Luận văn kiểm toán tiền trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty tnhh kiểm toán và định giá thăng long t d k chi nhánh miền nam

Luận văn phân tích kiểm toán tiền trong báo cáo tài chính tại công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long TDK chi nhánh miền Nam.

• Tác giả: Đào Thị Kim Hương
• Người hướng dẫn: ThS. Trịnh Xuân Hưng
• Trường học: Đại học Công nghệ TP. HCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kiểm Toán Tiền Trong Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính Tại Công Ty TNHH Kiểm Toán Và Định Giá Thăng Long
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu đề tài: 5 chương
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KIỂM TOÁN TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
• 2.1. Khái quát về khoản mục tiền
• 2.2. Nguyên tắc hạch toán tiền
• 2.3. Đặc điểm của tiền ảnh hưởng tới quá trình kiểm toán
• 2.4. Mục tiêu kiểm toán tiền
• 2.5. Các nguyên tắc kiểm soát nội bộ đối với tiền
• 2.5.1. Nguyên tắc chung
• 3. CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ ĐỊNH GIÁ THĂNG LONG - T.
• 3.1. Giới thiệu về quá trình hình thành và phát triển công ty
• 3.2. Cơ cấu tổ chức, quản lý ở công ty
• 3.3. Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý của công ty
• 3.4. Chức năng, nhiệm vụ từng bộ phận
• 3.5. Cơ cấu tổ chức bộ máy kiểm toán tại công ty
• 3.6. Sơ đồ tổ chức bộ máy kiểm toán tại công ty
• 3.7. Chức năng, nhiệm vụ của từng chức danh
• 3.8. Tình hình công ty những năm gần đây
• 3.9. Thuận lợi, khó khăn, phương hướng phát triển
• 3.10. Phương hướng phát triển
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TOÁN TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BCTC TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ ĐỊNH GIÁ THĂNG LONG – T.
• 4.1. Khái quát về quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.
• 4.2. Tiếp cận khách hàng
• 4.3. Lập kế hoạch kiểm toán
• 4.4. Thực hiện kiểm toán
• 4.5. Hoàn thành cuộc kiểm toán
• 4.6. Thực trạng công tác kiểm toán tiền trong kiểm toán BCTC của công ty Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K tại công ty khách hàng
• 4.7. Lập kế hoạch kiểm toán
• 4.8. Kế hoạch chiến lược
• 4.9. Kế hoạch tổng thể
• 4.10. Thực hiện kiểm toán tiền
• 4.11. Thiết kế và thực hiện thử nghiệm kiểm soát, đánh giá lại rủi ro kiểm soát
• 4.12. Thực hiện các thử nghiệm cơ bản
• 4.13. Thực hiện thủ tục phân tích
• 4.14. Thực hiện thử nghiệm chi tiết
• 4.15. Đánh giá kết quả mẫu và điều chỉnh các sai phạm
• 5. CHƯƠNG 5: NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ TRONG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN TIỀN TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ ĐỊNH GIÁ THĂNG LONG – T.
• 5.1. Nhận xét chung về hoạt động kiểm toán tiền tại công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.
• 5.2. Những sai sót và hạn chế
• 5.2.1. Về đánh giá rủi ro tiềm tàng
• 5.2.2. Về đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ
• 5.2.3. Về thực hiện các thử nghiệm kiểm soát
• 5.2.4. Về việc kiểm tra chi tiết
• 5.3. Kiến nghị và các giải pháp
• 5.3.1. Về đánh giá rủi ro tiềm tàng
• 5.3.2. Về đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ
• 5.3.3. Về thực hiện các thử nghiệm kiểm soát
• 5.3.4. Về việc kiểm tra chi tiết
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Khóa Luận Kiểm Toán Tiền tại Thăng Long

Thông tin đóng vai trò then chốt trong quyết định kinh doanh. Trong doanh nghiệp, thông tin tài chính phải trung thực, hợp lý. Tuy nhiên, báo cáo tài chính đôi khi không phản ánh chính xác thực trạng. Kiểm toán ra đời để kiểm tra, đảm bảo thông tin đáng tin cậy. Các công ty kiểm toán độc lập cung cấp dịch vụ, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh. Các khoản mục trên BCTC đều quan trọng, đặc biệt là vốn bằng tiền. Khoản mục này nhạy cảm, dễ gian lận. Vốn bằng tiền là tài sản lưu động, liên quan mật thiết đến hoạt động kinh doanh. Nó phản ánh khả năng thanh toán nhanh, dễ bị trình bày sai lệch. Do đó, cần quy trình kiểm toán hiệu quả.

1.1. Lý do chọn đề tài Kiểm Toán Tiền tại Thăng Long

Đề tài được chọn trong quá trình thực tập tại công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long. Nhận thấy tính cấp thiết của vấn đề kiểm toán tiền, tác giả đã quyết định thực hiện đề tài: Kiểm toán tiền trong kiểm toán BCTC tại công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T. Đề tài tập trung vào thực tế kiểm toán tại công ty, nhằm tìm ra những ưu điểm và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp.

1.2. Mục đích và Phạm vi nghiên cứu Luận Văn Kiểm Toán Tiền

Mục đích nghiên cứu là tìm hiểu sâu hơn về quy trình kiểm toán tiền trong kiểm toán BCTC tại công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T, nhận thức kiến thức lý thuyết và thực tế, nhận ra ưu điểm, hạn chế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long - T.K trong quá trình kiểm toán thực tế tại công ty khách hàng.

II. Cơ Sở Lý Luận về Quy Trình Kiểm Toán Tiền Hiệu Quả

Trên bảng CĐKT, tiền được trình bày ở phần tài sản ngắn hạn, khoản mục Tiền và các khoản tương đương tiền. Tiền được trình bày theo số tổng hợp và chi tiết giải trình trong bảng thuyết minh BCTC gồm: tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, tiền đang chuyển. Khi hạch toán, kế toán phải sử dụng thống nhất đơn vị giá là “đồng Việt Nam”. Nghiệp vụ ngoại tệ phải quy đổi. Kế toán phải phản ánh kịp thời số tiền, mở sổ theo dõi chi tiết từng loại ngoại tệ. Việc quy đổi căn cứ vào tỷ giá giao dịch thực tế.

