Luận văn thạc sĩ tôn giáo học giới thiệu bản tôn phật mẫu đại chuẩn đề minh vương bồ tát và thực hành mật tông tại luật mật viện thắng nghiêm chùa khúc thủy xã cự khê huyện thanh oai thành phố hà nội

Tổng hợp kiến thức Khám Phá Bản Tôn Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề Minh Vương Bồ Tát ..., tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong

• Tác giả: Ngô Huy Trung
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Minh Thúy
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tôn giáo học
• Đề tài: Khám Phá Bản Tôn Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề Minh Vương Bồ Tát và Thực Hành Mật Tông Tại Chùa Khúc Thủy
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI LƯỢC LỊCH SỬ, GIÁO NGHĨA, PHƯƠNG PHÁP TU TẬP PHẬT GIÁO MẬT TÔNG VÀ KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái lược về lịch sử Phật giáo Mật Tông và sự hình thành phát triển tại Việt Nam
• 1.2. Giáo nghĩa Mật Tông, phương pháp tu tập
• 1.3. Khái quát về địa bàn nghiên cứu
• 1.4. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VỀ BẢN TÔN PHẬT MẪU ĐẠI CHUẨN ĐỀ
• 2.1. Giới thiệu chung về Bản Tôn Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề
• 2.2. Hình ảnh, tôn tượng Phật Mẫu Chuẩn Đề Bồ tát và ý nghĩa
• 2.3. Các pháp khí, khí cụ và ý nghĩa
• 2.3.1. Khăn Khata và ý nghĩa
• 2.3.2. Biểu tượng bát cát tường và ý nghĩa
• 2.3.3. Chuông trống Bát nhã
• 2.3.4. Chuông chày Kim Cương
• 2.4. Chân ngôn Chuẩn Đề Vương Bồ tát và ý nghĩa
• 2.5. Bố tự pháp và quán tưởng Chân ngôn Phật Mẫu Chuẩn Đề
• 2.6. Luận giải về Bản Tôn Phật Mẫu Chuẩn Đề và ý nghĩa thực hành Pháp môn Chuẩn Đề
• 2.7. Nhận định Bản Tôn Chuẩn Đề thuộc Phật Bộ (Phật Mẫu Bộ)
• 2.8. Ý nghĩa thực hành Pháp môn Chuẩn Đề
• 2.9. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC HÀNH NGHI QUỸ BẢN TÔN PHẬT MẪU CHUẨN ĐỀ TẠI LUẬT MẬT VIỆN THẮNG NGHIÊM - CHÙA KHÚC THỦY VÀ NÉT ĐẶC THÙ TRONG NGHI LỄ MẬT TÔNG VIỆT NAM
• 3.1. Thực hành hành trì Chuẩn Đề tại Luật Mật Viện Thắng Nghiêm chùa Khúc Thủy huyện Thanh Oai Thành phố Hà Nội
• 3.2. Thực hành Nghi quỹ Hộ Ma Bản Tôn
• 3.3. Thực hành phương pháp Nghi quỹ Quán hạnh Bản Tôn
• 3.4. Nét đặc thù trong nghi lễ Mật Tông Việt Nam và thực hành nghi lễ Mật Tông tại Luật Mật Viện Thắng Nghiêm - chùa Khúc Thủy
• 3.5. Kết quả giáo hóa tại Luật Mật Viện Thắng Nghiêm - chùa Khúc Thủy
• 3.6. Một số kiến nghị
• PHỤ LỤC HÌNH ẢNH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái lược về lịch sử Phật giáo Mật Tông và sự hình thành phát triển tại Việt Nam

Phật giáo Mật Tông, một nhánh quan trọng trong hệ thống Phật giáo, đã có mặt tại Việt Nam từ rất sớm. Theo các tài liệu lịch sử, Mật Tông được chính thức thành lập vào thế kỷ thứ VII ở vùng Nam An Độ. Giai đoạn phát triển mạnh mẽ nhất của Mật giáo diễn ra dưới triều đại Pàla ở Bengal. Ngài Long Thọ Bồ tát được coi là vị Tổ Sư của Mật giáo, đã có những đóng góp quan trọng trong việc truyền bá giáo lý Mật Tông. Sự phát triển của Mật Tông tại Việt Nam không chỉ phản ánh sự giao thoa văn hóa mà còn thể hiện sự thích ứng của giáo lý Phật giáo với bối cảnh văn hóa địa phương. Mật Tông đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Việt, đặc biệt là trong các nghi lễ và thực hành tâm linh tại các chùa chiền.

