Giáo Trình Thực Hành Ngữ Âm Văn Tự Tiếng Trung Quốc

Giáo trình nghiên cứu thực hành ngữ âm văn tự tiếng trung quốc, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên .

• Tác giả: Lê Thị Thu Hoài
• Trường học: Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ Trung Quốc
• Đề tài: Hướng Dẫn Thực Hành Ngữ Âm Tiếng Trung Quốc
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Bài 1: Tổng quan về ngữ âm văn tự tiếng Hán
• 1.1. 一、语音 Ngữ âm
• 1.2. Đôi nét về tiếng Hán hiện đại
• 1.3. Âm tiết tiếng Hán
• 1.4. 二、文字 Văn tự
• 1.5. Sự ra đời của chữ Hán
• 1.6. Diễn biến hình thể chữ Hán
• 1.7. 三、练习 Luyện tập
• 1.8. 四、你知道吗? Bạn có biết?
• 2. Bài 2: Thực hành ngữ âm, Hán tự (1)
• 2.1. 一、语音 Ngữ âm
• 2.2. Vận mẫu a, o, e, i, u, ü, ai, ei, ao, ou, an, en, ang, eng, ong
• 2.3. Quy tắc viết phiên âm. Biến điệu của thanh 3, thanh nhẹ
• 2.4. 二、汉字 Hán tự
• 2.5. Nét kết hợp. Quy tắc thuận nét bút
• 2.6. 三、练习 Luyện tập
• 2.7. 四、你知道吗? Bạn có biết?
• 3. Bài 3: Thực hành ngữ âm, Hán tự (2)
• 3.1. 一、语音 Ngữ âm
• 3.2. Vận mẫu ia, ie, iao, iou, ian, in, iang, ing, üe, üan, ün
• 3.3. Quy tắc viết phiên âm. Biến điệu của “不”
• 3.4. 二、汉字 Hán tự
• 3.5. 三、练习 Luyện tập
• 3.6. 四、你知道吗? Bạn có biết?
• 4. Bài 4: Thực hành ngữ âm, Hán tự (3)
• 4.1. 一、语音 Ngữ âm
• 4.2. Thanh mẫu z, c, s, zh, ch, sh, r. Vận mẫu -i, er, ua, uo, uai, uei, uan, uen, uang, ueng
• 4.3. Quy tắc viết phiên âm. Vận mẫu cuốn lưỡi và vần cuốn lưỡi. Dấu cách âm
• 4.4. 二、汉字 Hán tự
• 4.5. Kết cấu chữ Hán (chữ đơn thể)
• 4.6. 三、练习 Luyện tập
• 4.7. 四、你知道吗? Bạn có biết?
• 5. Bài 5: Thực hành ngữ âm, Hán tự (4)
• 5.1. 一、语音 Ngữ âm
• 5.2. Trọng âm của từ. Trọng âm cụm từ (1). Biến điệu của “一”、“七”、“八”. Viết liền âm tiết và viết Hoa chữ cái
• 5.3. 二、汉字 Hán tự
• 5.4. Kết cấu chữ Hán (chữ hợp thể)
• 5.5. 三、练习 Luyện tập
• 5.6. 四、你知道吗? Bạn có biết?
• 6. Bài 6: Thực hành ngữ âm, Hán tự (5)
• 6.1. 一、语音 Ngữ âm
• 6.2. Trọng âm cụm từ (2). Biến âm của trợ từ ngữ khí “啊”
• 6.3. 二、汉字 Hán tự
• 6.4. Phương pháp cấu tạo chữ Hán
• 6.5. 三、练习 Luyện tập
• 6.6. 四、你知道吗? Bạn có biết?
• 7. Bài 7: Thực hành ngữ âm, Hán tự (6)
• 7.1. 一、语音 Ngữ âm
• 7.2. Trọng âm ngữ pháp của câu
• 7.3. 二、汉字 Hán tự
• 7.4. Giản hóa và quy phạm hóa của chữ Hán
• 7.5. 三、练习 Luyện tập
• 7.6. 四、你知道吗? Bạn có biết?
• 8. Bài 8: Thực hành ngữ âm, Hán tự (7)
• 8.1. 一、语音 Ngữ âm
• 8.2. Trọng âm logic của câu
• 8.3. 二、汉字 Hán tự
• 8.4. Phương pháp tra từ điển. Phương pháp tra theo phiên âm. Phương pháp tra theo bộ thủ. Phương pháp tra theo nét
• 8.5. 三、练习 Luyện tập
• 8.6. 四、你知道吗? Bạn có biết?
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Ngữ âm tiếng Trung Quốc

