thành phần thuộc nhóm Hiểm họa, Nhóm Độ nhạy và Nhóm Khả năng thích ứng.
• Thiết lập lưới tính toán và mô hình thủy lực 2 chiều MIKE 21 FM cho khu vực ven biển Đông Nam Bộ; quy trình hiệu chỉnh và kiểm định mô hình với chuỗi số liệu thực đo.
• Thiết kế 3 kịch bản mô phỏng lan truyền hóa chất Isopentane và Hexane trong mùa khô và mùa mưa để đánh giá khối lượng phơi nhiễm thực tế (tấn) tại các tiểu vùng.
• Trình bày sơ đồ tích hợp dữ liệu không gian trên nền tảng GIS để tính toán chỉ số tổng hợp SCMT và phân hạng nguy cơ.

Chương 3: Kết quả và thảo luận

Chương 3 công bố toàn bộ các kết quả tính toán, kiểm định và thảo luận khoa học:

• Xây dựng thành công các bộ tiêu chí và trọng số:
  • Bộ tiêu chí Hiểm họa: Tràn hóa chất (6 tiêu chí), tràn nhiên liệu (6 tiêu chí), tràn chất thải lỏng (7 tiêu chí).
  • Bộ tiêu chí Độ nhạy (8 tiêu chí): Độ dốc đường bờ, vật liệu đường bờ, rừng ngập mặn, bãi triều, khu bảo tồn/sinh thái, khu vực nuôi trồng thủy sản, bãi tắm du lịch, mật độ dân cư ven biển.
  • Bộ tiêu chí Khả năng thích ứng (5 tiêu chí): Năng lực trang thiết bị ứng phó tại chỗ, mạng lưới y tế, khoảng cách tiếp cận hỗ trợ cứu hộ, nguồn lực tài chính dự phòng của địa phương, kế hoạch ứng phó khẩn cấp được phê duyệt.
• Kết quả mô phỏng lan truyền phơi nhiễm: Dòng chảy thủy động lực học mùa khô và mùa mưa tạo ra các quỹ đạo phân tán hóa chất Isopentane và Hexane khác biệt rõ rệt giữa các vùng nước cửa sông Soài Rạp, sông Lòng Tàu, vịnh Gành Rái và vùng biển ngoài khơi Vũng Tàu.
• Đánh giá và phân vùng 27 tiểu vùng nghiên cứu điển hình:
  • Kết quả phân vùng chỉ số SCMT mùa khô và mùa mưa chỉ ra sự phân hóa không gian theo 4 cấp độ: Thấp, Trung bình, Cao, Rất cao.
  • Các tiểu vùng thuộc khu vực hạ lưu sông Thị Vải, sông Chà Và, vịnh Gành Rái và khu vực tập trung cảng biển – công nghiệp hóa chất nặng thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu có chỉ số SCMT ở mức "Cao" và "Rất cao".
• Ma trận tích hợp SWOT và giải pháp đề xuất: Xây dựng ma trận kết hợp các yếu tố S-O, S-T, W-O, W-T để đưa ra các nhóm giải pháp công trình và phi công trình nhằm phòng ngừa, kiểm soát SCMT cho các tiểu vùng nguy cơ cao.

---

Kết quả và những đóng góp mới

1. Đóng góp mới về mặt lý luận và khoa học

• Luận án đã xây dựng hoàn chỉnh khung phương pháp luận đánh giá SCMT vùng ven biển do quá trình phát triển KTXH từ phía lục địa dựa trên sự tích hợp đồng thời của 3 nhóm chỉ số: Hiểm họa (H), Phơi nhiễm (E) và Tính dễ bị tổn thương (V, cấu thành từ Độ nhạy S và Khả năng thích ứng AC).
• Chuẩn hóa hệ thống tiêu chí đánh giá đa mối nguy (hóa chất, nhiên liệu, chất thải lỏng) với thang điểm đánh giá định lượng cụ thể.
• Ứng dụng thành công phương pháp GBWM trong việc xác định bộ trọng số tối ưu cho các tiêu chí đánh giá SCMT, nâng cao độ tin cậy và tính nhất quán so với phương pháp AHP truyền thống.

2. Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Đã nhận diện, sàng lọc và định lượng hóa mức độ hiểm họa của các nguồn rủi ro công nghiệp hóa chất tại dải ven biển Đông Nam Bộ.
• Thiết lập bộ cơ sở dữ liệu số hóa và bản đồ chuyên đề phân vùng: Bản đồ hiểm họa, Bản đồ phơi nhiễm hóa chất theo mùa, Bản đồ độ nhạy đường bờ, Bản đồ năng lực thích ứng, Bản đồ TDBTT và Bản đồ tổng hợp phân cấp nguy cơ SCMT cho 27 tiểu vùng ven biển từ Xuyên Mộc (Bà Rịa – Vũng Tàu) đến Cần Giờ (TP.HCM).
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý môi trường có tính khả thi cao, gắn liền với điều kiện tự nhiên và quy hoạch phát triển kinh tế biển của vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030, tầm nhìn 2050.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung đánh giá các tác nhân gây sự cố trực tiếp từ đất liền (tràn hóa chất, tràn dầu, nước thải), chưa xem xét các tác nhân rủi ro gián tiếp từ thiên tai biển cực đoan (bão mạnh, nước dâng do bão kết hợp triều cường bất thường) và chưa lượng hóa chi tiết yếu tố sai sót chủ quan của con người hay hỏng hóc kỹ thuật trong quy trình vận hành nhà máy. Nghiên cứu điển hình mới chỉ tập trung mô phỏng chi tiết 2 loại hóa chất nguy hiểm đại diện là Isopentane và Hexane.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng kiểm chứng khung phương pháp cho các vùng biển khác có đặc trưng địa hình và chế độ hải văn khác nhau (như ven biển Miền Trung hoặc Đồng bằng sông Cửu Long); tích hợp thêm các kịch bản biến đổi khí hậu cực đoan và mở rộng mô phỏng cho nhiều nhóm hóa chất nguy hiểm và hợp chất hữu cơ độc hại khác.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cơ quan quản lý nhà nước: Là công cụ hỗ trợ ra quyết định cho Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân và Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh, thành phố ven biển (đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh và Bà Rịa – Vũng Tàu) trong công tác quy hoạch không gian biển, thẩm định đánh giá tác động môi trường các dự án ven bờ, và lập kế hoạch ứng phó khẩn cấp sự cố môi trường cấp tỉnh/liên vùng.
• Đối với các nhà khoa học và nghiên cứu sinh: Cung cấp tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp luận tích hợp mô hình toán thủy lực 2 chiều (MIKE 21), GIS và phương pháp ra quyết định đa tiêu chí tối ưu (GBWM) trong nghiên cứu quản trị rủi ro môi trường ven biển.
• Đối với doanh nghiệp tại các KCN/CCN ven biển: Cung cấp cơ sở định lượng để các nhà máy, kho cảng hóa chất nhận diện các mắt xích rủi ro cao trong chuỗi lưu chứa và vận hành, từ đó chủ động đầu tư trang thiết bị phòng ngừa và nâng cao năng lực ứng phó tại chỗ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khung phương pháp đánh giá SCMT của luận án được cấu thành từ những chỉ số nào?

Khung phương pháp được tích hợp từ 3 nhóm chỉ số chính:

• Chỉ số Hiểm họa (Hazard): Lượng hóa nguy cơ từ các nguồn phát thải trên đất liền.
• Chỉ số Phơi nhiễm (Exposure): Xác định khối lượng và phạm vi lan truyền chất ô nhiễm trong môi trường nước thông qua mô phỏng thủy động lực học.
• Chỉ số Tính dễ bị tổn thương (Vulnerability): Tích hợp từ 2 chỉ số phụ là Độ nhạy môi trường (đặc trưng địa mạo, sinh thái, KTXH) và Khả năng thích ứng (nguồn lực ứng phó, y tế, cứu hộ của địa phương).

