Bài 6: Nhân Cách và Sự Hình Thành - Tâm Lý Học PS101

Nhân cách là một khái niệm phức tạp, bao gồm nhiều yếu tố tâm lý và xã hội. 68 trang · 2022.

• Tác giả: Hoàng Thị Nhị Hà
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Tâm Lý Học
• Đề tài: Khám Phá Nhân Cách: Đặc Điểm, Cấu Trúc và Sự Hình Thành
• Loại tài liệu: Bài Giảng
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nam

Mục lục chi tiết

• 6. CHƯƠNG 6: KHÁI NIỆM NHÂN CÁCH
• 6.1. Con người
• 6.2. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA NHÂN CÁCH
• 6.2.1. Tính ổn định của nhân cách
• 6.2.2. Tính hệ thống của nhân cách
• 6.2.3. Tính tích cực của nhân cách
• 6.2.4. Tính giao lưu của nhân cách
• 6.3. CẤU TRÚC TÂM LÝ CỦA NHÂN CÁCH
• 6.4. NHỮNG THUỘC TÍNH TÂM LÝ ĐIỂN HÌNH CỦA NHÂN CÁCH
• 6.4.1. Xu hướng của nhân cách
• 6.5. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÂN CÁCH
• 6.5.1. Vai trò của nhân tố sinh vật trong sự phát triển nhân cách
• 6.5.2. Giáo dục và nhân cách
• 6.5.3. Hoạt động và nhân cách
• 6.5.4. Giao tiếp và nhân cách

Tóm tắt

I. Khám Phá Nhân Cách Tổng Quan và Đặc Điểm Cơ Bản

Nhân cách là một khái niệm phức tạp, bao gồm nhiều yếu tố tâm lý và xã hội. Đặc điểm của nhân cách không chỉ phản ánh bản chất của cá nhân mà còn ảnh hưởng đến hành vi và giá trị xã hội của họ. Việc hiểu rõ về nhân cách giúp cá nhân nhận thức được bản thân và phát triển tốt hơn trong xã hội.

1.1. Đặc Điểm Nhân Cách Tính Ổn Định và Tính Hệ Thống

Nhân cách có tính ổn định, thể hiện qua những hành vi và thái độ nhất quán. Tính hệ thống của nhân cách cho thấy sự liên kết giữa các thuộc tính tâm lý, tạo nên một tổng thể thống nhất.

1.2. Các Yếu Tố Tạo Nên Nhân Cách Khí Chất và Tính Cách

Khí chất và tính cách là hai yếu tố quan trọng trong việc hình thành nhân cách. Khí chất phản ánh cường độ và nhịp độ hoạt động tâm lý, trong khi tính cách thể hiện thái độ và hành vi của cá nhân đối với xã hội.

II. Những Thách Thức Trong Việc Phát Triển Nhân Cách

Phát triển nhân cách không phải là một quá trình đơn giản. Nhiều thách thức có thể cản trở sự hình thành và phát triển nhân cách tích cực. Những yếu tố như môi trường sống, giáo dục và các mối quan hệ xã hội đều có thể ảnh hưởng đến quá trình này.

2.1. Ảnh Hưởng Của Môi Trường Đến Nhân Cách

Môi trường sống, bao gồm gia đình, bạn bè và xã hội, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách. Những trải nghiệm tích cực hoặc tiêu cực trong môi trường có thể định hình cách mà cá nhân phản ứng và tương tác với thế giới xung quanh.

2.2. Giáo Dục và Vai Trò Của Nó Trong Phát Triển Nhân Cách

Giáo dục không chỉ cung cấp kiến thức mà còn hình thành các giá trị và thái độ. Một nền giáo dục tốt có thể giúp cá nhân phát triển nhân cách tích cực, trong khi giáo dục kém có thể dẫn đến những vấn đề trong hành vi và thái độ.

III. Phương Pháp Phát Triển Nhân Cách Hiệu Quả

Để phát triển nhân cách, cần áp dụng những phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cá nhân nhận thức rõ hơn về bản thân mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện.

3.1. Tự Nhận Thức và Phát Triển Bản Thân

Tự nhận thức là bước đầu tiên trong việc phát triển nhân cách. Cá nhân cần hiểu rõ về điểm mạnh và điểm yếu của mình để có thể cải thiện và phát triển hơn nữa.

