Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam: Khắc Phục Rối Loạn Sinh Sản Ở Đàn Bò Lai Hướng Sữa Tại Ba Vì

Chuyên khảo Khắc phục rối loạn sinh sản ở bò lai hướng sữa bằng pgf2α tại ba vì phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Trần Văn Đức
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Thị Thơm
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Khắc Phục Rối Loạn Sinh Sản Ở Bò Lai Hướng Sữa Bằng PGF2α Tại Ba Vì
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục các chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình, sơ đồ, biểu đồ
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tổng quan tài liệu
• 1.8.1. Cơ sở khoa học về việc nghiên cứu đặc điểm sinh sản trên bò
• 1.8.2. Đặc điểm sinh lý sinh sản của bò cái
• 1.8.3. Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh sản
• 1.8.4. Tuổi phối giống lần đầu, tuổi đẻ lứa đầu
• 1.8.5. Khối lượng cơ thể khi đẻ lứa đầu
• 1.8.6. Khoảng cách giữa hai lứa đẻ
• 1.8.7. Hệ số phối giống và tỷ lệ thụ thai
• 1.8.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản
• 1.8.8.1. Yếu tố di truyền
• 1.8.8.2. Yếu tố ngoại cảnh
• 1.8.9. Vai trò của pgf2α, cidr và gnrh trong sinh sản gia súc
• 1.8.10. Đặc tính sinh học của hormone sinh sản. Một số bệnh buồng trứng trên gia súc
• 1.8.10.1. Viêm buồng trứng
• 1.8.10.2. Thiểu năng buồng trứng
• 1.8.10.3. Thể vàng tồn lưu
• 1.8.10.4. Xơ cứng buồng trứng
• 1.8.10.5. U nang buồng trứng
• 1.8.11. Một số nghiên cứu trong và ngoài nước về đặc điểm sinh sản và điều tiết sinh sản trên bò
• 1.8.11.1. Những nghiên cứu trong nước
• 1.8.11.2. Những nghiên cứu nước ngoài
• 1.9. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.9.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.9.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.9.1.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 1.9.2. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá tình trạng hoạt động của buồng trứng bò sau khi đẻ. Sử dụng PGF2α kết hợp với GnRH, CIDR điều trị bệnh buồng trứng nâng cao khả năng sinh sản
• 1.9.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.9.3.1. Phương pháp đánh giá thể trạng, xác định bệnh trên buồng trứng và mùa vụ
• 1.9.3.2. Phương pháp điều trị bệnh thiểu năng buồng trứng
• 1.9.3.3. Phương pháp điều trị bệnh u nang buồng trứng
• 1.9.3.4. Sử dụng Prostaglandin F2α trên đàn bò lai hướng sữa có thể vàng tồn lưu
• 1.9.3.5. Phương pháp tổng hợp thông tin, xử lý số liệu
• 1.10. Kết quả và thảo luận
• 1.10.1. Đánh giá tình trạng hoạt động của buồng trứng bò sau khi đẻ. Động dục trở lại của bò sữa đến 120 ngày sau khi đẻ
• 1.10.2. Nguyên nhân gây chậm động dục lại sau 120 ngày ở buồng trứng. Ảnh hưởng của mùa vụ đến chức năng buồng trứng sau khi đẻ
• 1.10.3. Ảnh hưởng của thể trạng bò đến chức năng buồng trứng bò sữa sau đẻ
• 1.10.4. Ảnh hưởng của lứa đẻ đến chức năng buồng trứng bò sữa sau khi đẻ
• 1.10.5. Sử dụng hormone nhằm nâng cao khả năng sinh sản
• 1.10.5.1. Điều trị bệnh thiểu năng buồng trứng
• 1.10.5.2. Điều trị bệnh u nang buồng trứng. Kết quả sử dụng PGF2α khắc phục tình trạng thể vàng tồn lưu
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Giải Pháp PGF2α Cho Rối Loạn Sinh Sản Bò Sữa