1.1. Giáo nghĩa Mật Tông và phương pháp tu tập

Giáo nghĩa Mật Tông tập trung vào việc sử dụng các thần chú và nghi lễ để đạt được sự giác ngộ. Các phương pháp tu tập trong Mật Tông bao gồm việc thực hành các nghi thức, sử dụng pháp khí và chân ngôn. Chân ngôn được coi là một phần quan trọng trong việc kết nối với các năng lượng tâm linh. Việc thực hành Mật Tông không chỉ đơn thuần là một hoạt động tôn giáo mà còn là một quá trình chuyển hóa tâm linh, giúp người tu hành đạt được sự bình an và trí tuệ. Các nghi thức này thường được thực hiện trong không gian thiêng liêng của chùa, nơi mà người tu hành có thể cảm nhận được sự hiện diện của các bậc thánh.

II. Giới thiệu Bản Tôn Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề Minh Vương Bồ Tát

Bản Tôn Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề Minh Vương Bồ Tát là một trong những hình tượng quan trọng trong Mật Tông. Hình ảnh của Bồ Tát không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn thể hiện sự bảo vệ và che chở cho tín đồ. Bồ Tát Đại Chuẩn Đề được biết đến với khả năng hóa giải mọi khổ đau và mang lại sự bình an cho những ai thành tâm cầu nguyện. Các pháp khí và nghi thức liên quan đến Bồ Tát này thường được sử dụng trong các buổi lễ Mật Tông, nhằm tăng cường sức mạnh tâm linh cho người tham gia. Hình ảnh của Bồ Tát cũng thường được thể hiện qua các tác phẩm nghệ thuật, phản ánh sự tôn kính và lòng thành của tín đồ đối với Ngài.

2.1. Hình ảnh và tôn tượng Phật Mẫu Chuẩn Đề

Hình ảnh của Phật Mẫu Chuẩn Đề thường được thể hiện với nhiều tay, mỗi tay cầm một pháp khí khác nhau, tượng trưng cho khả năng bảo vệ và hỗ trợ cho tín đồ trong cuộc sống. Tôn tượng này không chỉ mang tính chất thẩm mỹ mà còn chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu sắc về tâm linh. Việc thờ phụng và chiêm bái tôn tượng Phật Mẫu Chuẩn Đề giúp tín đồ cảm nhận được sự hiện diện của Ngài trong cuộc sống hàng ngày, từ đó gia tăng niềm tin và sức mạnh tinh thần.

III. Thực hành Mật Tông tại Chùa Khúc Thủy

Chùa Khúc Thủy, một trong những ngôi chùa nổi tiếng về thực hành Mật Tông tại Việt Nam, đã trở thành trung tâm tu tập cho nhiều tín đồ. Tại đây, các nghi lễ Mật Tông được thực hiện một cách trang nghiêm và đầy đủ, từ việc tụng kinh đến các nghi thức cầu nguyện. Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại trong các buổi lễ đã thu hút nhiều người tham gia, tạo nên một không khí linh thiêng và ấm cúng. Các nghi lễ không chỉ mang lại sự bình an cho tín đồ mà còn góp phần bảo tồn và phát triển văn hóa tâm linh của dân tộc.

3.1. Nét đặc thù trong nghi lễ Mật Tông Việt Nam

Nghi lễ Mật Tông tại Việt Nam có những nét đặc thù riêng, phản ánh sự giao thoa giữa các nền văn hóa và tín ngưỡng. Các nghi lễ thường được tổ chức vào những dịp đặc biệt, mang tính chất cộng đồng cao. Sự tham gia của đông đảo tín đồ không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn tạo ra một không gian kết nối giữa con người với nhau và với các bậc thánh. Những nghi lễ này không chỉ là hoạt động tôn giáo mà còn là dịp để mọi người cùng nhau chia sẻ, học hỏi và phát triển tâm linh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phật giáo Mật Tông, với lịch sử hơn 2500 năm, là một trong những tông phái quan trọng của Phật giáo Đại thừa, có ảnh hưởng sâu rộng tại nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Tại Việt Nam, Mật Tông đã được truyền bá từ rất sớm, gắn liền với các triều đại phong kiến như Tiền Lê, Lý, Trần, và có những nét văn hóa đặc sắc riêng biệt dựa trên sự bản địa hóa từ Phật giáo nguyên thủy Ấn Độ. Luận văn tập trung nghiên cứu Bản Tôn Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề Minh Vương Bồ tát và thực hành Mật Tông tại Luật Mật Viện Thắng Nghiêm - chùa Khúc Thủy, xã Cự Khê, huyện Thanh Oai, Hà Nội, trong giai đoạn từ năm 1997 đến 2022.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa kiến thức về lịch sử, giáo nghĩa, phương pháp tu tập Mật Tông Việt Nam, đồng thời giới thiệu chi tiết về Bản Tôn Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề và các nghi lễ, pháp khí đặc trưng trong thực hành Mật Tông tại địa phương nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào Luật Mật Viện Thắng Nghiêm, một trung tâm Mật Tông có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy truyền thống Mật giáo Việt Nam hiện đại.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp tài liệu tham khảo tin cậy cho các nhà nghiên cứu, tu sĩ và Phật tử quan tâm đến Mật Tông, góp phần làm sáng tỏ vị trí và giá trị văn hóa tâm linh của Phật giáo Mật Tông trong đời sống xã hội Việt Nam hiện nay. Qua đó, luận văn cũng góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của Phật giáo Mật Tông trong bối cảnh hội nhập văn hóa đa chiều.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

• Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Giúp phân tích sự phát triển lịch sử của Phật giáo Mật Tông trong mối quan hệ với xã hội và văn hóa Việt Nam.
• Tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo tín ngưỡng: Định hướng nghiên cứu về vai trò của tôn giáo trong đời sống xã hội hiện đại.
• Lý thuyết về Tam mật tương ưng và Tam mật gia trì trong Mật Tông: Giải thích cơ chế thực hành tu tập qua thân, khẩu, ý nhằm đạt đến giác ngộ.
• Khái niệm Mandala, Mantra (Chân ngôn), Quán đỉnh, Quán hạnh: Là các khái niệm chuyên ngành quan trọng trong giáo nghĩa và thực hành Mật Tông.
• Mô hình truyền thừa và quán đỉnh trong Mật Tông: Phân tích quá trình truyền pháp và gia trì năng lượng tâm linh trong tu tập.

Ba khái niệm chính được tập trung nghiên cứu gồm:

1. Mandala – biểu tượng vũ trụ và năng lực thiêng liêng trong Mật Tông.
2. Chân ngôn (Mantra) – âm thanh thiêng liêng giúp thanh lọc tâm linh và đạt thiền định.
3. Tam mật tương ưng – sự phối hợp thân, khẩu, ý trong thực hành để nhập Phật tính.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu:

  • Tư liệu gốc từ các kinh điển Phật giáo Mật Tông, các nghi quỹ, chú giải, và tài liệu lịch sử.
  • Tài liệu thứ cấp từ các công trình nghiên cứu của các học giả trong và ngoài nước.
  • Quan sát thực tế và tham dự các nghi lễ, thực hành tại Luật Mật Viện Thắng Nghiêm - chùa Khúc Thủy.
  • Phỏng vấn các vị Kim Cương Thượng Sư, tu sĩ và Phật tử tại địa phương.

• Phương pháp phân tích:

  • Phân tích lịch sử để tái hiện quá trình hình thành và phát triển Mật Tông tại Việt Nam.
  • Phân tích nội dung giáo nghĩa và thực hành dựa trên các khái niệm chuyên ngành.
  • Phương pháp tổng hợp, so sánh các nguồn tư liệu để làm rõ đặc điểm và giá trị văn hóa.
  • Phương pháp tiếp cận hệ thống, đa ngành và liên ngành nhằm đánh giá toàn diện các khía cạnh tôn giáo, văn hóa và xã hội.

• Cỡ mẫu và timeline:

  • Nghiên cứu tập trung vào Luật Mật Viện Thắng Nghiêm với thời gian khảo sát từ năm 1997 đến 2022.
  • Cỡ mẫu gồm các tài liệu kinh điển, 15-20 cuộc phỏng vấn sâu với các tu sĩ và Phật tử, cùng quan sát trực tiếp nhiều nghi lễ Mật Tông.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Lịch sử phát triển Mật Tông tại Việt Nam có chiều sâu gần 2000 năm

   • Mật Tông được truyền bá từ Ấn Độ qua các con đường tơ lụa, phát triển mạnh mẽ dưới các triều đại Lý, Trần.
   • Các di tích, chùa chiền như chùa Dâu, chùa Khúc Thủy là minh chứng cho sự hiện diện lâu dài của Mật Tông.
   • Khoảng 33 đạo sắc phong còn lưu giữ tại chùa Khúc Thủy phản ánh sự quan tâm của các triều đại phong kiến đối với Mật Tông.