3.2. Giao Tiếp và Tương Tác Xã Hội

Giao tiếp hiệu quả giúp cá nhân xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với người khác. Tương tác xã hội không chỉ giúp phát triển kỹ năng mà còn tạo ra những cơ hội học hỏi và phát triển nhân cách.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nhân Cách Trong Cuộc Sống

Nhân cách không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong cuộc sống hàng ngày. Việc hiểu rõ về nhân cách giúp cá nhân cải thiện mối quan hệ và đạt được thành công trong công việc.

4.1. Nhân Cách Trong Môi Trường Làm Việc

Nhân cách ảnh hưởng lớn đến cách mà cá nhân tương tác với đồng nghiệp và cấp trên. Một nhân cách tích cực có thể tạo ra môi trường làm việc hiệu quả và hài hòa.

4.2. Nhân Cách và Các Mối Quan Hệ Xã Hội

Nhân cách cũng quyết định cách mà cá nhân xây dựng và duy trì các mối quan hệ xã hội. Những người có nhân cách tốt thường dễ dàng kết nối và tạo dựng mối quan hệ bền vững.

V. Kết Luận Tương Lai Của Nghiên Cứu Nhân Cách

Nghiên cứu về nhân cách vẫn đang tiếp tục phát triển. Những hiểu biết mới về nhân cách có thể giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và tạo ra những giải pháp tốt hơn cho các vấn đề xã hội.

5.1. Xu Hướng Nghiên Cứu Nhân Cách Trong Tương Lai

Các nghiên cứu hiện tại đang tập trung vào mối liên hệ giữa nhân cách và các yếu tố xã hội, tâm lý. Xu hướng này hứa hẹn sẽ mang lại những hiểu biết sâu sắc hơn về cách mà nhân cách hình thành và phát triển.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Nhân Cách Trong Xã Hội Hiện Đại

Nhân cách không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn đến toàn xã hội. Việc phát triển nhân cách tích cực có thể góp phần tạo ra một xã hội văn minh và phát triển bền vững.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ PHÂN TÍCH NỘI DUNG GIÁO TRÌNH PS101 – TÂM LÝ HỌC (BÀI 6: NHÂN CÁCH VÀ SỰ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH)

---

1. Tổng quan về giáo trình (275 từ)

• Môn học và vị trí trong chương trình đào tạo: Bài học "Nhân cách và sự hình thành, phát triển nhân cách" (Bài 6) là học phần thành phần thuộc chương trình học phần đại cương PS101 – Tâm lý học cấp độ Đại học/Cao học, do giảng viên Hoàng Thị Nhị Hà biên soạn (cập nhật phiên bản tháng 12/2022). Trong cấu trúc tổng thể của môn học, bài 6 giữ vị trí tích hợp lý thuyết, chuyển tiếp từ các quá trình tâm lý cá bản (nhận thức, cảm xúc, ý chí) sang cấp độ tổng hòa thuộc tính tâm lý xã hội của cá nhân.
• Mục tiêu học tập (Learning Outcomes):
  • Phân định rõ ràng các khái niệm nền tảng: con người, cá nhân, và nhân cách.
  • Phân tích bốn đặc điểm cơ bản cùng năm mô hình cấu trúc tâm lý của nhân cách.
  • Nhận diện và giải thích bản chất của bốn thuộc tính tâm lý điển hình: xu hướng (nhu cầu, hứng thú, lí tưởng), khí chất, tính cách và năng lực.
  • Phân tích vai trò của bốn yếu tố chi phối sự hình thành, phát triển nhân cách (sinh vật, giáo dục, hoạt động, giao tiếp) để ứng dụng vào hoạt động tự rèn luyện.
• Cấu trúc và cách tiếp cận: Nội dung triển khai theo logic bản thể học và cấu trúc luận: đi từ định vị bản thể con người trong tự nhiên - xã hội, bóc tách cấu trúc tâm lý nội tại, phân loại các thuộc tính thành phần, đến giải trình quy luật vận động dưới tác động môi trường và xã hội.
• Điểm đặc sắc của giáo trình: Giáo trình tổng hợp năm quan niệm cấu trúc tâm lý nhân cách khác nhau trong lịch sử tâm lý học, kết hợp học thuyết hoạt động thần kinh cấp cao của I.P. Pavlov với Tháp nhu cầu của Abraham Maslow (phiên bản cập nhật 1970, 1990) và dẫn chứng tư liệu lịch sử thực tế (sự kiện năm 1945 tại Phủ Lý, Hà Nam).