2.1. Nguyên tắc Hạch Toán và Đặc điểm Ảnh hưởng Kiểm Toán

Nguyên tắc tiền tệ thống nhất, nguyên tắc cập nhật, nguyên tắc hạch toán ngoại tệ là các nguyên tắc cơ bản. Mỗi loại tiền có đặc điểm khác nhau, ảnh hưởng tới quản lý và kiểm soát. Đặc điểm này ảnh hưởng tới việc lựa chọn phương pháp kiểm toán. Những đặc điểm cơ bản của khoản mục tiền gồm có: tính luân chuyển linh hoạt, liên quan đến nhiều khoản mục quan trọng, nguy cơ gian lận cao.

2.2. Mục Tiêu và Nguyên Tắc Kiểm Soát Nội Bộ Tiền Mặt

Mục tiêu kiểm toán của khoản mục tiền là xác định tính hiện hữu của kiểm soát nội bộ, sự trung thực, hợp lý của các khoản mục tiền trên BCTC. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: hiện hữu, quyền sở hữu, đánh giá, sự đầy đủ, ghi chép chính xác, trình bày và công bố. Kiểm soát nội bộ với tiền chỉ hiệu quả khi được xây dựng trên nguyên tắc thống nhất, nguyên tắc phân công, nguyên tắc ủy quyền, nguyên tắc bất kiêm nhiệm.

2.3 Chuẩn Mực Kiểm Toán và Báo Cáo Kiểm Toán Tiền

Các chuẩn mực kiểm toán liên quan đến kiểm toán tiền bao gồm chuẩn mực về lập kế hoạch, thực hiện và báo cáo. Báo cáo kiểm toán phải đưa ra ý kiến về tính trung thực và hợp lý của số dư tiền trên BCTC. Rủi ro tiềm tàng cao đòi hỏi KTV tập trung kiểm tra chi tiết. Gian lận chỉ được tìm kiếm khi hệ thống kiểm soát nội bộ yếu kém hoặc khi mức độ gian lận trọng yếu.

III. Thực Trạng Kiểm Toán Tiền tại Công Ty Kiểm Toán Thăng Long

Khoản mục tiền là một khoảng mục quan trọng nhưng dễ bị trình bày sai lệch, khả năng gian lận, mất mát lớn. Điều này dẫn tới trong bất cứ cuộc kiểm toán tiền luôn là nội dung quan trọng cần được chú ý. Khả năng sai phạm đối với tiền là rất đa dạng, có thể xảy ra ở cả ba loại tiền: tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, tiền đang chuyển là Việt Nam đồng, ngoại tệ hay vàng tiền tệ. Các trường hợp sai phạm thường xảy ra đối với tiền mặt như chi khống, chi quá giá trị thực, bảo quản không tốt dẫn đến mất mát.

3.1. Các Sai Phạm Thường Gặp trong Kiểm Toán Tiền Mặt

Tiền mặt có thể được ghi chép không có thực trong két tiền mặt. Thủ quỹ hợp tác với cá nhân thanh toán tiền mặt trực tiếp với khách hàng để biển thủ tiền mặt. Chi khống, chi quá giá trị thực bằng cách làm chứng từ khống, khai tăng chi phí, giảm thu để biển thủ tiền. Do bảo quản, quản lý không tốt dẫn đến mất mát tiền. Đối với ngoại tệ, ghi sai tỉ giá khi quy đổi với mục đích trục lợi khi tỷ giá quy đổi hoặc hạch toán sai do áp dụng sai nguyên tắc hạch toán ngoại tệ.

3.2. Gian Lận và Sai Sót trong Kiểm Toán Tiền Gửi Ngân Hàng

Đối với tiền gửi ngân hàng thì khả năng sai phạm là thấp hơn do cơ chế đối chiếu, kiểm soát với tiền gửi ở ngân hàng thường khá chặt chẽ. Tuy nhiên, vẫn có những sai phạm sau đây: Thanh toán lãi cho một khoản tiền nào đó cao hơn quy định hiện tại. Một hóa đơn nhưng chuyển khoản thanh toán nhiều lần. Ăn chặn các khoản tiền thu từ khách hàng trước khi chúng được ghi vào sổ. Quên không ghi lại tiền nợ của khách hàng.

IV. Quy Trình Kiểm Toán Tiền theo Báo Cáo Kiểm Toán Tài Chính

Trong quy trình kiểm toán tiền, cần xem xét sự đảm bảo về mức độ trung thực, hợp lý của các khoản mục tiền trên báo cáo tài chính. Thực hiện bằng cách đối chiếu với biên bản kiểm quỹ, xác nhận sổ phụ ngân hàng tại ngày lập bảng cân đối, kiểm tra sự tồn tại của số dư khoản tiền đang chuyển có về hết sau ngày kết thúc niên độ. Vì số dư này có liên quan đến khả năng thanh toán nên doanh nghiệp thường khai báo vượt quá số dư thực tế để che dấu tình hình tài chính thực.

4.1. Thử Nghiệm Kiểm Soát và Thử Nghiệm Cơ Bản trong Kiểm Toán Tiền

Thử nghiệm kiểm soát được thực hiện để đánh giá hiệu quả hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ. Thử nghiệm cơ bản bao gồm thủ tục phân tích và thử nghiệm chi tiết. Thủ tục phân tích được sử dụng để phát hiện các biến động bất thường. Thử nghiệm chi tiết bao gồm kiểm tra các chứng từ, đối chiếu số liệu với sổ sách, xác nhận số dư với ngân hàng, kiểm kê tiền mặt.

4.2. Đánh Giá Kết Quả Mẫu và Điều Chỉnh Sai Phạm sau Kiểm Toán

Sau khi thực hiện thử nghiệm, KTV đánh giá kết quả mẫu để xác định mức độ sai sót. Nếu phát hiện sai sót, KTV sẽ yêu cầu đơn vị điều chỉnh. Nếu đơn vị không điều chỉnh, KTV sẽ đưa ra ý kiến ngoại trừ trên báo cáo kiểm toán. Việc này đảm bảo tính trung thực của báo cáo tài chính.