Ngành chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, đặc biệt tại các vùng như Ba Vì, Hà Nội. Tuy nhiên, tình trạng rối loạn sinh sản ở bò lai hướng sữa vẫn là một thách thức lớn, ảnh hưởng đến năng suất và hiệu quả kinh tế. Các vấn đề thường gặp bao gồm tuổi động dục lần đầu muộn, khoảng cách giữa hai lứa đẻ kéo dài, và tỷ lệ thụ thai thấp. Việc can thiệp bằng hormone sinh sản như PGF2α đang được quan tâm và nghiên cứu rộng rãi. Nghiên cứu này tập trung vào việc sử dụng PGF2α để khắc phục vô sinh bò sữa và điều trị rối loạn sinh sản bò tại Ba Vì, Hà Nội, nhằm cải thiện năng suất sinh sản bò lai và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Mục tiêu là đánh giá tình trạng hoạt động của buồng trứng, xác định liều lượng PGF2α phù hợp, và đưa ra giải pháp thực tiễn cho người chăn nuôi.

1.1. Tầm quan trọng của việc cải thiện sinh sản bò sữa

Nâng cao năng suất sinh sản bò lai là yếu tố then chốt để tăng hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi bò sữa. Việc giảm thiểu các vấn đề rối loạn sinh sản giúp rút ngắn khoảng cách giữa các lứa đẻ, tăng số lượng bê con sinh ra, và kéo dài thời gian khai thác sữa của bò mẹ. Điều này không chỉ mang lại lợi nhuận cao hơn cho người chăn nuôi mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi bò.

1.2. Vai trò của PGF2α trong điều trị rối loạn sinh sản

PGF2α là một hormone sinh sản quan trọng, có tác dụng làm tiêu thể vàng và kích thích co bóp tử cung. Trong điều trị rối loạn sinh sản bò, PGF2α được sử dụng để điều trị các bệnh như thể vàng tồn lưu, u nang buồng trứng, và thiểu năng buồng trứng. Việc sử dụng PGF2α cho bò sữa đúng cách có thể giúp cải thiện sinh sản bò sữa và tăng tỷ lệ thụ thai.

II. Thách Thức Rối Loạn Sinh Sản Bò Lai Hướng Sữa Tại Ba Vì

Tại Ba Vì, Hà Nội, tình trạng rối loạn sinh sản ở bò lai hướng sữa vẫn còn phổ biến do nhiều yếu tố như điều kiện chăn nuôi, dinh dưỡng, và quản lý sinh sản chưa tốt. Các vấn đề thường gặp bao gồm chậm động dục sau khi đẻ, thể vàng tồn lưu, u nang buồng trứng, và viêm tử cung. Điều này dẫn đến khoảng cách giữa hai lứa đẻ kéo dài, ảnh hưởng đến năng suất sinh sản bò lai và gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Việc xác định nguyên nhân và áp dụng các biện pháp điều trị rối loạn sinh sản bò hiệu quả là rất cần thiết để cải thiện sinh sản bò sữa tại khu vực này. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tình trạng hoạt động của buồng trứng và sử dụng PGF2α để khắc phục vô sinh bò sữa.

2.1. Các bệnh thường gặp gây rối loạn sinh sản ở bò sữa

Các bệnh thường gặp gây rối loạn sinh sản ở bò sữa bao gồm thể vàng tồn lưu, u nang buồng trứng, thiểu năng buồng trứng, viêm tử cung, và các bệnh lây truyền qua đường sinh dục. Thể vàng tồn lưu là tình trạng thể vàng không tiêu biến sau khi trứng rụng, gây ức chế động dục và làm chậm quá trình thụ thai. U nang buồng trứng là tình trạng xuất hiện các nang trứng lớn trên buồng trứng, gây rối loạn chu kỳ động dục bò và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

2.2. Yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản bò sữa tại Ba Vì

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản bò sữa tại Ba Vì, bao gồm điều kiện chăn nuôi, dinh dưỡng, quản lý sinh sản, và yếu tố di truyền. Chế độ dinh dưỡng không cân đối, thiếu vitamin và khoáng chất có thể gây rối loạn chức năng buồng trứng bò và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Quản lý sinh sản kém, không phát hiện động dục kịp thời, và kỹ thuật thụ tinh nhân tạo chưa tốt cũng là những yếu tố quan trọng.

