S Châu Chí Đức Kỹ thuật điều khiển Thành phố Hồ Chí Minh 10-2008 LỜI NÓI ĐẦU Tự động hoá công nghiệp và dân dụng ngày càng phát triển. Bộ não trong các hệ thống tự động hoá là các bộ điều khiển lập trình. Việc học và tìm hiểu về các bộ khiển lập trình cũng như vận hành nó cho thật tốt đang là nhu cầu cấp thiết đối với học sinh, sinh viên các ngành kỹ thuật. Hiện nay tài liệu để giảng dạy và tham khảo về kỹ thuật điều khiển lập trình còn khá hạn chế.
Tài liệu ''kỹ thuật điều khiển lập trình PLC Simatic S7-200'', là quyển sách đầu tiên trong bộ sách về kỹ thuật điều khiển lập trình PLC họ SIMATIC S7, được biên soạn với mong muốn góp một phần nhỏ vào việc giảng dạy và tự học về kỹ thuật điều khiển lập trình của giáo viên, học sinh, sinh viên và đọc giả quan tâm về PLC họ SIMATIC S7-200 của công ty Siemens. Tài liệu được chia thành 2 tập. Tập 1 bao gồm các phần cơ bản phù hợp với các bạn mới bắt đầu làm quen với PLC, tuy nhiên nó cũng có thể là tài liệu tham khảo cho các bạn đã có kiến thức cơ bản về PLC. Tập 2 là phần nâng cao tập trung về các vấn đề điều khiển số, truyền thông và màn hình điều khiển.
Cấu trúc chung của các tập sách là ở mỗi chương trong các phần đều có ví dụ minh họa cho các mục, ngoài ra cuối mỗi chương có thêm một số câu hỏi và bài tập để đọc giả rèn luyện thêm. Dù có một thời gian dài làm việc và giảng dạy về kỹ thuật điều khiển lập trình PLC họ SIMATIC, mạng truyền thông công nghiệp và truyền động của hãng Siemens cho rất nhiều đối tượng khác nhau cũng như đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn nhưng tài liệu không tránh khỏi thiếu sót. Rất mong được sự góp ý chân thành của quý đọc giả để giúp tài liệu được hoàn thiện hơn. Thư từ góp ý xin gởi về địa chỉ: ccduc2006@gmail.
LỜI TÂM SỰ Tập 1 ''kỹ thuật điều khiển lập trình PLC Simatic S7-200'' đã được viết xong từ rất lâu. Nhưng vì nghĩ đến việc in ấn và phát hành quá nhiêu khê, giá thành lại cao và phải chờ đợi thời gian rất lâu tập sách này mới đến tay bạn đọc, nên tác giả đã hoãn lại. Nghĩ rằng cung cấp cho đọc giả, các bạn học sinh, sinh viên và giáo viên thêm một tài liệu tham khảo để làm phong phú thêm kiến thức về tự động hóa là việc nên làm. Vì vậy tác giả chọn phương án phát hành qua mạng và truyền tay dưới dạng tập tin với phương châm '' sách hữu ích thì mới có nhuận bút''.
Các bạn thân mến! Việc biên soạn tài liệu về kỹ thuật, nhất là kỹ thuật mới, đòi hỏi người biên soạn ngoài kinh nghiệm chuyên môn còn bỏ rất nhiều thời gian và công sức. Do đó sẽ là một niềm động viên vô cùng to lớn cho tác giả để tiếp tục hoàn thành tập 2, bộ sách về kỹ thuật điều khiển lập trình PLC SIMATIC S7-300/400, các tài liệu khác liên quan đến PLC họ SIMATIC, truyền thông công nghiệp, truyền động của hãng Siemens nếu được sự động viên từ tinh thần đến vật chất. Nếu thấy sách này giúp ích cho các bạn thì khi các bạn sở hữu nó (có được từ bất kỳ phương tiện nào) ở dạng tập tin hoặc được in ra ở dạng sách, xin vui lòng động viên tác giả bằng cách chuyển tiền vào tài khoản số 49809449 cho CHÂU CHÍ ĐỨC, ngân hàng Thương mại Á Châu (ACB) chi nhánh Châu văn Liêm với số tiền tùy theo ý của các bạn. Nếu các bạn có những ý động viên khác xin gởi thông tin cho tác giả qua địa chỉ mail ccduc2006@gmail.