V. Nhận Xét Kiến Nghị về Kiểm Toán Tiền tại Thăng Long

Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T cần phải nhận xét chung về hoạt động kiểm toán tiền. Cần nêu ra những sai sót và hạn chế. Các sai sót có thể gặp trong đánh giá rủi ro tiềm tàng, đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ. Các kiểm toán viên cần thực hiện kiểm tra chi tiết.

5.1. Đánh Giá Rủi Ro Tiềm Tàng và Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ

Về đánh giá rủi ro tiềm tàng, KTV cần xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sai sót. Về đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ, KTV cần xác định các điểm yếu và điểm mạnh của hệ thống. Đánh giá cần khách quan để đưa ra kết luận chính xác.

5.2. Thực Hiện Thử Nghiệm Kiểm Soát và Kiểm Tra Chi Tiết

Về thực hiện các thử nghiệm kiểm soát, KTV cần lựa chọn các thủ tục phù hợp để kiểm tra hiệu quả hoạt động của hệ thống. Về việc kiểm tra chi tiết, KTV cần tập trung vào các khoản mục có rủi ro cao. Việc kiểm tra cần được thực hiện kỹ lưỡng để phát hiện sai sót.

5.3. Giải pháp để cải thiện quy trình Kiểm Toán Tiền

Giải pháp để cải thiện quy trình Kiểm Toán Tiền tại Thăng Long bao gồm: nâng cao chất lượng đánh giá rủi ro, tăng cường kiểm soát nội bộ, cải thiện quy trình thử nghiệm kiểm soát, đảm bảo kiểm tra chi tiết. Đưa ra các kiến nghị cụ thể và thực hiện một cách có hệ thống sẽ giúp nâng cao hiệu quả kiểm toán.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, thông tin tài chính giữ vai trò then chốt đối với các quyết định kinh doanh của các bên liên quan. Tuy nhiên, số liệu trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp không phải lúc nào cũng phản ánh trung thực và khách quan thực trạng tài chính cũng như kết quả hoạt động kinh doanh. Hoạt động kiểm toán độc lập ra đời nhằm kiểm tra, xác nhận độ tin cậy của báo cáo tài chính, góp phần tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch. Trong các khoản mục trên báo cáo tài chính, khoản mục vốn bằng tiền luôn được kiểm toán viên đặc biệt chú trọng do đây là tài sản ngắn hạn có tính thanh khoản cao nhất, luân chuyển linh hoạt và liên quan trực tiếp đến hầu hết các chu trình nghiệp vụ như mua bán, doanh thu, tiền lương và công nợ. Vốn bằng tiền cũng là chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán nhanh của doanh nghiệp, do đó tiềm ẩn nguy cơ cao về gian lận, biển thủ và sai sót trọng yếu. Xuất phát từ thực tiễn thực tập tại Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K, tác giả Đào Thị Kim Hương đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài kiểm toán khoản mục tiền trong kiểm toán báo cáo tài chính.

Văn bản xác định rõ bốn mục tiêu nghiên cứu cụ thể được đánh số như sau:

1. Thứ nhất, tìm hiểu sâu hơn trong thực tế về quy trình kiểm toán tiền trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K.
2. Thứ hai, nhận thức chính xác và rõ ràng hơn về những kiến thức đã học được trên lý thuyết.
3. Thứ ba, nhận ra những ưu điểm cũng như một số hạn chế trong quá trình kiểm toán khoản mục tiền của công ty.
4. Thứ tư, đưa ra những giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế để hoàn thành tốt hơn trong quy trình kiểm toán tiền tại Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài tập trung vào quy trình kiểm toán khoản mục tiền trong kiểm toán báo cáo tài chính. Phạm vi không gian được thực hiện tại Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K (Chi nhánh miền Nam) trong quá trình đi kiểm toán thực tế tại một công ty khách hàng cụ thể. Phạm vi thời gian nghiên cứu gắn liền với đợt thực tập tốt nghiệp năm 2017, thu thập và phân tích hồ sơ kiểm toán của niên độ tài chính năm 2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA), chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính và các tài liệu chuyên môn nội bộ của Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K.

Khoản mục tiền trên Bảng cân đối kế toán được trình bày ở phần Tài sản ngắn hạn (Mã số 110), bao gồm ba bộ phận cấu thành chính:

• Tiền mặt (Tài khoản 111): Tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc, đá quý, kim khí quý do thủ quỹ bảo quản tại két.
• Tiền gửi ngân hàng (Tài khoản 112): Tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng tiền tệ gửi tại các tổ chức tín dụng hoặc ngân hàng.
• Tiền đang chuyển (Tài khoản 113): Tiền mặt hoặc séc đã xuất nộp vào ngân hàng, kho bạc hoặc gửi qua bưu điện nhưng chưa nhận được giấy báo có.

Nguyên tắc hạch toán tiền đòi hỏi phải tuân thủ nguyên tắc tiền tệ thống nhất (sử dụng đồng Việt Nam làm đơn vị ghi sổ, quy đổi ngoại tệ theo tỷ giá giao dịch thực tế và tỷ giá ghi sổ), nguyên tắc cập nhật thường xuyên và phản ánh kịp thời. Mục tiêu kiểm toán khoản mục tiền bao gồm việc xác nhận tính hiện hữu của kiểm soát nội bộ và tính trung thực, hợp lý của số dư trên báo cáo tài chính qua 6 mục tiêu cơ bản: tính hiện hữu, quyền sở hữu, đánh giá, sự đầy đủ, ghi chép chính xác, trình bày và công bố.

Hệ thống kiểm soát nội bộ đối với tiền được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cơ bản: nguyên tắc tiền tệ thống nhất, nguyên tắc cập nhật thường xuyên, nguyên tắc phân công phân nhiệm, nguyên tắc ủy quyền và phê chuẩn, đặc biệt là nguyên tắc bất kiêm nhiệm (cách ly chức năng kế toán với thủ quỹ, người duyệt chi với thủ quỹ).

Trong mô hình rủi ro kiểm toán theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA 400, rủi ro kiểm toán (AR) được xác định bằng tích số của rủi ro tiềm tàng (IR), rủi ro kiểm soát (CR) và rủi ro phát hiện (DR): $$AR = IR \times CR \times DR \Rightarrow DR = \frac{AR}{IR \times CR}$$

Kiểm toán viên xác lập mức trọng yếu tổng thể dựa trên các chỉ tiêu tài chính cơ bản: Doanh thu (0,5% - 1%), Lợi nhuận trước thuế (5% - 10%), Tổng tài sản (1% - 2%), hoặc Vốn chủ sở hữu (1% - 5%).