2. Bản Tôn Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề Minh Vương Bồ tát là trung tâm tín ngưỡng Mật Tông Việt Nam

   • Tượng pháp thường có 18 tay, biểu thị 18 Pháp Bất Cộng, tượng trưng cho trí tuệ và công năng của Bồ tát.
   • Màu sắc tượng vàng trắng biểu thị sự hòa hợp giữa Thai Tạng Giới và Kim Cương Giới, thể hiện triết lý “Ly Trí chẳng hai, Định Tuệ một Thể”.
   • Chân ngôn Chuẩn Đề được thực hành rộng rãi với niềm tin giúp tiêu trừ nghiệp chướng và đạt giác ngộ.

3. Thực hành Mật Tông tại Luật Mật Viện Thắng Nghiêm có tính hệ thống và nghiêm túc

   • Các nghi lễ như Hộ Ma, Quán hạnh, Quán đỉnh được tổ chức định kỳ, thu hút đông đảo Phật tử tham gia.
   • Pháp khí như khăn Khata, bát cát tường, chuông trống Bát Nhã được sử dụng đầy đủ, mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc.
   • Từ năm 1997 đến nay, chùa đã phục hồi và phát triển các nghi thức Mật Tông, góp phần giữ gìn truyền thống văn hóa tâm linh.

4. Mật Tông Việt Nam có nét đặc thù riêng biệt so với các dòng Mật Tông nhập khẩu

   • Sự kết hợp hài hòa giữa Mật Tông với Thiền và Tịnh Độ tạo nên một hệ thống tu tập đa dạng, phù hợp với văn hóa bản địa.
   • Các nghi lễ và pháp môn được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện xã hội Việt Nam, không bị rập khuôn theo mô hình nước ngoài.
   • Tính liên tục truyền thừa được duy trì qua các thế hệ Kim Cương Thượng Sư tại Luật Mật Viện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sự phát triển bền vững của Mật Tông tại Việt Nam là do sự bản địa hóa sâu sắc, kết hợp với các tông phái khác như Thiền và Tịnh Độ, tạo nên một hệ thống tu tập đa dạng và linh hoạt. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn làm rõ hơn vai trò của Bản Tôn Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề trong đời sống tín ngưỡng và thực hành Mật Tông tại địa phương nghiên cứu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỉ lệ Phật tử tham gia các nghi lễ Mật Tông qua các năm, bảng tổng hợp các pháp khí và ý nghĩa biểu tượng, cũng như sơ đồ mô tả quá trình truyền thừa quán đỉnh và thực hành tu tập.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc bảo tồn giá trị văn hóa tâm linh mà còn góp phần nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của Mật Tông trong đời sống hiện đại, thúc đẩy sự phát triển hài hòa giữa truyền thống và hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và truyền thừa Kim Cương Thượng Sư

   • Động từ hành động: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về Mật Tông.
   • Target metric: Đào tạo ít nhất 5 Kim Cương Thượng Sư mới trong 5 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Giáo hội Phật giáo Việt Nam, các tự viện Mật Tông.

2. Phát triển tài liệu nghiên cứu và giáo trình Mật Tông bằng tiếng Việt

   • Động từ hành động: Biên soạn, dịch thuật và xuất bản các kinh điển, nghi quỹ Mật Tông.
   • Target metric: Xuất bản ít nhất 10 đầu sách chuyên sâu trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Các viện nghiên cứu tôn giáo, nhà xuất bản chuyên ngành.

3. Tổ chức các sự kiện văn hóa, hội thảo khoa học về Mật Tông

   • Động từ hành động: Tổ chức hội thảo quốc tế, triển lãm văn hóa Mật Tông.
   • Target metric: Ít nhất 2 sự kiện lớn mỗi năm.
   • Chủ thể thực hiện: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, các trung tâm nghiên cứu Phật giáo.

4. Bảo tồn và phát huy các di tích, cơ sở thực hành Mật Tông

   • Động từ hành động: Trùng tu, bảo vệ các di tích lịch sử liên quan đến Mật Tông.
   • Target metric: Hoàn thành trùng tu ít nhất 3 di tích trong 5 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chính quyền địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu tôn giáo và văn hóa

   • Lợi ích: Có tài liệu tham khảo chi tiết về lịch sử, giáo nghĩa và thực hành Mật Tông Việt Nam.
   • Use case: Phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về Phật giáo Mật Tông.

2. Tu sĩ và Kim Cương Thượng Sư trong hệ phái Mật Tông

   • Lợi ích: Nắm bắt kiến thức hệ thống về Bản Tôn Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề và các nghi lễ thực hành.
   • Use case: Áp dụng trong giảng dạy, truyền thừa và tổ chức nghi lễ.