Ngữ âm tiếng Trung Quốc là một phần quan trọng trong việc học tiếng Trung. Tài liệu này cung cấp cái nhìn tổng quan về hệ thống ngữ âm tiếng Hán, bao gồm các yếu tố cơ bản như thanh mẫu, vận mẫu và thanh điệu. Hướng dẫn ngữ âm chi tiết giúp người học nắm vững cách phát âm chính xác. Thực hành ngữ âm được nhấn mạnh thông qua các bài tập cụ thể, giúp cải thiện kỹ năng phát âm. Ngữ âm cơ bản được trình bày rõ ràng, phù hợp cho người mới bắt đầu.

1.1. Thanh mẫu và vận mẫu

Thanh mẫu và vận mẫu là hai thành phần chính của ngữ âm tiếng Trung. Thanh mẫu thường là phụ âm bắt đầu âm tiết, trong khi vận mẫu là phần sau thanh mẫu. Tài liệu cung cấp bảng chi tiết về các thanh mẫu và vận mẫu, kèm theo ví dụ minh họa. Phát âm tiếng Trung được giải thích rõ ràng, giúp người học phân biệt các âm khác nhau.

1.2. Thanh điệu

Thanh điệu đóng vai trò quan trọng trong việc phân biệt ý nghĩa của các từ. Tiếng Trung có bốn thanh điệu cơ bản, mỗi thanh điệu có quy tắc phát âm riêng. Tài liệu cung cấp bảng thanh điệu với các ví dụ cụ thể, giúp người học nắm vững cách sử dụng thanh điệu trong giao tiếp.

II. Hán tự và văn tự

Hán tự là hệ thống ký hiệu viết để ghi chép tiếng Hán. Tài liệu này giới thiệu về sự ra đời và diễn biến hình thể của chữ Hán. Ngữ âm và ngữ nghĩa được kết hợp chặt chẽ trong phần này, giúp người học hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa âm và nghĩa. Ngữ âm và ngữ pháp cũng được đề cập, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp ngữ âm với ngữ pháp trong học tập.

2.1. Sự ra đời của chữ Hán

Sự ra đời của chữ Hán được trình bày chi tiết, từ giai đoạn hình thù hóa đến giai đoạn nét bút hóa. Tài liệu cung cấp các ví dụ về chữ Giáp cốt và chữ Kim, giúp người học hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của chữ Hán.

2.2. Diễn biến hình thể chữ Hán

Diễn biến hình thể chữ Hán được chia thành ba giai đoạn chính: hình thù hóa, sợi dây hóa và nét bút hóa. Tài liệu cung cấp các hình ảnh minh họa, giúp người học dễ dàng theo dõi sự thay đổi của chữ Hán qua các thời kỳ.

III. Thực hành và bài tập

Thực hành ngữ âm và bài tập ngữ âm là phần không thể thiếu trong tài liệu này. Các bài tập được thiết kế để giúp người học củng cố kiến thức về ngữ âm và Hán tự. Kỹ thuật phát âm được hướng dẫn chi tiết, giúp người học cải thiện kỹ năng phát âm. Ngữ âm trong tiếng Trung được thực hành thông qua các bài tập đa dạng, từ cơ bản đến nâng cao.

3.1. Bài tập ngữ âm

Bài tập ngữ âm bao gồm các bài tập về thanh mẫu, vận mẫu và thanh điệu. Tài liệu cung cấp các bài tập thực hành, giúp người học nắm vững cách phát âm và sử dụng thanh điệu trong giao tiếp.

3.2. Bài tập Hán tự

Bài tập Hán tự tập trung vào việc luyện viết và nhận biết các nét cơ bản của chữ Hán. Tài liệu cung cấp các bài tập thực hành, giúp người học cải thiện kỹ năng viết và đọc chữ Hán.

