CHƯƠNG 1: NHỮNG VÁN ĐẺ CHUNG VẺ TỘI LÀM NHỤC NGƯỜI KHÁC 1.1 Khái niệm, đặc điểm tội làm nhục người khác 1.111 Khái niệm tội làm nhục người khác Tôi làm nhục người khác là một tội pham được quy định theo pháp luật Việt Nam mà cu thé hiện nay đang được quy định tại BLHS năm 2015, sửa đổi bồ sung năm 2017. Đề hiểu khai niệm thé nào được gọi là tôi làm nhục người khác thì ta cần tìm hiểu: Theo khoản 1 điều 8 BLHS năm 2015 tôi phạm là “hanh vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình su hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cô ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyên, thông nhất, toản ven lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chê độ chính trị, chế đô kinh tế, nên văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toản xã hội, quyên, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyên, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tư pháp luật xã hội chủ nghĩa ma theo quy định của Bô luật nay phải bị xử lý hình sự". Ta có thể hiểu hành vi được cau thành tôi phạm khi và chỉ khi dap ứng các diéu kiện: Hành vi được thực hiên phải là hanh vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong BLHS năm 2015. Đông thời hành vi đó phải do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cô ý hoặc vô ý xâm phạm đến quyên và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức hoặc nhà nước “Lam nhục người khác” là việc thực hiện những hành động xúc phạm nghiêm trong đến danh dự, nhân phẩm của con người.
+ Danh dự la sự coi trong của xã hội về con người hoặc tô chức nao đó vả được thừa nhân như một quyền nhân thân Danh dự là phạm trù mang tính xã hội, là một trong những yếu to khẳng định vai trò, vị trí, uy tin của một người hoặc của một tổ chức trong xã hôi, được Hiến pháp, pháp luật bảo hô không ai được xâm phạmỶ. Danh dự được gan liên với mỗi cá nhân, được hình thanh qua ` Viên khoa học pháp lý ~ Bộ Tw pháp (2006), Tử điển Luật học, Nob. Ta pháp, Hi Nội, tr. 209 Z su đánh giá của xã hội, các yêu tô như mặt dao đức, phẩm chất chính trị, năng lực,.
là thước đo của việc đánh giá và là mục tiêu xây dựng danh dự trên thực tế của con người. Danh dự của cá nhân bao gồm: Lòng tự trong (1a sự tự ý thức của cá nhân về giá trị, vi trí của minh trong xã hội), Uy tin (lả giá trị về mặt năng lực, đạo đức, các khả năng khác của cá nhân khiến cho moi người trong một môi trường nhất định tín nhiệm và mén phục). Do đó, danh dự là một khái niệm khó định lượng vì nó mang theo giá trị tinh than của từng cá nhân. Vậy xâm phạm đến danh dự là xâm phạm đến lòng tự trọng vả/hoặc lam ảnh hưởng đến uy tin của cá nhân.
+ Nhân phẩm 1a những phẩm chat, giá trị của môt con người), xâm phạm nhân phẩm của người khác là cũng chính là xâm phạm đến phẩm giá, giá trị làm người của người đó. Vậy dựa vào khoản | điêu 155 BLHS năm 2015, sửa đổi bỗ sung năm 2017 cũng như tham khảo giải thích từ ngữ về tôi phạm nảy ta có thể rút ra khái niệm “Tôi làm nhục người khác là một tôi phạm được quy định trong BLHS, được thực hiên bởi người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách có ý nhằm mục địch xúc phạm nghiêm trong đến lòng tự trong, uy tin hay phẩm chat, gia trị của một người, khiến ho cảm thay nhục nhã và hạ thấp uy tin của họ trong xã hội” 1.2 Đặc điểm của tội làm nhục người khác Dau tiên, các hanh vi lam nhục người khác, xam pham nghiêm trong danh du, nhân phẩm của người khác khiến người đó cảm thay nhục nhã, xau ho, lam uy tín người đó bị hạ thấp được thực hiện một cách rất đa dạng, gây ra mức ảnh hưởng xau đến xã hội. Để có chế tài cho những hành vi nay BLHS quy định rat 16 rang với tên goi tôi làm nhục người khác. Tôi làm nhục người khác được quy định tại điều 155 chương XIV (chương vẻ các tội xâm phạm tinh mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người).
Điều 155 quy định một người phạm tôi làm nhục người khác khi người đó có hành vi “xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác”. Đặc điểm của tội nảy trong pháp luật hình sự 3 Viện khoa học pháp lý - Bộ Ttphúp (2006), Tử điền Luật hoc , Nzb. Tư pháp, Hi Nội, tr. $87 8 Việt Nam là nha lam luật xây dựng tôi nay thì chú trong đến hành vi của người phạm tôi và hậu quả của người đó gây ra.
