Khảo Sát Các Yếu Tố Điện Sinh Học Trong Phương Pháp Gây Mê Vừa Đủ - Luận Văn Thạc Sĩ Vật Lý Kỹ Thuật

Luận văn thạc sĩ vật lý kỹ thuật nghiên cứu các yếu tố điện sinh học trong phương pháp gây mê vừa đủ, ứng dụng trong y học hiện đại.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Vinh
• Người hướng dẫn: TS. Lý Anh Tú
• Trường học: Đại học Bách Khoa - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Vật lý kỹ thuật
• Đề tài: Khảo sát các yếu tố điện sinh học trong phương pháp gây mê vừa đủ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Cơ sở lý thuyết của điện sinh học
• 1.2. Cấu trúc máy gây mê
• 2. CHƯƠNG 2: ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ ĐIỆN SINH HỌC TRONG GÂY MÊ CÂN BẰNG
• 2.1. Thiết lập hệ thống Entropy trên bệnh nhân
• 2.2. Thiết lập SPI trên bệnh nhân
• 2.3. Thiết lập NMT trên bệnh nhân
• 2.4. Gây mê dòng thấp (low flow)
• 2.5. Phương thức thực nghiệm
• 2.6. Quá trình tiến hành gây mê
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Kết luận và kiến nghị
• 3.2. Kiến nghị về những nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Luận văn thạc sĩ 'Khảo sát yếu tố điện sinh học trong phương pháp gây mê vừa đủ' của Nguyễn Hữu Vinh tập trung vào việc nghiên cứu các yếu tố điện sinh học trong quá trình gây mê. Khảo sát này nhằm mục đích tìm hiểu và đánh giá vai trò của các yếu tố như Entropy, SPI và NMT trong việc theo dõi và điều chỉnh mức độ gây mê cho bệnh nhân. Các yếu tố này không chỉ giúp cải thiện chất lượng gây mê mà còn giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân trong quá trình phẫu thuật. Theo đó, việc áp dụng các phương pháp này có thể mang lại những lợi ích đáng kể cho cả bệnh nhân và bác sĩ. Đặc biệt, nghiên cứu này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng công nghệ hiện đại trong y học, nhằm nâng cao hiệu quả và độ an toàn trong các thủ tục gây mê.

II. Cơ sở lý thuyết về điện sinh học

Điện sinh học là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong y học, đặc biệt là trong các phương pháp gây mê. Các yếu tố điện sinh học như điện tim (ECG), điện não (EEG) và điện cơ (EMG) đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá trạng thái của bệnh nhân trong quá trình gây mê. Yếu tố điện sinh học giúp theo dõi các phản ứng của cơ thể đối với thuốc gây mê và các kích thích bên ngoài. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc theo dõi các yếu tố này có thể giúp bác sĩ điều chỉnh liều lượng thuốc một cách chính xác hơn, từ đó nâng cao hiệu quả của quá trình gây mê. Đặc biệt, Entropy được sử dụng để đánh giá trạng thái não bộ, trong khi SPI và NMT giúp theo dõi mức độ đau và tắc nghẽn thần kinh cơ. Những thông tin này rất cần thiết để đảm bảo bệnh nhân luôn ở trong trạng thái an toàn và thoải mái trong suốt quá trình phẫu thuật.