Cám ơn sự động viên của đọc giả. Mục lục Mục lục 1 Tổng quan về điều khiển .1 Khái niệm chung về điều khiển .2 Cấu trúc một qui trình điều khiển .3 Các loại điều khiển .4 Hệ thống số .5 Các khái niệm xử lý thông tin. 6 2 Bộ điều khiển lập trình PLC – Cấu trúc và phương thức hoạt động 7 2.2 Sự khác nhau giữa hệ điều khiển bằng relay và hệ điều khiển bằng PLC .3 Cấu trúc của một PLC .4 Các khối của PLC .1 Khối nguồn cung cấp .2 Bộ nhớ chương trình .3 Khối trung tâm (CPU) .6 Các khối đặc biệt .5 Phương thức thực hiện chương trình trong PLC. 16 3 Cảm biến và cơ cấu chấp hành trong điều khiển logic .2 Nối dây cho cảm biến .2 Ngõ ra TTL .3 Ngõ ra Sinking/Sourcing .4 Ngõ ra Solid state relay .3 Phát hiện đối tượng .1 Chuyển mạch tiếp xúc .3 Cảm biến quang (Optical Sensor) .4 Cảm biến điện dung (Capacitive Sensor) .5 Cảm biến điện cảm (Inductive Sensor) .6 Cảm biến siêu âm (Ultrasonic sensor) .7 Hiệu ứng Hall (Hall Effect) .2 Cơ cấu chấp hành .3 Van điều khiển (VALVE) .6 Các cơ cấu chấp hành khác.
34 4 Bộ điều khiển lập trình PLC Simatic S7-200 .1 Cấu hình cứng .1 Khối xử lý trung tâm .2 Khối mở rộng .2 Màn hình điều khiển .4 Qui ước địa chỉ trong PLC S7-200 .1 Truy xuất theo bit .2 Truy xuất theo byte (8 bit) .3 Truy xuất theo word (16 bit) .4 Truy xuất theo 2 word (Double word = 32 bit) .5 Xử lý chương trình. 48 5 Kết nối dây giữa PLC và thiết bị ngoại vi .1 Kết nối dây giữa PLC và các thiết bị ngoại vi .1 Giới thiệu CPU 224 và cách kết nối với thiết bị ngoại vi .2 Kết nối với máy tính .3 Nối nguồn cung cấp cho CPU .4 Kết nối vào/ra số với ngoại vi .1 Kết nối các ngõ vào số với ngoại vi .2 Kết nối các ngõ ra số với ngoại vi .2 Kiểm tra việc kết nối dây bằng phần mềm .2 Giám sát và thay đổi biến với Status Chart .3 Cưỡng bức biến với Status Chart .4 Ứng dụng Status Chart trong việc kiểm tra kết nối dây trong S7-200 .3 Câu hỏi và bài tập. 64 6 Phần mềm Micro/Win và ngôn ngữ lập trình .1 Cài đặt phần mềm STEP 7-Micro/WIN .1 Yêu cầu hệ điều hành và phần cứng .2 Cài đặt phần mềm .2 Các phần tử cơ bản trong chương trình PLC S7-200 .1 Chương trình chính OB1 (main program) .2 Chương trình con SUB (subroutine) .3 Chương trình ngắt INT(interrupt routine) .4 Khối hệ thống (system block). 67 II Mục lục 6.5 Khối dữ liệu (data block) .3 Ngôn ngữ lập trình .1 Dạng hình thang: LAD (Ladder logic) .2 Dạng khối chức năng: FBD (Function Block Diagram) .3 Dạng liệt kê lệnh: STL (StaTement List) .4 Soạn thảo chương trình với phần mềm STEP7-Micro/Win V4.1 Mở màn hình soạn thảo chương trình .1 Vùng soạn thảo chương trình .3 Thanh chức năng .2 Thanh công cụ (Toolbar) trong STEP7-Micro/WIN .3 Tạo một dự án STEP 7-Micro/WIN .1 Tạo dự án mới .3 Mở một dự án .5 Hệ thống trợ giúp trong STEP 7-Micro/WIN .6 Xóa bộ nhớ CPU .7 Mở một dự án đang tồn tại sẵn .8 Kết nối truyền thông S7-200 với thiết bị lập trình .9 Tải dự án từ PLC .1 Tải một khối hoặc ba khối .2 Tải vào một dự án mới hoặc dự án rỗng .3 Tải vào một dự án tồn tại .4 Thủ tục tải dự án từ PLC về thiết bị lập trình .10 Nạp (download) một dự án vào PLC .11 Thiết lập cấu hình chung cho phần mềm (menu option và customize) .12 Soạn thảo chương trình.