3. Phật tử và người quan tâm đến Phật giáo Mật Tông

   • Lợi ích: Hiểu rõ ý nghĩa và phương pháp tu tập Mật Tông, tăng cường niềm tin và thực hành đúng đắn.
   • Use case: Tham gia các khóa tu, nghi lễ tại các tự viện Mật Tông.

4. Cơ quan quản lý văn hóa và tôn giáo

   • Lợi ích: Có cơ sở khoa học để xây dựng chính sách bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa tâm linh.
   • Use case: Lập kế hoạch bảo tồn di tích, phát triển du lịch tâm linh.

Câu hỏi thường gặp

1. Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề là ai trong Phật giáo Mật Tông?
   Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề là hóa thân Bồ tát với hạnh nguyện cứu độ vô lượng chúng sinh, biểu tượng cho trí tuệ và từ bi. Ngài thường được thờ phụng với 18 tay, mỗi tay mang ý nghĩa biểu pháp riêng, giúp hành giả tiêu trừ nghiệp chướng và đạt giác ngộ.

2. Mandala trong Mật Tông có ý nghĩa gì?
   Mandala là biểu tượng vũ trụ và năng lực thiêng liêng, gồm Thai Tạng Giới (bản thể tĩnh) và Kim Cương Giới (trí tuệ viên mãn). Mandala được sử dụng trong thiền quán và nghi lễ để giúp hành giả nhập định và hợp nhất với Phật tính.

3. Phương pháp tu tập chính trong Mật Tông là gì?
   Phương pháp tu tập bao gồm thực hành Tam mật tương ưng (thân, khẩu, ý), sử dụng chân ngôn (mantra), quán hạnh, quán đỉnh và nghi lễ Hộ Ma để thanh lọc tâm linh, tăng trưởng trí tuệ và đạt giác ngộ.

4. Vai trò của Luật Mật Viện Thắng Nghiêm trong Mật Tông Việt Nam?
   Luật Mật Viện Thắng Nghiêm là trung tâm truyền thừa và thực hành Mật Tông quan trọng tại Hà Nội, nơi phục hồi và phát triển các nghi lễ, pháp khí và truyền thống Mật Tông từ năm 1997 đến nay.

5. Khăn Khata và bát cát tường có ý nghĩa như thế nào trong nghi lễ Mật Tông?
   Khăn Khata biểu tượng cho sự thanh tịnh, lòng từ bi và trí tuệ, được dùng để dâng cúng và nhận ban phúc. Bát cát tường gồm các pháp khí như long bảo cái, song ngư, bình báu, hoa sen, biểu thị cho sự gia trì, bảo vệ và công đức trong tu tập.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa lịch sử, giáo nghĩa và phương pháp tu tập Phật giáo Mật Tông Việt Nam, đặc biệt tập trung vào Bản Tôn Phật Mẫu Đại Chuẩn Đề Minh Vương Bồ tát.
• Thực hành Mật Tông tại Luật Mật Viện Thắng Nghiêm - chùa Khúc Thủy được phục hồi và phát triển bài bản từ năm 1997, góp phần bảo tồn truyền thống văn hóa tâm linh.
• Nghiên cứu làm rõ vai trò của các pháp khí, nghi lễ và quán đỉnh trong thực hành Mật Tông, đồng thời khẳng định nét đặc thù bản địa của Mật Tông Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển đào tạo, nghiên cứu, tổ chức sự kiện và bảo tồn di tích liên quan đến Mật Tông.
• Khuyến khích các nhà nghiên cứu, tu sĩ, Phật tử và cơ quan quản lý văn hóa sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để thúc đẩy sự phát triển bền vững của Phật giáo Mật Tông tại Việt Nam.

