Khám Phá Môn Địa Lí Lớp 6: Kiến Thức Cơ Bản Về Trái Đất

Chuyên khảo giáo dục phân tích Địa lý 6 nxb giáo dục 2016 nguyễn dược 79 trang, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Đề tài: Khám Phá Môn Địa Lí Lớp 6: Kiến Thức Cơ Bản Về Trái Đất

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TRÁI ĐẤT
• 1.1. HÌNH DẠNG, KÍCH THƯỚC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN
• 1.2. BẢN ĐỒ. CÁCH VẼ BẢN ĐỒ
• 1.3. TỈ LỆ BẢN ĐỒ
• 1.4. PHƯƠNG HƯỚNG TRÊN BẢN ĐỒ. KINH ĐỘ, VĨ ĐỘ VÀ TOẠ ĐỘ ĐỊA LÍ
• 1.5. KÍ HIỆU BẢN ĐỒ. CÁCH BIỂU HIỆN ĐỊA HÌNH TRÊN BẢN ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan môn Địa lí lớp 6 Nền tảng kiến thức Trái Đất

Môn Địa lí lớp 6 mở ra một chương mới, giúp học sinh xây dựng những hiểu biết nền tảng về Trái Đất - ngôi nhà chung của nhân loại. Nội dung chương trình không chỉ dừng lại ở việc mô tả các hiện tượng tự nhiên mà còn giải thích nguyên nhân sâu xa của chúng. Theo sách giáo khoa địa lí 6, môn học này giúp học sinh "biết và giải thích được vì sao trên bề mặt Trái Đất, mỗi miền đều có những phong cảnh, những đặc điểm tự nhiên riêng". Trọng tâm của chương trình là cung cấp kiến thức trọng tâm địa lí 6 về vị trí của hành tinh chúng ta trong Hệ Mặt Trời, các chuyển động cơ bản và hệ quả của chúng, cũng như cấu tạo bên trong và các thành phần tự nhiên cấu thành nên Trái Đất. Việc nắm vững kiến thức này không chỉ phục vụ cho việc học tập mà còn giúp các em thêm yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước và hiểu rõ hơn về môi trường sống xung quanh. Đây là bước đệm quan trọng cho các cấp học cao hơn, hình thành tư duy khoa học và khả năng liên hệ thực tế.

1.1. Mục tiêu cốt lõi của chương trình địa lí 6 mới

Mục tiêu chính của chương trình mới môn Địa lí 6 là trang bị cho học sinh những kiến thức phổ thông, cơ bản về Trái Đất. Chương trình tập trung vào việc hình thành và rèn luyện các kĩ năng địa lí thiết yếu. Đó là kĩ năng quan sát, khai thác kiến thức từ kênh hình (hình vẽ, sơ đồ, bản đồ), và đặc biệt là kĩ năng liên hệ lý thuyết với thực tiễn. Học sinh được khuyến khích quan sát các sự vật, hiện tượng địa lí xảy ra xung quanh để tìm cách giải thích, từ đó xây dựng vốn hiểu biết phong phú và sâu sắc. Mục tiêu không chỉ là nhớ kiến thức, mà là hiểu và vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề cụ thể.

1.2. Vai trò của việc học kiến thức cơ bản về Trái Đất

Việc học các kiến thức cơ bản về Trái Đất có vai trò vô cùng quan trọng. Nó giúp lý giải các hiện tượng quen thuộc như tại sao có ngày và đêm, nguyên nhân sinh ra các mùa trong năm. Hiểu biết về cấu tạo của Trái Đất và các thành phần tự nhiên như đất đá, không khí, nước, sinh vật là cơ sở để nhận thức về sự đa dạng của môi trường tự nhiên. Hơn nữa, kiến thức về kinh tuyến và vĩ tuyến, tọa độ địa lí là nền tảng cho việc định vị và di chuyển trong không gian, một kỹ năng cần thiết trong thời đại hiện nay. Những kiến thức này là chìa khóa để mở rộng tầm nhìn, khám phá thế giới và hình thành ý thức bảo vệ hành tinh xanh.

