TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT VIỆN PHÁT TRIỂN ỨNG DỤNG CHƯƠNG TRÌNH CÔNG NGHỆ SINH HỌC BÁO CÁO THỰC HÀNH HỌC PHẦN: SINH HỌC THỰC VẬT Họ và tên: HUỲNH THỊ HÀ ANH MSSV: 2124202010079 Lớp: D21CNSH01 Bình Dương, ngày….năm 2022 BÀI SỐ 1: THỰC HÀNH SỬ DỤNG KÍNH HIỂN VI QUA QUAN SÁT MỘT SỐ TẾ BÀO THỰC VẬT 1. Mục tiêu - Nêu được tên và chức năng các bộ phận cấu tạo của kính hiển vi - Trình bày được phương pháp thực hiện tiêu bản hiển vi tạm thời. - Sử dụng thành thạo kính hiển vi để quan sát được hình dạng và thành phần cấu tạo của một số tế bào thực vật. Chuẩn bị - Thiết bị: Kính hiển vi - Dụng cụ: Kim mũi mác, lưỡi dao cạo mỏng, phiến kính, lá kính, giấy thấm, đĩa đồng hồ.
- Hóa chất: Nước cất - Mẫu vật: Quả cà chua chín, hoa dâm bụt có bao phấn đã chín, củ hành ta hoặc củ hành tây có vảy khô, lá cây lẻ bạn, quả ớt chín, lá khoai lang. Cách tiến hành 1. Thí nghiệm 1: Làm tiêu bản quan sát tế bào rời ở thịt quả ca chua chín Bổ đôi quả cà chua, dùng kim mũi mác lấy một ít dịch màu đỏ ở trong quả (không nên lấy phần thịt gần vỏ), đặt lên phiến kính đã có sẵn một giọt nước cất và dàn đều. Đậy lá kính và quan sát.
Chú ý các hạt nhỏ có màu vàng cam nằm rải rác trong tế bào đó là các lạp màu. Phân biệt các lạp màu với các hạt tinh bột cũng có trong tế bào. Thí nghiệm 2: Làm tiêu bản quan sát tế bào hạt phấn hoa cây dâm bụt Dùng đầu kim mũi mác gẩy một ít hạt phấn từ bao phấn đã chín của hoa dâm bụt (Hibiscus rosa-sinensis), đặt lên phiến kính có sẵn giọt nước cất. Đậy lá kính và quan sát ở vật kính nhỏ rồi vật kính lớn.
Lớp vỏ ngoài hạt phấn của hoa dâm bụt có gai, trong bao phấn chứa nhiều hạt phấn. Thí nghiệm 3: Làm tiêu bản quan sát tế bào dính liền ở tế bào vảy hành ta (Allium fistulosum) và lá cây lẻ bạn (Rhoeo discolor) Lấy một vảy còn tươi của củ hành ta/hành tây hoặc 1 mẫu lá cây lẻ bạn. Dùng đầu kim mũi mác hay lưỡi dao cạo mỏng rạch 1 hình chữ nhật nhỏ (3 x 6mm) theo chiều ngang vảy hành rồi tách nhẹ lấy lớp biểu bì mỏng. Đặt biểu bì lên phiến kính có sẵn giọt nước cất.
Đậy lá kính lại và tiến hành quan sát ở vật kính nhỏ rồi vật kính lớn. Thí nghiệm 4: Làm tiêu bản quan sát lạp màu đỏ ở quả ớt chín (Capsicum sp.) Chọn quả ớt chín, dùng lưỡi dao cạo gọt 1 lớp thật mỏng trên bề mặt ngoài của quả. Lên kính bằng nước cất, đậy lá kính lại. Quan sát tế bào ta thấy các lạp màu đỏ tươi được chứa rất nhiều trong khoang tế bào.5Thí nghiệm 5: Làm tiêu bản quan sát lạp không màu ở biểu bì lá khoai lang (Ipomoea batatas) Lấy 1 lá khoai lang cuộn vào đầu ngón tay chỏ bên trái, dùng lưỡi dao cạo gọt 1 lớp thật mỏng biểu bì mặt trong.