---

2. Nội dung kiến thức cốt lõi (560 từ)

Các chương/chủ đề chính

Tiến trình nội dung Bài 6 được phân bổ qua năm nhóm chủ đề có tính liên kết chặt chẽ:

[Khái niệm & Đặc điểm] ➔ [Cấu trúc tâm lý] ➔ [Thuộc tính điển hình] ➔ [Yếu tố tác động] ➔ [Phương thế trau dồi]

1. Khái niệm và đặc điểm cơ bản của nhân cách (Mục 6.1 - 6.2):

   • Con người: Thực thể tự nhiên kết hợp thực thể xã hội, giữ bậc thang cao nhất của tiến hóa vật chất.
   • Cá nhân: Con người cụ thể với tư cách đại diện loài, mang đặc trưng sinh học, tâm lý và xã hội riêng biệt.
   • Nhân cách: Tổ hợp đặc điểm và thuộc tính tâm lý quy định hành vi xã hội cùng giá trị xã hội của cá nhân.
   • Bốn đặc điểm cốt lõi: Tính ổn định (thuộc tính tâm lý bền vững), Tính hệ thống (chỉnh thể liên kết), Tính tích cực (chủ thể cải tạo hoàn cảnh), Tính giao lưu (tồn tại và định hình qua tiếp xúc xã hội).

2. Cấu trúc tâm lý của nhân cách (Mục 6.3): Giáo trình hệ thống hóa năm mô hình phân tích:

   • Mô hình ba lĩnh vực: Nhận thức (tri thức, năng lực trí tuệ) – Tình cảm (rung cảm, thái độ) – Ý chí (phẩm chất, kỹ năng, kỹ xảo).
   • Mô hình bốn tiểu cấu trúc: Xu hướng – Kinh nghiệm – Đặc điểm tâm lý – Thuộc tính sinh học.
   • Mô hình hai tầng: Tầng nổi (ý thức, tự ý thức, ý thức nhóm) và Tầng sâu (tiềm thức, vô thức).
   • Mô hình bốn khối: Xu hướng – Khả năng (năng lực) – Phong cách hành vi (tính cách, khí chất) – Hệ thống điều khiển ("cái Tôi").
   • Mô hình hai mặt (Đức và Tài): Phẩm chất (xã hội, cá nhân, ý chí, cung cách ứng xử) và Năng lực (xã hội hóa, chủ thể hóa, hành động, giao lưu).

3. Những thuộc tính tâm lý điển hình (Mục 6.4):

   • Xu hướng: Hệ thống động cơ quy định tính lựa chọn thái độ; cấu thành bởi Nhu cầu (vật chất, tinh thần; tính chu kỳ và tính lịch sử), Hứng thú (kích thích nhận thức và sáng tạo), và Lí tưởng (mục tiêu cao đẹp dẫn dắt, giữ vị trí trung tâm).
   • Khí chất: Biểu hiện cường độ, tốc độ, nhịp độ hoạt động tâm lý; phân loại thành bốn kiểu tương ứng với kiểu hoạt động thần kinh: Hăng hái (Mạnh, cân bằng, linh hoạt), Bình thản (Mạnh, cân bằng, không linh hoạt), Nóng nảy (Mạnh, không cân bằng), Ưu tư (Yếu).
   • Tính cách: Hệ thống thái độ đối với hiện thực (xã hội, lao động, bản thân) thể hiện qua hành vi, mang ba đặc điểm: ổn định/linh hoạt, độc đáo, và điển hình.
   • Năng lực: Tổng hợp đặc điểm tâm lý độc đáo bảo đảm hoàn thành hoạt động; quan hệ chặt chẽ với tư chất và thiên hướng.