II. Top 3 thách thức khi học kiến thức cơ bản về Trái Đất

Việc tiếp cận kiến thức cơ bản về Trái Đất ở lớp 6 đặt ra một số thách thức không nhỏ đối với học sinh. Những khái niệm mang tính trừu tượng cao như chuyển động của Trái Đất, hệ thống tọa độ hay cấu trúc bên trong lòng đất thường khó hình dung nếu chỉ đọc qua kênh chữ. Thách thức lớn nhất là việc chuyển đổi từ tư duy cụ thể sang tư duy không gian và hệ thống. Học sinh cần phải tưởng tượng ra các chuyển động không ngừng của hành tinh trong không gian, hay cách bề mặt cong của Trái Đất được thể hiện trên một trang giấy phẳng. Hơn nữa, việc liên kết các hiện tượng riêng lẻ (như gió thổi, mưa rơi) với các quy luật vận động vĩ mô (như sự tự quay của Trái Đất) đòi hỏi một khả năng phân tích và tổng hợp nhất định. Vượt qua những rào cản này là yếu tố then chốt để học tốt môn Địa lí.

2.1. Khó khăn trong việc hình dung các chuyển động của Trái Đất

Một trong những thách thức lớn nhất là hình dung chuyển động tự quay của Trái Đất và chuyển động quanh Mặt Trời. Sách giáo khoa nêu rõ: "Trái Đất quay từ Tây sang Đông, nên chúng ta thấy Mặt Trời chuyển động ngược lại, mọc ở phía Đông và lặn ở phía Tây". Tuy nhiên, vì chúng ta đang ở trên Trái Đất, cảm giác trực quan lại là Trái Đất đứng yên. Việc hiểu rằng ngày đêm và các mùa là hệ quả trực tiếp của các chuyển động này đòi hỏi học sinh phải vượt qua cảm nhận thông thường và tin vào các mô hình khoa học. Sử dụng quả địa cầu và các mô hình trực quan là phương pháp hiệu quả để khắc phục khó khăn này.

2.2. Rào cản khi làm quen với hệ thống kinh vĩ tuyến và bản đồ

Hệ thống kinh tuyến và vĩ tuyến là một mạng lưới tọa độ tưởng tượng, đòi hỏi tư duy trừu tượng cao. Khái niệm kinh tuyến gốc, vĩ tuyến gốc (Xích đạo) và cách xác định tọa độ địa lí của một điểm ban đầu có thể gây bối rối. Thêm vào đó, việc hiểu rằng bản đồ là sự biểu hiện mặt cong của Trái Đất lên mặt phẳng giấy, và quá trình này luôn gây ra sự biến dạng nhất định, là một khái niệm phức tạp. Việc nắm vững ý nghĩa của tỉ lệ bản đồ và cách xác định phương hướng là những kỹ năng cơ bản nhưng cần thực hành thường xuyên để trở nên thành thạo.

2.3. Trở ngại khi tìm hiểu cấu tạo sâu bên trong Trái Đất

Kiến thức về cấu tạo của Trái Đất hoàn toàn dựa trên các phương pháp nghiên cứu gián tiếp, vì "con người chỉ mới khoan sâu vào lòng đất được 15 km". Việc tìm hiểu các lớp như vỏ Trái Đất, lớp trung gian và lõi với các đặc điểm về độ dày, trạng thái vật chất và nhiệt độ là một thử thách về trí tưởng tượng. Hiểu được rằng vỏ Trái Đất được cấu tạo từ các địa mảng di chuyển, gây ra các hiện tượng như động đất, núi lửa cũng đòi hỏi khả năng liên kết các khái niệm vĩ mô và phức tạp với nhau.