Tiếp theo, cần triển khai các chương trình đào tạo Kim Cương Thượng Sư, biên soạn tài liệu chuyên sâu và tổ chức hội thảo khoa học để nâng cao nhận thức và phát huy giá trị Mật Tông trong đời sống đương đại. Độc giả và các nhà nghiên cứu được mời gọi tiếp cận và ứng dụng kết quả nghiên cứu nhằm góp phần bảo tồn và phát triển truyền thống Phật giáo Mật Tông Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: KHÁI LƯỢC LỊCH SỬ, GIÁO NGHĨA, PHƯƠNG PHÁP TU TẬP PHẬT GIAO MAT TONG VÀ KHÁI QUÁT VE DIA BAN NGHIÊN CỨU 1. Khái lược về lich sử Phat giáo Mật Tông va sự hình thành phat triển tại Việt Nam Theo tư tưởng Phật giáo Đại Thừa thì trong 49 ngày thiền định dưới gốc Bồ Dé, Đức Phật đã thuyết hai bộ Kinh lớn là Kinh Hoa Nghiêm và Kinh Phạm Võng trong cảnh giới Thiền định cho các Đại Bồ tát và bát bộ Hộ Pháp, trong đó Ngài Kim Cương Tát Đỏa là Thượng Thủ. Khi Bồ tát Văn Thù và Tôn giả A Nan kết tập xong bộ Kinh này thì Long Vương đã thu về cất giữ trong tháp sắt ở Long cung. Sau này, khi Bồ tát Long Thọ ra đời, Ngài đã nhập thiền định đỉnh lễ Bồ tát Kim Cương Tát Đỏa, vào cảnh giới Long Cung dé đọc các bộ Kinh Hoa Nghiêm này gồm có ba bản: Thượng, Trung và Hạ (Bản Hạ có 10 vạn bài kệ và 38 phẩm; Bản Trung có 49 vạn 8 nghìn § trăm bài kệ, 1200 phẩm; Bản Thượng có 1300 Đại Thiên Thế Giới và số kệ nhiều như bụi nhỏ, Một Tứ Thiên Hạ Sớ Bản kệ nhiều như bụi nhỏ).

Long Thọ Bồ tát thay rằng con người ở thế giới Sa Bà chỉ có thé lĩnh hội được giáo lý trong Ban Hạ với 10 vạn bài kệ nên Ngài đã ghi nhớ và cho Đệ tử ghi chép lại sau này và các bộ Kinh Đại Nhật Như Lai, Kim Cương Đỉnh cũng được xuất hiện từ đây.[4] Phật giáo Mật Tông được chính thức thành lập vào thế kỷ thứ VII ở vùng Nam An Độ. Ở An Độ, giai đoạn mà Mật giáo phát triển mạnh mẽ nhất là dưới thời các Vương triều Pàla (750 - 1150 sau CN) ở Bengale (An D6). Nhà Vua Dharmapala (thế ky VID), người đã nhiệt thành ủng hộ xây dựng Tu viện Vikramasila, làm trung tâm truyền bá Mật giáo. [5, 12] Ngài Long Thọ Bồ tát (Nagarjuna, 150 - 250) được coi là vị Tổ Sư của Mật giáo.

Ngài thuộc dòng Bà la môn, thụ giới tại Nalanda, sau đó đến Vương Xá tu mười hai năm đắc thánh quả Đại thủ ấn tat địa (Mahamudrasiddhi). Long Trí (Nagabodhi) là truyền nhân của Ngài Long Tho. Sau mười hai năm tu hành, Ngài chứng ngộ thánh quả. Kim Cương Trí (Vajrabodhi, 663 - 723) người Nam Ấn, tu học ở Nalanda.

Năm mười lim tuổi qua Tây An học về Nhân Minh luận với Ngài Pháp Xứng, sau đó tham học về Luật, Trung Quán luận, Du già luận, Duy Thức luận,. sau cùng tu học và nghiên cứu Kim Cương Đỉnh (Vajra Sekhàra) và các Kinh Mật giáo với Ngài Long Trí ở Nam An bảy năm. Năm 720, Ngài qua Trung Hoa, đến Lac Dương truyền bá Mật giáo. Ngài được coi như vi Tổ đầu tiên của Mật Tông Trung Hoa đồng thời với Ngài Thiện Vô Úy.

Bắt Không Kim Cương (Amoghavajra, 750 - 774) là đệ tử xuất sắc của Ngài Kim Cương Trí. Ngài người Bắc Ấn, thụ giới Sa di năm 15 tuổi, theo Thầy đến Lạc Dương thọ Tỷ khiêu giới năm 20 tuổi. Tu học mười hai năm thông suốt Mật giáo. Sau khi Thầy mất, Ngài cùng với các đệ tử qua Tích Lan nghiên cứu giáo lý Kim Cương đỉnh Du già và Dai Nhật thai tạng.

Trở về Trường An với số Kinh điển đồ sé, Ngài khởi công dịch thuật. Ngài Bất Không Kim Cương là Quốc sư của ba triều vua Huyền Tông, Túc Tông và Đại Tông. Thiện Vô Úy (Subhakarasimha, 637 - 735) là đệ tử của Ngài Long Trí, tức là huynh đệ với Ngài Kim Cương Trí, từng là vua xứ Orissa, tu học ở tu viện Nalanda, thâm hiểu Du già, Chân ngôn và ấn quyết. Mật giáo Ấn Độ được khởi xướng và truyền bá do các cao Tăng như Long Thọ, Long Trí, Kim Cương Trí, Thiện Vô Úy.