IV. Ứng dụng thực tế

Học tiếng Trung không chỉ dừng lại ở việc nắm vững ngữ âm và Hán tự, mà còn cần áp dụng vào thực tế. Tài liệu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp ngữ âm và giao tiếp trong học tập. Học phát âm tiếng Trung được coi là bước đầu tiên để thành thạo tiếng Trung. Ngữ âm tiếng Trung cho người mới bắt đầu được trình bày một cách dễ hiểu, giúp người học tự tin hơn trong quá trình học tập.

4.1. Ngữ âm và giao tiếp

Ngữ âm và giao tiếp được kết hợp chặt chẽ trong tài liệu này. Các bài tập thực hành giúp người học áp dụng kiến thức ngữ âm vào các tình huống giao tiếp thực tế, từ đó cải thiện kỹ năng giao tiếp.

4.2. Từ vựng tiếng Trung

Từ vựng tiếng Trung được giới thiệu thông qua các bài tập và ví dụ cụ thể. Tài liệu cung cấp các từ vựng cơ bản, giúp người học mở rộng vốn từ và sử dụng từ vựng một cách hiệu quả trong giao tiếp.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Thực hành Ngữ âm, Văn tự Tiếng Trung Quốc do nhóm giảng viên Khoa Ngoại ngữ – Trường Đại học Hải Phòng biên soạn, gồm Lê Thị Thu Hoài (chủ biên), TS. Đỗ Thị Thanh, ThS. Đỗ Thị Nguyệt và ThS. Vũ Quyết Chiến (xuất bản lưu hành nội bộ năm 2024). Trong chương trình đào tạo cử nhân ngành Ngôn ngữ Trung Quốc, đây là học phần cơ sở mang tính chất thực hành nền tảng, được xây dựng theo chuẩn chương trình đào tạo của Thông tư 17, kế thừa và phát triển từ học phần lý thuyết Ngữ âm, văn tự tiếng Trung Quốc trước đây.

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống tri thức cơ bản và năng lực ứng dụng chuẩn xác về hai phân môn: Ngữ âm tiếng Hán hiện đại (hệ thống thanh mẫu, vận mẫu, thanh điệu, quy tắc phiên âm, biến điệu, trọng âm, ngữ điệu) và Văn tự học tiếng Hán (nguồn gốc, lịch sử diễn biến thể chữ, cấu tạo nét, quy tắc bút thuận, kết cấu chữ đơn thể – hợp thể, phương pháp cấu tạo chữ và kỹ thuật tra cứu từ điển).

Giáo trình có kết cấu 8 đơn vị bài học, được thiết kế cho thời lượng 30 tiết (tương đương 2 tín chỉ). Mỗi bài học tuân thủ mô hình tích hợp ba phần cốt lõi: Ngữ âm, Văn tự và Hệ thống bài tập luyện tập, kết thúc bằng chuyên mục kiến thức mở rộng "Bạn có biết?". Cách tiếp cận của giáo trình đi từ cấu trúc âm vị học và đơn vị nét cơ sở đến cấu trúc ngữ lưu, kết cấu khối chữ và kỹ năng sử dụng từ điển, kết hợp hệ thống bảng biểu phân loại cùng sơ đồ giải phẫu khẩu hình phục vụ trực tiếp cho việc luyện tập.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 8 bài học theo tiến trình logic chặt chẽ:

• Bài 1: Tổng quan về ngữ âm, văn tự tiếng Hán: Xác định bản chất tiếng Hán hiện đại (lấy ngữ âm Bắc Kinh làm tiêu chuẩn, phương ngữ Bắc làm cơ sở, tác phẩm bạch thoại làm quy phạm ngữ pháp theo quy định năm 1955); giới thiệu 7 vùng phương ngữ lớn; định nghĩa âm tiết (thanh mẫu, vận mẫu, thanh điệu) và văn tự biểu ý; trình bày 3 giai đoạn diễn biến hình thể chữ Hán: hình thù hóa (chữ Giáp cốt, chữ Kim), sợi dây hóa (chữ Tiểu triện) và nét bút hóa (chữ Lệ, Thảo, Khải, Hành).
• Bài 2: Thực hành ngữ âm, Hán tự (1): Miêu tả 11 thanh mẫu ($b, p, m, f, d, t, n, l, g, k, h$), hệ thống vận mẫu đơn, kép, mũi cơ bản; phương pháp ký hiệu thanh điệu năm độ ($55, 35, 214, 51$); quy tắc viết phiên âm ($yi, wu, yu$); quy tắc biến điệu thanh 3, nửa thanh 3, chuỗi ba thanh 3 và quy luật phát âm thanh nhẹ; cung cấp bảng phân loại 6 nét cơ bản, 26 nét kết hợp và 7 quy tắc thuận nét bút.
• Bài 3: Thực hành ngữ âm, Hán tự (2): Nhóm thanh mẫu mặt lưỡi ($j, q, x$); các vận mẫu hàng $i$ và $\ddot{u}$; quy tắc kết hợp và biến đổi chữ cái $y$, lược bỏ dấu hai chấm trên $\ddot{u}$; biến điệu của phó từ phủ định "不" ($bù$); cấu trúc thiên bàng (bộ), bộ thủ, đơn vị cấu tạo nét và bộ kiện trong chữ Hán.
• Bài 4: Thực hành ngữ âm, Hán tự (3): Hệ thống thanh mẫu đầu lưỡi trước ($z, c, s$) và đầu lưỡi sau ($zh, ch, sh, r$); nhóm vận mẫu hàng $u$, vận mẫu đặc biệt $-i, er$; hiện tượng uốn lưỡi, vận cuốn lưỡi; dấu cách âm; nghiên cứu kết cấu chữ đơn thể.
• Bài 5: Thực hành ngữ âm, Hán tự (4): Hiện tượng trọng âm từ; quy tắc biến điệu của chữ "一" ($yī$); quy tắc viết liền âm tiết và viết hoa danh từ riêng; nghiên cứu kết cấu chữ hợp thể.
• Bài 6: Thực hành ngữ âm, Hán tự (5): Hiện tượng trọng âm cụm từ; quy luật biến âm của trợ từ ngữ khí ($a, ya...$); hệ thống phương pháp cấu tạo chữ Hán (Lục thư: tượng hình, chỉ sự, hội ý, hình thanh...).
• Bài 7: Thực hành ngữ âm, Hán tự (6): Trọng âm ngữ pháp của câu; quy tắc ngắt câu và ngữ điệu câu cơ bản; quá trình giản hóa và quy phạm hóa chữ Hán hiện đại.
• Bài 8: Thực hành ngữ âm, Hán tự (7): Hiện tượng trọng âm logic của câu; ngữ điệu câu nâng cao; 3 phương pháp tra cứu từ điển chữ Hán: tra theo phiên âm pinyin, tra theo bộ thủ và tra theo số nét bút.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống cơ sở lý thuyết ngôn luận hoàn chỉnh:

• Lý thuyết âm vị học miêu tả: Phân tích cơ chế tạo âm thông qua sơ đồ khoang miệng (Hình 1.1, 1.2, 1.3); phân loại 21 thanh mẫu dựa trên 7 vị trí cấu âm (hai môi, môi-răng, đầu lưỡi trước, đầu lưỡi giữa, đầu lưỡi sau, mặt lưỡi, cuống lưỡi) và phương thức cấu âm (tắc, xát, tắc xát, mũi, bên, bật hơi/không bật hơi, thanh rung/không rung); hệ thống 38 vận mẫu (đơn, kép, mũi); cơ chế cao độ thanh điệu theo thang âm năm độ của Triệu Nguyên Nhiệm.
• Lý thuyết văn tự học tiếng Hán: Phân biệt bản chất chữ biểu ý và chữ biểu âm; hệ thống hóa tầng thứ cấu trúc chữ viết: Nét $\rightarrow$ Bộ kiện / Thiên bàng $\rightarrow$ Khối chữ Hán; nguyên lý biến đổi hình thể chữ viết từ Giáp cốt thời Ân Thương đến chữ Khải hiện đại; nguyên lý cấu tạo chữ Hán truyền thống và các chuẩn mực giản thể hóa.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng ngữ âm thực hành: Phát âm chuẩn xác các âm vị khó (âm bật hơi $p, t, k, q, ch$; âm cuống lưỡi $g, k, h$; âm đầu lưỡi sau $zh, ch, sh, r$; nguyên âm tròn môi $\ddot{u}$); xử lý chính xác các hiện tượng biến điệu trong chuỗi lời nói (thanh 3, thanh nhẹ, biến điệu $bù$, $yī$, biến âm trợ từ ngữ khí); thể hiện đúng trọng âm từ, cụm từ, câu và ngữ điệu biểu cảm.
• Kỹ năng văn tự và chính tả: Nhận diện và viết chính xác 6 nét cơ bản, 26 nét kết hợp; vận dụng thuần thục 7 quy tắc thuận nét bút để viết chữ Hán đúng trật tự; phân tích kết cấu chữ đơn thể và hợp thể (phân tách hình bàng và thanh bàng).
• Kỹ năng tra cứu học thuật: Vận dụng 3 thao tác tra cứu tự điển độc lập (theo phiên âm La-tinh hóa, theo bảng phân loại bộ thủ và theo tổng số nét bút của chữ).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Phương pháp tiếp cận sư phạm

Giáo trình kết hợp phương pháp trực quan hóa giải phẫu cấu âm với phương pháp đối chiếu cấu trúc văn tự:

• Sử dụng hình vẽ mặt phẳng nghiêng và mặt thẳng của khoang miệng (Hình 1.2 và 1.3) giúp người học định vị chính xác vị trí tiếp xúc của môi, răng, đầu lưỡi, mặt lưỡi, ngạc cứng và ngạc mềm khi tạo âm.
• Sử dụng sơ đồ trực quan biểu diễn thanh điệu năm độ (Hình 2.1) để lượng hóa sự thay đổi cao độ giọng nói ($55, 35, 214, 51$).
• Sử dụng hình vẽ các mẫu chữ cổ (Giáp cốt, Kim văn, Tiểu triện, Lệ, Khải...) để trực quan hóa quá trình giản hóa và chuyển đổi cấu trúc nét.

Hệ thống bài tập và thực hành

Hệ thống bài tập trong mỗi bài học được xây dựng theo hình thức đa dạng, tập trung rèn luyện các kỹ năng cụ thể:

• Bài tập phân biệt âm và thanh điệu: Các bảng bài tập ghép cặp tối thiểu nhằm phân biệt âm tắc – xát, bật hơi – không bật hơi (ví dụ: $b\bar{a} - p\grave{a}$, $d\grave{a} - t\grave{a}$, $g\bar{e} - k\grave{e}$, $j\bar{i} - q\grave{i}$, $zh\bar{a}n - ch\acute{a}n$) và phân biệt 4 thanh điệu trên cùng một tổ hợp âm tiết.
• Bài tập đọc chuỗi lời nói: Luyện đọc từ đa âm tiết, cụm từ, câu văn ngắn chứa các hiện tượng biến điệu thanh 3, thanh nhẹ và biến điệu của $bù$ (ví dụ: $n\check{i}\ h\check{a}o \rightarrow n\acute{i}\ h\check{a}o$, $q\grave{u}\ bu\ qu$, $b\acute{u}\ k\grave{a}n$).
• Bài tập nhận diện và viết chữ Hán: Bài tập nối tên gọi nét với hình thái nét chữ (Bảng 2.1, 2.2); bài tập phân tích thứ tự từng nét viết cho các chữ Hán cụ thể; bài tập nhận diện chữ Hán qua hình ảnh chiết tự trong chuyên mục "Bạn có biết?".