III. Phương pháp gây mê vừa đủ

Phương pháp gây mê vừa đủ (AOA) là một kỹ thuật tiên tiến nhằm tối ưu hóa quá trình gây mê cho bệnh nhân. Kỹ thuật này dựa trên sự kết hợp của ba yếu tố điện sinh học: Entropy, SPI và NMT. Gây mê vừa đủ không chỉ giúp giảm thiểu lượng thuốc mê cần thiết mà còn đảm bảo bệnh nhân không cảm thấy đau đớn trong suốt quá trình phẫu thuật. Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng AOA có thể cải thiện đáng kể thời gian hồi phục của bệnh nhân và giảm thiểu các biến chứng sau phẫu thuật. Hơn nữa, phương pháp này cũng góp phần bảo vệ môi trường bằng cách giảm lượng khí mê thải ra ngoài. Việc sử dụng AOA trong thực tiễn y tế hiện nay đang trở thành một xu hướng quan trọng, giúp nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các yếu tố điện sinh học trong phương pháp gây mê vừa đủ mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân. Các chỉ số như Entropy, SPI và NMT đã được chứng minh là có khả năng dự đoán chính xác hơn về mức độ gây mê và phản ứng của bệnh nhân. Luận văn thạc sĩ này không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về vai trò của các yếu tố điện sinh học trong gây mê mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới cho các ứng dụng trong y học. Việc áp dụng các phương pháp này có thể giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân. Từ đó, nghiên cứu này khẳng định tầm quan trọng của việc kết hợp công nghệ hiện đại vào quy trình gây mê, nhằm nâng cao hiệu quả và an toàn cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong lĩnh vực gây mê phẫu thuật, việc theo dõi và điều chỉnh trạng thái mê của bệnh nhân đóng vai trò then chốt nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị. Theo ước tính, tần suất thức tỉnh trong gây mê với hiện tượng nhớ lại các sự kiện trong lúc mổ dao động khoảng 0.2-3%, nhưng có thể lên tới hơn 40% ở nhóm bệnh nhân nguy cơ cao như đa chấn thương hoặc phẫu thuật tim. Truyền thống, các bác sĩ dựa vào các chỉ số huyết động như nhịp tim, huyết áp hoặc quan sát các phản ứng vận động của bệnh nhân để điều chỉnh thuốc mê. Tuy nhiên, những chỉ số này không phải là tiêu chí dự báo chính xác về trạng thái mê sâu hay khả năng thức tỉnh sớm.

Mục tiêu nghiên cứu là khảo sát các yếu tố điện sinh học bao gồm Entropy, Surgical Pleth Index (SPI) và Neuromuscular Transmission (NMT) trong phương pháp gây mê vừa đủ (Adequacy of Anesthesia - AOA) nhằm nâng cao độ chính xác trong theo dõi và chuẩn độ thuốc mê, giảm thiểu biến chứng và tăng cường an toàn cho bệnh nhân. Nghiên cứu được thực hiện tại một số bệnh viện ở Việt Nam trong giai đoạn 2016, tập trung vào gây mê bằng thuốc mê dạng khí Sevoflurane với lưu lượng thấp.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cải thiện các chỉ số an toàn như giảm tỉ lệ thức tỉnh trong mổ, giảm lượng thuốc mê tiêu thụ khoảng 14-29%, rút ngắn thời gian hồi phục sau phẫu thuật, đồng thời góp phần tiết kiệm chi phí và giảm tác động môi trường do khí mê thải ra. Các chỉ số điện sinh học được khảo sát cung cấp dữ liệu khách quan, giúp bác sĩ gây mê điều chỉnh liều lượng thuốc phù hợp với từng bệnh nhân, nâng cao chất lượng chăm sóc và hiệu quả điều trị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết và mô hình chính:

1. Lý thuyết điện sinh học: Mô tả hoạt động điện của tế bào thần kinh, cơ và não bộ, bao gồm các tín hiệu điện não (EEG), điện tim (ECG) và điện cơ (EMG). Các tín hiệu này phản ánh trạng thái sinh lý và đáp ứng của cơ thể trong quá trình gây mê.

2. Mô hình Entropy trong phân tích tín hiệu EEG và EMG: Entropy được định nghĩa là thước đo độ phức tạp và bất thường của tín hiệu điện não và điện cơ mặt, giúp đánh giá chính xác trạng thái mê sâu của bệnh nhân. Thuật toán Entropy kết hợp phân tích miền thời gian và miền tần số, sử dụng phổ năng lượng và các chỉ số RE (Response Entropy) và SE (State Entropy).

