Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Báo cáo đồ án môn học mang tiêu đề "BTEC IT Assignment 1: Website Design Project" (Mã học phần: Unit 3: Website Design & Development / Semi Project) được thực hiện bởi sinh viên Trần Thiện Thạch (Mã sinh viên: BDAF200018, Lớp: IT16101), dưới sự hướng dẫn của giảng viên Nguyễn Hoàng Anh Vũ tại Cao đẳng Quốc tế BTEC FPT Đà Nẵng, hoàn thành vào tháng 6 năm 2022. Đồ án thuộc chương trình đào tạo BTEC Level 5 HND Diploma in Computing, hướng đến việc hoàn thành các tiêu chí đánh giá P5, P6 và P7 của học phần.

Trong bối cảnh công nghệ thông tin và thương mại điện tử phát triển, việc xây dựng các nền tảng bán hàng trực tuyến đòi hỏi quy trình thiết kế chuẩn hóa từ khâu khảo sát yêu cầu, mô hình hóa tương tác đến thiết kế cấu trúc giao diện và triển khai thực tế. Học phần Semi-Project đóng vai trò là học phần nhập môn cung cấp các kiến thức và dịch vụ nền tảng cần thiết để lưu trữ, quản trị và truy cập một hệ thống website an toàn, kết hợp giữa công nghệ giao diện người dùng (front-end) và công nghệ xử lý phía máy chủ (back-end).

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của tác giả trong đồ án được xác lập theo 3 phần chính:

  1. Xác định và phân tích chi tiết yêu cầu người dùng (User Requirements), bao gồm yêu cầu chức năng (Functional Requirements) và yêu cầu phi chức năng (Non-Functional Requirements).
  2. Thiết kế hệ thống (System Designs), bao gồm sơ đồ ca sử dụng (Use Case Diagram), đặc tả ca sử dụng (Use Case Descriptions), cấu trúc cơ sở dữ liệu và bản vẽ khung giao diện mẫu (Wireframes).
  3. Triển khai và hiện thực hóa hệ thống (Implementation), chuyển đổi các thiết kế khung thành giao diện website trực quan hoàn chỉnh mang dấu ấn thương hiệu riêng, đồng thời lập kế hoạch kiểm thử tốc độ và tính năng.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quy trình phân tích, thiết kế và xây dựng một hệ thống website bán hàng trực tuyến (cửa hàng/shop thời trang - sản phẩm). Phạm vi không gian thực hiện tại cơ sở BTEC FPT Đà Nẵng, thời gian hoàn thiện và nộp báo cáo vào ngày 21/06/2022.


Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và tiêu chuẩn học thuật

Đề tài dựa trên chuẩn đầu ra của chương trình BTEC HND Level 5 Diploma in Computing do tổ chức giáo dục Pearson cấp bằng, cụ thể là học phần Unit 3: Website Design & Development. Về mặt lý thuyết kỹ thuật, đồ án sử dụng các nền tảng:

  • Khái niệm và cơ chế hoạt động của Máy chủ web (Web Server): Phần cứng và phần mềm máy chủ phục vụ phân phối dữ liệu tới thiết bị người dùng cuối (End-user).
  • Công nghệ Front-end: Thư viện ReactJS cho việc xây dựng giao diện người dùng động.
  • Công nghệ Back-end: Môi trường thực thi NodeJS và kiến trúc dịch vụ phía máy chủ cho lập trình viên phụ trách hệ thống (Back-end Developer).
  • Kỹ thuật Wireframing: Phương pháp trực quan hóa cấu trúc trang web, bố trí thông tin và chức năng theo hành trình trải nghiệm người dùng (User Journey) trước khi bước vào giai đoạn thiết kế đồ họa chi tiết.

Phương pháp nghiên cứu và phát triển

Tác giả áp dụng các phương pháp kỹ thuật phần mềm tiêu chuẩn:

  • Phương pháp phân tích yêu cầu: Phân loại yêu cầu hệ thống thành nhóm chức năng xử lý đơn hàng, giao dịch, báo cáo doanh thu và nhóm phi chức năng về hiệu năng, đa ngôn ngữ, độ khả dụng.
  • Phương pháp mô hình hóa UML: Xây dựng sơ đồ Use Case phân tách quyền hạn giữa hai nhóm tác nhân (Admin và User), thiết lập bảng đặc tả chi tiết từng luồng sự kiện (luồng chính, tiền điều kiện, hậu điều kiện, thông báo hệ thống).
  • Phương pháp thiết kế cấu trúc dữ liệu: Xây dựng các bảng lưu trữ thông tin thực thể phục vụ hoạt động mua bán và quản trị.
  • Phương pháp tạo khung giao diện (Wireframing): Thiết lập bản thiết kế sơ bộ (layout) cho 14 màn hình trang web để các bên liên quan kiểm duyệt cấu trúc trước khi lập trình.

