Khảo Sát Khả Năng Sinh Sản Của Lợn Nái Đen Nuôi Tại Xã Trung Thành, Huyện Vị Xuyên, Tỉnh Hà Giang

Luận văn khảo sát khả năng sinh sản của lợn nái đen tại xã Trung Thành, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang, phân tích hiệu quả chăn nuôi và đề xuất giải pháp nâng cao năng suất.

• Tác giả: Nông Quốc Bảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quang Tính
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Khảo sát khả năng sinh sản của lợn nái đen nuôi tại xã Trung Thành, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái
• 2.3. Một số chỉ tiêu đánh giá năng suất sinh sản của lợn nái
• 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của lợn nái
• 2.5. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.5.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.5.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Một số đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái hậu bị
• 3.5. Khả năng sinh sản của lợn nái Đen
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.7. Số trung bình. Sai số trung bình. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Nội dung công tác phục vụ sản xuất
• 4.3. Biện pháp thực hiện
• 4.4. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.5. Kết quả nghiên cứu
• 4.6. Một số chỉ tiêu sinh lý sinh dục của lợn nái Lợn đen và lợn Móng Cái hậu bị
• 4.7. Khả năng sinh sản của Lợn đen và lợn Móng Cái
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Giới thiệu và mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu khả năng sinh sản của lợn nái đen tại xã Trung Thành, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang nhằm đánh giá hiệu quả chăn nuôi và cung cấp dữ liệu khoa học cho ngành chăn nuôi lợn. Mục tiêu chính là theo dõi và thu thập số liệu liên quan đến sinh sản lợn, từ đó làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo. Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, giúp nâng cao chất lượng lợn giống và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn tại địa phương.

1.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu khoa học về khả năng sinh sản của lợn nái đen, góp phần vào cơ sở dữ liệu quốc gia về sinh sản lợn. Đây là nguồn tài liệu quan trọng cho giảng dạy và nghiên cứu trong lĩnh vực chăn nuôi lợn.

1.2. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu giúp người dân địa phương hiểu rõ hơn về đặc điểm lợn nái đen, từ đó áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi lợn hiệu quả. Điều này góp phần phát triển kinh tế xã hội tại các vùng đồi núi như Hà Giang.

II. Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học

Nghiên cứu dựa trên cơ sở khoa học về sinh sản lợn và đặc điểm lợn nái đen. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản bao gồm giống, chế độ dinh dưỡng, và điều kiện chăn nuôi. Lợn nái đen là giống bản địa có khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu và thức ăn cho lợn đa dạng.

2.1. Đặc điểm sinh lý và sinh dục

Lợn nái đen có tuổi thành thục về tính từ 4-5 tháng, với chu kỳ động dục 18-22 ngày. Các yếu tố như thức ăn cho lợn và điều kiện chuồng trại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản.

2.2. Yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản

Chế độ dinh dưỡng, mật độ nuôi nhốt, và tiếp xúc với lợn đực giống là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sinh sản lợn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng lợn nái đen được nuôi dưỡng tốt sẽ có khả năng sinh sản cao hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát để thu thập dữ liệu về khả năng sinh sản của lợn nái đen. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm số con đẻ/lứa, tỷ lệ thụ thai, và khối lượng con sơ sinh. Dữ liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê để đảm bảo độ chính xác.

3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào lợn nái đen tại xã Trung Thành, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Đây là giống lợn bản địa có tiềm năng cao trong chăn nuôi lợn.

3.2. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua quan sát trực tiếp và phỏng vấn người chăn nuôi. Các chỉ tiêu về sinh sản lợn được ghi chép và phân tích bằng phần mềm thống kê.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy lợn nái đen có khả năng sinh sản tốt với số con đẻ/lứa trung bình từ 10-12 con. Tỷ lệ thụ thai và khối lượng con sơ sinh đạt mức cao, phản ánh hiệu quả của quy trình sinh sản lợn tại địa phương.

4.1. Chỉ tiêu sinh lý sinh dục

Lợn nái đen có tuổi thành thục về tính từ 4-5 tháng, với chu kỳ động dục 18-22 ngày. Các chỉ tiêu này phù hợp với điều kiện chăn nuôi lợn tại Hà Giang.

4.2. So sánh với giống lợn khác

So với các giống lợn khác, lợn nái đen có khả năng sinh sản ổn định hơn, đặc biệt trong điều kiện thức ăn cho lợn hạn chế. Điều này khẳng định tiềm năng của giống lợn này trong chăn nuôi lợn bền vững.

V. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu khẳng định lợn nái đen tại xã Trung Thành, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang có khả năng sinh sản tốt, phù hợp với điều kiện chăn nuôi lợn địa phương. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi lợn tiên tiến để nâng cao hiệu quả kinh tế.

5.1. Kết luận

Lợn nái đen là giống lợn bản địa có khả năng sinh sản ổn định, phù hợp với điều kiện chăn nuôi lợn tại Hà Giang. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu quan trọng cho việc phát triển ngành chăn nuôi lợn.