2. Phương pháp GBWM có ưu điểm gì trong việc xác định trọng số tiêu chí?

Phương pháp GBWM (Group Best-Worst Method) dựa trên nguyên lý so sánh tiêu chí tốt nhất (quan trọng nhất) và tiêu chí kém nhất (ít quan trọng nhất) với các tiêu chí còn lại. Ưu điểm nổi bật là làm giảm đáng kể số lượng cặp cần so sánh từ $n(n-1)/2$ (trong phương pháp AHP) xuống còn $(2n-3)$, từ đó giảm bớt sự sai lệch chủ quan của chuyên gia và nâng cao tính nhất quán của kết quả xác định trọng số.

3. Nghiên cứu điển hình áp dụng trên phạm vi không gian nào và phân chia ra sao?

Nghiên cứu điển hình được thực hiện trên dải ven biển Đông Nam Bộ trải dài từ huyện Xuyên Mộc (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) đến huyện Cần Giờ (TP. Hồ Chí Minh), bao gồm dải đất ven biển cấp xã và vùng biển ven bờ cách bờ 6 hải lý. Khu vực nghiên cứu được chia thành 27 tiểu vùng địa lý để đánh giá và phân loại nguy cơ SCMT.

4. Các bộ tiêu chí đánh giá hiểm họa trong luận án gồm những loại sự cố nào?

Luận án xây dựng 3 bộ tiêu chí đánh giá hiểm họa tương ứng với 3 loại sự cố chính từ lục địa:

• Sự cố tràn hóa chất nguy hiểm: 6 tiêu chí.
• Sự cố tràn nhiên liệu: 6 tiêu chí.
• Sự cố tràn chất thải lỏng (nước thải): 7 tiêu chí.

5. Kết quả phân vùng SCMT tại khu vực Đông Nam Bộ được chia thành các cấp độ nào?

Kết quả tính toán chỉ số tổng hợp SCMT trên nền tảng GIS phân chia 27 tiểu vùng thành 4 cấp độ rủi ro: Thấp, Trung bình, Cao và Rất cao. Các tiểu vùng tập trung mật độ cao về khu công nghiệp hóa chất, kho cảng xăng dầu và hệ thống xử lý nước thải hạ lưu sông Thị Vải, sông Chà Và và vịnh Gành Rái thuộc nhóm có cấp độ SCMT ở mức "Cao" và "Rất cao".

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của NCS. Lê Tân Cương đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu xây dựng khung phương pháp luận đánh giá sự cố môi trường nước vùng ven biển do các hoạt động phát triển kinh tế – xã hội từ phía lục địa. Bằng việc tích hợp thành công công cụ phân tích đa tiêu chí GBWM, viễn thám, mô hình thủy động lực học MIKE 21 và GIS, luận án đã lượng hóa và phân vùng nguy cơ SCMT chi tiết cho 27 tiểu vùng ven biển Đông Nam Bộ theo 4 cấp độ. Công trình cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc phục vụ công tác quy hoạch không gian, phòng ngừa rủi ro và quản lý bền vững tài nguyên môi trường biển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

öIEEĐEEEEEĐ&EEEEEEEEKEEEEEEEEKEEEBEEBEEBEEEEBEĐEEEEEEEEEEEEĐEĐEEEEEEEEEEEBEEEEE ĐẠI HỌC QUÓC GIA THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH VIỆN MÔI TRƯỜNG VÀ TÀI NGUYÊN LÊ TÂN CƯƠNG XÂY DỰNG KHUNG PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ LUAN AN TIEN SY KY THUAT THÀNH PHO HO CHÍ MINH — NAM 2024 ĐẠI HỌC QUOC GIA TP. HO CHÍ MINH VIEN MOI TRUONG VA TAI NGUYEN LE TAN CUONG NGANH: QUAN LY TAI NGUYEN VA MOI TRUONG MÃ NGÀNH: 9.01 NGƯỜI HUONG DAN KHOA HỌC 1. NGUYEN VAN PHUGC | 2. NGUYEN HONG QUAN Thành phó Hồ Chí Minh, năm 2024 ĐẠI HỌC QUOC GIA TP.