Nguồn dữ liệu sử dụng trong đồ án bao gồm các tài liệu chuyên ngành về thiết kế web, tài liệu chuẩn về ReactJS, NodeJS, tài liệu hướng dẫn học tập học phần Unit 3 và hệ thống phân tích nghiệp vụ thực tế của một cửa hàng thương mại điện tử.


Nội dung chính theo từng chương

Báo cáo được cấu trúc thành ba phần nội dung cốt lõi tương ứng với quy trình phát triển dự án phần mềm:

1. User Requirements (Yêu cầu người dùng và hệ thống)

Chương này tập trung xác lập các tiêu chuẩn vận hành bắt buộc của hệ thống:

  • Yêu cầu chức năng (Functional Requirements):
    • Tiếp nhận đơn đặt hàng của khách hàng thông qua ứng dụng web trực tuyến.
    • Xử lý các giao dịch mua bán và thanh toán.
    • Cung cấp hóa đơn/biên lai hiển thị đầy đủ tên khách hàng, danh sách sản phẩm đã mua, đơn giá từng mặt hàng và tổng số tiền thanh toán.
    • Cung cấp dữ liệu thống kê, báo cáo doanh số bán hàng theo định kỳ tuần, tháng và năm cho cấp quản lý.
  • Yêu cầu phi chức năng (Non-Functional Requirements):
    • Tính dễ sử dụng (Usability): Đảm bảo toàn bộ nhân viên, bao gồm nhân viên bán hàng (agents) và cấp quản lý/trưởng bộ phận (chiefs), có thể thao tác trên ứng dụng một cách thuận tiện, dễ dàng.
    • Khả năng hỗ trợ đa ngôn ngữ (Multi-language): Hệ thống có thể chuyển đổi linh hoạt nhiều ngôn ngữ khác nhau.
    • Hiệu năng và độ tin cậy (Performance & Reliability): Ứng dụng web phải duy trì tốc độ xử lý ổn định khi có nhiều giao dịch mua bán diễn ra cùng một thời điểm mà không bị suy giảm hiệu suất.
  • Sơ đồ và đặc tả ca sử dụng (Use Case System): Hệ thống phân định rõ hai tác nhân chính là Admin và User. Các ca sử dụng cốt lõi được định danh và mô tả luồng xử lý chi tiết (từ UC11 đến UC55).

2. System Designs (Thiết kế hệ thống và cấu trúc giao diện)

Chương này trình bày giải pháp kỹ thuật về dữ liệu và giao diện người dùng:

  • Mô hình dữ liệu: Thiết lập 6 bảng dữ liệu chính gồm bảng quản trị (Admin table), bảng mặt hàng (Item table), bảng đơn hàng (Order table), bảng theo dõi vận đơn (Order track table), bảng sản phẩm (Product table) và bảng người dùng (Users table).
  • Thiết kế sơ đồ điều hướng (Site Map): Định hình phân cấp cấu trúc đường dẫn trang web.
  • Thiết kế khung giao diện (Wireframe): Phác thảo chi tiết bố cục, phân bổ khối nội dung và các nút điều hướng cho toàn bộ 14 trang thành phần trước khi tiến hành bước thiết kế mỹ thuật và lập trình.

3. Implementation (Hiện thực hóa và triển khai giao diện)

Chương này phản ánh kết quả xây dựng giao diện thực tế của website:

  • Chuyển đổi các bản vẽ khung (Wireframes) thành giao diện người dùng hoàn thiện với nhận diện thương hiệu.
  • Thể hiện trực quan từng màn hình hoạt động: từ giao diện đăng ký, đăng nhập thành công, trang chủ, giới thiệu, danh mục sản phẩm, quản lý tài khoản cá nhân, thông tin thanh toán/giao hàng cho đến trang quản trị dành cho Admin.
  • Lập kế hoạch thực hiện bài kiểm thử (test) nhằm xác định tốc độ tải và rà soát lại toàn bộ chức năng của hệ thống website.