5.2. Kiến nghị

Cần áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi lợn hiện đại và cải thiện thức ăn cho lợn để nâng cao khả năng sinh sản của lợn nái đen. Đồng thời, mở rộng nghiên cứu sang các giống lợn khác để đa dạng hóa nguồn giống.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp, chăn nuôi lợn giữ vai trò then chốt trong việc phát triển kinh tế hộ gia đình và cung cấp nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng (thịt lợn có tỷ lệ tiêu hóa đạt 94%, giàu protein, vitamin và khoáng chất). Tại các vùng đồi núi có điều kiện kinh tế khó khăn như tỉnh Hà Giang, phương thức chăn nuôi nông hộ chủ yếu dựa vào các giống lợn địa phương nhờ khả năng chống chịu kham khổ, tận dụng tốt nguồn thức ăn thô xanh và phụ phẩm nông nghiệp. Để nâng cao hiệu quả chăn nuôi, chất lượng đàn nái sinh sản là yếu tố quyết định trực tiếp đến số lượng và chất lượng đàn giống cũng như năng suất nuôi lợn thịt thương phẩm. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nông Quốc Bảo (ngành Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) tập trung khảo sát các chỉ tiêu sinh sản của giống lợn Đen địa phương nhằm cung cấp cơ sở thực tiễn cho việc chọn lọc và nhân giống.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm 3 nội dung:

1. Đánh giá khả năng sinh sản của giống lợn nái Đen tại xã Trung Thành, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang.
2. Theo dõi, thu thập đầy đủ và chính xác các số liệu khoa học liên quan đến các chỉ tiêu sinh lý sinh dục và năng suất sinh sản của đàn nái.
3. Tạo cơ sở và căn cứ khoa học phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo ở mức cao hơn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái cơ bản, nái sinh sản của giống lợn Đen địa phương và giống lợn Móng Cái (nhóm so sánh).
• Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát lợn nái từ lứa đẻ thứ 2 đến lứa đẻ thứ 5 (dung lượng mẫu $n = 10$ cho mỗi giống lợn).
• Không gian thực hiện: Các hộ chăn nuôi lợn nái tại 2 địa bàn gồm xã Trung Thành và thị trấn Việt Lâm, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang.
• Thời gian thực hiện: Từ ngày 08/12/2014 đến ngày 24/05/2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận được xây dựng dựa trên các lý thuyết chuyên ngành chăn nuôi và sinh lý sinh sản gia súc:

• Cơ sở chọn lọc giống: Chọn lọc theo tính trạng (tính trạng số lượng và tính trạng chất lượng; các phương pháp chọn lọc một tính trạng, chọn lọc kết hợp, loại thải độc lập, chọn lọc theo chỉ số) và chọn lọc theo cá thể (chọn lọc theo tổ tiên/hệ phả, chọn lọc bản thân qua kiểu hình, chọn lọc theo thành tích đời sau).
• Sinh lý sinh dục lợn nái: Quá trình thành thục về tính (xuất hiện phản xạ sinh dục, noãn bao chín và rụng trứng) và thành thục về thể vóc (tầm vóc ổn định, xương chậu phát triển hoàn thiện); chu kỳ động dục (trung bình 18 - 22 ngày, gồm 4 giai đoạn: tiền động dục 2 - 3 ngày, động dục 2 - 3 ngày, sau động dục 1 ngày, nghỉ ngơi); quá trình phát triển của bào thai (giai đoạn phôi thai 1 - 22 ngày, giai đoạn tiền thai 23 - 39 ngày, giai đoạn bào thai 40 - 114 ngày chia làm chửa kỳ I và chửa kỳ II).
• Nhu cầu dinh dưỡng và axit amin: Khung nhu cầu protein và axit amin thiết yếu cho lợn nái chửa và nái nuôi con (theo Võ Trọng Hốt, 2000), cùng các yếu tố môi trường, nhiệt độ chuồng nuôi tối thích (18 - 21°C), kỹ thuật phối giống và lứa đẻ tác động đến năng suất sinh sản.

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu:

• Phương pháp điều tra hồi cứu: Thu thập lý lịch và số liệu sinh sản của đàn nái thông qua sổ sách theo dõi tại các cơ sở chăn nuôi.
• Phương pháp theo dõi trực tiếp: Trực tiếp chăm sóc, kiểm tra chu kỳ động dục, thực hiện kỹ thuật phối giống, theo dõi quá trình sinh đẻ và cân đo khối lượng đàn con tại thời điểm sơ sinh và 21 ngày tuổi.
• Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu được xử lý bằng các công thức thống kê sinh vật học chuyên ngành:
  • Giá trị trung bình ($\bar{X}$): $\bar{X} = \frac{\sum X_i}{N}$
  • Độ lệch chuẩn ($S$): $S = \sqrt{\frac{\sum (X_i - \bar{X})^2}{N-1}}$
  • Sai số trung bình ($m$ với mẫu $n < 30$): $m = \pm \frac{S}{\sqrt{n}}$
  • Hệ số biến thiên ($Cv%$): $Cv% = \frac{S}{\bar{X}} \times 100$

Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp thu thập từ 10 lợn nái Đen và 10 lợn nái Móng Cái hậu bị, cùng quá trình theo dõi liên tục các lứa đẻ từ lứa 2 đến lứa 5 tại địa bàn nghiên cứu.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc phát triển chăn nuôi lợn tại vùng cao Hà Giang, khẳng định tầm quan trọng của phẩm cấp giống nái sinh sản đối với hiệu quả kinh tế. Phần này xác định rõ mục tiêu, yêu cầu nghiên cứu và nêu bật ý nghĩa khoa học (cung cấp tư liệu cho giảng dạy và cơ sở dữ liệu giống lợn bản địa) cùng ý nghĩa thực tiễn (hướng dẫn nông dân kỹ thuật chọn giống và khai thác tiềm năng giống lợn Đen).

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tác giả hệ thống hóa các tài liệu khoa học trong nước và quốc tế về:

• Các phương pháp chọn lọc giống lợn đực và nái sinh sản.
• Đặc điểm sinh học, sự thành thục tính dục và thể vóc của các giống lợn nội và lợn ngoại.
• Sinh lý chu kỳ tính, sự phát triển của phôi thai theo từng giai đoạn 3 tuần đầu, giai đoạn tiền thai và giai đoạn thai phát triển nhanh sau ngày thứ 80.
• Khung định mức axit amin cân đối trong khẩu phần ăn của lợn nái chửa và nái nuôi con: Lysine (3,5% và 3,8%), Methionine (2,5% và 2,5%), Threonine (2,8% và 2,6%), Tryptophan (0,8% và 0,8%), Leucine (7,6% và 6,4%), Isoleucine (3,7% và 4,5%), Valine (4,4% và 4,6%), Tyrosine + Phenylalanine (6,3% và 6,3%).
• Tổng thuật kết quả nghiên cứu của các tác giả trong nước (Đặng Vũ Bình, 1999; Phùng Thị Vân và cs, 2001; Trần Tiến Dũng và cs, 2002) và quốc tế (A.Xuxoep, 1985; John, 1992; Jose Bento S. Ferraz & Rodger K. Johnson, 2012) về kỹ thuật kích thích động dục và thời điểm phối giống thích hợp vào chu kỳ động dục thứ 3.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định cụ thể quy mô mẫu nghiên cứu ($n=10$ cá thể mỗi giống), địa điểm thực hiện tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Quy định công thức tính toán chi tiết cho từng chỉ tiêu:

• Tuổi động dục lần đầu (ngày) = Ngày động dục lần đầu – Ngày sinh.
• Tuổi phối giống lần đầu (ngày) = Ngày phối giống lần đầu – Ngày sinh.
• Chu kỳ động dục (ngày) = Khoảng cách giữa 2 lần biểu hiện động dục liên tiếp.
• Tuổi đẻ lứa đầu (ngày) = Tuổi phối giống lần đầu + Thời gian mang thai.
• Các chỉ tiêu năng suất đàn con: Số con sơ sinh/ổ, số con sống đến 24 giờ/ổ, số con để lại nuôi/ổ, khối lượng sơ sinh toàn ổ và từng con, số con sống lúc 21 ngày tuổi/ổ, tỷ lệ nuôi sống lúc 21 ngày tuổi (%), khối lượng lúc 21 ngày tuổi toàn ổ và từng con.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này chia làm 2 nội dung chính gồm công tác phục vụ sản xuất tại địa phương và kết quả nghiên cứu khoa học chuyên đề:

1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất:

• Tham gia quy trình chăm sóc nái chờ đẻ (chuyển chuồng đẻ trước 7 - 10 ngày, khẩu phần 4 kg/ngày chia 2 bữa, giảm còn 0,5 kg/bữa trước đẻ 1 ngày, tăng dần 0,5 - 3 kg/ngày sau đẻ 2 ngày và có thể đạt 5 kg/ngày với nái nuôi nhiều con). Chăm sóc lợn con: Cắt rốn, bấm nanh, tiêm Han-tuxin phòng suyễn; 3 - 4 ngày thiến đực và tiêm sắt, phòng cầu trùng; 4 - 6 ngày tập ăn thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh 551; 10 - 14 ngày tiêm vắc xin sưng phù đầu; 21 - 22 ngày tiêm vắc xin dịch tả lợn và cai sữa.
• Thực hiện thụ tinh nhân tạo với liều tinh dịch 80 - 100 ml (1,5 - 2,0 tỷ tinh trùng tiến thẳng), dẫn tinh 2 lần/chu kỳ.
• Công tác thú y và phòng trị bệnh: Tiêm phòng 530 liều vắc xin Tụ huyết trùng (đạt 100%), 530 liều vắc xin Lở mồm long móng (đạt 100%). Điều trị thành công 120 ca phân trắng lợn con bằng Norcoli (1 ml/10 kg) kết hợp Vitamin B1; điều trị 80 trâu và 150 lợn mắc bệnh tụ huyết trùng bằng Kanamycin 10% hoặc Streptomycin kết hợp Vitamin B1, Vitamin C; thiến an toàn 55 lợn con.