HO CHÍ MINH VIEN MOI TRƯỜNG VA TÀI NGUYEN LE TAN CUONG NGANH: QUAN LY TAI NGUYEN VA MOI TRUONG MA NGÀNH: 9.01 Phản biện độc lập 1: GS. NGUYEN KIM LOI Phan biện độc lập 2: PGS. TRAN NGOC ANH Phản biện 1: PGS. PHÙNG CHÍ SỸ Phản biện 2: PGS.

VŨ VĂN NGHỊ Phản biện 3: TS. PHAM VAN TUNG Người hướng dẫn khoa hoc: 1. NGUYEN VĂN PHƯỚC 2. NGUYEN HONG QUAN Thanh phố Hồ Chí Minh, năm 2024 1 LỜI CAM ĐOAN Luận án tiễn sỹ “Xây dựng khung phương pháp đánh giá sự cỗ môi trường vùng ven biển — Trường hợp vùng ven biển Đông Nam Bộ” do Nghiên cứu sinh (NCS) Lê Tân Cương thực hiện tại Viện Môi trường và Tài nguyên, Đại học Quốc gia TP.

Hồ Chí Minh theo hướng dẫn của Thầy GS. Nguyễn Văn Phước và Thầy PGS. Nguyễn Hồng Quân. NCS xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân.

Các kết quả nghiên cứu và các kết luận trong Luận án là trung thực, không sao chép từ bất kỳ một nguồn nào và dưới bất kỳ hình thức nào. Các tài liệu tham khảo được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo theo đúng quy định. Nghiên cứu sinh Lê Tân Cương ii LOI CAM ON Để hoàn thành luận án ““Xay dung khung phương pháp đánh giá sự cỗ môi trường vùng ven biển — Trường hợp vùng ven biển Đông Nam Bộ”, NCS xin chân thành cám ơn: - Tập thể giảng viên hướng dẫn: Thầy GS. Nguyễn Văn Phước và Thầy PGS.

Nguyễn Hồng Quân đã nhiệt tình hướng dẫn, truyền đạt những kiến thức quý báu trong suốt thời gian NCS thực hiện Luận án; - Lãnh đạo Viện Môi trường va Tài nguyên; Phong Dao tạo Sau đại học; Quy Thay, Cô và các đồng nghiệp đang công tác tại Viện Môi trường và Tài nguyên, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đã hỗ trợ nhiệt tình và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho NCS thực hiện luận án; - Tập thể Anh, Chị thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường, Viện Khoa học va Đôi mới công nghệ, Viện Quy hoạch thủy lợi Miền Nam, Đài Khí tượng thủy văn khu vực Nam Bộ đã nhiệt tình giúp đỡ và hỗ trợ cung cap số liệu, thông tin quý giá cho NCS thực hiện luận án; - _ Cuối cùng, xin chân thành cám ơn đến tất cả các thành viên trong gia đình, người thân luôn bên cạnh, động viên trong suốt quá trình NCS học tập và nghiên cứu. Một lần nữa NCS xin chân thành cám ơn! Nghiên cứu sinh Lê Tân Cương ili TÓM TAT Cùng với quá trình phát triển năng động, vùng ven biên luôn tiềm ân xảy ra sự cố môi trường (SCMT), đe dọa thường trực đến sinh kế của hàng triệu cư dân và hệ sinh thái (HST) ven biển. Chính vì vậy, thiết lập khung phương pháp phù hợp đánh giá SCMT vùng ven biển, góp phan tăng tính dự báo và giảm thiểu hậu quả tiềm ấn khi xảy ra SCMT bởi các mối nguy từ phía lục địa, đang là xu hướng được các nhà khoa học quan tâm.