III. Bí quyết nắm vững kiến thức Trái Đất trong Hệ Mặt Trời

Để chinh phục kiến thức Địa lí 6 về Trái Đất, phương pháp học tập hiệu quả là chìa khóa. Thay vì học thuộc lòng, học sinh cần tiếp cận vấn đề một cách có hệ thống, bắt đầu từ những khái niệm tổng quan nhất. Đầu tiên, cần xác định rõ vị trí của Trái Đất trong vũ trụ. Sách giáo khoa Địa lí 6 khẳng định: "Trái Đất là một trong tám hành tinh của hệ Mặt Trời... và nằm ở vị trí thứ ba theo thứ tự xa dần Mặt Trời". Từ vị trí này, chúng ta sẽ khám phá các đặc điểm vật lý như hình dạng, kích thước, và sau đó là cấu trúc bên trong. Việc sử dụng sơ đồ tư duy Trái Đất là một công cụ cực kỳ hữu ích để hệ thống hóa kiến thức, giúp các khái niệm trừu tượng trở nên rõ ràng và dễ nhớ hơn. Phương pháp này biến những thông tin rời rạc thành một bức tranh tổng thể, logic và có sự liên kết chặt chẽ.

3.1. Xác định vị trí và hình dạng kích thước của Trái Đất

Trái Đất là hành tinh thứ ba tính từ Mặt Trời, một vị trí lý tưởng cho sự sống phát triển. Về hình dạng, Trái Đất có dạng hình cầu, với bán kính khoảng 6.370 km và chu vi đường Xích đạo là 40.076 km. Quả Địa Cầu chính là mô hình thu nhỏ của Trái Đất, một công cụ học tập không thể thiếu. Trên mô hình này, hệ thống kinh tuyến và vĩ tuyến được thể hiện rõ ràng, giúp xác định vị trí mọi điểm. Kinh tuyến gốc (0 độ) đi qua đài thiên văn Greenwich (Anh), trong khi vĩ tuyến gốc (0 độ) chính là đường Xích đạo, phân chia Trái Đất thành hai nửa cầu Bắc và Nam.

3.2. Tìm hiểu cấu tạo bên trong và lớp vỏ Trái Đất

Bên trong Trái Đất được chia thành ba lớp chính: lớp vỏ, lớp trung gian và lõi. Vỏ Trái Đất là lớp ngoài cùng, rắn chắc, tuy rất mỏng nhưng lại là nơi tồn tại của sự sống. Lớp vỏ này không liền một khối mà được cấu tạo từ nhiều địa mảng nằm kề nhau. Các địa mảng này liên tục di chuyển, khi chúng xô vào nhau hoặc tách xa nhau sẽ sinh ra các hiện tượng như tạo núi, động đất và núi lửa. Việc tìm hiểu cấu trúc này giúp giải thích sự hình thành của các lục địa và đại dương cũng như sự phân bố của các vành đai núi lửa, động đất trên thế giới.

IV. Hướng dẫn đọc bản đồ và xác định các hệ quả chuyển động

Việc nắm vững kỹ năng sử dụng bản đồ và hiểu rõ các hệ quả từ chuyển động của Trái Đất là hai nội dung trọng tâm của môn Địa lí lớp 6. Bản đồ không chỉ là một hình vẽ mà là công cụ khoa học, biểu hiện bề mặt cong của Trái Đất lên một mặt phẳng. Để sử dụng hiệu quả, cần hiểu rõ các yếu tố cấu thành như tỉ lệ bản đồ, ký hiệu và cách xác định phương hướng. Song song đó, việc nghiên cứu các chuyển động của Trái Đất giúp giải mã những hiện tượng tự nhiên diễn ra hàng ngày. Chuyển động tự quay quanh trục tạo ra ngày đêm luân phiên, trong khi chuyển động quanh Mặt Trời kết hợp với trục nghiêng sinh ra các mùa. Đây là những kiến thức nền tảng giúp học sinh xây dựng một cái nhìn khoa học và logic về thế giới tự nhiên.

