Huy Động Vốn Của Ngân Hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam

Khám phá vai trò của huy động vốn ngân hàng trong phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và hiệu quả.

• Tác giả: Trịnh Thế Cường
• Người hướng dẫn: Đặng Ngọc Lợi
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Huy Động Vốn Của Ngân Hàng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Các công trình nghiên cứu về mặt lý thuyết
• 1.2. Các công trình nghiên cứu thực tiễn
• 1.3. Khái quát những vấn đề đã được giải quyết và khoảng trống nghiên cứu
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Khái quát chung về ngân hàng thương mại
• 2.2. Huy động vốn của ngân hàng thương mại
• 2.3. Các nhân tố động đến huy động vốn của ngân hàng thương mại
• 2.4. Kinh nghiệm huy động vốn từ các ngân hàng thương mại trong và ngoài nước
• 3. THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 3.1. Khái quát chung về Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• 3.2. Phân tích thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• 3.3. Đánh giá thực trạng huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thông qua các chỉ tiêu đánh giá
• 3.4. Đánh giá chung về huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
• 4. GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 4.1. Định hướng huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030
• 4.2. Giải pháp huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN CHỦ ĐỀ LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN ÁN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Huy Động Vốn Agribank Vai Trò Tầm Quan Trọng

Huy động vốn (HĐV) là chức năng cốt lõi của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), đóng vai trò then chốt trong hoạt động kinh doanh. Agribank, với vai trò là một trung gian tài chính, thực hiện chức năng vay để cho vay và cung cấp các dịch vụ tài chính. Do đó, HĐV là yếu tố quyết định đối với hiệu quả hoạt động. Trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam còn hạn chế, Agribank đối mặt với nhiều thách thức trong việc mở rộng nguồn vốn. Việc mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh phụ thuộc lớn vào việc mở rộng và nâng cao hiệu quả HĐV. Tuy nhiên, vốn huy động chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, đòi hỏi Agribank phải linh hoạt trong việc lựa chọn các biện pháp HĐV phù hợp. "Để mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh chung thì các NHTM phải bắt đầu từ việc mở rộng và nâng cao hiệu quả HĐV." Trịnh Thế Cường (2018).

1.1. Tính cấp thiết của huy động vốn trong bối cảnh hiện nay

Trong bối cảnh kinh tế phức tạp, rủi ro tiềm ẩn cao, việc quản lý HĐV trở nên cấp thiết. Agribank không chỉ phải tìm kiếm các biện pháp mở rộng HĐV mà còn phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Chi phí HĐV của Agribank, so với các ngân hàng trong khu vực, còn khá cao, đòi hỏi ngân hàng phải có những giải pháp tối ưu. Hơn nữa, đối tượng khách hàng chủ yếu của Agribank là nông nghiệp, nông dân, với nhu cầu vay vốn lớn, trong khi HĐV ở khu vực nông thôn còn gặp nhiều khó khăn, càng đặt ra yêu cầu cao hơn cho công tác quản lý HĐV của ngân hàng.

1.2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu huy động vốn Agribank

Luận án tiến sĩ của Trịnh Thế Cường (2018) đặt ra mục tiêu hệ thống hóa lý thuyết về HĐV của NHTM, phân tích và đánh giá thực trạng HĐV tại Agribank, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện hoạt động này. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm làm rõ các vấn đề lý luận về HĐV, phân tích thực trạng HĐV tại Agribank giai đoạn 2011-2016, và đề xuất các giải pháp đẩy mạnh HĐV trong thời gian tới. Luận án tập trung vào nội dung HĐV của Agribank dưới góc độ quản lý, bao gồm hoạch định chiến lược, ban hành chính sách, tổ chức thực hiện, và kiểm tra giám sát HĐV. "Trên cơ sở hệ thống hóa và góp phần làm rõ một số vấn đề lý thuyết về HĐV của NHTM; qua phân tích, đánh giá thực trạng HĐV ở Agribank, luận án đề xuất phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện huy động ở Agribank trong thời gian tới" Trịnh Thế Cường (2018).

II. Phân Tích Thực Trạng Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Agribank

Trong giai đoạn 2011-2016, Agribank đã đạt được những thành công nhất định trong công tác HĐV, đáp ứng yêu cầu kinh doanh và phục vụ chiến lược phát triển. Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần được giải quyết như tính bền vững, tính hợp pháp và kiểm soát rủi ro trong hoạt động HĐV. Thị phần huy động vốn tiền gửi của Agribank giai đoạn 2011-2016 được thể hiện chi tiết trong các bảng thống kê của luận án. Chi phí huy động vốn trên quy mô huy động vốn tiền gửi được tổng hợp và phân tích. Các chỉ tiêu năng suất huy động vốn và nhân lực được thể hiện rõ ràng trong báo cáo thường niên và thống kê nội bộ của Agribank. Kế hoạch huy động vốn của Agribank giai đoạn 2011-2016, vay vốn từ Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng khác được trình bày chi tiết.

2.1. Đánh giá kết quả và hạn chế trong huy động vốn Agribank

Agribank đã huy động vốn hiệu quả, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng tín dụng. Cơ cấu huy động vốn theo kỳ hạn, đối tượng khách hàng và loại tiền tệ đã được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với diễn biến thị trường. Tuy nhiên, tính bền vững của nguồn vốn huy động vẫn là một thách thức. Sự phụ thuộc vào các nguồn vốn ngắn hạn, biến động lãi suất và rủi ro thanh khoản cần được kiểm soát chặt chẽ. Chi phí huy động vốn cần được tối ưu hóa để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Việc tuân thủ các quy định pháp luật trong hoạt động HĐV cần được đảm bảo để tránh các rủi ro pháp lý.

2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả huy động vốn Agribank

Hiệu quả HĐV của Agribank chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm môi trường kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ, cạnh tranh từ các ngân hàng khác, và đặc điểm của thị trường nông thôn. Môi trường kinh tế vĩ mô ổn định tạo điều kiện thuận lợi cho HĐV. Chính sách tiền tệ linh hoạt giúp điều chỉnh lãi suất và tăng tính thanh khoản. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác đòi hỏi Agribank phải cải thiện chất lượng dịch vụ và đưa ra các sản phẩm hấp dẫn. Đặc điểm của thị trường nông thôn, với thu nhập không ổn định và trình độ dân trí thấp, đặt ra những thách thức riêng cho công tác HĐV.