4. Sự hình thành và phát triển nhân cách (Mục 6.5): Xác định vai trò của bốn yếu tố: Nhân tố sinh vật (tiền đề vật chất), Giáo dục (giữ vai trò chủ đạo), Hoạt động (quyết định trực tiếp), Giao tiếp (điều kiện tất yếu).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Học thuyết hoạt động thần kinh cấp cao: Vận dụng ba thuộc tính thần kinh (cường độ, tính cân bằng, tính linh hoạt) giữa hai quá trình hưng phấn và ức chế để giải thích cơ sở sinh lý của bốn loại khí chất.
• Lý thuyết nhu cầu động lực: Khung phân tích nhu cầu theo thang bậc Maslow (1970, 1990) làm sáng tỏ nguồn gốc tính tích cực hoạt động của cá nhân.
• Tâm lý học hoạt động: Nguyên lý nhân cách được hình thành, bộc lộ và biến đổi thông qua hoạt động thực tiễn và các mối quan hệ giao tiếp xã hội.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích tâm lý: Nhận diện loại hình khí chất, cấu trúc xu hướng và đặc điểm tính cách của bản thân và đối tượng giao tiếp.
• Kỹ năng tự đánh giá và hoàn thiện: Thực hành mười phương thế trau dồi nhân cách (rèn luyện khả năng lắng nghe, nghiên cứu mở rộng, xác lập chính kiến, thái độ tích cực, giao tiếp trung thực và chính trực).

---

3. Phương pháp giảng dạy và học tập (320 từ)

• Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Bài học sử dụng phương pháp mô hình hóa trực quan (Diagrammatic Modeling) kết hợp phân tích đối chiếu. Thay vì áp đặt một định nghĩa đơn nhất, giáo trình trình bày đa dạng các góc nhìn cấu trúc (mô hình 2 tầng, 3 lĩnh vực, 4 khối, 4 tiểu cấu trúc, 2 mặt Đức - Tài) nhằm rèn luyện tư duy phản biện và khả năng tổng hợp lý thuyết cho người học.
• Bài tập và phân tích trường hợp (Case studies & Exercises):
  • Bài tập phân tích định niệm: Thực hiện bài tập chuyên sâu phân biệt bản chất giữa "Nhân cách" (tổ hợp thuộc tính tâm lý xã hội toàn diện) và "Tính cách" (hệ thống thái độ và hành vi cụ thể đối với hiện thực) tại Slide 45–48.
  • Case study thực chứng lịch sử: Nghiên cứu mối quan hệ giữa nhu cầu sinh học tối thiểu và hành vi con người thông qua tư liệu nạn đói năm 1945 tại Phủ Lý, Hà Nam (Slide 25) để luận giải tính cấp thiết của nhu cầu nền tảng trong Tháp Maslow.
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Sử dụng hệ thống 5 câu hỏi thảo luận trung tâm (Slide 5) bao quát toàn bộ chuẩn đầu ra:
  1. Trình bày khái niệm, đặc điểm và phân tích các mô hình cấu trúc nhân cách.
  2. Phân tích các biểu hiện tâm lý của xu hướng (nhu cầu, hứng thú, lí tưởng).
  3. Xác định cơ sở sinh lý và phân loại bốn kiểu khí chất.
  4. Phân tích mối quan hệ nội dung - hình thức của tính cách; phân biệt tính cách và nhân cách.
  5. Đánh giá mối quan hệ giữa năng lực, tư chất và thiên hướng cùng các yếu tố chi phối sự phát triển nhân cách.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Người học hệ thống hóa kiến thức thông qua bảng ma trận so sánh các kiểu khí chất và 4 kiểu thần kinh; áp dụng khung 10 phương thế (lắng nghe, đọc mở rộng, tư duy tích cực, giữ vững chính kiến) vào nhật ký tự rèn luyện nhân cách cá nhân.

---

4. Điểm nổi bật và cập nhật (270 từ)

Tiêu chí	Nội dung cập nhật và đặc trưng trong bài giảng
Phiên bản & Tác giả	Biên soạn và chuẩn hóa bởi Hoàng Thị Nhị Hà (thời điểm cập nhật: tháng 12/2022).
Hệ thống lý thuyết	Cập nhật mô hình Tháp nhu cầu Maslow theo các giai đoạn phát triển (1970, 1990), bổ sung các chiều kích nhu cầu nhận thức và thẩm mỹ bên cạnh nhu cầu sinh học và tự khẳng định.
Tính đa chiều cấu trúc	Tích hợp đầy đủ các trường phái cấu trúc nhân cách trong tâm lý học Xô Viết và hiện đại (K.K. Platonov, B.G. Ananiev, A.G. Kovalev), tránh sự phiến diện của các giáo trình chỉ nêu một mô hình đơn lẻ.
Liên hệ thực tế lịch sử	Đưa tư liệu ảnh lịch sử cụ thể (nạn đói Phủ Lý, Hà Nam 1945) vào giảng dạy tâm lý học nhu cầu, tạo liên kết giữa khái niệm trừu tượng và hiện thực đời sống xã hội.
Định hướng ứng dụng	Cung cấp khung 10 phương thế rèn luyện thực hành cụ thể ở phần cuối bài học, chuyển hóa tri thức lý thuyết hàn lâm thành công cụ tự giáo dục và giao tiếp ứng xử trong thực tế.