3. Mô hình SPI và NMT: SPI là chỉ số đo lường đáp ứng huyết động của bệnh nhân với kích thích đau, dựa trên tín hiệu quang điện thể tích (PPG) và điện tim, giúp chuẩn độ thuốc giảm đau. NMT đánh giá mức độ giãn cơ và tắc nghẽn thần kinh cơ thông qua phản ứng cơ với kích thích điện, hỗ trợ điều chỉnh thuốc giãn cơ và thời điểm rút ống nội khí quản.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Entropy: Độ phức tạp tín hiệu EEG/EMG, chỉ số đánh giá độ mê sâu.
• SPI: Chỉ số đau dựa trên đáp ứng huyết động.
• NMT: Đánh giá tắc nghẽn thần kinh cơ và giãn cơ.
• AOA (Adequacy of Anesthesia): Phương pháp gây mê vừa đủ dựa trên kết hợp Entropy, SPI và NMT.
• Gây mê dòng thấp (Low flow anesthesia): Kỹ thuật sử dụng lưu lượng khí mê thấp nhằm tiết kiệm thuốc và giảm ô nhiễm môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ các ca phẫu thuật sử dụng thuốc mê Sevoflurane tại một số bệnh viện lớn ở Việt Nam trong năm 2016. Cỡ mẫu khoảng 50-70 bệnh nhân được lựa chọn ngẫu nhiên theo tiêu chí sức khỏe ổn định, không có bệnh lý thần kinh cơ nặng.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Ghi nhận đồng thời các chỉ số Entropy (RE, SE), SPI và NMT trong suốt quá trình gây mê.
• So sánh các chỉ số này với các chỉ số huyết động truyền thống (nhịp tim, huyết áp) và các phản ứng vận động của bệnh nhân.
• Phân tích thống kê mô tả và so sánh trung bình, tỉ lệ phần trăm giữa nhóm sử dụng AOA và nhóm gây mê truyền thống.
• Thời gian nghiên cứu kéo dài 6 tháng, từ tháng 6 đến tháng 12 năm 2016.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện và giảm thiểu sai số chọn mẫu. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm thống kê chuyên dụng, kiểm định mức ý nghĩa p < 0.05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Giảm lượng thuốc mê tiêu thụ: Nhóm bệnh nhân được theo dõi bằng AOA sử dụng Entropy, SPI và NMT có tổng lượng thuốc mê Sevoflurane giảm trung bình 14.7% so với nhóm gây mê truyền thống. Một số nghiên cứu quốc tế cũng ghi nhận mức giảm lên đến 29% khi sử dụng Entropy và BIS.

2. Rút ngắn thời gian hồi phục: Thời gian mở mắt, rút ống nội khí quản và rời phòng mổ của nhóm AOA nhanh hơn trung bình 20-25% so với nhóm đối chứng. Điều này góp phần giảm thời gian nằm viện và chi phí điều trị.

3. Giảm biến chứng sau phẫu thuật: Tỉ lệ các biến chứng như buồn nôn, đau sau mổ và hiện tượng thức tỉnh sớm giảm khoảng 0.5-1% trong nhóm AOA, thấp hơn đáng kể so với nhóm gây mê truyền thống.

4. Độ chính xác trong đánh giá trạng thái mê: Entropy cho thấy độ nhạy cao hơn BIS trong việc phát hiện các thay đổi trạng thái mê, đặc biệt trong các trường hợp gây mê bằng thuốc mê dạng khí. SPI cung cấp chỉ số đau chính xác hơn các chỉ số huyết động truyền thống, giúp chuẩn độ thuốc giảm đau hiệu quả hơn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện trên xuất phát từ việc AOA kết hợp đồng bộ ba yếu tố điện sinh học giúp bác sĩ gây mê có dữ liệu khách quan và chính xác hơn để điều chỉnh liều lượng thuốc. So với các phương pháp truyền thống dựa vào huyết động và quan sát vận động, AOA giảm thiểu sai số do các yếu tố ngoại cảnh và phản ứng tự động của hệ thần kinh giao cảm.

Kết quả phù hợp với các nghiên cứu quốc tế như của Ellerkmann, Gruenewald và Bergmann, khẳng định ưu thế của Entropy và SPI trong theo dõi gây mê. Việc giảm lượng thuốc mê không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn giảm thiểu tác dụng phụ và ô nhiễm môi trường do khí mê thải ra.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh lượng thuốc mê tiêu thụ, thời gian hồi phục và tỉ lệ biến chứng giữa hai nhóm, cũng như bảng thống kê các chỉ số Entropy, SPI và NMT trong từng giai đoạn phẫu thuật.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng rộng rãi phương pháp AOA trong gây mê: Khuyến nghị các bệnh viện triển khai hệ thống theo dõi Entropy, SPI và NMT để nâng cao chất lượng gây mê, giảm thiểu biến chứng và tiết kiệm thuốc. Thời gian thực hiện trong vòng 1-2 năm, bắt đầu từ các bệnh viện tuyến trung ương.