III. Giải Pháp Huy Động Vốn Agribank Cơ Chế Điều Hành Sản Phẩm

Để hoàn thiện công tác HĐV, Agribank cần tập trung vào các giải pháp về cơ chế điều hành, cơ cấu nguồn vốn, sản phẩm huy động, quy trình thủ tục, kênh phân phối, cơ chế khuyến khích, chăm sóc khách hàng, xúc tiến hỗn hợp, xây dựng nguồn nhân lực, công nghệ thông tin và quản trị rủi ro. Các giải pháp này cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả để tạo ra sự thay đổi tích cực trong hoạt động HĐV của ngân hàng. Chi tiết các giải pháp này được trình bày cụ thể trong chương 4 của luận án Trịnh Thế Cường (2018).

3.1. Hoàn thiện cơ chế điều hành huy động vốn và kinh doanh vốn

Cần xây dựng cơ chế điều hành linh hoạt, hiệu quả, phù hợp với diễn biến thị trường. Phân cấp trách nhiệm rõ ràng cho các đơn vị trong hệ thống. Tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận để đảm bảo hoạt động HĐV được thông suốt. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý hiện đại để theo dõi và đánh giá hiệu quả HĐV. Đảm bảo tính minh bạch và công khai trong hoạt động HĐV.

3.2. Đa dạng hóa cơ cấu nguồn vốn huy động Agribank

Cần giảm sự phụ thuộc vào các nguồn vốn ngắn hạn. Tăng cường huy động vốn trung và dài hạn để đáp ứng nhu cầu cho vay trung và dài hạn. Mở rộng kênh huy động vốn từ các tổ chức và cá nhân. Phát triển các sản phẩm huy động vốn phù hợp với từng đối tượng khách hàng. Tăng cường hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế để huy động vốn ngoại tệ.

3.3. Phát triển sản phẩm huy động vốn Agribank hấp dẫn

Nghiên cứu và phát triển các sản phẩm huy động vốn mới, đa dạng, đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Thiết kế các sản phẩm phù hợp với từng phân khúc thị trường. Tăng cường tính linh hoạt của các sản phẩm huy động vốn. Cải thiện chất lượng dịch vụ đi kèm với các sản phẩm huy động vốn. Tăng cường quảng bá và giới thiệu các sản phẩm huy động vốn.

IV. Quy Trình Thủ Tục Huy Động Vốn Agribank Tối Ưu Hóa

Việc tối ưu hóa quy trình và thủ tục HĐV là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động. Agribank cần rà soát và đơn giản hóa các quy trình, thủ tục, giảm thiểu thời gian và chi phí giao dịch. Ứng dụng công nghệ thông tin để tự động hóa các quy trình, nâng cao tính chính xác và hiệu quả. Đảm bảo tính bảo mật và an toàn trong các giao dịch. Nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ làm công tác HĐV để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng.

4.1. Rà soát và đơn giản hóa thủ tục chứng từ giao dịch

Agribank cần tiến hành rà soát toàn bộ quy trình và thủ tục HĐV. Loại bỏ các thủ tục rườm rà, không cần thiết. Đơn giản hóa các biểu mẫu và chứng từ giao dịch. Áp dụng chữ ký điện tử và giao dịch trực tuyến. Giảm thiểu thời gian chờ đợi cho khách hàng.

4.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong huy động vốn

Agribank cần đầu tư vào công nghệ thông tin để tự động hóa các quy trình HĐV. Xây dựng hệ thống quản lý thông tin khách hàng (CRM) hiệu quả. Phát triển các kênh giao dịch trực tuyến như internet banking, mobile banking. Ứng dụng các giải pháp bảo mật tiên tiến để đảm bảo an toàn cho các giao dịch.

V. Quản Trị Rủi Ro Huy Động Vốn Kinh Nghiệm Thực Tiễn Agribank

Quản trị rủi ro trong HĐV là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động. Agribank cần xác định và đánh giá các loại rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động HĐV. Xây dựng hệ thống kiểm soát rủi ro hiệu quả. Thực hiện các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro. Tuân thủ các quy định pháp luật về quản trị rủi ro. Nâng cao nhận thức về rủi ro cho cán bộ làm công tác HĐV. Kinh nghiệm thực tiễn từ Agribank cho thấy sự cần thiết của một quy trình quản trị rủi ro chặt chẽ. Quản trị rủi ro thanh khoản cần được đặc biệt chú trọng.

5.1. Nhận diện và đánh giá các loại rủi ro huy động vốn

Agribank cần xác định các loại rủi ro như rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động, rủi ro pháp lý và rủi ro danh tiếng. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng loại rủi ro. Xây dựng các kịch bản ứng phó với từng loại rủi ro.

5.2. Xây dựng hệ thống kiểm soát rủi ro huy động vốn

Agribank cần xây dựng hệ thống kiểm soát rủi ro toàn diện, bao gồm các chính sách, quy trình, thủ tục và công cụ kiểm soát. Phân công trách nhiệm rõ ràng cho các bộ phận trong hệ thống kiểm soát rủi ro. Thực hiện kiểm tra, giám sát thường xuyên và định kỳ. Báo cáo và xử lý kịp thời các vi phạm.

VI. Định Hướng Phát Triển Huy Động Vốn Agribank Tới Năm 2030

Đến năm 2030, Agribank hướng tới việc xây dựng một hệ thống HĐV bền vững, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngân hàng và nền kinh tế. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động HĐV. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực làm công tác HĐV. Mở rộng mạng lưới hoạt động và kênh phân phối. Tăng cường hợp tác quốc tế để huy động vốn và chia sẻ kinh nghiệm. Phấn đấu trở thành một trong những ngân hàng hàng đầu Việt Nam về HĐV.

6.1. Mục tiêu cụ thể về huy động vốn giai đoạn 2020 2030

Luận án Trịnh Thế Cường (2018) đề xuất một số mục tiêu cụ thể về quy mô, cơ cấu và hiệu quả HĐV. Tăng trưởng quy mô HĐV hàng năm với tốc độ phù hợp. Đa dạng hóa cơ cấu nguồn vốn. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Giảm thiểu chi phí huy động vốn. Kiểm soát rủi ro trong hoạt động HĐV.