4.1. Hệ quả từ chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất

Trái Đất hoàn thành một vòng tự quay quanh trục tưởng tượng trong khoảng 24 giờ. Hệ quả quan trọng nhất của chuyển động tự quay của Trái Đất chính là sự luân phiên ngày và đêm. Do Trái Đất có dạng hình cầu, Mặt Trời chỉ có thể chiếu sáng một nửa, nửa được chiếu sáng là ban ngày và nửa chìm trong bóng tối là ban đêm. Khi Trái Đất quay, mọi nơi trên bề mặt đều lần lượt được Mặt Trời chiếu sáng. Một hệ quả khác là sự lệch hướng chuyển động của các vật thể. Ở Bắc bán cầu, vật chuyển động lệch về bên phải, còn ở Nam bán cầu thì lệch về bên trái so với hướng chuyển động ban đầu. Hiện tượng này ảnh hưởng đến hướng gió và các dòng biển.

4.2. Hệ quả từ chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời

Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời trên một quỹ đạo hình elip gần tròn, mất 365 ngày và 6 giờ. Trong suốt quá trình này, trục Trái Đất luôn nghiêng một góc 23°27' và không đổi phương. Chính yếu tố này là nguyên nhân sinh ra các mùa trong năm. Khi nửa cầu nào ngả về phía Mặt Trời, nơi đó sẽ nhận được nhiều ánh sáng và nhiệt hơn, đó là mùa hạ. Ngược lại, nửa cầu không ngả về phía Mặt Trời sẽ là mùa đông. Vào ngày 21/3 (Xuân phân) và 23/9 (Thu phân), cả hai nửa cầu nhận được lượng nhiệt và ánh sáng như nhau. Hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa cũng là một hệ quả trực tiếp từ chuyển động này.

V. Ứng dụng kiến thức bản đồ và tọa độ trong thực tiễn

Kiến thức về bản đồ và tọa độ địa lí không chỉ là lý thuyết trong sách vở mà còn có tính ứng dụng cao trong đời sống. Từ xa xưa, các nhà hàng hải đã sử dụng bản đồ để định hướng trên biển. Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ, hệ thống định vị toàn cầu (GPS) hoạt động dựa trên chính nguyên tắc của mạng lưới kinh tuyến và vĩ tuyến để xác định vị trí chính xác của bất kỳ điểm nào trên Trái Đất. Việc hiểu rõ cách đọc tỉ lệ bản đồ giúp chúng ta ước tính khoảng cách thực tế, trong khi kỹ năng xác định phương hướng là cần thiết cho các hoạt động du lịch, dã ngoại. Đây là những kỹ năng sống còn, giúp con người làm chủ không gian và tự tin khám phá thế giới xung quanh mình.

5.1. Kỹ năng xác định vị trí dựa vào tọa độ địa lí

Tọa độ địa lí của một điểm là kinh độ và vĩ độ của điểm đó. Vĩ độ là khoảng cách tính bằng số độ từ một điểm đến đường Xích đạo, còn kinh độ là khoảng cách từ điểm đó đến kinh tuyến gốc. Bằng cách xác định giao điểm của một kinh tuyến và một vĩ tuyến, chúng ta có thể định vị chính xác bất kỳ địa điểm nào. Ví dụ, tọa độ của Hà Nội là khoảng 21°B (vĩ độ Bắc) và 105°Đ (kinh độ Đông). Kỹ năng này là nền tảng của mọi hệ thống định vị và bản đồ số hiện đại.

5.2. Cách sử dụng tỉ lệ bản đồ để tính khoảng cách thực tế

Tỉ lệ bản đồ cho biết mức độ thu nhỏ của hình ảnh trên bản đồ so với thực tế. Nó thường được biểu diễn dưới dạng tỉ lệ số (ví dụ: 1:100.000) hoặc tỉ lệ thước. Tỉ lệ 1:100.000 có nghĩa là 1 cm trên bản đồ tương ứng với 100.000 cm (tức 1 km) trên thực địa. Bằng cách đo khoảng cách giữa hai điểm trên bản đồ và nhân với mẫu số của tỉ lệ, ta có thể tính được khoảng cách thực tế giữa chúng. Đây là một ứng dụng quan trọng trong quy hoạch, quân sự và du lịch.