Hình thức bài tập	Mục tiêu rèn luyện	Dạng thức thể hiện trong giáo trình
Phân biệt âm - điệu	Chuẩn hóa âm vị, phân biệt cặp âm tương cận	Bảng đối chiếu cặp âm ($b/p, d/t, g/k...$), luyện 4 thanh điệu
Đọc ngữ lưu	Xử lý biến điệu, trọng âm, ngữ điệu	Đọc câu hoàn chỉnh, bài tập biến điệu thanh 3, "不", "一"
Thực hành viết nét	Viết đúng quy tắc, nhận diện nét kết hợp	Nối tên nét với ký hiệu nét, viết chữ theo thứ tự nét bút
Chiết tự & Tra cứu	Nhận diện cấu trúc khối chữ, tra cứu từ điển	Nhận diện chữ qua tranh, tra chữ theo bộ thủ và số nét

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự học

Phân bổ thời lượng giảng dạy của giáo trình được quy định cụ thể:

• Bài 1 đến Bài 6: Mỗi bài giảng dạy trong thời lượng 4 tiết.
• Bài 7 và Bài 8: Mỗi bài giảng dạy trong thời lượng 2 tiết.
• Ôn tập và kiểm tra đánh giá: 2 tiết.

Người học được hướng dẫn tự học thông qua việc tự đối chiếu phát âm với mô tả vị trí cấu âm, hoàn thành các bảng bài tập nhận diện chữ Hán, đọc phần mở rộng kiến thức văn hóa – phương ngữ ở mục "Bạn có biết?" và rèn luyện kỹ năng tra cứu từ điển chữ Hán sau bài học số 8.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tái cấu trúc theo định hướng thực hành chuẩn Thông tư 17: Giáo trình chuyển trọng tâm từ việc truyền thụ lý thuyết ngôn ngữ thuần túy sang mô hình thực hành kỹ năng chuyên sâu. Từng đơn vị kiến thức lý thuyết đều gắn kèm các bảng bài tập phân biệt âm vị và bài tập viết nét chữ tương ứng.
• Hệ thống hóa toàn diện các nét và quy tắc bút thuận: Giáo trình cung cấp danh mục chi tiết 6 nét cơ bản (ngang, sổ, phẩy, chấm, mác, hất) và 26 nét kết hợp (từ nét đơn giản như ngang gập, ngang phẩy đến các nét phức hợp như ngang gập gập gập móc, sổ gập gập móc), kèm theo 7 quy tắc thuận nét bút chuẩn mực (Ngang trước sổ sau, Trên trước dưới sau, Phẩy trước mác sau, Trái trước phải sau, Ngoài trước trong sau, Giữa trước hai bên sau, Vào trước đóng sau).
• Tích hợp tri thức văn hóa và phương ngữ học: Giáo trình cập nhật thông tin ngôn ngữ học thực tế về 7 vùng phương ngữ tiếng Hán (Bắc, Ngô, Tương, Cán, Khách Gia, Mân, Việt), làm rõ ranh giới học thuật giữa tiếng Bắc Kinh và tiếng phổ thông Trung Quốc (xác lập năm 1955), đồng thời cung cấp kiến thức chiết tự lịch sử phục vụ việc ghi nhớ chữ Hán.
• Trang bị kỹ năng công cụ học tập độc lập: Thay vì chỉ dạy chữ Hán cô lập, giáo trình đưa nội dung 3 phương pháp tra cứu từ điển (phiên âm, bộ thủ, số nét) vào Bài 8, giúp sinh viên có khả năng tự tra cứu và giải nghĩa văn bản trong các học phần tiếp theo.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học/cao đẳng: Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên năm thứ nhất thuộc ngành Ngôn ngữ Trung Quốc, ngành Sư phạm tiếng Trung Quốc tại Khoa Ngoại ngữ – Trường Đại học Hải Phòng cũng như các cơ sở đào tạo chuyên ngữ tương đương.
• Yêu cầu tiên quyết (Prerequisites): Học phần không đòi hỏi kiến thức tiếng Hán tích lũy từ trước. Người học bắt đầu từ cấp độ nhập môn (A1/sơ cấp), tiếp cận từ các âm tố, nguyên âm, phụ âm và nét chữ căn bản nhất.
• Giảng viên chuyên ngành: Tài liệu đóng vai trò là giáo trình giảng dạy chính khóa cho học phần Thực hành Ngữ âm, Văn tự Tiếng Trung Quốc (2 tín chỉ, 30 tiết). Giảng viên sử dụng hệ thống bảng thanh mẫu, vận mẫu, danh mục nét và ngân hàng bài tập trong sách để thiết kế bài giảng lý thuyết kết hợp tổ chức luyện âm trên lớp.
• Người tự học và tham khảo: Dành cho người học tiếng Hán có nhu cầu chuẩn hóa ngữ âm, sửa lỗi phát âm địa phương, nắm vững quy tắc kết cấu chữ Hán và phương pháp tra cứu từ điển tiếng Trung Quốc chuẩn xác.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa cho sinh viên năm thứ nhất chuyên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại các trường đại học, cao đẳng, cũng như người mới bắt đầu học tiếng Trung cần xây dựng nền tảng ngữ âm và chữ viết chuẩn xác.