STT	Nội dung công việc	Số lượng (con)	Số lượng khỏi/an toàn (con)	Tỷ lệ (%)
1	Tiêm phòng Tụ huyết trùng	530	530	100
2	Tiêm phòng Lở mồm long móng	530	530	100
3	Điều trị phân trắng lợn con	120	120	100
4	Điều trị Tụ huyết trùng trâu	80	80	100
5	Điều trị Tụ huyết trùng lợn	150	150	100
6	Thiến lợn con	55	55	100

2. Kết quả chỉ tiêu sinh lý sinh dục lợn hậu bị:

Chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị tính	Lợn Đen ($n = 10$)	Lợn Móng Cái ($n = 10$)
Tuổi động dục lần đầu	Ngày	157,27 ± 0,52	168,04 ± 0,36
Tuổi phối giống lần đầu	Ngày	189,45 ± 0,28	190,23 ± 0,45
Chu kỳ động dục	Ngày	21,01 ± 0,11	21,04 ± 0,25
Khối lượng phối giống lần đầu	kg	40,42 ± 0,12	50,18 ± 1,23
Thời gian mang thai	Ngày	112,90 ± 0,15	112,54 ± 1,09
Tuổi đẻ lứa đầu	Ngày	301,08 ± 1,21	311,16 ± 1,49

3. Kết quả năng suất sinh sản giai đoạn sơ sinh (theo dõi từ lứa 2 đến lứa 5):

• Ở lợn nái Đen: Số con sơ sinh/ổ tăng đều từ 8,55 con (lứa 2) lên 10,22 con (lứa 5), trung bình đạt 9,51 ± 0,20 con ($Cv = 6,12%$). Số con sống đến 24 giờ/ổ trung bình đạt 9,28 ± 0,09 con ($Cv = 6,33%$). Khối lượng sơ sinh toàn ổ trung bình đạt 8,35 ± 0,55 kg ($Cv = 6,68%$) và khối lượng sơ sinh/con trung bình đạt 0,72 ± 0,09 kg ($Cv = 13,98%$).
• Ở lợn nái Móng Cái: Số con sơ sinh/ổ tăng từ 9,98 con (lứa 2) lên 10,65 con (lứa 5), trung bình đạt 10,43 ± 0,02 con ($Cv = 8,96%$). Số con sống đến 24 giờ/ổ trung bình đạt 10,28 ± 0,11 con ($Cv = 7,62%$). Khối lượng sơ sinh toàn ổ trung bình đạt 8,78 ± 0,76 kg ($Cv = 6,01%$) và khối lượng sơ sinh/con trung bình đạt 0,83 ± 0,22 kg ($Cv = 13,24%$).

4. Kết quả năng suất đàn con giai đoạn 21 ngày tuổi (đánh giá khả năng tiết sữa):

• Ở lợn nái Đen: Số con sống lúc 21 ngày tuổi/ổ trung bình đạt 8,71 ± 0,26 con ($Cv = 6,76%$). Tỷ lệ nuôi sống đến 21 ngày tuổi đạt mức cao 98,85 ± 0,55% ($Cv = 0,75%$). Khối lượng toàn ổ lúc 21 ngày tuổi trung bình đạt 23,44 ± 0,72 kg ($Cv = 5,12%$) và khối lượng/con lúc 21 ngày tuổi trung bình đạt 3,23 ± 0,05 kg ($Cv = 6,32%$).
• Ở lợn nái Móng Cái: Số con sống lúc 21 ngày tuổi/ổ trung bình đạt 10,33 ± 0,64 con ($Cv = 8,33%$). Tỷ lệ nuôi sống đến 21 ngày tuổi đạt 98,68 ± 0,19% ($Cv = 0,35%$). Khối lượng toàn ổ lúc 21 ngày tuổi trung bình đạt 32,03 ± 1,54 kg ($Cv = 7,42%$) và khối lượng/con lúc 21 ngày tuổi trung bình đạt 3,85 ± 0,05 kg ($Cv = 3,86%$).