VI. Kết luận Phương pháp học tốt kiến thức địa lí lớp 6

Việc nắm vững kiến thức cơ bản về Trái Đất trong chương trình Địa lí 6 đòi hỏi một phương pháp học tập chủ động và khoa học. Tổng kết lại, chìa khóa thành công không nằm ở việc ghi nhớ máy móc mà ở khả năng liên kết các khái niệm và vận dụng vào thực tế. Học sinh cần tích cực sử dụng các công cụ trực quan như quả địa cầu và bản đồ, đồng thời rèn luyện thói quen quan sát các hiện tượng tự nhiên xung quanh. Việc xây dựng sơ đồ tư duy Trái Đất cho mỗi chương học sẽ giúp hệ thống hóa kiến thức một cách hiệu quả. Kiến thức địa lí không khô khan, nó là câu chuyện hấp dẫn về chính hành tinh nơi chúng ta đang sống. Khi hiểu được các quy luật vận động của Trái Đất, học sinh sẽ có một nền tảng vững chắc để tiếp tục khám phá những kiến thức sâu rộng hơn về tự nhiên và xã hội.

6.1. Tầm quan trọng của việc kết hợp kênh chữ và kênh hình

Như sách giáo khoa địa lí 6 đã nhấn mạnh, kiến thức được trình bày bằng cả kênh chữ và kênh hình. Để học tốt, học sinh phải biết cách "quan sát và khai thác kiến thức ở cả kênh hình (hình vẽ, tranh ảnh, sơ đồ, bản đồ...)". Kênh hình giúp cụ thể hóa những khái niệm trừu tượng, làm cho bài học trở nên sinh động và dễ hiểu. Việc phân tích một biểu đồ khí hậu, một lát cắt địa hình hay một sơ đồ về các chuyển động của Trái Đất sẽ mang lại hiệu quả cao hơn nhiều so với việc chỉ đọc văn bản thuần túy.

6.2. Hướng phát triển kiến thức trong các cấp học tiếp theo

Kiến thức trọng tâm địa lí 6 về Trái Đất là viên gạch nền móng. Ở các lớp cao hơn, học sinh sẽ đi sâu vào từng thành phần tự nhiên như khí quyển, thủy quyển, sinh vật quyển và các quy luật địa lí tổng hợp. Kiến thức về các lục địa và đại dương, các đới khí hậu sẽ được mở rộng thành địa lí khu vực và quốc gia. Vì vậy, việc nắm chắc các khái niệm cơ bản như bản đồ, chuyển động của Trái Đất, cấu tạo Trái Đất ngay từ lớp 6 sẽ tạo ra một lợi thế học tập rất lớn, giúp các em tự tin chinh phục những chân trời tri thức mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

