DAN LUAN • NGON NG O' HOC •. Chin trach nhiem xuat ban: Chu tich Hpi dong Thanh vien NGUYEN DU’C THAI Tdng Giam ddc HOANG LE BACH Chiu trach nhiem noi dung: Tong bien tap PHAM VlNH THAI To chuc va chiu trach nhiem ban th do: Pho tdng bien tap NGUYEN H1EN TRANG Giam d6c Cong ty CP Dich vu xuat ban Giao due H3 Noi PHAM TH I HONG Bien tap noi dung : THAN TH UY TRANG Trinh bay bia : TAO THANH HUYEN Chd ban : VU TH UY ANH Ban quyen thupc Nha xuat ban Giao dye Viet Nam va Cong ty CP Djch vy xuat ban Giao dye Ha Npi Tat ca cac phan cua npi dung cuon sach nay deu khong dupe sao chep, lira trCr, chuyen the dudi bat ki hinh there nao khi chcra cd si/ cho phep bang van ban cua ‘ Nha xuat ban Giao due Vipt Nam va Cong ty CP Djch vu xuat ban Giao due Vipt Nam. DAN LUAN NGON NGtT HOC Ma so: 7X084H2 In 1500 ban (QD in so : 10), kho 14,5 x 20,5 cm. Don vi in : In tpi Cong ty CP Van hda Ha Npi.
Cpm cong nghipp da nghe Dinh Bang, Phoong Dinh Bang, Thanh pho To Son, Tinh Bac Ninh. So DKXB : 173-2022/CXBIPH/9-44/GD. So QDXB : 863/QD-GD-HN ngay 22 thang 03 nam 2022. In xong va npp luu chieu thdng 04 nam 2022.
Ma so ISBN : 978-604-0-30846-7. NGUYfcN THIEN GIAP (Chu bien) DOAN THIEN THUAT - NGUYEN MINH THUYET dAn luAn NGON NGU HOC (Tai ban /an thif hai nu(oi bon) DAi HOC NGA N HANG TP. HO CHI MINH 11 THU V L NHA XUAT BAN GIAO DUC VIET NAM LOI N6l DAU Nhung tri thuc ngon ngu hoc la huu (ch cho bat cu mot ai. No rat can thiet doi voi nhung ngudi lam cong tac gidng day va nghien cuu.
Nhung ngudi dung ngon ngu lam cong cu nghe nghiep nhu cac nha van, nha bao, cac can bo tuyen truyen, v. cung khbng the khong biet ngon ngu hoc. Can luu y rang ngudi day ngon ngu cd the it hieu biet ve van hoc, nhung ngudi day van hoc thi ngoai viec am hieu sau sac ve van hoc, kh& nang cdm thu tac pham van hoc, nghe thuat, con phdi la ngudi nam vung cac tri thuc ngon ngu hoc. Nhung lam quen voi nhung tu tudng co bdn cua ngon ngu hoc hien dai khong ph&i la de dang, bdi vi nhung tri thuc dugc tich luy trong nganh khoa hoc nay rat phong phu va phuc tap.
De cd the buoc vao ngon ngu hoc mot each thuan Igi, can phdii nam vung mot so khai niem co bdn va quan trgng nhat cua ngon ngu hgc. Nhung tri thuc ay dugc trinh bay trong giao trinh Dan luan ngon ng&hoc. Dan luan ngon ng& hoc ra mat ban dgc Ian dau tien nam 1994. Khai thuy, nd dugc bien soan de gidng day cho sinh vien nganh Ngon ngu hgc, Khoa Ngu van, Truong Dai hgc Tong hgp Ha Noi.
Nhung rdi nd dugc ban dgc rang rai hoan nghenh va nhieu truong dai hgc va cao dang trong cd nude cung dung giao trinh nay. Vi the, trong suot hon 10 nam qua, no lubn dugc Nha xuat ban Giao due • • tai ban va tai bdn Ian thu 12 nam 2007 tdi 8000 ban. Ha Nbi Nhu ta biet, cuon Khai loan ngon ngu: hoc do To Ngon ngu hoc, Truong Dai hgc Tong hgp bien soan va dugc Nha xuat ban Giao due an hanh nam 1961, la cuon giao trinh ve li luan ngon ngu dau tien d Viet Nam. Cuon giao trinh nay da lam nhiem vu gioi thieu cac khai niem ngon ngu hgc cua nude ngoai coi nhu nhung cong cu can thiet de nghien cuu tieng Viet.