III. Phương Pháp Sử Dụng PGF2α Điều Trị Rối Loạn Sinh Sản Bò

Nghiên cứu này sử dụng PGF2α kết hợp với GnRH và CIDR để điều trị rối loạn sinh sản bò tại Ba Vì. Phương pháp này bao gồm việc đánh giá tình trạng hoạt động của buồng trứng, xác định bệnh trên buồng trứng, và áp dụng phác đồ điều trị phù hợp. PGF2α được sử dụng để điều trị thể vàng tồn lưu, GnRH được sử dụng để điều trị u nang buồng trứng, và CIDR được sử dụng để đồng bộ hóa chu kỳ động dục bò. Mục tiêu là khắc phục vô sinh bò sữa và cải thiện sinh sản bò sữa bằng cách sử dụng hormone sinh sản một cách hiệu quả. Việc sử dụng PGF2α cho bò sữa cần tuân thủ đúng liều lượng và phác đồ để đạt hiệu quả cao nhất.

3.1. Phác đồ điều trị thể vàng tồn lưu bằng PGF2α

Phác đồ điều trị thể vàng tồn lưu bằng PGF2α thường bao gồm việc tiêm PGF2α với liều lượng phù hợp để làm tiêu thể vàng. Sau khi tiêm PGF2α, bò sẽ động dục trở lại trong vòng 2-5 ngày. Nếu bò không động dục, có thể tiêm nhắc lại PGF2α sau 11-14 ngày. Việc theo dõi và phát hiện động dục kịp thời là rất quan trọng để phối giống và tăng tỷ lệ thụ thai.

3.2. Kết hợp PGF2α với GnRH và CIDR trong điều trị

Việc kết hợp PGF2α với GnRH và CIDR có thể tăng hiệu quả điều trị rối loạn sinh sản bò. GnRH được sử dụng để kích thích rụng trứng và điều trị u nang buồng trứng. CIDR được sử dụng để đồng bộ hóa chu kỳ động dục bò, giúp phối giống vào thời điểm thích hợp và tăng tỷ lệ thụ thai. Phác đồ kết hợp này thường được sử dụng trong các trường hợp rối loạn chức năng buồng trứng bò phức tạp.

IV. Kết Quả Hiệu Quả PGF2α Trong Khắc Phục Rối Loạn Sinh Sản

Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng PGF2α có hiệu quả trong việc khắc phục vô sinh bò sữa và điều trị rối loạn sinh sản bò tại Ba Vì. Tỷ lệ bò động dục trở lại sau khi điều trị thể vàng tồn lưu bằng PGF2α là khá cao. Việc kết hợp PGF2α với GnRH và CIDR cũng mang lại kết quả tích cực trong việc điều trị u nang buồng trứng và đồng bộ hóa chu kỳ động dục bò. Tuy nhiên, hiệu quả của PGF2α còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng sức khỏe của bò, điều kiện chăn nuôi, và kỹ thuật thụ tinh nhân tạo. Cần có các nghiên cứu sâu hơn để đánh giá tác dụng phụ PGF2α và tối ưu hóa phác đồ điều trị.

4.1. Tỷ lệ động dục trở lại sau điều trị PGF2α

Tỷ lệ động dục trở lại sau khi điều trị thể vàng tồn lưu bằng PGF2α thường dao động từ 70-90%. Tỷ lệ này có thể khác nhau tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của bò và thời điểm điều trị. Việc theo dõi và phát hiện động dục kịp thời là rất quan trọng để phối giống và tăng tỷ lệ thụ thai.

4.2. So sánh hiệu quả giữa các phác đồ điều trị

So sánh hiệu quả giữa các phác đồ điều trị khác nhau cho thấy việc kết hợp PGF2α với GnRH và CIDR có thể mang lại kết quả tốt hơn trong một số trường hợp. Tuy nhiên, việc lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp cần dựa trên tình trạng cụ thể của từng con bò và kinh nghiệm của người chăn nuôi. Cần có các nghiên cứu sâu hơn để so sánh hiệu quả giữa các phác đồ điều trị khác nhau và đưa ra khuyến cáo cụ thể.