---

5. Đối tượng sử dụng giáo trình (220 từ)

• Trình độ và ngành đào tạo: Tài liệu được thiết kế cho sinh viên bậc Đại học và học viên Cao học thuộc các khối ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn, Sư phạm, Tâm lý học, Công tác xã hội, Quản trị nhân lực, và sinh viên các ngành kinh tế - kỹ thuật có học phần Tâm lý học đại cương (mã học phần PS101).
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites):
  • Đã hoàn thành các bài học nhập môn về bản chất hiện tượng tâm lý người, cơ sở tự nhiên (hoạt động thần kinh cấp cao) và cơ sở xã hội của tâm lý.
  • Nắm vững kiến thức về các quá trình nhận thức (cảm giác, tri giác, tư duy, trí nhớ) và đời sống tình cảm, ý chí (các bài 1 đến 5 trong học phần PS101).
• Mục đích sử dụng:
  • Giảng viên: Làm khung tài liệu chuẩn để thiết kế bài giảng điện tử, xây dựng đề thi tự luận và chủ trì các buổi seminar thảo luận nhóm.
  • Người học và tự nghiên cứu: Sử dụng làm đề cương ôn tập, tra cứu thuật ngữ chuyên ngành và làm căn cứ khoa học cho hoạt động tự đánh giá, phát triển năng lực bản thân.

---

6. Câu hỏi thường gặp (280 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu phù hợp cho sinh viên đại học, học viên cao học cần nghiên cứu cơ sở lý luận về nhân cách trong học phần PS101 Tâm lý học, cũng như người làm công tác quản lý, sư phạm và nhân sự.

2. Cần kiến thức nền nào để học tốt bài học này?

Người học cần có kiến thức cơ sở về sinh lý học thần kinh (quy luật hưng phấn, ức chế của Pavlov) và các quá trình tâm lý nhận thức, cảm xúc đã học ở các phần trước của môn PS101.

3. Điểm khác biệt của tài liệu này so với các tài liệu tâm lý học khác là gì?

Tài liệu phân định rành mạch giữa các khái niệm dễ nhầm lẫn (con người – cá nhân – nhân cách, nhân cách – tính cách), đồng thời cung cấp đầy đủ 5 mô hình cấu trúc nhân cách thay vì chỉ trình bày một cấu trúc cố định.

4. Làm sao để tự học và nắm vững nội dung bài 6 hiệu quả?

Người học nên lập bảng đối chiếu giữa 4 kiểu hoạt động thần kinh với 4 loại khí chất, trả lời đầy đủ 5 câu hỏi thảo luận tổng hợp ở Slide 5 và làm bài tập phân biệt Nhân cách - Tính cách ở Slide 45.

5. Tài liệu có đính kèm các dẫn chứng thực tế nào không?

Bài giảng tích hợp dữ liệu Tháp nhu cầu Maslow (1970, 1990), tư liệu ảnh nạn đói năm 1945 tại Phủ Lý, Hà Nam để minh họa cho tâm lý học nhu cầu, cùng hệ thống 10 phương pháp rèn luyện hành vi giao tiếp cụ thể.

---

7. Kết luận (150 từ)

Bài 6: "Nhân cách và sự hình thành, phát triển nhân cách" trong học phần PS101 cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh về bản thể học, cấu trúc và quy luật vận động của nhân cách con người. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở sinh lý thần kinh học thuyết Pavlov, hệ thống nhu cầu Maslow và các quan niệm cấu trúc tâm lý đa tầng, tài liệu thiết lập nền tảng lý luận vững chắc cho người học.

