CHƯƠNG 1: MOT SÓ VAN DE LÝ LUẬN CƠ BAN VE NHÂN HIỆU VÀ ĐIỀU KIEN BAO HO NHAN HIỆU 1. Một so van đề lý luận về nhấn hiệu 1. Khái niệm nhãn hiệu Kết quả nghiên cứu của các nhà khảo cé học cho thay nhãn hiệu đầu tiên trên thé giới ra đời từ thời ky cô đại. Vào thời La Mã cỗ đai, các nhà sản xuất chem đã biệt cham nôi hay đóng dau lên các sản phẩm của minh hay khoảng 3000 năm trước, những người the thủ công Án Độ đã cham khắc chữ ký của họ trên các tác phẩm nghệ thuật do họ tạo ra; còn ở Trung quốc, vào 2000 năm trước, các thương nhân đã sử dụng những dau hiệu chạm khắc trên sản phẩm đô gồm của mình nham muc đích phan biệt hang hóa của họ với thương nhân khác,.
Đây chính là những hình thức thé hién của nhãn liệu từ thời kì sơ khai nhật. Hiện nay, với sự phát triển của khoa học - công nghé và nên kinh té thị trường, nhấn hiệu ngày cảng chiêm giữ vị trí quan trong trong việc phân biệt hàng hóa, dich vụ của các chủ thể sân xuất, kinh doanh, là yêu tổ quyết đỉnh tính cạnh tranh của hàng hóa, dich vụ trên thị trường Giờ đây, nhãn hiệu trở thành một loại tài sẵn trí tuệ mang giá trị kinh tế vô cùng to lớn Xuất phát từ vai trò và giá trị đặc biệt này, việc xác lập và bảo hộ nhấn hiệu được ghi nhận và điêu chỉnh trong các ĐƯQT cũng như pháp luật của nhiéu quốc ga, trong đó có Việt Nam. Thuật ngữ “nhấn liệu” lân đầu tiên được xuất hién trong một văn bản mang tinh chất quốc tế là Công tước Paris năm 1883 về bảo hộ SHCN. Tuy nhiên, Công ước Paris không đưa ra một khái niém cụ thé nào cho thuật ngữ “nhấn hiệu” mà di thẳng vào sự déc lập trong van dé bảo hộ đối một nhấn hiéu ở các quốc gia thành viên khác nhau.
Sau gan 10 năm Công ước Paris ra đời, thuật ngữ “nhãn hiệu” lại được xuất hiện trong văn bản quốc tế là Thỏa ước Madrid 1891 về đăng ký quốc tê nhấn hiéu hang hóa. Mang đặc điểm của một văn kiện dưới Công ước Paris, Thỏa ước Madrid cũng tiệp cận vào việc thiết lập cơ chế đăng ký, bảo hộ nhấn hiệu ma chưa đưa ra một định nghia cụ thé. Dén năm 1967, Tổ chức Sở hữu trí tuệthé giới — WIPO moi đưa ra một định ngiña cu thé về nhấn hiệu. Theo đó, nhãn hiệu được hiểu “indt cách chưng nhất là dẫu tiệu phan biệt, để chỉ ra sản phẩm, dich vu, được sản xuất hay cung cấp bởi một chit thé nào đó và dé phân biệt với hàng hóa, dich vụ của chủ thé khác ”1.
Dựa vào định. nghia này, một nhấn hiệu trước hết phải là một dầu hiệu. Dầu hiệu này phải thực hiện | WIPO, Types of Intellectual Property, tại dia chỉ Hưtp-//Amrvy vvipo ant/bout-p/ev ngày truy cấp 07/03/2024 được hai chức năng đó là chỉ ra được sản phẩm, dịch vụ được sản xuất, cung cấp va phân biệt được với hang hóa, dich vu của chủ thé khác. Như vay, WIPO đã định hình được một nhấn hiéu khi ra đời phải đảm bao được các yêu tô và chức năng gì, tuy nhiên vẫn khá mơ hô khi chưa chỉ rõ cách thức xác định một “dâu liệu” được goi là mt nhãn hiệu theo đính nghia trên? Kê thừa và phát huy những quy đính liên quan tới bão hộ nhấn hiệu được soạn thao trong Công ước Paris 1883, Hiệp đính TRIPs 1994 đưa ra định nghiia mang tinh “chuẩn mực” về nhấn hiệu nhu sau: “Bat ky mộtđấu hiệu, hoặc tổ hợp đấu hiểu nào, có kha năng phân biệt hàng hóa hoặc dich vụ của một doanh nghiệp với hàng hóa hoặc dich vụ của các doanh nghiệp khác, đều có thé làm nhãn hiệu hàng hóa Các dấu hiệu đó, đặc biệt là các từ; kế cả tên riêng các chit cdi, chữ số.