V. Ứng Dụng Kinh Nghiệm Điều Trị Rối Loạn Sinh Sản Bò Tại Ba Vì

Dựa trên kết quả nghiên cứu và kinh nghiệm điều trị rối loạn sinh sản bò tại Ba Vì, có thể đưa ra một số khuyến cáo cho người chăn nuôi. Việc quản lý sinh sản tốt, phát hiện động dục kịp thời, và sử dụng PGF2α đúng cách có thể giúp cải thiện sinh sản bò sữa và tăng năng suất. Cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng, đảm bảo cung cấp đủ vitamin và khoáng chất cho bò. Ngoài ra, việc phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường sinh dục cũng rất quan trọng. Bệnh viện thú y Ba Vì và các trung tâm giống bò Ba Vì có thể cung cấp các dịch vụ tư vấn và điều trị rối loạn sinh sản cho người chăn nuôi.

5.1. Khuyến cáo cho người chăn nuôi bò sữa tại Ba Vì

Người chăn nuôi bò sữa tại Ba Vì nên chú trọng đến việc quản lý sinh sản, phát hiện động dục kịp thời, và sử dụng PGF2α đúng cách. Cần đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân đối, cung cấp đủ vitamin và khoáng chất cho bò. Ngoài ra, việc phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường sinh dục cũng rất quan trọng. Nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia thú y để được tư vấn và điều trị rối loạn sinh sản một cách hiệu quả.

5.2. Vai trò của các trung tâm thú y và giống bò

Bệnh viện thú y Ba Vì và các trung tâm giống bò Ba Vì đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các dịch vụ tư vấn và điều trị rối loạn sinh sản cho người chăn nuôi. Các trung tâm này có đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại, có thể giúp chẩn đoán và điều trị các bệnh rối loạn chức năng buồng trứng bò một cách hiệu quả. Ngoài ra, các trung tâm này cũng cung cấp các giống bò chất lượng cao, giúp cải thiện sinh sản bò sữa và tăng năng suất.

VI. Kết Luận PGF2α Giải Pháp Tiềm Năng Cho Bò Sữa Ba Vì

Nghiên cứu này đã chứng minh hiệu quả của PGF2α trong việc khắc phục vô sinh bò sữa và điều trị rối loạn sinh sản bò tại Ba Vì. Việc sử dụng PGF2α đúng cách có thể giúp cải thiện sinh sản bò sữa và tăng năng suất. Tuy nhiên, cần có các nghiên cứu sâu hơn để đánh giá tác dụng phụ PGF2α và tối ưu hóa phác đồ điều trị. Trong tương lai, việc kết hợp PGF2α với các công nghệ sinh sản tiên tiến khác có thể mang lại những kết quả đột phá trong việc cải thiện sinh sản bò sữa và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

6.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo về PGF2α và sinh sản bò

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về PGF2α và sinh sản bò có thể tập trung vào việc đánh giá tác dụng phụ PGF2α, tối ưu hóa phác đồ điều trị, và kết hợp PGF2α với các công nghệ sinh sản tiên tiến khác. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu về quản lý sinh sản bò sữa và dinh dưỡng để cải thiện sinh sản bò sữa một cách toàn diện.

6.2. Tiềm năng phát triển ngành chăn nuôi bò sữa tại Ba Vì

Ngành chăn nuôi bò sữa tại Ba Vì có tiềm năng phát triển rất lớn. Với việc áp dụng các công nghệ sinh sản tiên tiến và quản lý sinh sản tốt, có thể cải thiện sinh sản bò sữa và tăng năng suất. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi và góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi bò tại khu vực này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi bò sữa đang nhận được rất nhiều sự quan tâm của người dân và chính phủ Việt Nam. Theo thời gian, quy mô chăn nuôi bò sữa ở nước ta dần được phát triển ngày càng rộng dãi trên các vùng miền của cả nước như Hà Nội, Sơn La, Nghệ An, Lào Cai…, đến năm 2014 là 200. Với thành phố Hà Nội hiện nay, là thủ đô đang trên đường công nghiệp hóa hiện đại hóa, song lại có phong trào phát triển chăn nuôi rất mạnh, và chăn nuôi bò sữa cũng không phải ngoại lệ. Đến 30/8/2014 tổng đàn bò sữa của Hà Nội là hơn 14 ngàn con, tăng 6,04% so với 2013.