Để hoàn thành tốt học phần, người học được khuyến nghị thực hiện tiến trình: nắm vững hệ khái niệm định danh $\rightarrow$ phân tích sơ đồ cấu trúc $\rightarrow$ hoàn thành bài tập phân biệt $\rightarrow$ ứng dụng 10 phương thế trau dồi vào thực tế. Tài liệu đóng vai trò là học liệu trung tâm trong chương trình đào tạo Tâm lý học đại cương tại các trường đại học và viện nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PS101 – TÂM LÝ HỌC Bài 6: NHÂN CÁCH VÀ SỰ HÌNH THÀNH PT NHÂN CÁCH HOÀNG THỊ NHỊ HÀ Tên học phần 12/2022 GIỚI THIỆU BÀI HỌC 1. Hiểu khái niệm con người, cá nhân, nhân cách. Phân tích những biểu hiện tâm lý của xu hướng, nhu cầu, hứng thú và lí tưởng. Khái niệm khí chất và đặc điểm tâm lý của từng loại khí chất.

Khái niệm tính cách. Mối quan hệ giữa nội dung và hình thức của tính cách. Khái niệm năng lực. Mối quan hệ giữa năng lực và tư chất, năng lực và thiên hướng.

Phân tích vai trò của các yếu tố ảnh hưởng tới sự hình thành và phát triển nhân cách. Tên học phần 2 MỤC TIÊU BÀI HỌC Hiểu được đặc điểm, cấu trúc, thuộc tính các yếu tố ảnh hưởng đến nhân cách áp dụng vào rèn nhân cách bản thân. Tên học phần 3 NỘI DUNG BÀI 6 6. KHÁI NIỆM NHÂN CÁCH 6.1 Con người: ;6.2 NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA NHÂN CÁCH 6.1 Tính ổn định của nhân cách; 6.2 Tính hệ thống của nhân cách; 6.3 Tính tích cực của nhân cách ;6.4 Tính giao lưu của nhân cách 6.3 CẤU TRÚC TÂM LÝ CỦA NHÂN CÁCH 6.4 NHỮNG THUỘC TÍNH TÂM LÝ ĐIỂN HÌNH CỦA NHÂN CÁCH 6.1 Xu hướng của nhân cách ; 6.5 SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÂN CÁCH 6.1 Vai trò của nhân tố sinh vật trong sự phát triển nhân cách; 6.2 Giáo dục và nhân cách; 6.3 Hoạt động và nhân cách; 6.4 Giao tiếp và nhân cách Tên học phần 4 CÂU HỎI THẢO LUẬN BÀI 6 1.

Khái niệm và đặc điểm nhân cách. Trình bày cấu trúc của nhân cách. Phân tích những biểu hiện tâm lý của xu hướng, nhu cầu, hứng thú và lí tưởng. Khái niệm khí chất và đặc điểm tâm lý của từng loại khí chất.

Khái niệm tính cách. Mối quan hệ giữa nội dung và hình thức của tính cách. Khái niệm năng lực. Mối quan hệ giữa năng lực và tư chất, năng lực và thiên hướng.

Phân tích vai trò của các yếu tố ảnh hưởng tới sự hình thành và phát triển nhân cách. Tên học phần 5 6. KHÁI NIỆM VỀ NHÂN CÁCH Tên học phần 6 6. Con người qCon người vừa là thực thể tự nhiên, vừa là thực thể xã hội.

qCon người là một thực thể sinh vật ở bậc thang cao nhất của sự tiến hóa vật chất, là động vật có tổ chức cao, có cơ cấu đặc biệt về mặt cơ thể. Tên học phần 7 6. Cá nhân qCá nhân là một thuật ngữ chỉ một con người với tư cách đại diện loài người. qCá nhân là con người cụ thể, xét riêng biệt, tách khỏi những người xung quanh.

qNói đến cá nhân là nói đến một con người cụ thể của một cộng đồng, của một xã hội. qKhi nói đến cá nhân thì thường bao gồm cả mặt sinh học, mặt xã hội, và tâm lý của cá nhân đó. Tên học phần 8 6. Nhân cách qNhân cách được hình thành và phát triển nhờ những quan hệ xã hội mà trong đó cá nhân bắt đầu quá trình hoạt động sống của mình.

qNhư vậy, nhân cách là tổ hợp những đặc điểm, những thuộc tính tâm lý của cá nhân, quy định hành vi xã hội và giá trị xã hội của cá nhân đó. Tên học phần 9 6. Những đặc điểm cơ bản của nhân cách 6. Tính ổn định của nhân cách 6.