Đặt lát cắt lên phiến kính có nhỏ giọt dung dịch nước cất, đậy lá kính lại. Quan sát hình dạng tế bào biểu bì và so sánh với hình dạng của các tế bào biểu bì đã được quan sát ở các mẫu vật trước. Chuyển sang vật kính lớn hơn, ta có thể quan sát thấy các hạt tròn nhỏ, không màu, hơi sáng nằm ở góc tế bào đó là các lạp không màu. Thí nghiệm 1: Làm tiêu bản quan sát tế bào rời ở thịt quả cà chua chín + Hình ảnh thí nghiệm: Vách tế bào Tếế bào chấết Nhấn tếế bào + Mô tả thí nghiệm: Dưới kính hiển vi, tế bào thịt quả cà chua xếp rời rạc.
Tế bào cà chua gồm tế bào chất, nhân tế bào và được cách nhau bởi vách tế bào. Thí nghiệm 2: Làm tiêu bản quan sát tế bào hạt phấn hoa cây dâm bụt + Hình ảnh thí nghiệm: Gai + Mô tả cấu tạo: Dưới kính hiển vi X4, hạt phấn của hoa dâm bụt là các hình cầu, các hạt phấn rời nhau hoặc dính chùm với nhau. Xung quanh hạt phấn đều có gai bám vào. + Nhận xét: Cấu tạo hạt phấn có gai giúp cho hạt phấn bám vào lông các loài chim, giúp cho quá trình thụ phấn được dễ dàng.
Thí nghiệm 3: Làm tiêu bản quan sát tế bào dính liền ở tế bào vảy hành ta (Allium fistulosum) và lá cây lẻ bạn (Rhoeo discolor) * Tiêu bản tế bào vảy hành ta. + Hình ảnh thí nghiệm: Tếế bào chấết Vách Tế bào + Mô tả cấu tạo: Tế bào vảy hành dưới kính X4, các tế bào hình đa giác xếp xít nhau. Mỗi tế bào vảy hành đều có nhân và tế bào chất, và được ngăn cách nhau bởi vách tế bào. + Nhận xét: Tế bào vảy hành là tế bào đơn và xếp xít nhau theo các vách tế bào.
* Tiêu bản lá lẻ bạn + Hình ảnh thí nghiệm: + Mô tả cấu tạo: Biểu bì có nhiều lớp, các tế bào biểu bì thường xếp xít nhau trừ lỗ khí và lỗ nước. Thí nghiệm 4: Làm tiêu bản quan sát lạp màu đỏ ở quả ớt chín Màng bảo vệ xenlulozo dày H tạ sắếc lạp + Mô tả cấu tạo: Tế bào biểu bì ớt chín có hình đa giác, bên trong chứa các hạt sắc lạp. Xung quanh tế bào biểu bì là các màng bảo vệ xenlulozo dày. HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO GIẢI PHẪU CỦA RỄ CÂY 2.
Mục tiêu - Quan sát hình thái và biết được các thành phần cấu tạo giải phẫu của rễ cây. - So sánh cấu tạo rễ sơ cấp và rễ thứ cấp, rễ cây Hai lá mầm và Một lá mầm. - Củng cố kĩ năng làm tiêu bản hiển vi tạm thời, kĩ năng quan sát và vẽ hình. Chuẩn bị - Dụng cụ: Kính hiển vi, kim mũi mác, lưỡi dao cạo mỏng, phiến kính, lá kính, giấy thấm, đĩa đồng hồ.
- Hóa chất: Nước cất, glixerin, nước javen, xanh metilen, cacmin son phèn. - Mẫu vật: Rễ cây bí ngô (Cucurbita pepo), rễ phụ của cây si (Ficus benjamina), rễ gừng (Zingiber officinale). Cách tiến hành 2. Thí nghiệm 1: Quan sát các kiểu rễ và hình thái - Quan sát bằng mắt thường để xác định kiểu rễ của các loài - Dùng kính lúp xác định miền của rễ: chóp rễ, miền sinh trưởng, miền lông hút, miền trưởng thành.
Lưu ý: - Quan sát, chụp hình và vẽ hình, ghi chú thích đầy đủ - Mô tả hình thái - So sánh hình thái rễ các loài cây khác nhau đã quan sát được 2. Thí nghiệm 2: Làm tiêu bản quan sát cấu tạo giải phẫu rễ cây Hai lá mầm - Chọn mẫu - Cắt mẫu - Chọn những lát cắt đạt yêu cầu - Cho vào dung dịch nước tẩy (15 – 20 phút) - Rửa sạch bằng nước cất (3 lần) - Ngâm trong dung dịch axêtic 1% để loại dung dịch tẩy - Rửa sạch bằng nước cất (3 lần) - Nhuộm xanh bằng xanh mêtilen loãng (1/1000) từ 3 phút - Rửa sạch bằng nước cất (3 lần) - Nhuộm đỏ bằng dung dịch cácmin son phèn trong 5 phút - Rửa bằng nước cất (3 lần) - Đặt lát cắt đã nhuộm lên phiến kính có sẵn giọt nước cất. - Đậy lá kính lại. - Quan sát: + Quan sát tổng thể ở vật kính nhỏ, sau đó chuyển lên vật kính x40 để quan sát chi tiết.