các yêu tô hình họa và tổ hợp màu sắc cing như tổ hop bat lì của các dâu hiệu đó, phải có khả năng được đăng ký là nhãn hiệu hàng hóa “”. Dựa vào định nghiia nhần liệu của Hiệp định TRIPs, so sánh với định nghĩa của WIPO, ta bắt gặp sư tương đông khi đều đông ý với quan điểm nhãn hiéu phải là “dau hiệu”, tuy nhiên theo Hiệp dink TRIPs, nhãn hiệu chỉ có chức năng phân biệt hàng hóa, địch vụ, không có chức năng nhận. biết hàng hóa, địch vụ. Đông thời, định ng]ữa của Hiệp đính TRIPs cũng mở rông hơn WIPO khi đưa ra quan điểm về “đầu hiệu” có thé là “bật kỳ dâu hiệu nào” hoặc “té hợp các dau hiệu nao”.
Tổng kết lại, nhấn hiéu không chỉ là một dâu hiệu, mà có thể là hai, ba và nhiều hơn các dâu hiệu tạo thành, da vậy, câu hởi “đâu hiệu” nao được coi là nhãn liệu thi vẫn chưa được trả lời?3. Đối với phép luật của nhiều quốc gia trên thê giới, “nhấn liệu” nói riêng va bảo hô SHCN nói chung được triển khai từ rất som. Hoa Ky là một trong những quốc gia tiên phong về van đề này. Ban hành năm 1946, với tên gọi là Luật Lanham, nhấn liệu hang hóa được quy đính như sau: Nhấn hiểu bao gồm bat kỳ từ ngữ.
tên gọi, biểu tượng hoặc hình vẽ, hoặc bắt ki sự kết hop nào của các yếu tô trên mà được sử dụng bởi một người hoặc được mét người cô ÿ đình sử đụng ngay tinh trong thương mại và dé đăng Ips trong số đăng iyi chính được xây dung theo luật này, để xác định và phân biệt hàng hóa của người đó, kế cả một sản phẩm duy nhất, với hàng hóa được sản xuất hoặc bán bởi người khác, và để thé hiến nguồn gốc của hàng hóa, kê cả trong trường * Khoản ] Điều 15> Hiệp định TRIPs ` Ngô Thủy Dương (2019), Luận văn thạc sĩ Luậthọc “Bio hộ xhấn hiều nỗi ting theo quy dh của pháp bật Việt Nam và một số nước Chiu A”, TS. Trin Lệ Hong hướng din, Daihoc Luật Hà Nội, trang 9 hop nguồn gốc đó chua được biết tới”. Không chi vậy, Luật Lanham còn quy định về “nhãn hiệu dich vu" áp dung cho đối tương của nhãn hiệu là các dich vụ với nột dung tương tự nhãn luậu hang hóa. Hay tại EU, nhãn hiệu đã được định nghĩa trong nhiéu văn kiện pháp luật, điển hình là quy chế Hội đông Châu Âu số 40/94 về nhãn hiệu cộng đẳng Theo Điều 4 của Quy chế, nhấn hiệu “có thé bao gdm bắt iy dấu hiệu nào có thé được trình bay một cách vat chất và riêng biệt dưới dạng từ ngữ.
gồm tên riêng. các thiết kế, chữ cái, con số, hành dang hay bao bì hàng hóa, có khả năng phân biệt hàng hóa hay dich vụ của một chủ thé này với hàng hóa hay dich vụ của các chit thé khác “Ố. Co thé thay, định ngliia về nhhền hiệu của Hoa Kỳ và EU đã trả lời được câu hỏi “dau hiệu” được coi là nhấn hiệu, là tên riêng, các thiết kê, chữ cái, con số, hình dáng hay bao bì hàng hóa, giữ nguyên quan điểm về chức néng của nhấn hiệu Hiệp đính TRIPs. Tại Việt Nam, dua trên tinh than của các văn kiện.