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tác giả tổng kết các kết quả định lượng đạt được trên đàn nái Đen so với lợn Móng Cái, khẳng định quy trình chăn nuôi và phòng bệnh tại nông hộ đạt hiệu quả tốt; đưa ra các đề xuất cụ thể về kỹ thuật chăn nuôi, chính sách hỗ trợ trạm đực giống và tiêm phòng vành đai dịch bệnh.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã định lượng cụ thể các chỉ tiêu sinh học và sinh sản của giống lợn Đen địa phương khi nuôi dưỡng trong điều kiện nông hộ tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang thông qua bảng so sánh tổng hợp:

Nhóm chỉ tiêu đánh giá	Chỉ tiêu cụ thể	Lợn Đen ($n = 10$)	Lợn Móng Cái ($n = 10$)
Chỉ tiêu sinh lý sinh dục	Tuổi động dục lần đầu (ngày)	157,27 ± 0,52	168,04 ± 0,36
	Khối lượng phối giống lần đầu (kg)	40,42 ± 0,12	50,18 ± 1,23
	Tuổi đẻ lứa đầu (ngày)	301,08 ± 1,21	311,16 ± 1,49
	Thời gian mang thai (ngày)	112,90 ± 0,15	112,54 ± 1,09
Năng suất sơ sinh (Lứa 2-5)	Số con sơ sinh/ổ (con)	9,51 ± 0,20	10,43 ± 0,02
	Số con sống đến 24 giờ/ổ (con)	9,28 ± 0,09	10,28 ± 0,11
	Khối lượng sơ sinh/con (kg)	0,72 ± 0,09	0,83 ± 0,22
	Khối lượng sơ sinh toàn ổ (kg)	8,35 ± 0,55	8,78 ± 0,76
Năng suất 21 ngày tuổi	Số con sống lúc 21 ngày/ổ (con)	8,71 ± 0,26	10,33 ± 0,64
	Tỷ lệ nuôi sống đến 21 ngày (%)	98,85 ± 0,55	98,68 ± 0,19
	Khối lượng 21 ngày/con (kg)	3,23 ± 0,05	3,85 ± 0,05
	Khối lượng 21 ngày toàn ổ (kg)	23,44 ± 0,72	32,03 ± 1,54

Các giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất:

• Cần phổ biến rộng rãi quy trình kỹ thuật chăn nuôi lợn nái sinh sản đến từng hộ nông dân nhằm đẩy mạnh phát triển đàn lợn nái, đáp ứng nhu cầu con giống tại chỗ.
• Xây dựng hệ thống các trung tâm đực giống tại địa phương nhằm kiểm soát và nâng cao chất lượng phối giống.
• Tăng cường công tác tiêm phòng định kỳ cho đàn gia súc tại khu vực vành đai từng xảy ra dịch bệnh, đồng thời ban hành cơ chế chính sách hỗ trợ chăn nuôi cho các xã vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn.
• Đẩy mạnh tuyên truyền chuyển đổi nhận thức về vệ sinh thú y và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất thực tế.

Đóng góp của nghiên cứu:

• Bổ sung hệ thống dữ liệu thực nghiệm về đặc tính sinh lý sinh sản của giống lợn Đen nuôi tại Hà Giang vào nguồn tài liệu giảng dạy chuyên ngành Chăn nuôi Thú y.
• Làm sáng tỏ ưu thế về tuổi thành thục sinh dục sớm (157,27 ngày) và tỷ lệ nuôi sống đàn con cao (98,85%) của giống lợn Đen bản địa so với giống lợn Móng Cái trong cùng điều kiện sinh thái vùng cao.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Dung lượng mẫu khảo sát còn hạn chế ($n = 10$ cá thể nái theo dõi cho mỗi nhóm giống) do điều kiện chăn nuôi phân tán tại các nông hộ.
• Thời gian nghiên cứu giới hạn trong 6 tháng (từ tháng 12/2014 đến tháng 5/2015) và chỉ tập trung tại 2 địa bàn (xã Trung Thành và thị trấn Việt Lâm, huyện Vị Xuyên).
• Nghiên cứu chỉ tập trung đánh giá năng suất sinh sản từ lứa 2 đến lứa 5 và theo dõi đàn con đến giai đoạn 21 ngày tuổi, chưa theo dõi trọn vẹn toàn bộ chu kỳ sinh trưởng của đàn con sau cai sữa và giai đoạn vỗ béo xuất chuồng.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Tác giả đề xuất mở rộng quy mô theo dõi đàn nái ở các cấp độ nghiên cứu cao hơn, khảo sát trên phạm vi toàn tỉnh Hà Giang.
• Thực hiện các nghiên cứu đánh giá sâu hơn về khả năng tăng trọng, tiêu tốn thức ăn và phẩm chất thịt của đời con thương phẩm từ đàn nái Đen.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Giảng viên và sinh viên ngành Chăn nuôi, Thú y, Nông nghiệp: Làm tài liệu tham khảo về phương pháp theo dõi chỉ tiêu sinh lý sinh dục gia súc và phương pháp xử lý số liệu thống kê sinh vật học.
• Cán bộ thú y cơ sở, cán bộ khuyến nông: Tham khảo quy trình kỹ thuật chăm sóc nái chờ đẻ, quy trình thụ tinh nhân tạo và phác đồ điều trị các bệnh truyền nhiễm, nội khoa phổ biến trên gia súc (tụ huyết trùng, phân trắng lợn con, sán lá gan, viêm ruột).
• Người chăn nuôi nông hộ vùng cao: Cung cấp định mức sinh sản thực tế của giống lợn Đen để định hình kế hoạch phối giống, chăm sóc nái mang thai và quản lý đàn con theo mẹ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tuổi động dục lần đầu và tuổi đẻ lứa đầu của lợn nái Đen khác biệt như thế nào so với lợn Móng Cái tại địa bàn nghiên cứu? Lợn nái Đen có tuổi động dục lần đầu trung bình là 157,27 ± 0,52 ngày (sớm hơn lợn Móng Cái là 168,04 ± 0,36 ngày) và tuổi đẻ lứa đầu là 301,08 ± 1,21 ngày (sớm hơn lợn Móng Cái là 311,16 ± 1,49 ngày).