- § ‡ BO GIAO DUC VA DAO TAO NGUYÊN DƯỢC (Tồng Chủ biên kiêm Chủ biên) PHẠM THỊ THU PHƯƠNG - NGUYÉN QUẬN - PHẠM THỊ SEN DIA LIG (Tái bản lần thứ mười bốn) NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM Chịu trách nhiệm xuất bẩn : Chủ tịch Hội đồng Thành viên MẠC VĂN THIỆN Tổng Giám đốc kiêm Tổng biên tập GS. VŨ VĂN HÙNG Biên tập lân đâu : NGUYÊN ĐÌNH TÁM - PHÍ CÔNG VIỆT Biên tập tái bản : BÙI BÍCH NGỌC Biên tập mĩ thuật : NGUYÊN KIM DUNG - NGUYÊN TIẾN DŨNG Thiết kế sách : NGUYÊN TIẾN DŨNG Sửa bản in : BÙI BÍCH NGỌC Chế bản : CÔNG TY CỔ PHẦN MĨ THUẬT VÀ TRUYỀN THÔNG Bản quyền thuộc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam - Bộ Giáo dục và Đào tạo ĐỊA LÍ 6 Mã số: 2H613t6 In 170.000 bản, (ST) (QD: 02), khổ 17 x 24 cm Đơn vị in: Công ty TNHH MTV Xổ Số Kiến Thiết Bình Dương Số 01 Huỳnh Văn Nghệ, P.Phú Lợi, TP.TDM, Bình Dương Số ĐKXB: 01-2016/CXBIPH/215-964/GD Số QĐXB: 205SGK/QĐ-GD-HCM, ngày 9 tháng 11 năm 2015 In xong và nộp lưu chiểu tháng 01 năm 2016 BAI MO DAU O Tiéu học, các em đã được làm quen với kiến thức địa lí. Bat dau từ lớp 6, Dia lí sẽ là một môn học riêng trong nhà trường phố thông. Môn Địa lí giúp các em có những hiểu biết về Trái Đất - môi trường sống của chúng ta ; biết và giải thích được vì sao trên bề mặt Trái Đất, mỗi miền đều có những phong cảnh, những đặc điềm tự nhiên riêng và ngay cả con người sinh sống ở các miền ấy cùng có những cách làm ăn, sinh hoạt riêng.

Việc học tập Địa lí cũng sẽ giúp các em hiểu được thiên nhiên và cách thức sản xuất của con người ở địa phương mình, đất nước mình. Môn Địa lí gắn liền với thiên nhiên, với đất nước và đời sống của con hgười, nên việc học tốt môn Địa lí trong nhà trường sẽ giúp các em mở rộng những hiểu biết về các hiện tượng địa lí xảy ra ở xung quanh, thêm yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước. NOI DUNG CUA MON DIA Li 0 LOP 6 Trái Đất - môi trường sống của con người với các đặc điểm riêng về vị trí trong vũ trụ, hình dáng, kích thước và những vận động của no, da sinh ra trên Trái Dat vô số hiện tượng thường gặp trong cuộc sống hằng ngày. Đó là những hiện tượng gi ? Đề giải đáp được những câu hỏi đó, các em có thề tìm trong nội dung của môn Địa lí ở lớp 6.

Môn Địa lí ở lớp 6 còn đề cập đến các thành phân tự nhiên cấu tạo nên Trái Đất - đó là đất đá, không khí, nước, sinh vật. cùng những đặc điểm riêng của chúng. Nội dung về bản đồ là một phân của chương trình môn học, giúp các em có những kiến thức ban đâu về bản đồ và phương pháp sử dụng chúng trong học tập và trong cuộc sống. Môn Địa lí ở lớp 6 không chỉ nhằm cung cấp kiến thức mà còn chú ý đến việc hình thành và rèn luyện cho các em những ki năng về bản đồ ; ki năng thu thập, phân tích, xử lí thông tin ; kï năng giải quyết vấn đề cụ thẻ v.

Đó là những ki năng cơ bản, rất cân thiết cho việc học tập và nghiên cứu địa lí. Ngoài ra, chúng còn làm cho vốn hiểu biết của các em trong thời đại hiện nay thêm phong phú. CAN HOC MON DIA Li NHU THE NAO ? Su vật và hiện tượng địa lí không phải lúc nào cũng xảy ra trước mat chúng ta. Vì vậy, học Địa lí, nhiều khi các em phải quan sát chúng trên tranh ảnh, hình vẽ và nhất là trên bản đồ.

Kiến thức trong cuốn sách giáo khoa Địa lí 6 này được trình bày bằng cả hai kênh : kênh chữ và kênh hình. Do đó, các em phải biết quan sát và khai thác kiến thức ở cả kênh hình (hình vẻ, tranh ảnh, sơ đồ, bản đồ v.) để trả lời các câu hỏi, hoàn thành các bài tập. Như vậy, các em không chỉ có được kiến thức mà còn rèn luyện được cả ki năng địa lí, đặc biệt là các ki năng quan sát, phân tích và xử lí thông tin. Đề học tốt môn Địa lí, các em còn phải biết liên hệ những điều đã học với thực tế, quan sát những sự vật và hiện tượng địa lí xảy ra ở xung quanh mình đề tìm cách giải thích chúng.