Tính hệ thống của nhân cách 6. Tính tích cực của nhân cách 6. Tính giao lưu của nhân cách Tên học phần 10 6. Những đặc điểm cơ bản của nhân cách 6.

Tính ổn định của nhân cách - TL điển hình, tránh đánh giá, GD kiên trì,. Tính hệ thống của nhân cách - Tập hợp, đánh giá trong mối liên hệ 6. Tính tích cực của nhân cách - Sản phẩm XH (K Thể, C Thể, hđ cải tạo) nhu cầu 6. Tính giao lưu của nhân cách - Tồn tại trong G lưu, phát triển, chuẩn mực Tên học phần 11 6.

Cấu trúc tâm lý của nhân cách qQuan niệm coi nhân cách gồm ba lĩnh vực cơ bản: Nhân cách Nhận thức: tri Tình Ý chí: thức cảm: Phẩm năng rung chất, kỹ lực trí cảm, năng kỹ tuệ thái độ xảo Tên học phần 12 6. Cấu trúc tâm lý của nhân cách (tt) qQuan niệm coi nhân cách gồm bốn kiểu cấu trúc: Nhân cách Xu Các thuộc Kinh Các đặc hướng: tính sinh nghiệm: điểm tâm lựa chọn, học: khí tri thức, lý: trí tuệ, nhu cầu, chất, giới kỹ năng, ý chi, cảm hứng thú, tính, lứa kỹ xảo, xúc, tình lý tưởng tuổi, bệnh thói quen cảm Tên học phần lý 13 6. Cấu trúc tâm lý của nhân cách (tt) qQuan niệm coi nhân cách gồm hai tầng: Nhân cách Tầng nổi: ý thức, tự Tầng sâu: tiềm ý thức, ý thức nhóm thức, vô thức Tên học phần 14 Xu 6. Cấu trúc tâm lý của hướn nhân g: cách (tt) Quan niệm coi nhân cách gồm 4 khối tháihay bộ phận độ tính Hệ Khả tích năng thống cực, nhân điều nhu cách: khiển hệ cầu nhân thống Nhân niềm phong cách: năng tin cách cách lực, cái hành đảm tôi vi của bảo của nhân thành nhân cách công ĐĐTL, cách hành HĐ vi: tính chất, Tên học phần 15 6.

Cấu trúc tâm lý của nhân cách (tt) qQuan niệm coi nhân cách gồm hai mặt: • Phẩm chất xã hội Đức • Phẩm chất cá nhân • Phẩm chất ý chí (Phẩm chất) • Cung cách ứng xử • Năng lực xã hội hóa Tài • Năng lực chủ thể hóa • Năng lực hành động (Năng lực) • Năng lực giao lưu Tên học phần 16 6. NHỮNG THUỘC TÍNH TÂM LÝ CỦA NHÂN CÁCH Tên học phần 17 6. NHỮNG THUỘC TÍNH TÂM LÝ CỦA NHÂN CÁCH 6. Xu hướng: Nhu cầu, Hứng thú, Lí tưởng 6.

Khí Chất: Khí chất hăng hái, Khí chất bình thản, Khí chất nóng nảy, Khí chất ưu tư 6. Tính cách: Đặc điểm của tính cách (ổn định và linh hoạt, độc đáo, điển hình), nội dung (XH, LĐ, Bản thân), hình thức (4 kiểu) 6. Năng lực: Tổng hợp đặc điểm độc đáo :BC, ĐK Tên học phần 18 6. Khái niệm xu hướng qXu hướng là nhóm thuộc tính phức hợp của cá nhân, bao gồm một hệ thống các động cơ, mục đích… qui định tính lựa chọn của các thái độ và tính tích cực của con người đối với cái mà con người muốn đạt tới.

Tên học phần 19 6. Những mặt biểu hiện của xu hướng a. Nhu cầu: qNhu cầu biểu thị mối quan hệ cá nhân với hoàn cảnh mà cá nhân ấy cần thỏa mãn trong điều kiện nhất định để con người tồn tại và phát triển. Tên học phần 20 6.

Những mặt biểu hiện của xu hướng a. Nhu cầu: qNhu cầu là một hiện tượng tâm lý của con người; là những đòi hỏi, mong muốn, nguyện vọng của con người về vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển. qNhu cầu là nguồn gốc tính tích cực hoạt động của con người. qNhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần.