Thiết kế và triển khai

Bảng đặc tả các ca sử dụng cốt lõi (Use Case Specifications)

Đồ án xây dựng chi tiết các ca sử dụng nền tảng nhằm đảm bảo tính toàn vẹn và bảo mật của hệ thống:

Mã Use Case Tên Use Case Tác nhân (Actor) Tiền điều kiện (Pre-condition) Hậu điều kiện (Post-condition) Luồng sự kiện chính (Main Flow) Thông báo hệ thống (System Message)
#UC11 Log-in (Đăng nhập) Admin & User Người dùng đã có tài khoản; thiết bị có kết nối Internet trước khi đăng nhập Đăng nhập thành công; hệ thống ghi nhận hoạt động vào nhật ký (Activity Log) 1. Tác nhân truy cập hệ thống và nhập thông tin tài khoản, nhấn nút Login.
2. Hệ thống xác thực thông tin, cấp quyền truy cập và ghi nhận log.
MS02: "Login successful"
#UC22 Log-out (Đăng xuất) Admin & User Tác nhân đã đăng nhập thành công vào hệ thống Đăng xuất thành công; hệ thống chuyển hướng về trang đăng nhập 1. Tác nhân nhấn nút Logout trên trang quản lý hồ sơ.
2. Hệ thống xác nhận yêu cầu đăng xuất và điều hướng về trang Login.
MS02: "Are you sure you want to sign out of your account from the device?"
#UC33 Delete Account (Xóa tài khoản) Admin Tác nhân quản trị đã đăng nhập thành công vào hệ thống Tài khoản bị xóa thành công; hệ thống chuyển về trang quản lý người dùng 1. Admin chọn tài khoản, nhấn nút Delete và nhập mật khẩu xác nhận.
2. Hệ thống yêu cầu mật khẩu, xác nhận, thực hiện xóa và chuyển hướng.
MS02: "Are you sure you want to delete this account?"
#UC44 View Produces (Xem sản phẩm) Admin & User Tác nhân đang truy cập vào hệ thống website Chuyển hướng thành công đến trang chi tiết sản phẩm 1. Tác nhân nhấn nút Home hoặc danh mục, chọn sản phẩm muốn xem.
2. Hệ thống tải dữ liệu và hiển thị chi tiết sản phẩm lên màn hình.
Không yêu cầu xác nhận popup
#UC55 Create Produce (Thêm sản phẩm) Admin Tác nhân quản trị đã đăng nhập hệ thống thành công Sản phẩm mới được tải lên trang quản lý sản phẩm 1. Admin nhấn nút quản lý sản phẩm, điền thông tin và nhấn nút Create.
2. Hệ thống kiểm tra thông tin hợp lệ và tải sản phẩm lên cơ sở dữ liệu.
Yêu cầu điền đầy đủ trường thông tin

Cấu trúc cơ sở dữ liệu hệ thống

Hệ thống quản lý dữ liệu thông qua 6 bảng thực thể được thiết kế tương thích với các chức năng thương mại điện tử:

  1. Admin table: Lưu trữ thông tin định danh, tài khoản và quyền hạn của người quản trị hệ thống.
  2. Users table: Lưu trữ dữ liệu khách hàng, tài khoản đăng nhập, thông tin cá nhân.
  3. Product table: Lưu trữ thông tin danh mục, mô tả, đơn giá, hình ảnh và thuộc tính của sản phẩm.
  4. Item table: Quản lý chi tiết từng đơn vị mặt hàng tồn kho, biến thể kích thước hoặc phân loại.
  5. Order table: Lưu trữ thông tin đơn hàng, tổng giá trị thanh toán, ngày tạo và trạng thái đơn.
  6. Order track table: Lưu trữ dữ liệu hành trình vận chuyển, mã vận đơn và trạng thái giao hàng phục vụ tính năng tra cứu đơn hàng của khách hàng.

Hệ thống giao diện mẫu (Wireframe) và giao diện thực tế

Đồ án thiết lập thiết kế đồng bộ từ bản vẽ bố cục (Wireframe) sang giao diện đồ họa hoàn chỉnh gồm 14 trang chức năng:

STT Tên màn hình / Trang chức năng Mục đích và thành phần giao diện chính
1 Login page / Login admin page Biểu mẫu nhập thông tin tài khoản, mật khẩu, nút xác thực đăng nhập phân quyền User và Admin.
2 Homepage (Trang chủ) Hiển thị banner nhận diện thương hiệu, các danh mục nổi bật, sản phẩm mới và thanh điều hướng chính.
3 About us page (Giới thiệu) Cung cấp thông tin tổng quan về thương hiệu, sứ mệnh và giá trị của cửa hàng.
4 All products page (Tất cả sản phẩm) Hiển thị lưới danh sách sản phẩm, bộ lọc tìm kiếm và phân loại hàng hóa.
5 My account page (Tài khoản của tôi) Khu vực quản lý thông tin cá nhân của khách hàng, lịch sử mua hàng và cài đặt tài khoản.
6 How to choose size page (Hướng dẫn chọn size) Bảng thông số kích thước và hướng dẫn đo đạc giúp khách hàng chọn sản phẩm phù hợp.
7 Shop system page (Hệ thống cửa hàng) Danh sách các chi nhánh, địa chỉ cửa hàng và thông tin liên hệ ngoại tuyến.
8 Contact page (Liên hệ) Biểu mẫu tiếp nhận phản hồi của khách hàng, bản đồ và các kênh hỗ trợ trực tuyến.
9 Sale off page (Khuyến mãi) Khu vực trưng bày các mặt hàng đang áp dụng chương trình giảm giá và ưu đãi đặc biệt.
10 Payment method page (Phương thức thanh toán) Hướng dẫn và hiển thị các cổng/hình thức thanh toán được hệ thống hỗ trợ.
11 Billing & shipping address page Biểu mẫu thu thập địa chỉ giao hàng và thông tin xuất hóa đơn của khách hàng.
12 Track order page (Theo dõi đơn hàng) Công cụ tra cứu tiến độ vận chuyển dựa trên mã đơn hàng kết nối với bảng Order track table.
13 Admin Dashboard / Admin page Bảng điều khiển trung tâm dành cho Admin quản lý tài khoản, quản lý danh mục sản phẩm và theo dõi doanh số.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính đạt được

  • Hoàn thành đặc tả yêu cầu chuẩn BTEC: Tài liệu hóa đầy đủ các yêu cầu chức năng (xử lý đơn hàng, xuất hóa đơn, báo cáo doanh thu định kỳ theo tuần/tháng/năm) và yêu cầu phi chức năng (tính dễ dùng cho cả nhân viên và quản lý, tính sẵn sàng hỗ trợ đa ngôn ngữ, duy trì hiệu năng khi xử lý nhiều giao dịch đồng thời).
  • Mô hình hóa hoàn chỉnh 5 ca sử dụng nền tảng: Xây dựng chi tiết luồng nghiệp vụ cho #UC11 (Log-in), #UC22 (Log-out), #UC33 (Delete Account), #UC44 (View Produces), #UC55 (Create Produce) cùng hệ thống thông báo trạng thái (MS02).
  • Xây dựng bộ thiết kế Wireframe toàn diện: Phác thảo thành công 14 bản vẽ khung giao diện, tạo tiền đề vững chắc cho việc phát triển giao diện người dùng.
  • Thiết kế cấu trúc CSDL gồm 6 bảng: Đáp ứng khả năng lưu trữ từ thông tin tài khoản người dùng/quản trị, sản phẩm, đơn hàng cho đến theo dõi lộ trình giao nhận hàng hóa.
  • Triển khai giao diện website thực tế: Chuyển đổi thành công các wireframe thành màn hình giao diện thực tế có gắn thương hiệu riêng, bao gồm các trang tương tác của người dùng và bảng điều khiển quản trị viên.

Đóng góp của tác giả

Đồ án đã cung cấp một quy trình thực hành thiết kế website bài bản theo chuẩn đào tạo nghề nghiệp quốc tế BTEC HND. Tác giả đã kết nối chặt chẽ giữa giai đoạn thu thập yêu cầu bài toán kinh doanh thực tế (cửa hàng bán lẻ) với các kỹ thuật mô hình hóa phần mềm, từ thiết kế cấu trúc dữ liệu đến thiết kế trải nghiệm người dùng trước khi tiến hành lập trình.


Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

  • Báo cáo nằm trong khuôn khổ Assignment 1 (Semi Project), tập trung chủ yếu vào giai đoạn thu thập yêu cầu, phân tích ca sử dụng, thiết kế wireframe và bước đầu chuyển đổi giao diện; phần xử lý logic nghiệp vụ back-end chuyên sâu và tích hợp cổng thanh toán thực tế chưa được trình bày chi tiết trong tập tài liệu này.
  • Các bài kiểm thử tốc độ và đo lường tải đồng thời (concurrency testing) mới dừng lại ở bước lập kế hoạch thực hiện (scheduled test).