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP 1. Môn Địa lí ở lớp 6 giúp các em hiểu biết được những vấn đề gì ? 2. Đề học tốt môn Địa lí ở lớp 6, các em cần phải học như thế nào ? Chuong I TRAI DAT Trai Dat la mot trong tam hanh tinh cua hé Mat Troi. No chuyén dong khong ngung.

Trai Dat chuyén dong ra sao ? Cau tạo của Trái Đất như thế nào và bề mặt của nó đã được con người thể hiện như thế nào trên các bản đồ ? 2A- Địa lý é Trai Dat là một trong tám hành tinh chuyền động xung quanh một ngôi sao lớn, tự phát ra ánh sáng, đó là Mặt Trời. Mặt Trời cùng các hành tinh chuyển động xung quanh nó gọi là hệ Mặt Trời. Hệ Mặt Trời tuy rộng lớn, nhưng cũng chỉ là một bộ phận nhỏ bé trong một hệ lớn hơn là hệ Ngân Hà. - Quan sát hình 1, em hay kể tên tám hành tinh trong hệ Mặt Trời và cho biết Trái Đất nằm ở vị trí thứ mấy trong các hành tình, theo thứ tự Hình ï.

Các hành tinh trong hệ Mặt Trời xa dần Mặt Trời 2 2. HÌNH DẠNG, KÍCH THƯỚC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ HỆ THỐNG KINH, VÍ TUYẾN Trái Đất có dạng hình cầu và kích thước rất lớn. Quả Địa Câu là mô hình thu nhỏ của Trái Đất. 28- Địa lý ó Cuc Bac Cac kinh tuyén Tay Các kinh tuyến Đông Xích đạo - Vĩ tuyến gốc Kinh tuyến gốc Cực Nam Vĩ tuyến Nam Hình 2.

Kích thước của Trái Đất Hình 3. Các đường kinh tuyến, vi tuyến trên quả Địa Cầu - Dua vào hình 2, hãy cho biết độ dài bán kính và đường Xích đạo của Trái Đất. - Hay cho biết các đường nối liên hai điểm cực Bắc và cực Nam trên bê mặt quả Địa Cầu là những đường gì. Những vòng tròn trên quả Địa Cầu vuông góc với các kinh tuyến là những đường gì ? Nếu môi kinh tuyến cách nhau 1° thì trên quả Địa Cầu sẽ có tất cả 360 kinh tuyến.

Nếu mỗi vi tuyến cũng cách nhau l9 thì trên bề mat quả Địa Cầu, từ cực Bắc đến cực Nam, có tất cả 181 vi tuyến. Đề đánh số các kinh tuyến và vĩ tuyến trên Trái Đất, người ta phải chọn một kinh tuyến và một vi tuyến làm gốc và ghi 09. - Hay xác định trên quả Địa Cầu đường kinh tuyến gốc và đường vĩ tuyến gốc. Theo quy ước quốc tế thì kinh tuyến 09 là đường đi qua đài thiên văn Grin-uýt ở ngoại ô thành phố Luân Đôn (nước Anh).

Những kinh tuyến nằm bên phải kinh tuyến gốc là những kinh tuyến Đông. Những kinh tuyến nằm bên trái kinh tuyến gốc là những kinh tuyến Tây. - Kinh tuyến đối diện với kinh tuyến gốc là kinh tuyến bao nhiêu độ ? Đường Xích đạo là vi tuyến lớn nhất trên quả Địa Cầu. Nó chia quả Địa Cầu ra nửa câu Bắc và nửa câu Nam.