6.2. Các giải pháp hỗ trợ định hướng phát triển huy động vốn

Để đạt được các mục tiêu trên, Agribank cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao năng lực quản trị điều hành, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển nguồn nhân lực và mở rộng hợp tác quốc tế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong ngân hàng và sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý nhà nước.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu "Huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam" do nghiên cứu sinh Trịnh Thế Cường thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Đặng Ngọc Lợi tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (Chuyên ngành Quản lý kinh tế, Mã số: 62 34 04 10) là một công trình khoa học chuyên sâu, giải quyết toàn diện bài toán chiến lược và thực tiễn về tạo lập nguồn vốn tại định chế tài chính vi mô - vĩ mô lớn nhất Việt Nam. Trong cấu trúc kinh tế chuyển đổi, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò huyết mạch trung gian tài chính. Tuy nhiên, tại các quốc gia có thị trường tài chính phát triển ở mức độ thấp như Việt Nam, hoạt động huy động vốn (HĐV) thường xuyên đối mặt với nghịch lý: nhu cầu tín dụng cho tam nông (nông nghiệp, nông dân, nông thôn) tăng trưởng vượt bậc nhưng khả năng tích lũy tiền gửi nội tại còn phân tán, thị trường vốn thiếu chiều sâu, dẫn đến các cuộc "chạy đua lãi suất" gay gắt và đẩy chi phí vốn đầu vào lên ngưỡng rủi ro cao.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi được luận án nhận diện là: các công trình trước đây phần lớn tiếp cận hoạt động huy động vốn thuần túy dưới góc độ kỹ thuật nghiệp vụ ngân hàng vi mô hoặc nghiên cứu đơn lẻ từng công cụ (ủy thác, quản trị rủi ro lãi suất), hoàn toàn thiếu vắng một nghiên cứu hệ thống tiếp cận từ giác độ Quản lý kinh tế mang tính chỉnh thể hệ thống đối với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank). Luận án giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions) và kiểm chứng 3 giả thuyết tương ứng:

• RQ1: Cơ sở lý luận và nội dung quản lý nhà nước cũng như quản trị nội bộ đối với hoạt động HĐV của NHTM bao gồm những thành tố cấu thành nào? (H1: Quản lý HĐV là một quy trình khép kín gồm 4 khâu: Hoạch định chiến lược, ban hành chính sách, tổ chức thực hiện, kiểm tra giám sát).
• RQ2: Thực trạng quản lý và kết quả HĐV tại Agribank giai đoạn 2011–2016 bộc lộ những nút thắt và nguyên nhân bản chất nào? (H2: Quy mô HĐV tăng trưởng nhưng cơ cấu kém bền vững, chi phí vốn cao bắt nguồn từ 4 nguyên nhân chủ quan về bộ máy điều hành, cơ chế chính sách, hạ tầng công nghệ và nhân lực).
• RQ3: Cần những đột phá quản lý nào để Agribank tối ưu hóa chi phí, tái cơ cấu nguồn vốn bền vững đến năm 2020, tầm nhìn 2030? (H3: Hệ thống 11 nhóm giải pháp đồng bộ từ điều hòa vốn nội bộ, đổi mới công nghệ đến quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế sẽ bảo đảm năng lực cạnh tranh bền vững cho Agribank).

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên sự tích hợp giữa Lý thuyết trung gian tài chính (Financial Intermediation Theory), Lý thuyết quản trị tài sản nợ - tài sản có (Asset-Liability Management - ALM), và Lý thuyết quản lý kinh tế hiện đại. Với phạm vi không gian bao trùm toàn bộ hệ thống Agribank (Hội sở chính, chi nhánh loại I, loại II, loại III, phòng giao dịch, các công ty con và đơn vị sự nghiệp) cùng chuỗi dữ liệu lịch sử giai đoạn 2011–2016, định hướng 2020 và tầm nhìn 2030, luận án cung cấp căn cứ thực tiễn chuẩn xác cho quá trình tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu tại Việt Nam.

Literature Review và Positioning

Tổng thuật y văn của luận án đã thực hiện một khảo cứu sâu rộng, phân định rõ nét hai dòng nghiên cứu học thuật trong và ngoài nước:

Về lý thuyết quản trị ngân hàng và nguồn vốn quốc tế, các công trình kinh điển đã đặt nền móng vững chắc:

• Joel Bessis (1998) trong Risk Management phân tích bản chất quản trị rủi ro tài chính ngân hàng, đặc biệt nhấn mạnh rủi ro lãi suất và rủi ro thanh khoản phát sinh từ sự mất cân xứng kỳ hạn giữa nguồn vốn huy động và tài sản sinh lời.
• Simenson (1999) trong Bank Management và Sinkey (1998) trong Commercial Bank Financial Management chuẩn hóa quy trình quản trị tài sản Nợ (Liability Management), chứng minh việc hoạch định nguồn vốn quyết định trực tiếp đến biên lãi thuần (NIM) và an toàn hệ thống.
• Gill (2004) trong Quản trị ngân hàng thương mại đi sâu vào quản trị rủi ro lãi suất thông qua mô hình định giá lại khe hở nhạy cảm lãi suất (repricing gap model).
• David Cox (1997) trong Nghiệp vụ ngân hàng hiện đại và Frederic Mishkin (1998/2001) trong Tiền tệ, Ngân hàng và Thị trường tài chính làm sáng tỏ vai trò của phát triển sản phẩm dịch vụ ngân hàng hiện đại trong việc thu hút nguồn vốn chi phí thấp thông qua trung gian thanh toán.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu vĩ mô về tích tụ và huy động nguồn lực tài chính của Trần Xuân Kiên (1998), Trần Kiên (1999), Trương Thái Phương (2000), Nguyễn Đình Tài (1997), cùng hệ thống giáo trình nền tảng của Lê Văn Tư (1997), Nguyễn Đăng Dờn (2004), Tô Ngọc Hưng (2009), Nguyễn Thị Mùi (2006) đã hệ thống hóa các nguyên lý cơ bản về vốn tín dụng. Khi rà soát các nghiên cứu thực nghiệm gắn với Agribank:

• Nguyễn Hữu Huấn (2005) phân tích chất lượng kinh doanh chung giai đoạn trước 2005.
• Lê Thị Thanh Hằng (2004) tiếp cận riêng mảng vốn ủy thác đầu tư nước ngoài.
• Nguyễn Đức Hưởng (2008) nghiên cứu mô hình tập đoàn tài chính.
• Đoàn Văn Thắng (2008) gắn hoạt động ngân hàng với công nghiệp hóa nông nghiệp.
• Đỗ Thị Kim Hảo (2006) tập trung chuyên biệt vào quản lý rủi ro lãi suất tại Agribank.