2. Người học có cần kiến thức tiếng Trung trước khi học giáo trình này không?

Không. Giáo trình bắt đầu từ những kiến thức căn bản nhất: giải phẫu cơ quan cấu âm, cách phát âm từng thanh mẫu, vận mẫu, 6 nét chữ cơ bản và 7 quy tắc viết chữ Hán, không yêu cầu kiến thức nền tảng trước đó.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu ngữ âm thông thường là gì?

Giáo trình tích hợp đồng thời hai phân môn Ngữ âm và Văn tự học trong cùng một chỉnh thể 8 bài học; chuẩn hóa 26 nét kết hợp của chữ Hán; miêu tả chi tiết vị trí cấu âm giải phẫu học; đồng thời trang bị bài bản 3 phương pháp tra cứu từ điển chữ Hán ở bài học cuối cùng.

4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học cần quan sát sơ đồ vị trí cấu âm (khoang miệng, độ căng cơ hầu) để phát âm chính xác từng thanh mẫu/vận mẫu; luyện đọc các bảng đối chiếu cặp âm tối thiểu; tập viết các nét cơ bản và nét kết hợp theo đúng 7 quy tắc thuận nét bút; và ứng dụng ngay kỹ năng tra từ điển khi học từ mới.

5. Giáo trình có kèm theo tài liệu bổ trợ nào không?

Giáo trình tích hợp sẵn hệ thống bảng biểu phân loại (Bảng 1.1 đến 2.3), danh mục hình vẽ giải phẫu phát âm (Hình 1.1 đến 1.3), lược đồ diễn biến thể chữ Hán (Hình 1.4 đến 1.6), sơ đồ thanh điệu năm độ và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành ở trang 125 của văn bản.

---

Kết luận

Giáo trình Thực hành Ngữ âm, Văn tự Tiếng Trung Quốc (2024) của Khoa Ngoại ngữ – Trường Đại học Hải Phòng là tài liệu giảng dạy học thuật có cấu trúc sư phạm chặt chẽ, đáp ứng chuẩn đào tạo đại học ngành Ngôn ngữ Trung Quốc. Với lộ trình 8 bài học được phân bổ trong 30 tiết, giáo trình hình thành hệ thống tri thức ngôn ngữ học miêu tả toàn diện từ ngữ âm (21 thanh mẫu, 38 vận mẫu, 4 thanh điệu, biến điệu, trọng âm, ngữ điệu) đến văn tự (lịch sử chữ Hán, 6 nét cơ bản, 26 nét kết hợp, 7 quy tắc bút thuận, kết cấu chữ và kỹ thuật tra cứu từ điển). Đây là học phần tiền đề thiết lập nền tảng kỹ năng ngôn ngữ chuẩn mực, hỗ trợ trực tiếp cho các học phần thực hành tiếng và ngôn ngữ học ứng dụng tiếp theo trong chương trình đào tạo cử nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu Các em sinh viên thân mến! Trong thời đại hiện nay, ngoại ngữ là một môn học không thể thiếu đối với mỗi chúng ta, là công cụ đắc lực để tìm hiểu những tri thức mới, là chìa khóa giúp chúng ta thành công hơn trong học tập, công việc và cuộc sống. Tiếng Trung là một trong những ngôn ngữ phổ biến nhất trên thế giới. Theo thống kê hiện nay có hơn 1.4 tỷ người bản xứ sử dụng và tiếng Trung cũng đang là ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi ở các nước trên thế giới trong đó có Việt Nam. Học phân “ Thực hành ngữ âm, văn tự tiếng TQ” nằm trong khung chương trình đào tạo ngành Ngôn ngữ Trung Quốc của Khoa Ngoại ngữ trường Đại học Hải Phòng là học phần mới được xây dựng trên cơ sở thay đổi chương trình đào tạo theo thông tư 17.