Tác giả sử dụng kết hợp bốn phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các văn bản pháp luật, chuẩn mực kế toán, chuẩn mực kiểm toán hiện hành, hồ sơ kiểm toán mẫu và tài liệu lưu hành nội bộ của công ty.
• Phương pháp quan sát và phỏng vấn: Trực tiếp quan sát các thủ tục kiểm toán tại đơn vị khách hàng, phỏng vấn kiểm toán viên, trợ lý kiểm toán, kế toán trưởng và thủ quỹ.
• Phương pháp duy vật biện chứng: Xem xét và đối chiếu mối quan hệ giữa lý luận kiểm toán được đào tạo với thực tiễn triển khai tại doanh nghiệp.
• Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp tài liệu: Thu thập số liệu, phân tích tỷ số tài chính, tổng hợp bảng câu hỏi khảo sát kiểm soát nội bộ để đưa ra các nhận định khách quan.

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm hồ sơ kiểm toán năm 2016 của công ty khách hàng, chương trình kiểm toán mẫu theo biểu mẫu A300 do Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) ban hành và biên bản kiểm kê quỹ tiền mặt theo mẫu số 08a-TT (Thông tư 200/2014/TT-BTC).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu

Chương này làm rõ tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của báo cáo tài chính và tính chất nhạy cảm của khoản mục tiền. Tác giả xác lập hệ thống bốn mục tiêu nghiên cứu, xác định phạm vi không gian tại Chi nhánh miền Nam của công ty kiểm toán cùng khách hàng thực tế trong năm 2017, trình bày bốn phương pháp nghiên cứu và giới thiệu kết cấu tổng thể gồm 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý luận về công tác kiểm toán tiền trong kiểm toán báo cáo tài chính

Chương 2 hệ thống hóa toàn diện các quy định lý luận về kế toán và kiểm toán tiền. Tác giả phân tích các dạng sai phạm thường gặp: đối với tiền mặt là việc ghi chép khống, lập chứng từ giả, biển thủ, sai lệch tỷ giá quy đổi; đối với tiền gửi ngân hàng là thanh toán lãi vượt mức, chuyển tiền trùng lặp hóa đơn, chặn giữ tiền thu từ khách hàng; đối với tiền đang chuyển là chuyển sai địa chỉ, chuyển chậm trễ. Tác giả trình bày quy trình kiểm toán tiền từ khâu tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ (sử dụng bảng tường thuật, lưu đồ, bảng câu hỏi), xác lập mức trọng yếu, đánh giá rủi ro kiểm toán, thực hiện thử nghiệm kiểm soát đến các thử nghiệm cơ bản (thủ tục phân tích biến động, kiểm tra các hệ số thanh toán nhanh và thử nghiệm chi tiết số dư).

Mục tiêu kiểm toán	Thể thức khảo sát chi tiết đối với tiền mặt
Tính chính xác về kỹ thuật tính toán và ghi sổ	Đối chiếu số liệu phát sinh thu, chi giữa tài khoản tiền mặt với các tài khoản đối ứng; đối chiếu sổ quỹ với sổ kế toán; đối chiếu sổ nhật ký thu chi với sổ cái; tính toán lại số phát sinh và số dư.
Tính có căn cứ hợp lý của các khoản thu, chi	Đối chiếu chứng từ thu chi với chứng từ gốc và sổ nhật ký, sổ cái; kiểm tra số liệu giữa sổ cái với sổ nhật ký hoặc bảng tổng hợp chứng từ ghi sổ; đối chiếu số liệu tiền mặt trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ với sổ kế toán liên quan.
Sự đánh giá tính toán đúng đắn (ngoại tệ, vàng)	Kiểm tra việc ghi giá trị từng chứng từ vào sổ; kiểm tra quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam; kiểm tra tính giá đối với vàng tiền tệ nhập, xuất, tồn quỹ.
Ghi chép đầy đủ, kịp thời và đúng lúc	Chọn mẫu theo thời gian chứng từ phát sinh và đối chiếu với việc ghi sổ cùng kỳ; đối chiếu ngày tháng trên chứng từ với ngày ghi sổ; chứng kiến kiểm kê quỹ và đối chiếu với sổ sách; đối chiếu ngày nộp tiền vào ngân hàng với xác nhận của ngân hàng.
Khai báo và trình bày đầy đủ, đúng đắn	Đối chiếu các biên bản, hợp đồng liên quan đến giảm giá, chiết khấu, hoa hồng, vay nợ; kiểm tra việc phân loại chi tiết trên sổ sách và công bố đầy đủ trên báo cáo tài chính.

Chương 3: Tổng quan về Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long - T.K

Chương 3 trình bày lịch sử hình thành và cơ cấu tổ chức của đơn vị thực tập. Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K được thành lập trên cơ sở hợp nhất Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn Thăng Long (thành lập năm 2003) và Công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ phần mềm T.K (thành lập năm 2002). Doanh nghiệp hoạt động theo Giấy phép đăng ký kinh doanh số 0104779158 do Sở Kế hoạch và Đầu tư TP. Hà Nội cấp ngày 29/06/2010 và Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán số 014/KDKT ngày 30/10/2013 của Bộ Tài chính.

Về năng lực và quy mô hoạt động, công ty sở hữu 23 kiểm toán viên hành nghề, 07 thẩm định viên về giá cấp quốc gia, thiết lập 07 chi nhánh và 14 văn phòng đại diện trên toàn quốc. Doanh nghiệp được chấp thuận kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng (Quyết định số 2398/QĐ-BTC ngày 12/11/2015), thẩm định giá xác định giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa (Quyết định số 2800/QĐ-BTC ngày 29/12/2015) và kiểm toán cho tổ chức phát hành, niêm yết chứng khoán (Quyết định số 1055/QĐ-UBCK ngày 02/12/2015). Trụ sở chính đặt tại quận Cầu Giấy, TP. Hà Nội và Chi nhánh Miền Nam đặt tại C14 Quang Trung, phường 11, quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh. Bộ máy quản lý gồm Phòng Giám đốc, Phòng Kiểm toán 1, Phòng Kiểm toán 2, Phòng Kế toán và Phòng Kinh doanh. Cơ cấu nhân sự kiểm toán phân định rõ ba cấp: Trưởng phòng, Kiểm toán viên và Trợ lý kiểm toán viên.