Luận án chỉ ra hai cuộc tranh luận lý thuyết lớn chưa có hồi kết:

1. Cạnh tranh bằng giá (lãi suất) đối lập với cạnh tranh phi giá (chất lượng dịch vụ, công nghệ, thương hiệu): Trường phái truyền thống cho rằng tại thị trường đang phát triển, độ co giãn của tiền gửi theo lãi suất là rất lớn; ngược lại, trường phái hiện đại khẳng định chi phí vốn rẻ chỉ đạt được qua tiện ích thanh toán và lòng trung thành của khách hàng.
2. Mục tiêu thương mại hóa tối đa hóa lợi nhuận đối lập với thực hiện nhiệm vụ chính trị - xã hội điều tiết kinh tế nông thôn: Agribank phải cân bằng giữa việc duy trì biên lợi nhuận thương mại và cung ứng nguồn vốn giá rẻ cho địa bàn nông nghiệp vùng sâu, vùng xa có chi phí vận hành mạng lưới đắt đỏ.

So sánh quốc tế, luận án đã đối chiếu kinh nghiệm quản trị biểu phí tài khoản giao dịch và tiết kiệm của các ngân hàng thương mại Mỹ (như phân tích tại Bảng 2.1) cùng mô hình tích tụ và phân bổ vốn phát triển của Nhật Bản qua nghiên cứu của Nguyễn Minh Tú (1996), từ đó định vị Agribank cần phải thoát khỏi sự lệ thuộc vào tiền gửi có kỳ hạn lãi suất cao để chuyển dịch sang tối ưu hóa tài khoản thanh toán không kỳ hạn (CASA).

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đã mở rộng Lý thuyết Quản trị Ngân hàng và Lý thuyết Quản lý Kinh tế thông qua việc xây dựng một hệ thống lý luận hoàn chỉnh về quản lý HĐV trong các định chế tài chính nhà nước quy mô lớn.

Các mệnh đề lý thuyết (Theoretical Propositions) được xác lập:

• Proposition 1: Hoạt động HĐV của NHTM không đơn thuần là hoạt động tác nghiệp tài chính mà là đối tượng của một quy trình quản lý kinh tế 4 giai đoạn logic: (1) Hoạch định chiến lược; (2) Ban hành chính sách; (3) Tổ chức thực hiện; (4) Kiểm tra, giám sát.
• Proposition 2: Năng lực cạnh tranh nguồn vốn của ngân hàng thương mại phụ thuộc vào mối quan hệ hữu cơ giữa chi phí huy động bình quân và tính ổn định của cơ cấu nguồn vốn, trong đó cơ cấu tiền gửi theo kỳ hạn, loại tiền và phân khúc khách hàng là biến số trung gian quyết định biên lãi ròng.
• Proposition 3: Hệ thống chỉ tiêu đo lường quản lý HĐV phải tích hợp đa chiều giữa chỉ tiêu định lượng (quy mô, tốc độ tăng trưởng, thị phần tiền gửi, chi phí vốn/quy mô, năng suất lao động huy động vốn) và chỉ tiêu định tính (chất lượng phục vụ, độ an toàn pháp lý, mức độ kiểm soát rủi ro thanh khoản).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp 3 lý thuyết nền tảng: Lý thuyết Trung gian Tài chính (xác lập chức năng biến đổi kỳ hạn và chuyển hóa vốn), Lý thuyết Quản trị Rủi ro Hiện đại (ALM và chuẩn mực an toàn vốn Basel), cùng Lý thuyết Hành vi Tổ chức trong Quản lý Kinh tế.

Điểm đột phá trong phương pháp tiếp cận phân tích là xác định rõ: Cơ quan đầu não (Hội đồng thành viên, Ban điều hành) giữ vai trò chủ thể quản lý; toàn bộ hệ thống chi nhánh trực thuộc (loại I, loại II, loại III, phòng giao dịch) và các công ty con là đối tượng thực thi. Các ranh giới điều kiện (boundary conditions) được kiểm soát chặt chẽ theo các quy định quản trị rủi ro thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước và bối cảnh thị trường tài chính nông thôn có mật độ giao dịch tiền mặt cao.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ thế giới quan hiện thực phê phán (Critical Realism) kết hợp phương pháp luận thực chứng (Positivism) thông qua phương pháp tiếp cận hệ thống (Systems Approach). Nghiên cứu nhìn nhận Agribank là một chỉnh thể cấu trúc thống nhất vận hành hướng đích. Thiết kế nghiên cứu đa tầng (Multi-level design) được triển khai:

• Cấp độ vĩ mô: Tác động của chính sách tiền tệ quốc gia, trần lãi suất, nghiệp vụ thị trường mở (OMO), và các chỉ số kinh tế vĩ mô đến cung tiền tệ.
• Cấp độ trung gian (Meso): Cơ chế quản trị điều hành tập trung tại Hội sở chính Agribank, quy trình phân bổ chỉ tiêu kế hoạch và cơ chế điều hòa vốn nội bộ giữa các vùng thặng dư vốn và vùng thiếu hụt vốn tín dụng.
• Cấp độ vi mô: Hoạt động tác nghiệp, giao dịch tiền gửi, năng suất lao động và mức độ đáp ứng nhu cầu khách hàng tại các chi nhánh cơ sở.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được thiết kế nghiêm ngặt:

• Chiến lược chọn mẫu: Luận án thực hiện thống kê toàn bộ (Census approach) trên quy mô toàn hệ thống Agribank, tích hợp dữ liệu tài chính chính thức đã được kiểm toán độc lập và báo cáo tổng kết thường niên của Agribank từ năm 2011 đến năm 2016.
• Phương pháp thu thập: Trích xuất chuỗi thời gian (time-series data) từ các báo cáo cân đối kế toán, bảng tổng kết tài sản, danh mục bảng số liệu quản trị nguồn vốn, kế hoạch huy động vốn hàng năm (Bảng 3.6), tình hình vay vốn OMO (Bảng 3.7) và quan hệ liên ngân hàng (Bảng 3.8).
• Kỹ thuật tam giác hóa (Triangulation): Kết hợp tam giác hóa dữ liệu (dữ liệu báo cáo nội bộ đối chiếu dữ liệu công bố của Ngân hàng Nhà nước), tam giác hóa phương pháp (kết hợp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh dọc chuỗi thời gian, so sánh chéo giữa các khối đơn vị và phân tích định tính nguyên nhân quản trị).
• Đảm bảo độ tin cậy và giá trị: Các chỉ tiêu định lượng được chuẩn hóa theo chuẩn mực kế toán ngân hàng Việt Nam và quy định an toàn tỷ lệ vốn tối thiểu (CAR) theo Thông tư 13/2010/TT-NHNN và Basel II.