Bằng kinh nghiệm thực tế giảng dạy học phân “ Ngữ âm, văn tự tiếng TO” trước đó, các giảng viên Tổ lý thuyết tiếng Trung đã cùng nghiên cứu biên soạn giáo trình này dé Phuc vu cho nhu cau day va hoc hoc phan “ Thuc hành ngữ âm, văn tự tiếng TQ” phù hợp với tình hình hiện nay. Giáo trình gồm 8 đơn vị bài học. Mỗi đơn vị bài học gầm ba nội dung chính là : ngữ âm, văn tự và luyện tập, nhằm cung cấp cho các em kiễn thức về ngữ âm, chữ Hán, giúp các em thực hành phát âm và viết chữ Hán đúng, chính xác; từ đó tăng hứng thú trong học tập, tạo nền tảng vững chắc cho những học phân tiếp theo.Nội dung cuối cùng “ Bạn có biết?” cung cấp thêm cho các em những kiễn thức về chiết tự, văn hóa. khơi gọi cho các em sự tìm tòi, khám phá để từ đó các em tim ra phương pháp học tập hiệu quả.

Giáo trình được thiết kế với thời lượng giảng dạy 30 tiết 2 tín chỉ), trong đó dự kiến từ bài 1 đến bài 6 mỗi bài 4 tiết, bài 7 và bài 8 mỗi bài 2 tiết, ôn tập kiểm tra 2 tiết. Mặc dù chúng tôi đã vô cùng có gắng nhưng cũng không tránh khỏi những sai sót, mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý Thây Cô và các em. Chúc các em học tập thành công! Nhóm tác giả, tháng 5.2024 #—Ì 3XiãiãHwv 7# BAI 1 TONG OUAN VE NGU AM. VAN TU TIENG HAN DURE MRR INIG SS, ERMINE, AB CM.

MÌRfíTẩMGÌHỶ76ĐÍUSSKWHZ, 1U +ằH#A4J&i#flfJl¿⁄» lì. †XHRìXIH{SZ2)MT23S, FE T12 WIW/ZB}, JBEMI7ZH==f2}: Tiếng Hán là ngôn ngữ của dân tộc Hán sử dụng, nó giống như ngôn ngữ của các dân tộc khác, có hệ thống ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp của mình. Âm tiết tiếng Hán là đơn vị cơ bản của kết cầu ngữ âm, cũng là đoạn ngữ âm nhỏ nhất tự cảm nhận được. Theo phương pháp phân tích truyền thống của tiếng Hán, một âm tiết phân tích thành ba bộ phận: thanh mẫu, vận mẫu và thanh điệu.

MPIC RI INS ES RS, Re BEY ER Bos Ae MPRWAAN BSS RB, ERMA ARIN Ho Văn tự là hệ thong ký hiệu viết để ghi chép ngôn ngữ, là công cụ giao tiếp có tính phụ trợ quan trọng nhất. Chữ Hán là hệ thống ký hiệu viết ghi chép tiếng Hán. Chữ Hán là chữ viết thuộc hệ biểu ý. Ö⁄{\)}EffiZt Đôi nét về tiếng Hán hiện đại PNA, DUGAN, CREMP.

A HGfUlãïfï, HỊL, lñXÃØ: DUI EDM RR a. TA FTA, EDU PERAK GERARD APSE EE iE RY —— Bia 0 PG EL A A BW TA (88 BI , DREGE — EB ERD AR ® NHỊf231\ 31 1M 1L ð(l6. ARE TEIN, AER BAC N3 Jì§1fSšIW #62) ` Tất th ÂM HỆ Ihị Tất TEN. HEE TEAC ASE TS, RP ZR AIR.

JE AE Hh. ARTES, AEDT a, RANT a —: JLztiñ:??iiñff34‡fU, RÍUD ®.