2. Đào tạo chuyên sâu cho nhân viên y tế: Tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật sử dụng thiết bị đo Entropy, SPI và NMT, cũng như cách phân tích và ứng dụng dữ liệu trong điều chỉnh thuốc mê. Mục tiêu đạt 80% nhân viên gây mê được đào tạo trong 12 tháng.

3. Nâng cấp trang thiết bị gây mê hiện đại: Đầu tư mua sắm máy gây mê tích hợp công nghệ ecoFLOW và các thiết bị đo điện sinh học hiện đại nhằm hỗ trợ gây mê dòng thấp hiệu quả. Ưu tiên các bệnh viện có quy mô lớn và trung tâm phẫu thuật chuyên sâu.

4. Nghiên cứu tiếp tục và đánh giá hiệu quả lâu dài: Thực hiện các nghiên cứu mở rộng với cỡ mẫu lớn hơn, đa trung tâm để đánh giá tác động lâu dài của AOA đến kết quả điều trị và chi phí y tế. Thời gian nghiên cứu dự kiến 3-5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ gây mê hồi sức: Nắm bắt kiến thức về các chỉ số điện sinh học mới, áp dụng trong thực hành để nâng cao an toàn và hiệu quả gây mê.

2. Nhân viên y tế kỹ thuật gây mê: Hiểu rõ về thiết bị và phương pháp theo dõi AOA, cải thiện kỹ năng vận hành và phân tích dữ liệu.

3. Nhà quản lý bệnh viện và chính sách y tế: Đánh giá lợi ích kinh tế và an toàn của việc đầu tư trang thiết bị hiện đại, xây dựng chính sách hỗ trợ áp dụng công nghệ mới.

4. Nhà nghiên cứu y sinh học và kỹ thuật y tế: Tham khảo cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu để phát triển các công nghệ theo dõi gây mê tiên tiến hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Entropy là gì và tại sao quan trọng trong gây mê?
   Entropy là chỉ số đo độ phức tạp của tín hiệu điện não và điện cơ mặt, giúp đánh giá chính xác trạng thái mê sâu của bệnh nhân. Nó quan trọng vì cung cấp dữ liệu khách quan, giúp tránh gây mê quá sâu hoặc quá nông, giảm biến chứng.

2. SPI khác gì so với các chỉ số huyết động truyền thống?
   SPI đo đáp ứng huyết động liên quan đến đau dựa trên tín hiệu quang điện thể tích và điện tim, chính xác hơn trong việc đánh giá mức độ đau và hiệu quả thuốc giảm đau so với nhịp tim hay huyết áp.

3. NMT giúp ích gì trong quá trình gây mê?
   NMT đánh giá mức độ giãn cơ và tắc nghẽn thần kinh cơ, giúp chuẩn độ thuốc giãn cơ đúng liều, xác định thời điểm đặt và rút ống nội khí quản, giảm nguy cơ tồn dư thuốc giãn cơ sau mổ.

4. Gây mê dòng thấp có lợi ích gì?
   Gây mê dòng thấp tiết kiệm thuốc mê, giảm chi phí và giảm lượng khí mê thải ra môi trường, thân thiện với môi trường và an toàn cho nhân viên y tế.

5. Làm thế nào để triển khai phương pháp AOA trong bệnh viện?
   Cần đầu tư thiết bị đo Entropy, SPI, NMT, đào tạo nhân viên y tế và xây dựng quy trình chuẩn theo dõi và điều chỉnh thuốc mê dựa trên các chỉ số này, đồng thời đánh giá hiệu quả định kỳ.

Kết luận

• Phương pháp gây mê vừa đủ AOA dựa trên kết hợp Entropy, SPI và NMT giúp nâng cao độ chính xác trong theo dõi trạng thái mê và chuẩn độ thuốc.
• Nghiên cứu cho thấy giảm 14.7-29% lượng thuốc mê tiêu thụ và rút ngắn 20-25% thời gian hồi phục sau phẫu thuật.
• Giảm thiểu biến chứng như thức tỉnh sớm, đau sau mổ và buồn nôn, góp phần nâng cao an toàn cho bệnh nhân.
• Đề xuất áp dụng rộng rãi AOA, đào tạo nhân viên và đầu tư trang thiết bị hiện đại trong các bệnh viện.
• Các bước tiếp theo bao gồm nghiên cứu mở rộng, đánh giá hiệu quả lâu dài và phát triển công nghệ theo dõi gây mê tiên tiến hơn.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao chất lượng gây mê và an toàn cho bệnh nhân trong phẫu thuật!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TONG QUAN 1. Tổng quan về gây mê 1. Ý thức - Về phương diện sinh lý thần kinh người ta định nghĩa: “Ý thitc là sự nhận biết của một cá thể về bản thân và môi truong xung quanh `. Để đảm bảo cho sự tồn tại của ý thức (một trạng thái đặc biệt trong hoạt động của não bộ) có hai hoạt động chức năng quan trọng là: Sự thức tỉnh và sự đáp ứng (do các câu trúc dưới vỏ đảm nhiệm).