Những vi tuyến nằm từ Xích đạo đến cực Bác là những vi tuyến Bắc. Những vi tuyến nằm từ Xích đạo đến cực Nam là những vi tuyến Nam. Nhờ có hệ thống các kinh, vi tuyến, người ta có thể xác định được vị trí của mọi điềm trên quả Địa Cầu. - Hãy chỉ nửa cầu Bắc, nửa cầu Nam, các vĩ tuyến Bắc và vĩ tuyến Nam trên quả Địa Câu hoặc trên hình 3.

Trái Đất có dạng hình câu và ở vị trí thứ ba trong số tám hành tinh theo thứ tự xa dân Mặt Trời. Quả Địa Câu là mô hình thu nhỏ của Trái Đất. Trên quả Địa Câu có vẻ hệ thống kinh, vi tuyến. Các kinh, vi tuyến gốc đều được ghi số 09.

Kinh tuyến gốc đi qua đài thiên văn Grin-uýt ở ngoại ô thành phố Luân Đôn (nước Anh). Vi tuyến gốc chính là đường Xích đạo. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP 1. Trên quả Địa Câu, nếu cứ cách 109, ta vẽ một kinh tuyến, thì có tất cả bao nhiêu kinh tuyến ? Nếu cứ cách 109, ta vẽ một vi tuyến, thì sẻ có bao nhiêu vi tuyến Bắc và bao nhiêu vi tuyến Nam ? 2.

Hay vé mot hình tròn tượng trưng cho Trái Đất và ghi trên đó : cực Bắc, cực Nam, đường Xích đạo, nửa câu Bác, nửa cầu Nam. BÀI ĐỌC THÊM Trái Đất là một khối cầu vĩ đại, nhưng Mặt Trời còn lớn hơn nhiều. Đường kính Mặt Trời dài gấp 109 lân đường kính của Trái Đất. Thể tích Mặt Trời cũng lớn gấp 1.000 lân thể tích của Trái Đất.

Chúng ta thấy Mặt Trời rất nhỏ, vì Mặt Trời cách Trái Đất rất xa : 150 triệu kilômét. Nếu ta đi bộ với tốc độ Skm một giờ, thì phải đi liên tục suốt ngày, đêm rong ra 3.400 nam moi tới Mặt Trời. Máy bay với vận tốc 800km một giờ, cũng phải bay liền 23 năm mới tới. Mặt Trời là một quả câu lửa không lồ, cháy sáng rực.

Theo các nhà khoa học, nhiệt độ ở bề mặt của Mặt Trời ít nhất cũng phải trên 6. Mặt Trời toả nhiệt ra bốn phía. Trái Đất của chúng ta chỉ tiếp nhận được một phần rất nhỏ lượng nhiệt và ánh sáng đó. Nếu không có ánh sáng và lượng nhiệt của Mặt Trời thì Trái Đất của chúng ta sẽ tối tăm và lạnh lẻo vô cùng, không một sinh vật nào có thể sống được.

Bai 2 : BAN DO. CACH VE BAN DO _ Bản đồ có vai tròrất quan trọng trong nghiên cúu, học tập Bia liva trong đời sống. Vẽ bản đồ là cách biểu hiện và thu nhỏ- ng đối chính xác về một vùng đất hay toàn bộ bề la vào bản đồ, chúng ta có thể thu thap duoc : vitri, đặc điểm, sụ phân bố của các dối tượng dia liva cá mối quan hệ giữa chúng. VẼ BẢN ĐỒ LÀ BIỂU HIỆN MẶT CONG HINH CAU CUA TRAI DAT LEN MAT PHANG CUA GIAY Bê mặt Trái Đất là mặt cong, còn bản đồ là mặt phang.

Vì vậy, muốn vẽ được bản đồ, người ta phải chiếu các điểm trên mặt cong của Trái Đất hoặc dựa vào các phương pháp toán học đề vẻ chúng lên mặt phẳng của giấy. Nếu ta dàn bề mặt quả Dia Cau theo các đường kinh tuyến đề chuyền thành mặt phẳng, thì sẽ có bản đồ như hình 4.