Chương 4: Thực trạng công tác kiểm toán tiền trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K

Chương 4 mô tả quy trình kiểm toán báo cáo tài chính chuẩn gồm 4 giai đoạn: Tiếp cận khách hàng, Lập kế hoạch kiểm toán, Thực hiện kiểm toán và Hoàn thành cuộc kiểm toán. Khi đi vào thực tế kiểm toán tiền tại một khách hàng cụ thể (là khách hàng năm đầu tiên nên công ty không lập kế hoạch chiến lược mà chỉ lập kế hoạch tổng thể), kiểm toán viên áp dụng Biểu mẫu A300 của VACPA để thu thập thông tin khách hàng trên nhiều mặt: ngành nghề kinh doanh, yếu tố pháp lý, lĩnh vực hoạt động, cơ cấu sở hữu, hoạt động đầu tư và chính sách kế toán áp dụng.

Kiểm toán viên thực hiện đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ thông qua bảng câu hỏi gồm 13 câu hỏi đóng:

STT	Nội dung câu hỏi khảo sát kiểm soát nội bộ	Kết quả trả lời
1	Doanh nghiệp có phân chia trách nhiệm giữa kế toán với thủ quỹ hay không?	Có
2	Các phiếu thu, phiếu chi có được đánh số trước một cách liên tục hay không?	Có
3	Trình tự luân chuyển tiền có được thiết lập hay không?	Không
4	Thủ quỹ có kiểm tra tính hợp lệ của phiếu thu, phiếu chi trước khi thu, chi tiền không?	Có
5	Thủ quỹ có đảm bảo luôn ký và đóng dấu xác nhận lên chứng từ không?	Có
6	Những khoản thu, chi với số tiền lớn có được thực hiện qua ngân hàng không?	Có
7	Có phân quyền trong phê chuẩn với nghiệp vụ thu, chi hay không?	Có
8	Khi phát sinh nghiệp vụ thu, chi tiền có được phản ánh đầy đủ vào sổ sách liên quan hay không?	Có
9	Có thường xuyên đối chiếu giữa sổ chi tiết tiền mặt và sổ quỹ hay không?	Có
10	Người xét duyệt thu, chi có kiêm nhiệm việc ghi chép sổ sách kế toán hay lưu trữ chúng hay không?	Không
11	Cuối kỳ có kiểm quỹ không?	Có
12	Có định kỳ đối chiếu giữa số tiền gửi ngân hàng với sổ phụ ngân hàng không?	Có
13	Có các quy định về xét duyệt chi trong nội bộ doanh nghiệp không?	Không

Dựa trên kết quả khảo sát, kiểm toán viên kết luận hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng ở mức bình thường và rủi ro kiểm soát (CR) ở mức trung bình. Về quy trình kế toán, các khoản thu chi tiền mặt sử dụng phiếu thu và phiếu chi gồm 3 liên (liên 1 lưu tại kế toán tiền mặt để ghi sổ chi tiết và sổ cái, liên 2 giao người nộp hoặc người nhận tiền, liên 3 giao kế toán công nợ theo dõi tài khoản đối ứng). Khách hàng quy định định mức tồn quỹ tiền mặt tối đa là 700 triệu đồng; nếu cuối ngày số dư vượt quá mức này, thủ quỹ phải nộp tiền vào tài khoản ngân hàng. Các khoản chi bằng tiền mặt áp dụng cho các giao dịch có giá trị dưới 20 triệu đồng. Đối với tiền gửi ngân hàng, giao dịch chi tiền sử dụng ủy nhiệm chi từ 2 đến 4 liên tùy thuộc vào địa bàn và hệ thống ngân hàng của các bên đối tác; hàng tháng kế toán tiền gửi thực hiện đối chiếu giữa sổ chi tiết tiền gửi với sổ phụ ngân hàng. Công ty thực hiện kiểm kê quỹ hàng quý bằng biên bản theo Mẫu số 08a-TT ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.

Chương 5: Nhận xét và kiến nghị trong hoạt động kiểm toán tiền tại Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K

Chương 5 tổng kết các ưu điểm và hạn chế trong công tác kiểm toán tiền tại công ty. Ưu điểm nổi bật là việc áp dụng quy trình kiểm toán 4 giai đoạn khoa học, bám sát các hướng dẫn của VACPA, nhân sự có trình độ chuyên môn và kiểm soát chứng từ chặt chẽ. Tuy nhiên, còn tồn tại một số hạn chế: công tác đánh giá rủi ro tiềm tàng chưa sâu sát theo đặc thù ngành nghề của khách hàng; bảng câu hỏi kiểm soát nội bộ còn khái quát, chưa bao quát hết rủi ro xét duyệt chi nội bộ; thủ tục phân tích sơ bộ trên báo cáo tài chính hầu như không được thể hiện trên giấy tờ làm việc. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra các kiến nghị hoàn thiện bảng câu hỏi kiểm soát nội bộ (thiết kế chi tiết hơn tại Bảng 5.1 trong văn bản), chuẩn hóa việc lưu trữ giấy tờ làm việc đối với thủ tục phân tích và tăng cường khảo sát chi tiết đối với các nghiệp vụ phát sinh bất thường.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh đầy đủ việc triển khai kiểm toán khoản mục tiền trong một cuộc kiểm toán báo cáo tài chính thực tế tại công ty kiểm toán độc lập quy mô tầm trung ở Việt Nam. Các kết quả và dữ kiện chính trong văn bản bao gồm:

• Ghi nhận thông tin pháp lý và năng lực của Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K với 23 kiểm toán viên, 07 thẩm định viên giá nhà nước, mạng lưới 07 chi nhánh và 14 văn phòng đại diện trên toàn quốc.
• Minh họa việc áp dụng hồ sơ kiểm toán mẫu theo biểu mẫu A300 của VACPA và mẫu biên bản kiểm kê quỹ 08a-TT theo Thông tư 200/2014/TT-BTC vào thực tế khách hàng.
• Xác định việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ tại đơn vị khách hàng thông qua bảng câu hỏi 13 chỉ tiêu, ghi nhận rủi ro kiểm soát ở mức Trung bình do đơn vị chưa thiết lập quy chế xét duyệt chi nội bộ và quy định luân chuyển chứng từ tiền tệ.
• Ghi nhận các tiêu chuẩn kiểm soát cụ thể của khách hàng: định mức quỹ tiền mặt khống chế ở mức 700 triệu đồng, các khoản chi tiền mặt giới hạn dưới 20 triệu đồng, quy trình luân chuyển phiếu thu/chi 3 liên và ủy nhiệm chi từ 2 đến 4 liên.