2. Năng suất sinh sản về số con sơ sinh và khối lượng sơ sinh của lợn nái Đen qua các lứa đẻ biến động ra sao? Số con sơ sinh/ổ của lợn nái Đen tăng dần từ 8,55 con ở lứa 2 lên 10,22 con ở lứa 5 (trung bình đạt 9,51 ± 0,20 con/ổ). Khối lượng sơ sinh toàn ổ đạt trung bình 8,35 ± 0,55 kg và khối lượng trung bình mỗi con sơ sinh là 0,72 ± 0,09 kg.

3. Khả năng tiết sữa của lợn nái Đen thể hiện qua chỉ tiêu khối lượng đàn con lúc 21 ngày tuổi đạt mức nào? Khối lượng đàn con 21 ngày tuổi toàn ổ của lợn nái Đen đạt trung bình 23,44 ± 0,72 kg và khối lượng bình quân mỗi con đạt 3,23 ± 0,05 kg, với tỷ lệ nuôi sống đến 21 ngày tuổi đạt 98,85 ± 0,55%.

4. Phác đồ điều trị bệnh phân trắng lợn con được tác giả áp dụng trong công tác phục vụ sản xuất gồm những loại thuốc nào? Tác giả sử dụng thuốc Norcoli (loại 10 ml) với liều lượng 1 ml/10 kg thể trọng (tiêm 2 lần/ngày), kết hợp thuốc trợ sức Vitamin B1 25% với liều 1 ml/con/ngày, điều trị liên tục trong 3 ngày, đạt tỷ lệ khỏi bệnh 100% trên 120 lợn con mắc bệnh.

5. Quy trình phối giống nhân tạo cho lợn nái trong nghiên cứu yêu cầu tiêu chuẩn tinh dịch như thế nào? Liều dẫn tinh dịch phải đảm bảo thể tích từ 80 đến 100 ml, mật độ đạt từ 1,5 đến 2,0 tỷ tinh trùng tiến thẳng trong một liều dẫn, thực hiện dẫn tinh 2 lần trong một chu kỳ động dục.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nông Quốc Bảo đã hệ thống hóa các chỉ tiêu sinh lý sinh dục và năng suất sinh sản thực tế của giống lợn nái Đen nuôi tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang giai đoạn 2014 - 2015. Kết quả khảo sát cho thấy giống lợn Đen có ưu thế về tính thành thục sớm, chu kỳ sinh sản ổn định và tỷ lệ nuôi sống đàn con đạt cao, dù năng suất về số lượng và khối lượng con sơ sinh thấp hơn so với giống lợn Móng Cái. Toàn bộ quy trình chăm sóc, thụ tinh nhân tạo và phòng trị bệnh thú y được ghi nhận chi tiết, cung cấp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn phục vụ công tác bảo tồn, phát triển giống lợn bản địa tại các vùng núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, thì nền nông nghiệp nước ta đã và đang có những bước phát triển không ngừng. Bên cạnh ngành trồng trọt thì ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng cũng có một vị trí quan trọng trong việc phát triển kinh tế không chỉ hiện nay mà cả sau này. Vì lợn là loài gia súc sinh trưởng và phát triển mạnh, tạp ăn, dễ nuôi, chịu đựng kham khổ tốt có khả năng sử dụng nhiều loại thức ăn thô xanh, củ, quả, các sản phảm cây màu như: lúa, ngô, khoai, sắn sau chế biến. Hơn nữa, thịt lợn có giá trị dinh dưỡng cao, phẩm chất tốt mức độ tiêu hóa cao (đạt 94%).

Thịt lợn chứa nhiều dinh dưỡng như: protein, vitamin, khoáng phù hợp với yêu cầu của con người (Nguyễn khánh Quắc 1998 [6] ). Tuy nhiên, nó còn phụ thuộc vào điều kiện sống và các vùng sinh thái khác nhau, chăn nuôi các giống lợn khác nhau. Ở những nơi có điều kiện kinh tế thì phát triển chăn nuôi lợn ngoại và lợn lai. Các giống lợn này có khả năng sinh trưởng nhanh được người chăn nuôi ưa chuộng.