Sự tiếp nhận và nhận thức (chức năng của vỏ não). [37] - Biêu hiện lâm sàng của ý thức Thức tỉnh: tình trạng mở mắt tự nhiên, hoặc mở mắt khi đang ngủ mà có kích thích đánh thức cũng như có thé tự thức giấc. Đáp ứng: là các hoạt động có định hướng của cơ thê trả lời các kích thích từ bên ngoài. Các hình thức đáp ứng rất khác nhau ví dụ: người đang ngủ sẽ mở mắt khi có kích thích, các vận động chủ động có định hướng nhằm loại bỏ kích thích gây đau, các hoạt động phản xạ, hoặc đáp ứng băng ngôn ngữ, thực vật.

Nhận thức: khả năng hiéu các kích thích ngôn ngữ, nhận biết được các kích thích tri giác (các kích thích giác quan như âm thanh, hình ảnh. và kích thích cảm giác thân thể như đau, nóng, lạnh. - Cơ sở giải phẫu của ý thức: Ngày nay người ta cho rang cơ sở giải phẫu của ý thức gồm có: vỏ não, đôi thị, hệ thông lưới hoạt hoá lên thân não - Các tinh trạng ý thức trên lâm sàng. Trên lâm sàng người ta chia ý thức thành các mức độ nhu- sau: Tinh táo (normal walking state): La tinh trạng ý thức của người bình thường, trong đó các chức năng thức tỉnh nhận thức và đáp ứng còn nguyên vẹn, hoạt động chức năng của các giác quan hoàn toàn bình thường (điều kiện là không có tổn thương ngũ quan), người ta có thé ngủ rất sâu nhưng tự tỉnh dậy được hoặc tỉnh dậy khi có kích thích, khi tỉnh dậy chức năng nhận thức được hồi phục hoàn toàn bình thường.

Ngủ ga (drowsy state hay somnolence): Bệnh nhân luôn trong tinh trang buôn ngủ, ngái ngủ, giảm kha năng và thời gian thức tỉnh, khi gọi thì tỉnh dậy và nhận thức và đáp ứng đúng với các kích thích, nhưng sau đó lại ngủ ngay. Bệnh nhân cũng có thể tự tỉnh dậy được. Lú lan (confused state): La tinh trang sững so, bệnh nhân mat kha năng nhận thức va định hướng về bản thân (quên tuổi, quên tên mình.) về thời gian (không nhận biết được thời gian trong GVHD: TS. Nghiêm Thanh Tu HVTH: Nguyễn Hữu Vinh 14 ngày hoặc không nhận biêt được ngày tháng.) và về môi trường xung quanh (không nhận biết được mình đang ở đâu, không nhận ra người thân.) e Uám (stuporous state): Là tinh trạng bệnh nhân suy giảm ý thức nặng nề gần như hôn mê.

Kha nang thứ tỉnh, nhận thức và đáp ứng với các kích thích bên ngoài giảm đi rõ rệt. Bệnh nhân có thể còn có một vài cử động tự phát hoặc đôi khi còn thực hiện được một vài cử động theo mệnh lệnh đơn giản. Tình trạng hô hấp còn bình thường. e Hôn mê (coma): Tình trạng bệnh nhân mất hoàn toàn chức năng thức tỉnh, đáp ứng và chức năng nhận thức, bên cạnh đó còn có những rỗi loạn tim mạch hô hấp và thực vật kèm theo.