Với mục tiêu khuyến khích nghề chăn nuôi bò sữa phát triển, tạo sản phẩm hàng hóa chất lượng, an toàn vệ sinh, song song với tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động nông thôn. Năm 2011 UBND thành phố Hà Nội đã có quyết định số 2801/QĐ-UBND ngày 17/6/2011 của UBND thành phố Hà Nội về phê duyệt chương trình phát triển chăn nuôi theo vùng, xã trọng diểm và chăn nuôi quy mô lớn ngoài khu dân cư thành phố giai đoạn 2011-2015. Tập trung chủ yếu tại các vùng có phong trào chăn nuôi bò sữa phát triển như Ba Vì, Quốc Oai, Gia Lâm, Đan phượng, Phúc Thọ, Đông Anh. Đối với bò sữa khu vực Ba Vì, Hà Nội nói riêng và trên cả nước nói chung, trong điều kiện chăn nuôi nông hộ, các chỉ tiêu sinh sản thường kém ổn định và ở mức cao như: tuổi động dục lần đầu muộn, khoảng cách giữa hai lứa đẻ kéo dài… Bình thường bò sữa có tuổi động dục lần đầu từ 16-18 tháng tuổi và sau khi đẻ động dục trở lại trong vòng 90 ngày.

Với bò tơ trên 20 tháng và bò sau khi đẻ đến 120 ngày hoặc bò phối giống trên 3 lần mà không đậu thai được coi là chậm sinh (Hoàng Kim Giao và Nguyễn Thanh Dương, 1997). Ngành chăn nuôi bò sữa cần đạt tới chỉ tiêu khoảng cách 2 lứa đẻ lý tưởng là 12 tháng, trong đó chu kỳ tiết sữa kéo dài 10 tháng, thời gian còn lại là kỳ cạn sữa khoảng 2 tháng trước khi đẻ. Để đạt được chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật này bò cái cần được phối giống có chửa sau khi đẻ khoảng 80 – 90 ngày. Hiện nay, việc can thiệp khả năng chậm sinh trên bò sữa bằng hormone đang được nhiều nước trên thế giới quan tâm đặc biệt, hướng đi này đã và đang 1 c được nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước nghiên cứu, áp dụng mang lại nhiều thành tựu to lớn.

Đàn bò lai HF khu vực Ba Vì nói riêng, thành phố Hà Nội nói chung đều chủ yếu chăn nuôi nông hộ, do đó có nhiều yếu tố tác động đến ảnh hưởng sinh sản ở các mức độ khác nhau (tốt hoặc xấu), song song đó là các giải pháp khắc phục hiện tượng chậm sinh cho đàn bò sữa là vấn đề được đặt ra. Xuất phát từ tình hình thực tiễn trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Sử dụng PGF2α khắc phục rối loạn sinh sản ở đàn bò lai hướng sữa tại Ba Vì - Hà Nội”. MỤC TIÊU Đánh giá được tình trạng hoạt động của buồng trứng ở bò chậm sinh, giúp người chăn nuôi có tác động đúng nhằm nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Sử dụng Prostaglandin F2α kết hợp GnRH và CIDR điều trị bệnh trên buồng trứng.

Xác định liều lượng Prostaglandin F2α thích hợp để chữa bệnh tồn lưu thể vàng trên đàn bò lai hướng sữa. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ VIỆC NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH SẢN TRÊN BÒ 2. Đặc điểm sinh lý sinh sản của bò cái 2.

Chu kỳ động dục Sau khi đã thành thục về tính thì tính dục của bò cái diễn ra liên tục và có tính chu kì. Chu kì động dục bò cái từ 18-24 ngày. Theo Trần Tiến Dũng và cs. (2002), những gia súc có chu kì động dục ngắn hơn 17 ngày và dài hơn 24 ngày thường có tỷ lệ thụ hai thấp.