Còn những nơi gặp nhiều khó khăn về kinh tế thì người dân vẫn chăn nuôi giống lợn địa phương là chủ yếu, trong đó có tỉnh Hà Giang. Ngoài ra, chăn nuôi lợn còn cung cấp một khối lượng phân hữu cơ cho ngành trồng trọt. Để nâng cao năng suất trong chăn nuôi, ngoài việc nuôi dưỡng tốt công tác phòng và trị bệnh đảm bảo thì chất lượng con giống là tiền đề quan trọng. Muốn chăn nuôi có năng suất, hiệu quả lớn thì phải có giống tốt.

Muốn có giống tốt thì phải có đàn nái sinh sản chất lượng cao. Chất lượng đàn nái không những quyết định đến số lượng con giống được sản xuất ra mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất hiệu quả chăn nuôi lợn thịt sau này. 2 Để đánh giá được khả năng sinh trưởng và sinh sản của các giống lợn hiện nay đang được nuôi tại các nông hộ của một số xã của huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang, làm cơ sở để khuyến cao người dân nuôi lợn nái lựa chọn con giống phù hợp cụ thể của địa phương chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Khảo sát khả năng sinh sản của lợn nái đen nuôi tại xã Trung Thành huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài - Đánh giá khả năng sinh sản của lợn nái đen tại xã Trung Thành, huyện Vị Xuyên, Tỉnh Hà Giang.

- Theo dõi thu thập đầy đủ và chính xác các số liệu có liên quan đến khả năng sinh sản của lợn nái đen. - Là cơ sở, căn cứ cho các nghiên cứu tiếp theo ở mức cao hơn. Ý nghĩa của đề tài Ý nghĩa khoa học Cung cấp số liệu khoa học cho giảng dạy bộ môn chăn nuôi lợn. Đồng thời đây sẽ là tài liệu quan trọng đóng góp vào cơ sở dữ liệu về khả năng sinh trưởng, sinh sản của các giống lợn nái ở việt nam.

Ý nghĩa thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở cho người chăn nuôi biết được một số đặc điểm sinh học để áp dụng vào việc chăn nuôi, nhân giống và sử dụng tốt hơn tiềm năng của giống lợn bản địa trong quá trình phát triển kinh tế xã hội cho các vùng đồi núi trên địa bàn tỉnh Hà Giang. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học Qua quá trình phát triển lâu dài, khoa học kỹ thuật đã đạt được những thành tựu to lớn, đặc biệt trong lĩnh vực sinh học. Nó giúp cho cuộc sống con người và cả cho ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng cũng thu được những kết quả đáng khích lệ, đặc biệt trong công tác giống.

Những ứng dụng nghiên cứu về di truyền học, nhân giống, lai tạo, con người đã tạo ra những sản phẩm chăn nuôi có chất lượng cao, phù hợp với những yêu cầu của mình. Chọn lọc trong chăn nuôi Trong chăn nuôi, chọn lọc là công tác đầu tiên để cải tạo giống là động lực để đạt tới tiến bộ di truyền, chọn lọc để tăng số lượng gen tốt, giảm số lượng gen xấu, để đạt được hiệu quả trong chăn nuôi. Chọn lọc giống lợn là chọn lọc những cá thể đực cái có những đặc điểm tính trạng tốt giữ lại làm giống. Trần Đình Miên và cs (1997) [5].

Khi chọn lọc giống lợn phải căn cứ vào mục tiêu nhân giống đã định trước để chọn trong đàn những con phù hợp với yêu cầu làm giống. Trước khi tiến hành chọn giống phải nắm vững đặc điểm của giống một cách tỷ mỷ trên cơ sở đó chọn ra những tiêu chuẩn thích hợp. Có 2 phương pháp để chọn lọc giống lợn. - Chọn lọc theo tính trạng : + Các tính trạng chọn lọc đó là tính trạng số lượng và tính trạng chất lượng.

Tính trạng số lượng do nhiều gen tác động tạo thành, các chỉ tiêu số lượng gồm: số con đẻ/lứa, số con cai sữa, xuất chuồng, khối lượng con lúc sơ sinh, cai sữa, xuất chuồng tỷ lệ thụ thai, tỷ lệ đẻ, tỷ lệ lợn con chết… 4 Tính trạng chất lượng do một vài gen quy định có thể nhận thức đánh giá qua cảm giác biểu hiện bên ngoài kiểu hình, hệ số di truyền tỷ lệ kiểu gen tạo nên giá trị kiểu hình. Khi tiến hành phải xác định mục tiêu chọn lọc các tính trạng sinh sản tính trạng năng xuất và chất lượng, tính trạng về sinh trưởng. Chọn dòng đực, cái phải đảm bảo được tính tạng sinh trưởng, tỷ lệ nạc. Đối với lợn cái ngoài các tính trạng tốt, phải chú ý đến tính trạng sinh sản tuổi động dục, số con đẻ ra tỷ lệ tiết sữa.