Data và phân tích

Phân tích định lượng của luận án khai thác hệ thống dữ liệu toàn diện:

• Quy mô và biến động tiền gửi: Phân tích diễn biến huy động tiền gửi giai đoạn 2011–2016 (Bảng 3.1), phân rã theo tiền gửi dân cư và tiền gửi tổ chức kinh tế.
• Cơ cấu nguồn vốn: Đo lường tỷ trọng giữa vốn tiền gửi và vốn vay mượn từ NHNN/TCTD (Bảng 3.10), phân loại chi tiết theo kỳ hạn (ngắn hạn dưới 12 tháng so với trung dài hạn), loại tiền (VND và ngoại tệ USD - Bảng 3.11).
• Thị phần và hiệu quả: Đánh giá sự chuyển dịch thị phần huy động vốn tiền gửi của Agribank so với toàn hệ thống NHTM Việt Nam (Bảng 3.12).
• Chi phí và hiệu suất: Tính toán tỷ lệ Tổng hợp chi phí huy động vốn trên Quy mô huy động vốn tiền gửi (Bảng 3.13), năng suất huy động vốn bình quân trên mỗi cán bộ nhân viên trong tương quan với biến động quy mô nhân lực giai đoạn 2011–2016 (Bảng 3.15 và Bảng 3.16).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Quy mô huy động vốn dẫn đầu hệ thống nhưng thị phần có xu hướng suy giảm tương đối: Agribank liên tục duy trì vị trí số một về tổng khối lượng vốn huy động trong hệ thống NHTM Việt Nam giai đoạn 2011–2016, giữ vững vai trò trụ cột cung ứng vốn cho khu vực nông nghiệp nông thôn. Tuy nhiên, thị phần huy động vốn tiền gửi của Agribank (phân tích tại Bảng 3.12) có dấu hiệu sụt giảm trước sức ép cạnh tranh gay gắt từ khối ngân hàng thương mại cổ phần đô thị.
2. Sự mất cân đối nghiêm trọng trong cơ cấu kỳ hạn và chi phí vốn cao: Nguồn vốn huy động của Agribank phụ thuộc quá lớn vào tiền gửi có kỳ hạn của khối dân cư với lãi suất cao, trong khi tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn (CASA) chi phí thấp chiếm tỷ lệ khiêm tốn. Luận án trích dẫn phân tích:

"Chi phí trả lãi thường là hạng mục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong chi phí hoạt động của NHTM, trong đó, trả lãi cho huy động tiền gửi có kỳ hạn, trái phiếu và kỳ phiếu chiếm tỷ trọng lớn nhất trong chi phí trả lãi của NH." Điều này tạo áp lực trực tiếp lên biên lãi ròng và đẩy chi phí huy động bình quân của Agribank lên mức cao hơn mặt bằng chung của khu vực.

3. Cơ chế điều hòa vốn nội bộ và phân bổ kế hoạch còn mang tính hành chính: Luận án chỉ ra sự bất cập trong mô hình tổ chức bộ máy và quy trình lập kế hoạch (Sơ đồ 3.2, 3.3), khi cơ chế định giá điều chuyển vốn nội bộ (FTP) chưa phản ánh chính xác quy luật thị trường, dẫn đến tình trạng chi nhánh vùng nông nghiệp thừa vốn không có động lực huy động, trong khi chi nhánh thiếu vốn tín dụng gặp khó khăn trong cân đối nguồn.
4. Nhận diện 4 nhóm nguyên nhân chủ quan cốt lõi kìm hãm hiệu quả huy động: Luận án đã chứng minh thành công rằng các hạn chế trong HĐV không chỉ xuất phát từ rủi ro vĩ mô mà bắt nguồn trực tiếp từ 4 yếu tố nội tại:

"Bên cạnh những nguyên nhân khách quan, bốn nguyên nhân chủ quan gồm: (1) Nguyên nhân từ Ban lãnh đạo, điều hành; (2) Cơ chế, chính sách về huy động vốn của chính ngân hàng còn bất cập; (3) Hạ tầng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam chưa đáp ứng yêu cầu và (4) Nguồn nhân lực của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam còn bộc lộ nhiều hạn chế."

5. Năng suất lao động và chuyển đổi số trong thanh toán chưa tương xứng quy mô mạng lưới: Mặc dù sở hữu mạng lưới vật lý rộng lớn nhất với hàng nghìn chi nhánh loại I, II, III và phòng giao dịch (Sơ đồ 3.1), hiệu suất huy động vốn bình quân trên đầu lao động (Bảng 3.15) còn thấp, hoạt động thanh toán thẻ (Bảng 3.5) và thanh toán trong nước (Bảng 3.4) chưa phát huy hết tiềm năng để tạo nguồn vốn tiền gửi thanh toán tự nhiên.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Luận án đóng góp một mô hình phân tích quản lý kinh tế chuẩn mực cho các ngân hàng thương mại nhà nước thực hiện mục tiêu kép (kinh doanh và chính sách) tại các nền kinh tế đang phát triển.
• Về mặt quản trị thực tiễn: Cung cấp gói 11 giải pháp hành động cụ thể cho ban lãnh đạo Agribank, bao gồm: (1) Cơ chế điều hành HĐV và kinh doanh vốn; (2) Cơ cấu nguồn vốn huy động; (3) Sản phẩm HĐV; (4) Quy trình thủ tục, chứng từ giao dịch; (5) Kênh phân phối; (6) Cơ chế khuyến khích; (7) Chăm sóc khách hàng; (8) Xúc tiến hỗn hợp; (9) Xây dựng nguồn nhân lực; (10) Ứng dụng công nghệ thông tin; (11) Quản trị rủi ro trong HĐV.
• Về mặt hoạch định chính sách: Đề xuất với Ngân hàng Nhà nước cơ chế tái cấp vốn linh hoạt, điều hành lãi suất thị trường mở (OMO) và lộ trình áp dụng Basel II phù hợp với các định chế tín dụng nông nghiệp có mạng lưới phân tán.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn nghiên cứu có tính lịch sử và phương pháp luận:

1. Giới hạn dữ liệu thời gian: Chuỗi số liệu phân tích chuyên sâu tập trung chủ yếu vào giai đoạn 2011–2016, chưa phản ánh đầy đủ tác động của làn sóng chuyển đổi số ngân hàng số (Digital Banking) toàn diện và cuộc cách mạng Fintech giai đoạn sau năm 2018.
2. Phương pháp phân tích định lượng: Chủ yếu dựa trên thống kê mô tả, phân tích cơ cấu và so sánh chuỗi số liệu tài chính; chưa xây dựng mô hình kinh tế lượng hồi quy đa biến (multivariate regression) để lượng hóa chính xác độ co giãn của tiền gửi theo biến số thu nhập vùng nông thôn và số lượng điểm giao dịch số.
3. Phạm vi đơn vị phân tích: Tập trung nghiên cứu hệ thống Agribank dưới góc nhìn quản lý chỉnh thể, chưa mở rộng khảo sát điều tra thực nghiệm (survey) trên diện rộng đối với tâm lý và hành vi lựa chọn ngân hàng của người gửi tiền cá nhân tại địa bàn NoNT.

Các định hướng nghiên cứu tiếp theo (Future Research Agenda):

• Ứng dụng mô hình kinh tế lượng vi mô (Micro-econometric models) đánh giá tác động của ngân hàng số lưu động (Mobile Banking/Digital branches) đến khả năng thu hút CASA tại khu vực nông thôn.
• Nghiên cứu mô hình định giá điều chuyển vốn nội bộ (Funds Transfer Pricing - FTP) tích hợp yếu tố rủi ro thanh khoản theo chuẩn mực Basel III cho các ngân hàng thương mại nông thôn.
• Phân tích so sánh mô hình huy động vốn giữa Agribank và các ngân hàng nông nghiệp trong khối ASEAN (như BAAC của Thái Lan, BRI của Indonesia).

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Luận án là công trình tham khảo giá trị cho các chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và các trường đại học khối kinh tế.
• Tác động thực tiễn ngành ngân hàng: Trở thành cẩm nang quản trị cho Ban điều hành Agribank trong việc xây dựng Chiến lược kinh doanh giai đoạn 2016–2020 và tầm nhìn 2030 (Bảng 4.1), định hình lại đề án tái cơ cấu tổ chức bộ máy và kênh phân phối hiện đại.
• Tác động chính sách và xã hội: Cung cấp luận cứ vững chắc cho Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước trong việc hoàn thiện thể chế tài chính nông thôn, mở rộng bao phủ tài chính toàn diện (Financial Inclusion), góp phần bảo đảm nguồn vốn ổn định cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn Việt Nam.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên chuyên ngành Quản lý kinh tế/Tài chính - Ngân hàng: Tiếp cận khung phân tích chuẩn mực về quản lý hoạt động huy động vốn theo giác độ quản lý kinh tế thay vì giác độ tác nghiệp ngân hàng thuần túy.
• Ban Lãnh đạo, Hội đồng Thành viên và Cán bộ Quản lý Agribank: Ứng dụng trực tiếp hệ thống 11 giải pháp tái cơ cấu nguồn vốn, tối ưu hóa quy trình phân bổ kế hoạch và cơ chế điều hòa vốn nội bộ.
• Các Nhà hoạch định chính sách tiền tệ (NHNN, Bộ Tài chính): Sử dụng các phát hiện thực chứng về truyền dẫn lãi suất, chi phí vốn và rào cản huy động vốn nông thôn để điều chỉnh các quy định an toàn vĩ mô.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc chuyển đổi lăng kính nghiên cứu từ "nghiệp vụ ngân hàng tác nghiệp đơn lẻ" sang "khung quản lý kinh tế chỉnh thể thống nhất". Luận án đã mở rộng Lý thuyết Quản trị Tài sản Nợ (Liability Management Theory) của Simenson (1999) và Sinkey (1998) vào bối cảnh một ngân hàng thương mại 100% vốn nhà nước hoạt động tại thị trường chuyển đổi, xác lập quy trình quản lý khép kín gồm 4 trụ cột: Hoạch định chiến lược - Ban hành chính sách - Tổ chức thực hiện - Kiểm tra, giám sát.

2. Sự đổi mới về phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước đây thể hiện ra sao?

So với các nghiên cứu của Nguyễn Hữu Huấn (2005) hay Đoàn Văn Thắng (2008) vốn mang tính khái quát chung hoặc Đỗ Thị Kim Hảo (2006) chỉ nghiên cứu rủi ro lãi suất, luận án này sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống trên chuỗi số liệu thực chứng toàn diện (Census data) giai đoạn 2011–2016 của toàn bộ hệ thống Agribank (Bảng 3.1 đến Bảng 3.16), kết hợp tam giác hóa dữ liệu nội bộ với các chuẩn mực an toàn vốn (Thông tư 13/2010/TT-NHNN và Basel II).

3. Phát hiện thực chứng gây bất ngờ nhất có hỗ trợ từ dữ liệu là gì?

Phát hiện nghịch lý là: Mặc dù Agribank sở hữu mạng lưới chi nhánh vật lý và nhân sự áp đảo toàn ngành (Bảng 3.16), quy mô huy động vốn tăng trưởng liên tục, nhưng chi phí huy động vốn trên quy mô vốn (Bảng 3.13) lại tăng cao và thị phần huy động vốn tiền gửi (Bảng 3.12) bị thu hẹp dần. Nguyên nhân bản chất nằm ở việc chậm trễ chuyển dịch cơ cấu sản phẩm sang tiền gửi thanh toán (CASA) và cơ chế điều chuyển vốn nội bộ còn mang nặng tính bình quân hành chính.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân bản (Replication Protocol) không?

Có. Luận án thiết lập hoàn chỉnh Sơ đồ 2.1 "Qui trình kiểm tra, đánh giá công tác huy động vốn của ngân hàng thương mại", Sơ đồ 3.2 "Quy trình lập kế hoạch trong hệ thống Agribank" và Sơ đồ 3.3 "Tổ chức bộ máy điều hành huy động vốn", cho phép các nhà quản lý và nhà nghiên cứu khác áp dụng chính xác bộ tiêu chí đo lường này để đánh giá hoạt động quản lý nguồn vốn tại bất kỳ ngân hàng thương mại nào khác.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm (10-year agenda) được vạch ra như thế nào?