Chu kì động dục ở gia súc mang tính đặc trưng theo loài và được chia làm các giai đoạn riêng biệt liên tiếp nhau: a. Giai đoạn tiền động dục (trước chịu đực): gồm các biểu hiện như ngửi bò khác, bồn chồn, tìm kiếm bò cái khác hoặc bò đực. Cố nhảy lên con khác nhưng không đứng yên khi bị bò cái khác hoặc bò đực nhảy lên lưng. Thích gần người, thỉnh thoảng kêu rống lên.

Âm hộ đỏ ướt hơi sưng phồng lên. Giảm lượng ăn vào, sữa giảm. Các biểu hiện ở giai đoạn này thay đổi nhiều và không giống nhau ở mỗi bò. Có thể kéo dài từ một vài gờ đến một ngày hoặc hơn.

Gặp các dấu hiệu này cần báo ngay cho dẫn tinh viên biết để theo dõi và quyết định việc phối giống và thời điểm phối. Trong thụ tinh nhân tạo (TTNT) không nên phối giống ở giai đoạn này vì tỷ lệ đậu thai thấp, gây tổn hại cơ quan sinh dục cái. Giai đoạn động dục (chịu đực): giai đoạn này kéo dài khoảng 6-30 giờ và có các biểu hiện như đứng yên cho bò khác nhảy lên. Bồn chồn và kêu rống thường xuyên, thích ngửi cơ quan sinh dục bò khác.

Tai dựng lên tỏ vẻ dễ gần hơn, xương sống lưng cong lên, dịch nhờn tiết ra lúc đầu lỏng sau đặc kéo thành sợi. Tính thèm ăn giảm, sữa giảm, thân nhiệt thường cao hơn 1oC. Khi TTNT thì phối tinh cho bò cái vào nửa ngày sau của giai đoạn này. Khi cho bò đực nhảy trực tiếp thì cho nhảy ngay từ nửa đầu giai đoạn bò bắt đầu chịu đực.

Thời gian động dục đứng yên phụ thuộc giống và khí hậu. Bò sữa, bò chuyên thịt thời gian này ngắn hơn so với bò địa phương. Bò HF nuôi ở xứ nóng thời gian chịu đực ngắn hơn so với nuôi ở xứ lạnh. Giai đoạn sau động dục: Sau giai đoạn động dục, một số bò tiếp tục hoạt động, chủ yếu là hoạt động thụ động.

Khoảng 1-2 ngày sau khi kết thúc giai đoạn động dục, nhiều bò có thể quan sát thấy máu chảy ra từ âm hộ. Điều này là sinh 3 c lý bình thường, không liên quan đến đậu thai hay sự rụng trứng, chỉ có ý nghĩa là bò đã động dục trước đó 1-2 ngày. Sự điều hòa nội tiết trong chu kỳ động dục Sự điều hòa hoạt động sinh dục của bò cái bằng sự phối hợp thần kinh – nội tiết trong trục dưới đồi – tuyến yên – buồng trứng. Thông tin nội tiết được bắt đầu bằng việc tiết GnRH (Gonadotrophin Releasing Hormone) từ vùng dưới đồi (Hypothalamus), GnRH tác động làm chuyển đổi thông tin thần kinh trong não thành tín hiệu nội tiết để kích thích thuỳ trước tuyến yên tiết ra 2 loại hormone là FSH (Follicle Stimulating Hormone) và LH (Luteinizing Hormone).

FSH và LH được tiết vào hệ tuần hoàn chung và được đưa đến buồng trứng, kích thích buồng trứng tiết ra Oestrogen, Progeststeron và Inhibin. Các Hormon buồng trứng này cũng có ảnh hưởng đến việc tiết GnRH, LH và FSH thông qua cơ chế tác động ngược. Progesteron chủ yếu tác động lên vùng dưới đồi để ức chế tiết GnRH, trong khi đó Oestrogen tác động lên thuỳ trước tuyến yên để điều tiết FSH và LH. Inhibin chỉ kiểm soát việc tiết FSH (Nguyễn Xuân Trạch và Mai Thị Thơm, 2004).