Sau nhieu nam van dung va nghien ngam, mai den nhung nam 90 cua the ki XX, mot loat sach li luan ra doi danh dau buoc trudng thanh ve li luan cua cac nha ngon ngu hgc Viet Nam, nhu: Dg/ cuang ngon ngur hoc cua Do Huu Chau va Bui Minh Toan, 5 Dan luan ngon ngtt hoc cua Ho Le. Nhap mon ngon ngtt hoc cua Bui Khanh The, Nhumg bai giang ve ngon ngtt hoc dai cuvng cua Nguyen Lai. Cuon Dan luan ngon ngurhoc do Nguyen Thien Giap, Doan Thien Thuat va Nguyen Minh Thuyet bien soan so di dugc ban doc rong rai ua chuong co le la do nhung le sau day : - Trong khi gidi thieu nhung khai niem co ban va quan trong nhat cua ngon ngu hoc, co gang phan anh nhung thanh tuu moi cua ngon ngu hoc the gidi da dugc nhieu nguoi thua nhan ; - Su dung dan lieu trong nhieu ngon ngu thuoc cac loai hinh khac nhau, dac biet la cac ngon ngu d Dong Nam A cung loai hinh voi tieng Viet; - Trinh bay don gian, rd rang, tu don gian den phuc tap mot each cd he thong, tranh trich dan dai dong. Trong Ian tai ban nay, chung toi tap trung sua chua, bo sung phan phan loai cac ngon ngu theo nguon goc.
Nhu ta biet, viec phan dinh cac ngu he la rat phuc tap. Ket qua phan loai cua cac nha khoa hoc luon luon tuy thuoc vao nguon ngu lieu ma ho thu thap dugc. Trong qua trinh nghien cuu, cac nha khoa hgc luon luon dieu chinh, cap nhat kien thuc, vi the buc tranh cac ngu he tren the gidi cung cd nhieu thay doi. Do khuon kho so trang da co dinh, chung toi khong the trinh bay toan bo buc tranh cac ngu he tren the gidi ma chi gidi thieu cac ngu he gan gui voi Viet Nam, do la cac ngu he nhu: Ng&he Nam A (Austroasiatic), Ngurhe Nam Dao (Austronesia), Ngtrhe Han - Tang (Sino - Tibetan), Ngu he Thai - Kadai (Tai - Kadai), Ngfrhe Meo - Dao (Miao - Yao) va Ng&he Dravidian.
So voi cac bdn in Ian truoc, cac ngu he dugc gidi thieu trong ban in nay cung cd nhung su hieu chinh nhat dinh. Truoc het, ngu he Han - Tang trong cac bdn in truoc dugc coi la gom ba nganh Han - Thai, Tang - Mien va Meo - Dao. Trong bdn in Ian nay, cac ngon ngu Meo - Dao va cac ngon ngu Thai - Kadai dugc tach thanh nhung ngu he rieng, ngu he Han Tang chi gom hai nganh la Hdn va Tang - Mien nua md thoi. 6 Ngu he Nam Dao trong cac ban in truoc dugc gpi la Ho Ma Lai - Da Dao, trong ban in Ian nay cai ten Ma Lai - Da Dao dugc dung de chi mot nganh trong ho Nam Dao.
Ngu he Nam A trong cac ban in truoc dugc ggi la Hg Mon - Khmer, trong ban in Ian nay cai ten Mon - Khmer dugc dung de chi mot nganh cua ngu he Nam A. Su thay doi ten ggi nhu tren la can thiet, no phan anh tinh hinh nghien cuu hien thoi cua ngon ngu hgc the gioi. Ngoai ra, trong ban in Ian nay, chimg tbi dua them ngu he Dravidian la ngu he trong cac ban in Ian truoc chua dugc de cap den. Chung toi dua them ngu he nay vi trong lich su, nhung ngudi ndi tieng Dravidian cd quan he voi Viet Nam.