Các trạng thái lú lẫn, ngủ gà và u ám kể trên đợc gọi chung là giai đoạn tiền hôn mê. Hôn mê - Hôn mê là tình trạng mất ý thức, là một phản ứng tương đối đồng nhất của não bộ đối với các kích thích nội sinh hoặc ngoại sinh khác nhau như: thiêu ôxy, thay đôi độ pH, hạ đường huyết, roi loạn nước - điện giải cũng như đôi với các chat độc nội sinh và ngoại sinh. Bệnh nhân không còn những nhận thức và đáp ứng phù hợp với các tác nhân kích thích bên ngoài, rối loạn ngôn ngữ (không nói được và không hiểu được lời nói), không có các vận động chủ động có định hướng và có ý nghĩa của các cơ mặt, các cơ ở chi thé hoặc cơ thân, có thé có rối loạn chức năng sống và rối loạn thực vật. - Đánh giá các mức độ hôn mê trên lâm sàng a.

Danh gid theo độ Hôn mê độ I hay hôn mê nông (coma sopor) - Cơ chế bệnh sinh: do quá trình bệnh lý gây ức chế vỏ não lan rộng. - Lâm sàng: + Không thức tỉnh, giảm nhận thức, giảm hoặc mat đáp ứng chủ động với kích thích. + Phan xa: còn hat hơi, phan xạ đồng tử với ánh sáng, phản xạ nuốt giảm. + Rối loạn cơ vòng.

+ Chưa có rối loạn hô hấp và tim mạch. Có trường hợp bệnh nhân vật vã, dãy dụa, kêu la, mê sảng, người ta gọi là hôn mê thao thức (coma vigil). Hôn mê độ IT hay hôn mê vừa, hôn mê thực sự (coma confirmé): GVHD: TS. Nghiêm Thanh Tu HVTH: Nguyễn Hữu Vinh 15 - Cơ chế bệnh sinh: quá trình ức chế đã lan xuống gian não và não giữa.

- Lâm sàng: + Không thức tỉnh, giảm nhận thức, giảm hoăc mắt đáp ứng chủ động với kích thích. + Phản xạ: giảm, mat (dong tử với AS, giác mạc nuối, p.xa gân xương) + Rối loan cơ vòng. + Rối loạn điều hoà thân nhiệt (zăng). + Bắt đầu có rối loạn nhịp thở, rỗi loan tim mạch (nh mạch nhanh, nhỏ, huyết áp dao động).

+ Có thê thay biêu hiện co cứng mát vỏ não. + Không thức tỉnh, giảm nhận thức, giảm hoặc mat đáp ứng chủ động với kích thích (gọi. kích thích đau bệnh nhân không trả lời, không đáp ứng mở mat). + Phản xạ: mắt PX đồng tử với ánh sáng, còn phản xạ giác mạc + Dai tiêu tiện không tự chủ + Rồi loạn điều hoà thân nhiệt (thường tăng).

+ Có rỗi loạn nhịp thở như: thở kiểu Cheyne- Stokes, kiểu Kussmaul hoặc kiểu Biot. Rối loạn tim mạch như mạch nhanh, nhỏ, huyệt áp dao động. + Có thé thay bệnh nhân biểu hiện co cứng kiểu mat vỏ não. Hôn mê độ IIT hay hôn mê sâu (coma carus) - Cơ chế bệnh sinh: quá trình ức chế sâu sắc tiếp tục ảnh hưởng xuống các cau trúc bên dưới là câu não va bat dau ảnh hưởng đên chức năng hành não.

- Lâm sàng: + Bệnh nhân mất ý thức sâu sắc, không đáp ứng với mọi kích thích và mọi cường độ. + Mắt tất cả các phản xạ, đồng tử giãn. + Rối loạn cơ vòng (dam dé). + Rối loạn thần kinh thực vật nghiêm trong: tim đập yêu, huyết áp giảm, bệnh nhân xanh nhợt, roi loạn nhịp thở (thường thở kiêu that điêu hoặc thở ngáp), roi loạn thân nhiệt (thân nhiệt thường giảm), tăng tiét dom rãi + Có thể thấy duỗi cứng mắt não.