+ Các phương pháp chọn lọc theo tính trạng gồm có: Chọn lọc theo một tính trạng là chọn những cá thể đạt được mục tiêu của một tính trạng ta cần chọn ra. Chọn lọc tính trạng là phải chọn lọc lần lượt một tính trạng nào đó trước khi tính trạng đó đạt yêu cầu theo một mục tiêu đề ra rồi chọn những tính trạng tiếp theo. Chọn lọc đồng thời loại thải độc lập là chọn lọc những tính trạng này được nâng cao nhưng lại kéo theo một tính trạng liên quan khác hạ xuống. Chọn lọc theo chỉ số là phương pháp kết hợp chọn lọc đồng thời nhiều tính trạng trong một thời điểm.

- Chọn lọc theo cá thể: + Chọn lọc tổ tiên: Phải căn cứ vào hệ phả, tổ tiên, lý lịch của lợn giống để xác định quan hệ họ hàng thân thuộc giữa các con lợn, vẽ sơ đồ huyết thống để rễ xác định mối quan hệ giữa các con với nhau. + Chọn lọc bản thân: Dựa vào các tiêu chuẩn giám định của một giống về ngoại hình thể chất, sinh trưởng và phát dục, sức sản xuất để đánh giá lợn đực hay lợn cái có đủ tiêu chuẩn làm giống hay không. Trong chọn lọc giống lợn việc đánh giá chính xác bản thân con vật thông qua biểu hiện kiểu hình, tính năng sản xuất như: Khả năng tăng khối lượng; tiêu tốn thức ăn; độ dày mỡ lưng, tỷ lệ nạc… + Chọn lọc đời sau: 5 Căn cứ vào năng xuất đời sau của mỗi giống lợn để đánh giá chính xác hơn chất lượng con giống. Đối với lợn đực giống căn cứ vào thành tích các con chúng để đánh giá xem các tính trạng tốt của lợn đực giống xem chúng có được truyền cho đời sau hay không.

Đối với lợn nái, cần căn cứ vào tuổi thành thục về tính trạng của lợn nái hậu bị, khả năng sinh sản của lợn nái, khả năng tiết sữa thông qua một đến hai lứa đẻ chúng ta có thể quyết định có nên giữ lại những lợn đó để làm giống hay không. Đặc điểm sinh học của lợn nái Lợn là loài gia súc đa thai, trong điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng hợp lý lợn có thể đẻ 1,8-2,4 lứa/năm và đạt bình quân từ 10-12 con/lứa, lợn nái có số vú nhiều khả năng tiết sữa cao, số lượng vú, khả năng tiết sữa và số con đẻ có liên quan mật thiết với nhau các giống lợn nội thương có từ 10 vú trở lên. Lợn là loài có khả năng thành thục sớm từ 3-4 tháng tuổi đã biểu hiện động dục, dễ chăm sóc có thể ăn nhiều loại thức ăn từ thức ăn thô xanh và thức ăn hạt đến các loại thức ăn từ động vật, hệ số trao đổi cơ bản thấp hơn các loài gia súc khác, có khả năng thích nghi cao, dễ huấn luyện. Đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái 2.

Sự thành thục về tính và thể vóc Sự thành thục về tính: Tuổi thành thục về tính là tuổi mà con vật bắt đầu có phản xạ tính dục và có khả năng sinh sản. Khi gia súc đã thành thục về tính, bộ máy sinh dục đã phát triển hoàn thiện, con vật bắt đầu xuất hiện các phản xạ về sinh dục. Con cái có hiện tượng động dục, con đực có phản xạ giao phối. Khi đó ở con cái các noãn bao chín và rụng trứng (lần đầu), con đực có phản xạ sinh tinh.

Đối với các giống gia súc khác nhau thì thời gian thành 6 thục về tính khác nhau, ở lợn nội thường từ 4 - 5 tháng tuổi (120 - 150 ngày), ở lợn ngoại (180 - 210 ngày)(Võ Trọng Hốt và cs (2000) [4]). Kết quả nghiên cứu của Phùng Thị Vân và cs (2001) [8], cho biết lợn Đen thành thục về tính là 213, 1 ngày. Ở lợn cái có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự thành thục về tính như giống, chế độ dinh dưỡng, khí hậu, chuồng trại, trạng thái sinh lý của từng cá thể,… - Giống: Ở lợn lai tuổi động dục đầu tiên muộn hơn so với lợn nội thuần. Lợn lai F1 bắt đầu động dục lúc 6 tháng tuổi, khi khối lượng cơ thể đạt 50 -55kg.

Lợn ngoại động dục lần đầu muộn hơn so với lợn lai vào lúc 6 - 7 tháng tuổi, khi lợn có khối lượng 65 - 68 kg. Còn đối với lợn nội tuổi thành thục về tính từ 4 - 5 tháng tuổi. Cụ thể lợn Đen nhập vào nuôi ở Việt Nam có tuổi động dục lần đầu là 208 - 209 ngày. - Chế độ dinh dưỡng: Ảnh hưởng rất lớn đến tuổi thành thục về tính của lợn cái.