Luận án vạch rõ lộ trình phát triển đến năm 2020 và tầm nhìn 2030 (Bảng 4.1):

• Giai đoạn 2016–2020: Tập trung tái cơ cấu nguồn vốn, tăng dần tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn, giảm dần chi phí vốn bình quân, hoàn thiện cơ chế điều hòa vốn nội bộ linh hoạt.
• Giai đoạn 2020–2030: Hiện đại hóa toàn diện công nghệ thông tin ngân hàng, chuyển dịch kênh phân phối sang ngân hàng số, đa dạng hóa các công cụ huy động vốn phái sinh và trái phiếu dài hạn, tiệm cận hoàn toàn các chuẩn mực quản trị rủi ro Basel II và Basel III.

Kết luận

Luận án "Huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam" của tác giả Trịnh Thế Cường đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu đặt ra, tạo nên dấu ấn học thuật rõ nét với 6 đóng góp cụ thể:

1. Hệ thống hóa và hoàn thiện khung lý luận về quản lý huy động vốn của NHTM theo giác độ Quản lý kinh tế với 4 nội dung chức năng cốt lõi.
2. Xây dựng bộ tiêu chí đo lường toàn diện hiệu quả huy động vốn kết hợp giữa quy mô, cơ cấu, chi phí, thị phần và năng suất lao động.
3. Đánh giá thực chứng bức tranh huy động vốn của Agribank giai đoạn 2011–2016 qua hệ thống dữ liệu toàn diện 16 bảng biểu và sơ đồ chuẩn xác.
4. Nhận diện chính xác 4 nhóm nguyên nhân chủ quan từ bộ máy lãnh đạo, cơ chế chính sách, hạ tầng kỹ thuật và nguồn nhân lực.
5. Đề xuất hệ thống 11 nhóm giải pháp đồng bộ có tính khả thi cao, mở đường cho chiến lược tái cơ cấu Agribank bền vững.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu học thuật mới về quản trị rủi ro và chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính nông nghiệp nông thôn tại các nền kinh tế đang phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu, kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận án được kết cấu thành 4 chương. 7 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Xung quanh chủ đề về HĐV của NHTM đã có khá nhiều công trình đề cập đến những năm gần đây, trong đó đáng chú ý có một số công trình sau đây: 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ MẶT LÝ THUYẾT Trong nội dung này, luận án sẽ trình bày tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến HĐV của các NHTM. Một số công trình tiêu biểu bao gồm: 1.

Các công trình nghiên cứu ngoài nƣớc Joel Bessis (1998) trong cuốn sách Risk Management [113]. Đề tài đã tập trung đề cập đến công tác quản trị rủi ro ở các NHTM trong đó có quản trị rủi ro LS – là vấn đề có liên quan mật thiết đến HĐV của NHTM. Simenson (1999) trong cuốn sách Bank Management [112], đã đề cập và làm rõ các nội dung liên quan đến quản trị NHTM, trong đó vấn đề quản trị HĐV đã được tác giả tập trung đề cập. Gill (2004) trong cuốn sách Quản trị ngân hàng thương mại [19], đã đề cập công tác HĐV cũng như quản trị HĐV ở các NHTM (quản trị tài sản Nợ) trong đó, tác giả đã tập trung đề cập công tác quản trị rủi ro LS, một yếu tố rất quan trọng liên quan đến HĐV ở các NHTM.

David Cox (1997) trong cuốn sách Nghiệp vụ ngân hàng hiện đại [4], đã đề cập và phân tích các nghiệp vụ NH hiện đại được triển khai trong các NHTM quốc tế, và với việc triển khai các nghiệp vụ NH hiện đại này sẽ tạo thuận lợi cho các NHTM mở rộng HĐV với chi phí rẻ. Miskin, trong cuốn sách Tiền tệ, NH và thị trường tài chính [111], đã đề cập đến nhiều nội dung liên quan đến lĩnh vực tài chính – NH, trong đó có các nội dung liên quan đến hoạt động HĐV của NHTM. Sinkey (1998) trong cuốn sách Commercial Bank 8 Financial Management [114], đã đề cập và phân tích nhiều nội dung có liên quan đến vấn đề quản trị tài chính ở các NHTM, trong đó có vấn đề quản trị nguồn vốn ở NHTM. Các cuốn sách Chuyên khảo do các tác giả nước ngoài viết trên đây đều là các tài liệu cẩm nang trong kinh doanh và quản lý NH, song cần lưu ý là hoạt động NH luôn gắn với các điều kiện và hoàn cảnh nhất định, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng trong hệ thống tài chính NH hiện nay thì hầu như các công trình chưa đề cập và làm rõ nội dung này có ý nghĩa như thế nào trong HĐV của các NHTM cũng như những rủi ro gắn với huy động nguồn vốn của các NHTM.

Các công trình nghiên cứu trong nƣớc Có rất nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vốn và HĐV. Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu sau: Trần Xuân Kiên (1998) trong cuốn sách “Chiến lược huy động và sử dụng vốn trong nước cho phát triển nền công nghiệp Việt Nam" [34], đã tập trung đề cập và phân tích chiến lược HĐV trong nước cho đầu tư phát triển ngành công nghiệp của Việt Nam, trong đó, HĐV của các trung gian tài chính đã được cuốn sách tập trung đề cập. Trần Kiên (1999) trong cuốn sách “Chiến lược HĐV và các nguồn lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [35], đã tập trung đề cập và phân tích chiến lược huy động các nguồn lực cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam. Trương Thái Phương (2000) trong cuốn sách “Chiến lược đổi mới chính sách huy động các nguồn vốn nước ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2001- 2010” [39], đã tập trung đề xuất việc đổi mới chính sách HĐV nước ngoài cho đầu tư phát triển kinh tế đất nước, trong đó HĐV nước ngoài thông qua kênh các trung gian tài chính mà chủ yếu là các NHTM, đã được tác giả đề cập.