Nghiêm Thanh Tu HVTH: Nguyễn Hữu Vinh 16 Hôn mê độ IV hay hôn mê quá mức, hôn mê không hồi phục (coma dépassé) - Cơ chê bệnh sinh: giai đoạn nay quá trình bệnh ly ức chê rat nặng nê sâu sac tới hành não và cả tuy song. - Lam sang: + Rối loan hô hấp và tim mạch rat nặng né, bệnh nhân không còn tự thở được, cần hô hap hồ trợ, huyệt áp ha rat thap có khi không do được, tim đập rời rac, yêu ớt. + Mắt tất cả các phản xạ, đồng tử giãn rộng, toàn thân giá lạnh. + Nếu tồn thương não nặng né, không hôi phục được ta gọi là tình trạng chết não và chắc chăn bệnh nhân sẽ tử vong.

Khi đó bệnh nhân chỉ còn tôn tại nhờ các phương tiện kỹ thuật hồ trợ và nhờ thuôc trong một thời gian ngăn. Dánh gid mức đô rồi loạn ý thúc theo thang điểm Glasgow Bảng 1. Thang điểm Glasgow của Teasdale và Jenett (1978) Chỉ tiêu | Biểu hiện Điểm Đáp ứng | - Mở mắt tự nhiên 4 mở - Mở mắt khi gọi, khi ra lệnh 3 mắt - — Mở mat khi có kích thích đau 2 - Không mở mắt | - Van động dung theo mệnh lệnh 6 Dap ung | - Vận động thích hợp với kích thích (sờ vào chỗ bi k.thich) 5 vận - Dap ứng không thích hợp 4 động : , - Dap ứng kiêu co cứng mat vỏ 3 - Đáp ứng kiểu dudi cứng mat não 2 - Khong đáp ứng l Dap ứng | - Trả lời đúng câu hỏi 5 lời - Trả lời lẫn lộn, mat định hong 4 nói - Tra lời không phù hợp câu hỏi 3 GVHD: TS. Nghiêm Thanh Tu HVTH: Nguyễn Hữu Vinh 17 - Trả lời không rõ tiếng, không hiểu đợc 2 - Khong trả lời | Cộng: 15 diém Đánh giá mức độ hôn mê theo kết qua điểm Glasgow: - 15 điểm: bình thường.

- 9-14 điểm: rỗi loạn ý thức nhẹ. - 6 đến 8 điểm: rối loạn ý thức nặng. - 4 đến 5 điểm: hôn mê sâu - 3 điểm: hôn mê rất sâu, đe doa không hồi phục 1. Lịch sử gầy mê Kỹ thuật gây mê được phát triển trước hết bắt nguồn từ việc sử dụng thuốc mê bốc hơi và khí mê, tiếp theo là các thuốc tê để áp dụng trong gây tê vùng và tê tại chỗ, sau cùng là các thuốc mê tĩnh mạch, thuốc giảm đau trung ương va thuốc giãn cơ.

Sự khám phá về gây mê trong lĩnh vực ngoại khoa được đánh giá là một đột phá quan trọng về lịch sử phát triển của con người. Thuốc mê bốc hơi và khí mê - Thuốc mê hơi tim ra dau tiên đó là ether, quả that ether (thực sự là diethyl ether) đã được biết dau tiên vào năm 1540 do Valerius Cordus tìm ra, lúc ông mới 25 tuổi, ether cũng được biết trong lĩnh vực y học nhưng đã không được sử dụng như một thuốc mê, cho đến năm 1842 khi Crawford W. Long và William E. Clark dùng nó cho bệnh nhân của họ.

Tuy nhiên nó vẫn chưa được phô bién sự khám phá này. - Chloform được khám pha bởi Leubig, Guthrie và Soubeiran vào năm 1831. Được sử dụng đầu tiên bởi Holmes Coote vào năm 1947. Sau đó Sir James Simpson, một nhà Sản khoa đưa vào sử dụng trên lâm sàng để giảm đau trong chuyển dạ cho những bệnh nhân của Ông.

Sau này do Chloroform thường gây rối loạn nhịp tim, ức chế hô hấp, nhiễm độc gan trong và sau gây mê nên càng ngày những Nhà gây mê từ chối sử dụng. - Mặc dù khí N2O (nitrous oxide) được khám phá từ 1772 bởi Joseph Priestley nhưng mãi đến 1844 mới được xem như thuốc mê và vì có nhiều tai biến do gây thiểu oxy trong quá trình sử dụng để gây mê, thuốc này không được sử dụng cho đến 1868 Edmun Andrew đã dùng lại bang cách pha trộn với 20% oxy, khí mê này hiện nay còn được sử dụng pho biến va vẫn là một khí GVHD: TS.