Về mặt đóng góp, khóa luận giúp hệ thống hóa sự kết hợp giữa lý luận kiểm toán theo Chuẩn mực VSA 400 với thực tế hồ sơ kiểm toán tại Chi nhánh miền Nam của công ty Thăng Long – T.K; chỉ ra điểm thiếu sót trong việc tài liệu hóa giấy làm việc phân tích sơ bộ và đề xuất mẫu bảng câu hỏi kiểm soát nội bộ cải tiến phục vụ cho công tác kiểm toán các năm sau.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn do phạm vi nghiên cứu thực tế quy định:

• Phạm vi khảo sát thực nghiệm chỉ giới hạn tại Chi nhánh Miền Nam của Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K và dữ liệu minh họa thu thập từ một khách hàng duy nhất trong niên độ kiểm toán 2016.
• Đề tài chưa bao quát quy trình kiểm toán tiền tại các doanh nghiệp có nghiệp vụ tài chính phức tạp như các tập đoàn đa quốc gia có khối lượng giao dịch ngoại tệ lớn hoặc các đơn vị có phát sinh vàng tiền tệ và công cụ tài chính tương đương tiền.
• Do yêu cầu bảo mật số liệu khách hàng của công ty kiểm toán, các số liệu điều chỉnh sai lệch chi tiết và bằng chứng kiểm toán cụ thể ở phần kiểm tra số dư chưa được công bố toàn bộ.

Hướng phát triển tiếp theo của đề tài là mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các loại hình doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), các doanh nghiệp có nhiều tài khoản tiền gửi ngoại tệ và nghiên cứu ứng dụng phần mềm kiểm toán chuyên dụng để số hóa quá trình đối chiếu số dư tiền gửi ngân hàng.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Cung cấp tài liệu thực tế về phương pháp tiếp cận một khoản mục cụ thể trên báo cáo tài chính, từ việc lập kế hoạch theo mẫu của VACPA đến việc thiết kế thử nghiệm cơ bản.
• Trợ lý kiểm toán viên và người mới hành nghề kiểm toán: Tham khảo chi tiết về quy trình kiểm soát chứng từ thu chi 3 liên, cách xử lý ủy nhiệm chi liên ngân hàng và phương pháp lập bảng câu hỏi đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ.
• Cán bộ quản lý tài chính và kế toán doanh nghiệp: Tham khảo các tiêu chuẩn kiểm soát nội bộ đối với tiền mặt và tiền gửi ngân hàng (như quy định hạn mức tồn quỹ, nguyên tắc bất kiêm nhiệm, quy trình kiểm kê định kỳ) để hoàn thiện công tác quản lý quỹ tại đơn vị.

Câu hỏi thường gặp

1. Khoản mục tiền trên bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp được phân loại và hạch toán theo những nguyên tắc nào?
Khoản mục tiền gồm Tiền mặt (TK 111), Tiền gửi ngân hàng (TK 112) và Tiền đang chuyển (TK 113). Hạch toán tiền phải tuân thủ nguyên tắc tiền tệ thống nhất (quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá thực tế hoặc tỷ giá ghi sổ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC), nguyên tắc cập nhật thường xuyên và nguyên tắc theo dõi chi tiết từng loại nguyên tệ hoặc hiện vật.

2. Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K có tư cách pháp lý và quy mô hoạt động như thế nào?
Công ty thành lập trên cơ sở hợp nhất hai doanh nghiệp thành lập từ năm 2002 và 2003, hoạt động theo Giấy phép kinh doanh số 0104779158 và Giấy chứng nhận số 014/KDKT của Bộ Tài chính. Tại thời điểm nghiên cứu, công ty có 23 kiểm toán viên hành nghề, 07 thẩm định viên giá nhà nước, 07 chi nhánh và 14 văn phòng đại diện trên toàn quốc.

3. Tại sao rủi ro kiểm soát (CR) đối với khoản mục tiền tại đơn vị khách hàng được đánh giá ở mức trung bình?
Kiểm toán viên khảo sát 13 tiêu chí kiểm soát nội bộ và nhận thấy đơn vị thực hiện tốt việc phân chia trách nhiệm, đánh số trước chứng từ, đối chiếu định kỳ và kiểm kê quỹ. Tuy nhiên, doanh nghiệp chưa ban hành văn bản quy định về xét duyệt chi nội bộ và chưa thiết lập quy trình luân chuyển tiền, do đó rủi ro kiểm soát được xác định ở mức trung bình.

4. Khách hàng được kiểm toán trong khóa luận áp dụng quy định quản lý tồn quỹ tiền mặt như thế nào?
Doanh nghiệp quy định định mức tồn quỹ tiền mặt tối đa là 700 triệu đồng. Nếu cuối ngày lượng tiền mặt thực tế vượt quá định mức, thủ quỹ có trách nhiệm nộp số tiền dư vào tài khoản ngân hàng để nhận giấy báo có làm căn cứ ghi giảm quỹ.