Tên học phần 21 6. Những mặt biểu hiện của xu hướng a. Nhu cầu: qGD nhu cầu lành mạnh con người hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng. qNội dung nhu cầu là phụ thuộc vào diều kiện phương thức thỏa mãn quy định; ĐK là hình thức phản ánh ĐK XH, ĐK sống bên ngoài=> mang tính LS,XH thỏa mãn bằng lao động, SX.

qNhu cầu có tính chất chu kỳ; có tính bền vững, cơ động => lành mạnh, phù hợp ĐĐ Tên học phần 22 Tên học phần 23 THÁP NHU CẦU MASLOW 1970, 1990 Tên học phần 24 Khi xin được ít cháo, hai em bé đổ cháo vào miệng bố, nhưng cháo chảy ra ngoài, vì hàm răng đã cứng lại. Ảnh chụp tại Phủ Lý, Hà Nam 1945 Tên học phần 25 Tên học phần 26 6. Những mặt biểu hiện của xu hướng Vai trò của nhu cầu: qNhu cầu là nguồn gốc tính tích cực hoạt động của con người. Đa dang phong phú HĐ qNhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần.

Tên học phần 27 b. Hứng thú qKhái niệm hứng thú q Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với các sự vật, hiện tượng nào đó mà nó vừa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống, vừa có khả năng đem lại cho cá nhân một sự hấp dẫn về tình cảm. qĐối tượng thu hút sự chú ý. Quy định nhu cầu năng lực, ý thức, trách nhiệm Tên học phần 28 b.

Hứng thú Vai trò của hứng thú qHứng thú làm tăng hiệu quả của quá trình nhận thức. qHứng thú làm nảy sinh khát vọng hành động và hành động sáng tạo. qHứng thú là một trong những cơ sở dễ dẫn đến tài năng. Sự hình thành hứng thú qHoạt động đa dạng dẫn con Tên học phần người tích cực 29 c.

Lí tưởng qKhái niệm: Lí tưởng là một mục tiêu cao đẹp được phản ánh vào đầu óc con người dưới hình thức một hình ảnh mẫu mực và hoàn chỉnh có tác dụng lôi cuốn toàn bộ cuộc sống của cá nhân và hoạt động để vươn tới mục tiêu đó. qLí tưởng là một trong những động lực mạnh mẽ nhất thúc đẩy con người hoạt động. Tên học phần 30 c. Lí tưởng Tính chất của lí tưởng qCó tính hiện thực, lãng mạn qMục tiêu rút từ thực tế qTừ nhận thức sâu: tương lai, rực rỡ qMang tính XH, lịch sử, giai cấp Chức năng lý tưởng qXĐ MT chiều hướng cá nhân HĐ qThúc đẩy điều khiển; chi phối phát triển nhân cách => XU HƯỚNG CHIẾM VỊ TRÍ TRUNG TÂM TRONG PT NHÂN CÁCH Tên học phần 31 6.

Khái niệm về khí chất qKhí chất là sự biểu hiện về mặt cường độ, tốc độ và nhịp độ của hoạt động tâm lý trong những hành vi, cử chỉ, cách nói năng của cá nhân. qCơ sở sinh lý của các khí chất: các kiểu hoạt động thần kinh cấp cao của con người Tên học phần 32 6. Các kiểu thần kinh và các loại khí chất qHưng phân, ức chế qBa thuộc tính: cường độ, sự linh hoạt và tính cân bằng ; 4 kiểu thần kinh - K1: Mạnh, cân bằng, linh hoạt (sôi nổi) - K2: Mạnh, cân bằng, không linh hoạt (bình thản) - K3: Mạnh, K.cân bằng, hung phân mạnh hơn ức chế (nóng nảy) - K4: Yếu (hung phấn yếu hơn ức chế) (ưu tư) Tên học phần 33 6. Phân loại khí chất a.

Khí chất hăng hái Đây là loại khí chất tương ứng với kiểu thần kinh mạnh mẽ, cân bằng, linh hoạt. Tên học phần 34 b. Khí chất bình thản qLoại khí chất này tương ứng với kiểu thần kinh mạnh mẽ, cân bằng, không linh hoạt. Tên học phần 35 c.

Khí chất nóng nảy qLoại khí chất này thường tương ứng với kiểu thần kinh mạnh và không cân bằng. Tên học phần 36 d. Khí chất ưu tư qLoại người khí chất ưu tư thường có kiểu thần kinh yếu.