Trên mặt giáo nghĩa và hành trì thì chia làm hai phái Chân ngôn thừa (Mantrayàna) và Kim Cương thừa (Vajrayàna), dựa theo tư tưởng của hai bộ Kinh Đại Nhật và Kim Cương Đỉnh. [9; 16] Tại Việt Nam trước 1945, sự phát triển Chân ngôn Tông hay Mật Tông diễn ra qua ba thời kỳ: Thời kỳ đầu vào khoảng thê kỷ thứ II - III sau Công Nguyên, Mật Tông đến từ Ấn Độ được truyền bá chủ yếu qua đường tơ lụa trên biên, khi các Tôn giả người An Độ đi cùng với các đoàn thương gia qua trao đổi thương mại với xứ Giao Châu. Khi đó Cổ Loa, Luy Lâu đã là một trung tâm Phật giáo lớn tại xứ Giao Châu, người Giao Chỉ nói riêng và khu vực nói chung, nơi đây đã có nhiều đạo tràng, chùa chiền phát triển với số lượng lớn Tăng sỹ tu hành. Bộ Kinh Đại Nhật Như Lai, Kim Cương Đỉnh, Tô Tắt Địa.

đã được truyền bá và thuyết giảng tại xứ Giao Châu trong thời kỳ này. Đặc biệt phải ké đến hệ thống hình thành và thờ cúng Phật Mẫu Man nương tứ Pháp bao gồm chùa Dâu (Thuận Thành - Bắc Ninh), chùa Dâu (Phúc Khê Tự, Khúc Thuy xưa - nay thuộc quản lý cua Thôn Thuong Phúc, xã Ta Thanh Oai, huyện Thanh Trì, Hà Nội) thờ Phật Pháp Vũ va Ma But (tháp Phật - thời vua A Dục) cùng thời điểm với chùa Đậu (Thường Tín), chùa Tướng, chùa Dàn, chùa Tổ (Thuận Thành - Bắc Ninh) đã được các Tôn giả như Diệu Đức, Ca Diếp Ma Đằng (Kim Trang), Trúc Pháp Lan (Kim Quốc), Khâu Đà La. cùng với chính quyền Ngô Sĩ Nhiếp cho xây dựng vào thời kỳ đầu thế kỷ thứ 2 thờ Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện, Man Nương - Tứ Pháp [29]. Bên cạnh hệ thống năm chùa ở Bắc Ninh còn có nhiều nơi khác nữa như ở ngoại thành Hà Nội có hệ thống: Chùa Sùng Nghiêm (Keo) thờ Pháp Vân (hai pho tượng); chùa Ninh Hiệp (chùa Nành) thờ Pháp Vân gọi là chùa bà Nành; chùa Pháp Vân, Pháp Vũ ở Thanh Trì; chùa Đại Bi (chùa Sét) thờ Tứ Pháp.

Ở tỉnh Hưng Yên, xã Lạc Hồng có: Chùa Thái Lạc thờ Pháp Vân; chùa Hồng Cầu thờ Pháp Vũ; chùa Nhạc Miếu thờ Pháp Lôi; chùa Hong Thai tho Phap Dién; X4 Lac Dao có chùa Lac Dao thờ Pháp Van; chùa Hoang thờ Pháp Vũ; chùa Hướng Dao thờ Pháp Lôi; chùa Tân Nhuế thờ Pháp Điện. Ở tỉnh Hà Tây cũ (nay là Hà Nội) có chùa Pháp Vân thờ Pháp Vân; chùa Thành Đạo (chùa Đậu) thờ Pháp Vũ. Ở tỉnh Hà Nam có: Chùa Quế Lâm (chùa Bến hay còn gọi là chùa Bà Bến), chùa Do Lễ, chùa Thôn Bồn, chùa Tiên thờ Pháp Vân; chùa Trinh Sơn, chùa Bảo Sơn (chùa Bà Đanh) thờ Pháp Vũ; chùa Đặng Xá, chùa Nứa thờ Pháp Lôi; chùa Bầu thờ Pháp Điện. [30; 33] Qua đây cũng cho thấy các Tôn giả Án Độ đã khéo léo đưa Phật giáo hoà nhập vào văn hóa tín ngưỡng bản địa (từ văn hóa lúa nương chuyển sang nên văn minh đông bằng lúa nước) và hình tượng Man Nương - Tứ Pháp tiêu biểu cho Phật Bộ “Ngũ Trí Như Lai” với bốn vị Phật ở bốn phương (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện - A Súc Bệ Phật; Bảo Sinh Phật; A Di Đà Phật; Bất Không Thành Tựu Phật) và vị trí trung tâm là Đại Nhật Như Lai (Man nương), Bản tôn là Đại Phật Mẫu Chuẩn Đề là me bay muôn ức Đức Phật cũng tương ứng với anh hưởng văn hóa Mẫu hệ bản địa tại thời kỳ đó.