5. Mối quan hệ giữa các loại rủi ro kiểm toán được xác định theo mô hình nào trong khóa luận?
Mối quan hệ này được thiết lập theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA 400 với công thức $AR = IR \times CR \times DR$. Dựa trên đánh giá về rủi ro tiềm tàng (IR) và rủi ro kiểm soát (CR), kiểm toán viên sẽ xác định mức rủi ro phát hiện (DR) chấp nhận được nhằm ấn định phạm vi, thời gian và số lượng bằng chứng kiểm toán cần thu thập.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đào Thị Kim Hương đã hệ thống hóa chặt chẽ cơ sở lý luận về kiểm toán khoản mục tiền theo hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và chế độ kế toán Thông tư 200/2014/TT-BTC. Đề tài phản ánh chi tiết thực trạng triển khai quy trình kiểm toán 4 giai đoạn tại Công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.K đối với một khách hàng thực tế, làm rõ các bước đánh giá kiểm soát nội bộ, luân chuyển chứng từ và kiểm tra chi tiết số dư. Trên cơ sở đối chiếu giữa lý luận và thực tiễn hành nghề, tác giả đã chỉ ra những điểm còn thiếu sót trong việc lập giấy làm việc phân tích sơ bộ và đề xuất các giải pháp hoàn thiện bảng câu hỏi khảo sát kiểm soát nội bộ nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán khoản mục tiền trong các cuộc kiểm toán báo cáo tài chính tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Cơ sở lý luận về công tác kiểm toán tiền trong kiểm toán báo cáo tài chính. Chương 3: Tổng quan về công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T. Chương 4: Thực trạng công tác kiểm toán tiền trong kiểm toán BCTC tại công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long - T. Chương 5: Nhận xét và kiến nghị trong hoạt động kiểm toán tiền tại công ty TNHH Kiểm toán và Định giá Thăng Long – T.

2 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KIỂM TOÁN TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 2. Khái quát về khoản mục tiền 2. Nội dung Trên bảng CĐKT, tiền được trình bày ở phần tài sản (Phần A: Tài sản ngắn hạn, khoản mục I: Tiền và các khoản tương đương tiền). Tiền được trình bày trên bảng CĐKT theo số tổng hợp và các nội dung chi tiết giải trình được công bố trong bảng thuyết minh BCTC gồm: - Tiền mặt: Là số vốn bằng tiền do thủ quỹ bảo quản tại quỹ (két) của doanh nghiệp bao gồm: tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc, đá quý, kim khí quý.

Số liệu trình bày trong BCTC của khoản mục này là số dư của tài khoản tiền mặt vào thời điểm khóa sổ sau khi đã được đối chiếu với số thực tế và tiến hành các điều chỉnh cần thiết. - Tiền gửi ngân hàng: Bao gồm tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng tiền tệ được gửi tại ngân hàng. Số dư của tài khoản này được trình bày trên bảng CĐKT phải được đối chiếu và điều chỉnh theo sổ phụ ngân hàng vào thời điểm khóa sổ. - Tiền đang chuyển: Là khoản tiền mặt, tiền séc đã xuất khỏi quỹ của doanh nghiệp đã nộp vào Ngân hàng, Kho bạc Nhà nước, đã gửi Bưu điện để trả cho đơn vị khác nhưng chưa nhận được giấy báo của ngân hàng.

Nguyên tắc hạch toán tiền - Nguyên tắc tiền tệ thống nhất: Khi hạch toán, kế toán phải sử dụng thống nhất một đơn vị giá là “đồng Việt Nam”. Nghiệp vụ phát sinh bằng ngoại tệ phải quy đổi ra “đồng Việt Nam” để ghi sổ kế toán, đồng thời phải theo dõi nguyên tệ các loại tiền đó. - Nguyên tắc cập nhật: Kế toán phải phản ánh kịp thời chính xác số tiền hiện có và tình hình thu chi toàn bộ các loại tiền; mở sổ theo dõi chi tiết từng loại ngoại tệ theo nguyên tệ và theo đồng Việt Nam quy đổi, từng loại vàng tiền tệ theo số lượng, giá trị, quy cách, phẩm chất, kích thước,… - Nguyên tắc hạch toán ngoại tệ: Nghiệp vụ phát sinh bằng ngoại tệ phải quy đổi ra “Việt Nam đồng” để ghi sổ kế toán. Việc quy đổi đồng ngoại tệ ra “Việt Nam đồng” phải căn cứ vào tỷ giá giao dịch thực tế và tỷ giá ghi sổ kế toán.

Đặc điểm của tiền ảnh hưởng tới quá trình kiểm toán Mỗi loại tiền tồn tại trong một doanh nghiệp đều có những đặc điểm khác nhau và đều này ảnh hưởng tới việc quản lý cũng như quá trình kiểm soát, đối chiếu trong nội bộ của 3 đơn vị đối với chúng. Những đặc điểm khi hạch toán tiền của kế toán có ảnh hưởng rất lớn trong việc lựa chọn phương pháp kiểm toán như thế nào để có thể thu thập được những bằng chứng xác thực, đủ về số lượng và chất lượng cho phần hành này. Những đặc điểm cơ bản của khoản mục tiền gồm có: - Tiền là một loại tài sản lưu động trong doanh nghiệp, có tính luân chuyển linh hoạt và tính thanh khoản cao nhất nên được trình bày đầu tiên trên bảng CĐKT. Nó liên quan đến việc phân tích đánh giá khả năng thanh toán của doanh nghiệp nên thường dễ bị trình bày sai lệch.

- Tiền là khoản mục bị ảnh hưởng và có ảnh hưởng đến nhiều khoản mục quan trọng khác như doanh thu, công nợ, tiền lương và hầu hết các tài sản khác của doanh nghiệp. Vì vậy, những sai sót và gian lận ở khoản mục này thường bắt nguồn từ các nghiệp vụ phát sinh trong kỳ của doanh nghiệp liên quan đến tiền như mua bán hàng hóa, vật tư, tài sản; thu tiền bán hàng; chi phí sản xuất, chi phí quản lý, chi phí bán hàng hoặc thanh toán công nợ cho người bán,… - Mặc dù tiền có nhiều ưu điểm trong quá trình quản lý, thanh toán cũng như sử dụng các nghiệp vụ có liên quan tới tiền luôn phát sinh thường xuyên, số lượng lớn và với những quy mô khác nhau nên nguy cơ gian lận, biển thủ là cao nhất. Vì vậy, rủi ro tiềm tàng ở khoản mục cao nên KTV cần tập trung kiểm tra khoản mục chi tiết hơn. Bên cạnh đó, cần chú ý rằng việc tập trung tìm ra gian lận ở khoản mục này chỉ thực hiện khi hệ thống kiểm soát nội bộ còn yếu kém, cũng như khi mức độ gian lận là trọng yếu.