Nhà làm luật Việt Nam không quan tâm đến các yêu to như thời gian, không gian thực hiên tôi pham ma chi cần xác định một người thực hiện hành vi của minh ma hành vi đó đã làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của một người khác ở mức độ nghiêm trọng thì sẽ bị câu thành tội làm nhục người khác và với từng mức đô nghiêm trọng khác nhau được quy định tại các điểm, các khoản của Điều 155 thì sẽ có từng mức phạt khác nhau. Thứ hai, nếu xét quy định về tội phạm nói chung trong BLHS thi tôi làm nhục người khác mang day đủ các đặc điểm của một tôi pham noi chung và đặc điểm đặc trưng của phan các tôi phạm xâm phạm nhân phẩm, danh dự - một phân thuộc chương XIV (chương vẻ các tôi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người) + Tôi làm nhục người khác là hanh vi nguy hiểm cho xã hội Hanh vi nguy hiểm cho xã hội là dau hiệu quan trong dé xác định tội phạm. Căn cử khoản 1 điều 8 BLHS năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 ta có thể để được gọi là tội pham thi phải có hanh vi nguy hiểm cho xã hội vả hành vi nguy hiểm cho xã hội là loạt hanh vi do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cô ý hoặc vô ý, các hảnh vi đỏ xâm phạm đến các quan hệ xã hội được Luật hình sự bảo hộ như “déc lập chủ quyền, thông nhất, toàn vẹn lãnh tho của Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế đô kinh tế, nên văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tỏ chức, xâm pham tinh mang, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tự do, tai sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dan, xâm pham những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hôi chủ nghĩa” Các tội phạm khác nhau thì biểu hiện của hành vi nguy hiểm cho xã hội la khác nhau. Nêu tội giết người là hành vi cô ý tước đoạt trái pháp luật tính mạng của người khác, tội có ý gây thương tích là hành vi cô ý gây tn hai đến sức khỏe của người khác thì tôi lam nhục người khác là hành vị xúc phạm nghiêm trong nhân phẩm, danh dự của người khác + Tôi lam nhục người khác được người pham tôi thực hiện một cách có lỗi LGi la thai độ chủ quan của con người đối với hành vi (có tính gây thiệt hai cho xã hôi) của mình va đối với hau quả của hành vi đó thể hiện dưới dạng cô ý hoặc vô ý.
Người thực hiện hành vi bị coi là có lỗi khi họ đã lựa chọn thực hiện hành vi có tính gây thiệt hại cho xã hôi trong khi họ có đủ điều kiện lựa chọn xử sự khác mA không gây thiệt hại cho xã hội. Luật hình sự Việt Nam không chap nhận việc quy tội khách quan, nghĩa là truy cứu TNHS chỉ căn cứ vào việc một người đã thực hiện hành vi gây thiệt hai cho xã hội mà không căn cứ vao lỗi của họ. Bởi lẽ hình phạt của pháp luật Việt Nam không chỉ nhằm mục đích trừng trị ma qua đó còn nhằm mục đích giáo dục ý thức tuân thủ pháp luật, phòng ngửa tôi phạm xảy ra. Mục đích giao duc nay chỉ có thé dat được khi hình phat được áp dung cho người có lỗi.
Đối với người không có lỗi, hình phat không thể phát huy được tác dung giao duc. Có thể nói dâu hiệu có lỗi là môt dau hiệu cơ bản, quan trong của tôi phạm° Theo đó, lỗi của người phạm tôi làm nhục người khác được xác định là lỗi cô ý. Bởi lễ người phạm tôi khi thực hiện hành vị mang theo ý thức chủ quan mong muốn cho người bi hai bị xâu hồ, nhục nhã,. Dù nhận thức rõ tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi của mình nhưng van lựa chọn thực hiện hành vi do để đạt được mục đích.
+ Tôi làm nhục người khác - là một trong các tôi phạm được quy định trong Luật hình sự - mang đặc điểm chung vé mặt hình thức của tôi phạm Đặc điểm được quy định trong Luật hình sự được hiểu là được quy định trong BLHS là một đặc điểm chung về mặt hình thức của các tội phạm Theo quy định của Điều 8 BLHS năm 2015 thì hành vi nguy hiểm cho xã hội chỉ có thé bị coi là tôi phạm nếu “. được quy định trong BLHS.” Đông thời tại Điều 2 cũng quy định rõ “Chỉ người nao phạm một tội đã được BLHS quy định mới phải chịu TNHS. Dâu hiệu được quy định trong Luật hình sự cũng lả dâu hiện phô biến để nhận dạng một tôi phạm và nó không nhimg là cơ sở dam bao cho việc chong tôi pham được thống nhất, tránh tùy tiên mả còn là động lực thúc day cơ quan ` Trường Daihoc Luật Hà Nội, Giáo tinh Luật hàh sự (phin chung), Nx. pháp, Tư Hà Nội, 2023,tr.
6£ 10 lập pháp phải kịp thời bổ sung, sửa đổi luật theo sát sự thay đổi của tình hình tội pham Kết hợp tính nguy hiểm cho xã hội và tính được quy định trong Luật hình sự mới có thé nhân thức được một cách đây đủ dâu hiệu nhân biết tôi pham* Tôi làm nhục người khác cũng được quy định trong Luật hình sự cụ thể là tại Điều 155 BLHS năm 2015, sửa đổi bồ sung năm 2017 với những nội dung như dâu hiệu định tội, hình phạt chính, hình phạt bỗ sung,. và các căn cứ để xử lý tôi phạm trong thực tế.