Từ các căn cứ trên chúng ta có thê thấy Chân ngôn 10 Tông đã đến với Việt Nam rat sớm, ngay sau khi được hình thành và phát triển tại An Độ bởi Tổ Sư Long Thọ. [30] Thời kỳ thứ hai: Đến thé kỷ thứ VI, Mật Tông đã có sự phát triển về giáo luật với sự hiện diện của Thiền Sư Ty Ni Da Lưu Chi người An Độ, Thiền Sư đã tiếp tục phát triển Mật Tông tại xứ Giao Châu qua hình thức tu tập “Tổng Trì Tam Muội” (Dharani samadhi), dịch hai bộ Kinh là Kinh Tượng Đầu Tinh Xá và kinh Đại thừa phương quảng Tổng trì. Nhận xét về dòng Thiền Tỳ Ni Da Lưu Chi ở Việt Nam, Thiền Sư Thích Nhất Hạnh cho rằng: “Tượng Đầu Tinh Xá là một kinh có chủ đề thiền và chủ đề giác ngộ Bồ đề, thuộc văn hệ Bát Nhã. Còn Kinh Tổng Trì là một trong những kinh đầu tiên của hệ thống Mật giáo.

Vì vậy cho nên chúng ta biết rằng pháp thiền quán của dao But mà thay Tỳ Ni Da Lưu Chi đem vào Giao Châu hồi đó, có hai màu sắc: Màu sắc của Bát Nhã và màu sắc của Mật Tông. Đến Thầy Tỳ Ni Đa Lưu Chi, mới là Bat Nhã. Nhung Bát Nhã ở đây được yém trợ bởi tư tưởng Tâm Ấn của Mật Tông”. [13] Lịch sử Phật giáo Việt Nam và Nhật Bản cùng ghi nhận rằng vào thế kỷ thứ VIII (752), Tổ Sư Phật Triết người Việt Nam đã từ xứ Giao Châu di hoằng truyền Phật Pháp và Chân ngôn Tông sang Nhật Bản và trở thành vị Sơ Tổ khai sáng Nhã Nhạc Nhật Bản (nhạc cung đình) có nguồn gốc từ Lâm Ấp Nhạc của Việt Nam và dựa trên nghi thức cúng dàng lời ca tiếng nhạc lên chư Phật.

Những vũ điệu Bồ tát, Bạt Đầu, Bội Lư. được nhà Sư Phật Triết xây dựng thành những tiết mục công phu, kết hợp cả diễn tau âm nhac, múa hát, hóa trang, mang nội dung tư tưởng Phật giáo và âm hưởng nhac Lâm Ap (Việt Nam) kết hợp với mau sắc trong cung đình Nhật Bản, đã tạo hiệu ứng độc đáo, trở thành nên tảng dé phat trién thanh nhac cung dinh Nhat Ban sau nay. [8; 9] Cũng giai đoạn thé kỷ 8-10 nhà tiền Lê và nhà Lý, Mật Tông đã rat thịnh hành tại Việt Nam, vua quan lại đã cho dựng những cột đá chạm khắc thần chú như Tam tự tổng tri (OM AH HUM), Phật Dinh Tôn Thắng Da La Ni, Bạch Tan Cái Thần Chú. tại một số chùa, nơi thờ tự và các di tích được xác định xây dựng vào khoảng các năm 973, 995 tại kinh đô Hoa Lư Ninh Bình, dấu ấn Mật Tông còn thê hiện qua 11 các hệ thông Pháp tu hành như Chuan Đề, Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn, Mã đầu Quan Âm.

cùng các nghi lễ Thiên Phật, Hội đèn quảng chiếu, lễ hội tụng Kinh Nhân Vương Bát Nhã Ba La Mật Đa. Các cao Tăng thời đó như Khuông Việt, Lý Khánh Vân, Từ Đạo Hạnh, Thiền Nham, Nguyễn Minh Không, Giác Lộ, Giác Hải, Nguyện Học. đều nổi danh bởi phương Pháp tu tập Tổng Tri này. [1; 5] Thời kỳ thứ ba vào thế kỷ thứ XIII - XIV với sự xuất hiện của Thiền phái Trúc Lâm: “Giáo hội Trúc Lâm là Giáo Hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất đã có mặt tại Đại Việt từ thé kỷ thứ XII, XIV.