quốc tế và tham khảo các quy định về nhấn hiệu của một số quốc gia trên thé giới, Luật SHTT ra đời đã đưa ra định. ngiữa về nhấn liệu nhy sau: Nhãn hiệu là “đầu hiệu dimg dé phân biết hàng hóa, dich vụ của các tô chức, cá nhân khác nhau” (Khoản 16 Điều 4 Luật SHTT năm 2005). Nhằm cụ thé hóa khái tiệm nhãn hiệu, tại Điêu 72 Luật SHTT năm 2005 quy định nhấn hiệu phải thỏa mến các điều kiện sau để được bảo hộ tại Việt Nam: (1) là dầu hiéu nhìn thay được đưới dang chit cái, từ ngữ, hình vẽ, hình ảnh, kế cả hình ba chiều hoặc sư kết hợp các yêu tô đó, được thể hiện bằng một hoặc nhiều mau sắc và (2) có khả năng phân biệt hang hóa, dich vụ của chủ sở hữu nhấn hiệu này với hàng hóa, dich vu của chủ thê khác. Khái niệm nhấn hiệu của Việt Nam đã cụ thé hóa dâu hiệu được coi là nhến hiệu phải là dau hiệu nhin thay được, so với các khái tiệm của nhiéu quốc ga trên thé giới, khái niém và nhấn hiéu của Việt Nam có phân hẹp hơn, cụ thể là không thừa nhân các dâu liệu v6 tình (âm thanh, mui vi,.
Đến nay Luật SHTT năm 2005 đã được sửa đôi, bô sung lần lượt qua các năm 2009, năm 2019 và năm 2022. Tại các lần sửa đổi, bỏ sung khái niém nhãn hiệu và các quy dinh vệ dâu hiệu để nhãn hiệu được bảo hé van được giữ nguyên Đáng chủ ý, tại lần sửa đổi năm 2022, Pháp luật SHTT đã công nhận thêm dâu hiệu âm thanh được thể hiện dưới dạng dé hoa là dâu hiệu được bảo hộ là nhãn biêu. V ới việc bd sung này, đã thé hiên sư thích ung nhanh chóng và có liệu quả giữa pháp luật Việt Nam với các “hap /hmma lau canae]ledhultscode text/15/1127, tray cấp ngày 08/03/2024 ` Ngõ Thủy Dương (2018), Luận văn thạc sĩ Luậthoc “Bio hộ nhấn hiệu nỗi ting theo quy dh của pháp hắt Việt Num vi một số nước Chiu A”, TS. Trin Lễ Hồng hướng dẫn, Đại học Luật Ha Nội, trang 9 9 DUOQT ma Việt Nam là thành viên, sự quyết tâm hội nhập sâu rộng của Việt Nam với thé giới, đây còn là biện pháp mở rộng hơn trong bảo vệ quyền và lợi ich hợp pháp của các chủ sở hữu nhãn hiệu.
Co thể thây, trải qua tiên trình phát triển lâu dai, tại mỗi mét quốc gia, khái niệm nhấn hiệu lại có cách hiéu khác nhau. Tuy nhiên những cách hiểu ay lại có điểm tương đồng khi đều công nhận quan điểm nhấn hiệu là những dau liệu có khả năng phân biệt hàng hóa, dich vụ của chủ thé nay với chủ thể khác, phát triển và cụ thê hóa “dau hiệu” thành từ ngữ, chữ cái, tên riêng, chữ số, mau sắc, âm thanh,. từ đó đưa ra mét khái niệm nhấn hiệu hoàn thiên nhất Dựa trên những phân tích trên, theo quan điểm của tác giả, nhãn hiệu có thé được định nghĩa như sau: Nhấn liệu là một hoặc tổ hop các dấu hiệu gắn với hàng hóa hoặc dich vụ của một chủ. thé nhằm phân biệt với hàng hoa, dich vụ của chit thé khác.
Đặc điểm của nhấn hiệu Thứ nhất, nhãn hiệu phải được gắn lien với hàng hóa hoặc địch vụ nhất định của một chủ thể. Không chỉ ở thời điểm hiện tại ma cả những giai đoạn trước, khi nền kinh tế xuất luận yêu tổ cạnh tranh, đời hỏi các chủ thể sản xuất, kinh doanh phải tạo cho minh những dâu ân riêng biệt.