FSH (Follicle stimulating Hormone) do thùy trước tuyến Yên tiết ra kích thích nang trứng phát triển thành dạng nang trứng chín và làm tăng sinh cơ quan sinh sản và các hoạt động trao đổi chất khác phục vụ cho quá trình trứng rụng sau này. LH (Luteinizing Hormone) cũng do thùy trước tuyến Yên tiết ra, nồng độ tăng dần và đạt cao nhất để gây hiện tượng rụng trứng. Tỷ lệ (LH/FSH = 3/1) và áp lực dịch nang trứng lớn gây rụng trứng. Trong thời kì động dục, dưới tác động của FSH do tuyến yên tiết ra thì một số noãn bao buồng trứng phát triển nhanh chóng và Oestradiol được tiết ra tăng dần.

Oestradiol kích thích huyết mạch và tăng trưởng của tế bào đường sinh dục cái để chuẩn bị cho quá trình giao phối và thụ tinh. FSH và LH đều thúc đẩy sự phát triển của noãn bao đến giai đoạn cuối. Khi hàm lượng Oestradiol trong máu cao sẽ kích thích gây ra hiện tượng động dục, sau đó trứng sẽ rụng theo từng đợ sóng tăng tiết LH từ tuyến yên đồng thời kích thích vùng dưới đồi tăng tiết GnRH. Sóng LH cần cho sự rụng trứng và hình thành thể vàng vì nó kích thích trứng chín, làm tăng hoạt lực của các enzym phân giải protein để phá vỡ các mô 4 c liên kết trong vách noãn bao, kích thích noãn bao tổng hợp Prostaglandin là chất có vai trò quan trọng trong việc phá hủy thể vàng.

Trứng rụng, phần còn lại của nang trứng biệt hóa và phát triển thành thể vàng. Tổ chức nội tiết của thể vàng tiết Progesterone ức chế động dục, dưỡng phôi kích thích phát triển tuyến sữa phát triển. Trong thời gian đầu có chửa nếu nồng độ Progesterone thấp dễ gây sảy thai và nó đóng vai trò quan trọng trong thời kỳ này, khi mà tuyến nhau thai chưa phát triển. Progesterone bằng con đường liên hệ ngược âm tính ức chế giải phóng các hormone sinh sản để an thai bằng cách ức chế tử cung co bóp.

Nếu trứng rụng của chu kì trước mà không được thụ tinh thì đến khoảng ngày 17-18 của chu kì sinh dục nội mạc tử cung sẽ tiết ra PGF2α, hormone này có tác dụng làm tiêu thể vàng và kết thúc pha thể vàng của chu kỳ. Kết quả là noãn bao trội tăng tiết Oestradiol và gây ra giai đoạn tiền động dục chu kì mới. Sự thụ tinh Khi con vật ở giai đoạn động dục chịu đực, noãn từ buồng trứng được phóng ra ngoài, được loa vòi trứng hút vào trong vòi trứng. Nếu có tinh trùng ở âm đạo, tinh trùng di chuyển nhanh về phía cổ tử cung, buồng tử cung và vòi trứng để gặp noãn sau đó xảy ra hiện tượng thụ tinh.

Kết quả của sự thụ tinh là sinh ra một tế bào mới gọi là hợp tử, sau này là phôi và phát triển thành một cơ thể mới khác với bố mẹ nhưng mang đặc điểm di truyền của bố, mẹ cùng với đặc điểm di truyền của loài. Quá trình mang thai Thai được tính từ ngày phối giống có kết quả đến ngày đẻ. Thời gian mang thai phụ thuộc nhiều yếu tố như: tuổi của mẹ, điều kiện chăm sóc, chế độ khai thác sử dụng, có thể là tính biệt của thai. Biến động 280-290 ngày.

Quá trình mang thai chia thành 3 thời kì cơ bản: thời kì phôi (1-34 ngày tuổi), thời kì tiền thai (35-60 ngày tuổi), thời kì bào thai (từ 61 ngày đến ngày đẻ).