Mot diem nua dugc chung toi chu y trong ban in Ian nay la buc tranh cac ngu he d Viet Nam dugc mieu td chi tiet hon : 6 dia ban Viet Nam cd nhung ngu he nao ? Cac dan toe cung chung song tren lanh thd Viet Nam ndi nhung ngon ngu thuoc ngu he nao ? Day cung chinh la phan anh cap nhat nhung thanh tuu nghien cuu ve cac ngon ngu dan toe o Viet Nam. Chimg toi hi vgng rang viec lam nay se dong gop vao viec nang cao chat lugng hgc tap va giang day, phuc vu tot cho cong cube cai each giao due dai hgc hien nay. Nhari dip nay, chung toi xin bay to long cam on chan thanh tdi Nha xuat ban Giao due da tao dieu kien de chimg toi hoan thien ban thao va cho cuon sach ra mat ban dgc kip thoi. Ha Ndi, ngciy 20 thang J nam 2008 Chu bifin GS.
NGUYEN THIfN GIAP 7 Chuang mot BAN CHAT VA CHtTC NANG CUA NGON NGU A - BAN CHAT CUA NGON NG# I - NGON NG CT LA MOT HIEN TUONG XA HQI Trong mOt thcri gian dai, nhidu nha khoa hoc da c6 gang chumg minh ngOn ngu la mOt hi£n tirong tu nhien. Do anh hucmg cua thuydt tidn hod cua Dacuyn, mOt sd ngtrcri cho ngOn ngu cung gidng nhu mOt co th£ sd'ng, mOt ddng vAt hoAc mOt thuc vAt. NgOn ngu hoat ddng va phat trien theo quy luAt cua tu nhidn, nghia la tAt ca cAc ngOn ngu of moi ncfi va moi luc ddu phai trai qua cAc giai doan : nay sinh, tnrcmg thanh, hung thinh, suy tAn va diOt vong. De biOn minh cho quan diem nay, ngucri ta da dAn ra cAc hidn tuqng nhidu tur cu, nghia cu da mAt di, nhieu tur moi, nghia moi da duqc tao ra trong cac ngdn ngu, thAm chf mOt sd ngOn ngu da trof thanh nhung tu ngu nhu tieng Latin, tidng Phan, v.
Thue ra, quy luAt phat tri^n cua ngdn ngu khong gidng quy luAt phat trien cua tu nhiOn. NgOn ngu ludn luOn kd thtra cai cu va phdt trien edi mdi, khOng bao giof bi huy diet hoan toan. Co th£ noi ddi v6i ngOn ngu chi cd su 1cm manh ma thOi. M6t sd ngOn ngu tro thanh cAc tur ng& hoac la do dAn tdc noi ngOn ngu: Ay bi huy diet nhu truemg hop tieng TiOn Li d Trung Qudc, hoac la do ngOn ngu Ay da duoc thay the bang nhung ngon ngir khAc nhu trudmg hop tidng Latin vd tieng Phan.
Mac du khOng duqc dung nhu mOt sinh ngu nua, nhung tidng Latin va tidng Phan vAn d£ lai nhidu dAu tfch trong nhidu ngOn ngu’ hidn dai. MOt sd ngudi kh£c lai ddng nhA't ngdn ngO vdi ban nang sinh vAt cua con ngudi, nghia la ho cho hoat ddng ndi nang cung co tfnh chA't ban nang nhu cAc hoat ddng An, khdc, cudi, chay, nhay, v. cua con ngudi. Ho thA'y hAu nhir dura be nAo cung bidt khdc, biet cudi, biet an,.
rdi bidt ndi nhir nhau vA tre con d tA't ca cAc nude trdn thd gidi deu bat dAu ndi nhung Am gidng nhau nhu pa pa, ma ma, ba ba, v. Thue ra, nhung ban nang sinh vAt nhu an, khdc, cudi,. co th£ phat trien ngoAi xa hdi, trong trang thai cd ddc, edn ngdn ngff khdng the cd duoc trong nhung dieu kien nhu the'. Ndu tach mdt dura be ra khdi xa hdi loai ngudi thi nd vAn biet an, bidt chay, biet leo treo,.
nhung nd se khdng biet ndi.Vecnd (Jules Verne 1828 — 1903) trong Hon dao bi mat da k£ cAu chuydn vd chang Ayrotdn bi bo lai d hoang dao d£ trimg phat vi pham tdi. Do thoat li khdi xa hdi, Ayrotdn khdng sdng nhu ngudi nua, chang mA't het kha nang tu duy va khdng ndi duoc.