+ Đối với cấu tạo sơ cấp: Quan sát hình dạng và cách sắp xếp của các tế bào vỏ ngoài; mô mềm vỏ và lớp vỏ trong. Quan sát các lớp tế bào trong trụ bì kép; Cách sắp xếp các bó gỗ và bó libe; Cấu tạo một mạch gỗ và mạch libe; Hình dạng tế bào mô mềm ruột. + Đối với cấu tạo thứ cấp: Quan sát cấu tạo lớp bần, đếm số lượng bó mạch, cấu tạo chi tiết một bó mạch, xác định vị trí tầng phát sinh trụ, quan sát tế bào tầng phát sinh trụ, quan sát tia ruột nằm giữa các bó mạch, xác định vị trí của bó gỗ sơ cấp. Lưu ý: - Quan sát, chụp hình và vẽ hình, ghi chú thích đầy đủ - Mô tả hình thái - So sánh cấu tạo giải phẫu rễ cây Hai lá mầm và Một lá mầm - So sánh cấu tạo sơ cấp và cấu tạo thứ cấp rễ cây Hai lá mầm.
Thí nghiệm 3: Làm tiêu bản quan sát cấu tạo giải phẫu rễ cây Một lá mầm - Chọn mẫu - Cắt mẫu - Chọn những lát cắt đạt yêu cầu - Cho vào dung dịch nước tẩy (15– 20 phút) - Rửa sạch bằng nước cất (3 lần) - Ngâm trong dung dịch axêtic 1% để loại dung dịch tẩy - Rửa sạch bằng nước cất (3 lần) - Nhuộm xanh bằng xanh mêtilen loãng (1/1000) từ 3 phút - Rửa sạch bằng nước cất (3 lần) - Nhuộm đỏ bằng dung dịch cácmin son phèn trong 5 phút - Rửa bằng nước cất (3 lần) - Đặt lát cắt đã nhuộm lên phiến kính có sẵn giọt nước cất. - Đậy lá kính lại. - Quan sát: + Quan sát tổng thể ở vật kính nhỏ, sau đó chuyển lên vật kính x40 để quan sát chi tiết. + Quan sát lớp biểu bì với lông rễ; Quan sát tế bào lông hút.
+ Quan sát hình dạng tế bào của lớp vỏ ngoài và tế bào mô mềm vỏ. + Quan sát hình dạng tế bào lớp vỏ trong; Lớp tế bào vỏ trụ xếp luân phiên với vỏ trong. + Cấu tạo, hình dạng và cách sắp xếp của bó libe và gỗ, xác định vị trí của bó mạch trong trụ giữa. + Cấu tạo, kích thước và vị trí của các tế bào mô mềm ruột.
Lưu ý: - Quan sát, chụp hình và vẽ hình, ghi chú thích đầy đủ - Mô tả hình thái - So sánh cấu tạo rễ cây Một lá mầm và rễ cây Hai lá mầm. Thí nghiệm 1: Quan sát kiểu rễ và hình thái * Hình ảnh thí nghiệm cây hai lá mầm (rễ cây bí) Miếền trưởng thành Miếền lông hút Miếền sinh trưởng Chóp rếễ -Mô tả hình thái: Rễ cây 2 lá mầm (rễ si) gồm miền trưởng thành, miền lông hút, miền sinh trưởng, chóp rễ. Có rễ cái kích thước lớn, từ rễ cái hình thành các rễ bên nhỏ dần. -Nhận xét: Rễ cây si là rễ cọc, rễ cái đâm sâu dưới đất.
Nhiều rễ con đâm mọc xiên, từ các rễ con lại mọc nhiều rễ bé hơn. * Hình ảnh thí nghiệm cây một lá mầm (rễ cây gừng) Miếền lông hút Miếền sinh trưởng Chóp rếễ -Mô tả hình thái rễ: Rễ cây một lá mầm (cây gừng) gồm miền trưởng thành, miền lông hút, miền sinh trưởng, chóp rễ. Nhiều rễ phụ có kích thước gần bằng nhau. - Nhận xét: Rễ cây một lá mầm (cây gừng) thuộc rễ chùm.