Nguyễn Đình Tài (1997) trong cuốn sách “Sử dụng công cụ tài chính – tiền tệ để HĐV cho đầu tư phát triển” [82], trong đó, tác giả đã đi sâu phân 9 tích vấn đề sử dụng đồng bộ các công cụ chính sách để các NHTM có thể tăng cường mở rộng HĐV trong nền kinh tế. Nguyễn Minh Tú (1996) trong cuốn sách “Các chính sách huy động và phân bổ nguồn lực cho phát triển kinh tế Nhật Bản” [93], trong đó, tác giả đã hệ thống hóa các chính sách mà Nhật Bản sử dụng nhằm huy động cũng như phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế cho đầu tư phát triển kinh tế xã hội. Các kết luận rút ra có ý nghĩa sâu sắc trong giai đoạn những năm cuối thế kỷ 20, nhưng đến nay thì ít nhiều ý nghĩa bị suy giảm do tình hình kinh tế xã hội có nhiều biến đổi. Lê Văn Tư (1997) trong cuốn “Các nghiệp vụ NHTM” [94]; Nguyễn Đăng Dờn (2004) trong cuốn giáo trình “Tiền tệ - ngân hàng” [12]; Tô Ngọc Hưng (2009) trong giáo trình “Ngân hàng thương mại” [28]; Nguyễn Thị Mùi (2006) trong giáo trình “Quản trị NHTM” [44]; Nguyễn Văn Tiến trong giáo trình “Quản trị rủi ro trong kinh doanh NH” [89]; Nguyễn Minh Kiều (2012) trong giáo trình “Nghiệp vụ NH hiện đại” [36]… đã đề cập một số vấn đề có tính chất nguyên lý trong HĐV của NHTM.

Trần Quang trong cuốn sách “Chiến lược tạo vốn để công nghiệp hóa và phát triển kinh tế ở một số nước trên thế giới”, đã khảo sát tương đối có hệ thống những kinh nghiệm của một số nước trong tạo lập nguồn vốn cho đầu tư phát triển kinh tế xã hội ở giai đoạn công nghiệp hóa đất nước. Phan Thị Thu Hà trong cuốn sách “Giáo trình quản trị NHTM” đã tập trung đề cập một số vấn đề có liên quan đến HĐV ở NHTM và quản lý HĐV ở NHTM. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN Các công trình tiêu biểu có liên quan đến vấn đề HĐV của NHTM có thể kể đến gồm: Nguyễn Hữu Huấn, Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động kinh doanh của ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam [27]. Đề tài đã tập trung đề cập phân tích và làm rõ thực trạng hoạt động kinh doanh của NH này giai đoạn trước năm 2005 trên cơ sở đó đề xuất hệ thống 10 các giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượng hoạt động kinh doanh tại Agribank những năm tới.

HĐV của Agribank cũng đã được tác giải luận án đề cập và phân tích, song gắn với chủ đề về HĐV của các NHTM thì công trình này còn nhiều hạn chế, thể hiện ở chỗ: Luận án này mới chỉ dừng lại ở một số vấn đề mang tính chất khái quát về HĐV, chưa đi sâu phân tích vấn đề HĐV của NH này. Hơn nữa, tư liệu phân tích là trước năm 2004 nên giá trị tham khảo của luận án này ít nhiều cũng bị suy giảm, do tính chất và đặc điểm kinh doanh NH tại các NHTM Việt Nam nói chung, trong đó có Agribank, đã có nhiều biến đổi. Lê Thị Thanh Hằng, Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện dự án ủy thác đầu tư vốn nước ngoài tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam [25]. Luận án đã tập trung đề cập và phân tích thực trạng thực hiện dự án ủy thác đầu tư vốn nước ngoài tại NH này trong giai đoạn trước năm 2004, từ đó đề xuất hệ thống các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện dự án ủy thác đầu tư vốn nước ngoài tại NH này trong tương lai.

Đối với các NHTM thì tiếp cận các dự án ủy thác đầu tư có ý nghĩa quan trọng không chỉ về tạo nguồn thu cho NH, mà còn giúp củng cố và tăng cường uy tín thương hiệu của NH, nhưng quan trọng hơn cả là qua đó giúp cho NH có thể tiếp cận nguồn vốn với giá rẻ. Song gắn với chủ đề về HĐV của các NHTM thì công trình này còn nhiều hạn chế: Tác giả mới chỉ nghiên cứu hình thức HĐV thông qua hoạt động ủy thác đầu tư, rất nhiều hình thức HĐV khác mà Agribank đã triển khai thì chưa được tác giả tập trung đề cập làm rõ. Đoàn Vĩnh Tường, Giải pháp về vốn đối với phát triển kinh tế biển trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa [95], Đề tài đã tập trung đề cập và phân tích để làm rõ vốn cho đầu tư phát triển kinh tế biển tại địa bàn tỉnh Khánh Hòa giai đoạn trước năm 2009. Vốn huy động từ hệ thống các NHTM cho đầu tư phát triển kinh tế biển tại địa phương cũng đã được tác giả luận án tập trung đề cập, 11 song còn mờ nhạt.

Đối chiếu với chủ đề về HĐV của các NHTM thì công trình này còn một số hạn chế: Đề tài này chỉ gắn HĐV cho đầu tư phát triển kinh tế biển tại một địa phương nên tính khái quát hóa không cao. Nhiều nội dung liên quan đến HĐV của các NHTM chưa được làm rõ, đặc biệt là vấn đề quản lý vốn huy động của NHTM thì tác giả chưa đề cập nghiên cứu. Nguyễn Đức Hưởng, Chuyển ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam thành Tập đoàn tài chính [31]. đã tập trung đề cập và làm rõ một số nội dung liên quan đến việc chuyển từ mô hình NHTM sang mô hình tập đoàn tài chính, trong đó, vấn đề về điều hòa và sử dụng hiệu quả nguồn vốn trong tập đoàn đã được luận án làm rõ.

Song các nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở các nội dung mang tính chất khái quát, chung chung. Gắn với chủ đề về HĐV của các NHTM thì công trình này còn nhiều hạn chế: nhiều nội dung có tính lý luận và thực tiễn liên quan đến HĐV và quản lý HĐV của NH này chưa được luận án tập trung làm rõ. Đoàn Văn Thắng Giải pháp hoàn thiện hoạt động của ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn [87]. Đề tài đã thực hiện phân tích một số hoạt động cơ bản của Agribank và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện hoạt động của NH này trong tương lai.

HĐV cũng đã được tác giả Luận án tập trung đề cập song chủ yếu mới dừng ở khái quát hóa, chưa đi sâu nghiên cứu làm rõ hoạt động HĐV cũng như quản lý HĐV tại NH này. Hơn nữa, các nghiên cứu của tác giả với các tư liệu phân tích đã khá lạc hậu nên không còn nhiều ý nghĩa tham khảo và vận dụng trong bối cảnh hiện nay.