Với những đặc điểm trên có thể thấy tiền là một khoảng mục quan trọng nhưng dễ bị trình bày sai lệch, khả năng gian lận, mất mát lớn. Điều này dẫn tới trong bất cứ cuộc kiểm toán tiền luôn là nội dung quan trọng cần được chú ý. Qua những kinh nghiệm đã có được trong các cuộc kiểm toán ở những công ty kiểm toán lớn cho thấy khả năng sai phạm đối với tiền là rất đa dạng, có thể xảy ra ở cả ba loại tiền: tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, tiền đang chuyển là Việt Nam đồng, ngoại tệ hay vàng tiền tệ. Các trường hợp sai phạm thường xảy ra đối với tiền mặt:  Tiền được ghi chép không có thực trong két tiền mặt.

Thủ quỹ hợp tác với cá nhân thanh toán tiền mặt trực tiếp với khách hàng để biển thủ tiền mặt.  Chi khống, chi quá giá trị thực bằng cách làm chứng từ khống, khai tăng chi phí, giảm thu để biển thủ tiền. 4  Do bảo quản, quản lý không tốt dẫn đến mất mát tiền.  Những sai sót khách quan hoặc chủ quan làm cho khoản mục tiền trên bảng CĐKT tăng hoặc giảm.

 Đối với ngoại tệ, ghi sai tỉ giá khi quy đổi với mục đích trục lợi khi tỷ giá quy đổi hoặc hạch toán sai do áp dụng sai nguyên tắc hạch toán ngoại tệ. Đối với tiền gửi ngân hàng thì khả năng sai phạm là thấp hơn do cơ chế đối chiếu, kiểm soát với tiền gửi ở ngân hàng thường khá chặt chẽ. Tuy nhiên, vẫn có những sai phạm sau đây:  Thanh toán lãi cho một khoản tiền nào đó cao hơn quy định hiện tại.  Một hóa đơn nhưng chuyển khoản thanh toán nhiều lần.

 Ăn chặn các khoản tiền thu từ khách hàng trước khi chúng được ghi vào sổ.  Quên không ghi lại tiền nợ của khách hàng.  Thu tiền khách hàng với giá thấp hơn giá mà công ty quy định.  Chênh lệch số liệu giữa sổ sách công ty với sổ phụ ngân hàng.

Tuy mức độ sai phạm là thấp nhưng tiền đang chuyển vẫn tồn tại những sai phạm sau đây:  Tiền bị chuyển sai địa chỉ.  Ghi sai số tiền cần chuyển vào ngân hàng hoặc số tiền cần chuyển để thanh toán.  Chuyển tiền muộn hoặc chuyển dùng không đúng mục đích. Mục tiêu kiểm toán tiền Việc xác định mục tiêu kiểm toán có vai trò rất quan trọng, nó giúp KTV thực hiện đúng hướng và mang lại hiệu quả cao hơn.

Nhưng bên cạnh đó, ngoài việc xác định các mục tiêu cụ thể thì KTV còn phải xác định chính xác các mục tiêu đó vào từng phần hành kiểm toán để tạo lập hệ thống mục tiêu đặc thù. Việc xác định được mục tiêu kiểm toán đặc thù cho mỗi khoản mục, phần hành cụ thể sẽ giúp mang lại hiệu quả cao cho cuộc kiểm toán và làm giảm rủi ro kiểm toán đến mức thấp nhất. Mục tiêu kiểm toán của khoản mục tiền là nhằm để xác định các vấn đề chủ yếu sau: - Tính hiện hữu của kiểm soát nội bộ với tiền: Tức là xem xét, đánh giá sự hiện diện, tính liên tục và tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ đối với tiền có được đảm bảo hay không. 5 - Sự đảm bảo về mức độ trung thực, hợp lý của các khoản mục tiền trên báo cáo tài chính, được thể hiện trên các khía cạnh sau đây: + Mục tiêu hiện hữu: Xác nhận số dư các khoản tiền tồn tại vào ngày lập bảng cân đối kế toán là hợp lý.

Thực hiện bằng cách đối chiếu với biên bản kiểm quỹ, xác nhận sổ phụ ngân hàng tại ngày lập bảng cân đối, kiểm tra sự tồn tại của số dư khoản tiền đang chuyển có về hết sau ngày kết thúc niên độ. Vì số dư này có liên quan đến khả năng thanh toán nên doanh nghiệp thường khai báo vượt quá số dư thực tế để che dấu tình hình tài chính thực, vấn đề thất thoát tài sản hoặc tiền bị chiếm dụng nên số dư thực tế nhỏ hơn sổ sách. Mục tiêu này liên quan đến mục tiêu hiện hữu của khoản tiền và được xem là mục tiêu quan trọng trong kiểm toán khoản mục này. + Mục tiêu quyền sở hữu: Xác nhận việc doanh nghiệp có quyền sở hữu về mặt pháp lý đối với các khoản tiền tại ngày lập bảng CĐKT nhằm phản ánh đúng giá trị tài sản của doanh nghiệp.

Tuy đây là mục tiêu KTV xác định nhưng nó không giữ vai trò quan trọng trong việc kiểm toán khoản mục tiền nên KTV có thể bỏ qua mục tiêu này trong quá trình thực hiện kiểm toán để tiết kiệm thời gian. + Mục tiêu đánh giá: Số dư của tiền phải được ghi theo đúng giá trị có thể thực hiện được. Mục tiêu này áp dụng cho những tài khoản ngoại tệ, vàng tiền tệ. + Mục tiêu về sự đầy đủ: Xác nhận tất cả các nghiệp vụ liên quan đến tiền đều được phản ánh và ghi chép đầy đủ vào sổ kế toán.

Đây là mục tiêu quan trọng vì thế KTV cần chú trọng đến mục tiêu này để đảm bảo chất lượng của cuộc kiểm toán. + Mục tiêu ghi chép chính xác: Tất cả các khoản mục tiền đều được cộng dồn, ghi chép và hạch toán chính xác; đảm bảo sự nhất trí giữa sổ kế toán với BCTC. + Mục tiêu trình bày và công bố: Số dư tiền gồm tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, tiền đang chuyển phải được trình bày, phân loại và công bố đầy đủ trên BCTC theo đúng quy định, chế độ và chuẩn mực kế toán hay không. Các trường hợp tiền bị hạn chế sử dụng đều được khai báo đầy đủ.