Hướng phát triển tiếp theo

  • Hoàn thiện việc lập trình back-end bằng NodeJS kết nối đồng bộ với hệ quản trị cơ sở dữ liệu cho 6 bảng dữ liệu đã thiết kế.
  • Triển khai giao diện hoàn chỉnh bằng ReactJS, tối ưu hóa khả năng phản hồi trên các kích thước màn hình khác nhau.
  • Tiến hành thực thi các kịch bản kiểm thử hiệu năng và tốc độ tải trang theo kế hoạch đã lập, nhằm đảm bảo khả năng phục vụ nhiều giao dịch mua hàng cùng lúc mà không làm suy giảm hiệu suất.
  • Bổ sung tính năng chuyển đổi đa ngôn ngữ cho hệ thống theo đúng mục tiêu yêu cầu phi chức năng đã đề ra.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin / Lập trình Web (đặc biệt là sinh viên theo học chương trình BTEC HND): Tham khảo cấu trúc trình bày một bài Assignment chuẩn mực cho Unit 3: Website Design & Development; nắm bắt cách phân rã tiêu chí đánh giá P5, P6, P7.
  • Lập trình viên và sinh viên thực hiện đồ án thiết kế website thương mại điện tử: Học hỏi phương pháp lập tài liệu phân tích ca sử dụng (Use Case Description), cách phân chia bảng CSDL cho hệ thống bán hàng và phương pháp thiết lập wireframe cho toàn bộ các luồng màn hình từ phía người mua (User) đến người bán/quản trị (Admin).

Câu hỏi thường gặp

1. Đồ án giải quyết bài toán nghiệp vụ gì và thuộc học phần nào?

Đồ án thực hiện việc phân tích yêu cầu, thiết kế hệ thống và xây dựng giao diện cho một website bán hàng trực tuyến (thương mại điện tử). Đồ án thuộc học phần Unit 3: Website Design & Development (Semi Project) trong chương trình đào tạo BTEC Level 5 HND Diploma in Computing tại Cao đẳng Quốc tế BTEC FPT Đà Nẵng (năm 2022).

2. Hệ thống website đáp ứng những yêu cầu chức năng cơ bản nào?

Các yêu cầu chức năng cốt lõi bao gồm: tiếp nhận đơn đặt hàng trực tuyến từ khách hàng; xử lý giao dịch mua bán; xuất hóa đơn/biên lai hiển thị rõ tên khách hàng, danh mục mặt hàng, đơn giá và tổng chi phí; cung cấp báo cáo thống kê doanh số bán hàng theo định kỳ tuần, tháng và năm.

3. Tác giả đã đặc tả chi tiết những ca sử dụng (Use Case) nào?

Tác giả đã lập bảng đặc tả chi tiết cho 5 ca sử dụng:

  • #UC11: Log-in (Đăng nhập cho Admin và User)
  • #UC22: Log-out (Đăng xuất cho Admin và User)
  • #UC33: Delete Account (Xóa tài khoản người dùng dành cho Admin)
  • #UC44: View Produces (Xem chi tiết sản phẩm cho Admin và User)
  • #UC55: Create Produce (Thêm sản phẩm mới dành riêng cho Admin)

4. Cơ sở dữ liệu của website gồm những bảng nào?

Cơ sở dữ liệu được thiết kế gồm 6 bảng thực thể chính: Admin table, Item table, Order table, Order track table, Product table và Users table.

5. Giai đoạn thiết kế giao diện (Wireframing) bao gồm bao nhiêu màn hình?

Tác giả đã phác thảo khung wireframe cho 14 màn hình chức năng, bao gồm: Login, My account, Home, About us, All products, How to choose size, Shop system, Contact, Sale off, Payment method, Billing & shipping address, Track order, Login admin và Admin dashboard page.


Kết luận

Báo cáo đồ án "BTEC IT Assignment 1: Website Design Project" của sinh viên Trần Thiện Thạch đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu và thiết kế hệ thống cho một website thương mại điện tử theo chuẩn BTEC Level 5 HND. Đề tài đã tài liệu hóa toàn diện từ khâu xác định yêu cầu chức năng và phi chức năng, đặc tả 5 ca sử dụng nền tảng, thiết kế CSDL 6 bảng thực thể, cho đến phác thảo 14 màn hình wireframe và triển khai giao diện thực tế. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cao cho sinh viên công nghệ thông tin trong việc rèn luyện kỹ năng phân tích và thiết kế phần mềm web chuẩn mực.