88 7 Các phép toán logic .1 Ngăn xếp (logic stack) trong S7-200 .2 Các phép toán logic cơ bản .1 Phép toán AND .2 Phép toán OR .3 Tổ hợp các cổng AND và OR .1 AND trước OR .2 OR trước AND .4 Phép toán XOR .3 Xử lý các tiếp điểm, cảm biến được nối với ngõ vào PLC .4 Ví dụ ứng dụng các liên kết logic .1 Mạch tự duy trì ưu tiên mở máy .2 Mạch tự duy trì ưu tiên dừng máy .3 Điều khiển ON/OFF động cơ có chỉ báo .4 Điều khiển đảo chiều quay động cơ. 109 III Mục lục 7.6 Các lệnh SET, RESET và mạch nhớ RS .4 Các qui tắc khi sử dụng Set và Reset .5 Ví dụ ứng dụng mạch nhớ R-S .7 Các lệnh nhận biết cạnh tín hiệu và lệnh NOT .1 Các lệnh nhận biết cạnh tín hiệu .8 Các Bit nhớ đặc biệt (Special Memory bits) .9 Câu hỏi và bài tập. 121 8 Thiết kế theo logic Bool & biểu đồ Karnaugh .2 Đại số BOOL .3 Thiết kế Logic .1 Các kỹ thuật đại số Bool .4 Các dạng logic chung .1 Dạng cổng phức .5 Một số ví dụ thiết kế đơn giản với đại số bool .1 Các chức năng logic cơ bản .2 Hệ thống an toàn xe hơi .3 Quay phải/trái động cơ .7 Câu hỏi và bài tập. 139 9 Bộ định thời (Timer) .2 Timer đóng mạch chậm TON .3 Timer đóng mạch chậm có nhớ TONR .4 Timer mở mạch chậm TOF .5 Ứng dụng Timer .1 Tạo xung có tần số theo mong muốn .2 Tạo Timer xung và timer xung có nhớ .2 Timer xung có nhớ (Extended Pulse timer) .3 Đảo chiều quay động cơ có khống chế thời gian .4 Chiếu sáng Garage .5 Thiết bị rót chất lỏng vào thùng chứa .6 Câu hỏi và bài tập .2 Bộ đếm lên CTU (Count Up).
171 IV Mục lục 10.3 Bộ đếm xuống CTD (Count Down) .4 Bộ đếm lên-xuống CTUD (Count Up/Down) .5 Ứng dụng bộ đếm .1 Đếm sản phẩm được đóng gói .2 Kiểm soát chỗ cho Garage ngầm .6 Câu hỏi và bài tập. 178 11 Điều khiển trình tự .1 Cấu trúc chung của một chương trình điều khiển .2 Điều khiển trình tự .2 Phương pháp lập trình điều khiển trình tự .3 Các thủ tục tổng quát để thiết kế bài toán trình tự .4 Cấu trúc của bài toán điều khiển trình tự .1 Chuỗi trình tự .2 Kiểu hoạt động .4 Kích hoạt ngõ ra .6 Bước trình tự .7 Các lệnh biểu diễn trong sơ đồ chức năng .8 Các chế độ hoạt động, cảnh báo và xuất lệnh .1 Bảng điều khiển .2 Các khâu chế độ hoạt động có cảnh báo .3 Hiển thị bước trình tự .9 Các ví dụ ứng dụng .2 Băng chuyền đếm táo .10 Câu hỏi và bài tập. 210 12 An toàn trong PLC .1 Khái niệm và mục đích .3 Các quan điểm về kỹ thuật an toàn ở PLC .1 Các lỗi nguy hiểm và không nguy hiểm .2 Các cách giải quyết cho hoạt động an toàn của thiết bị điều khiển PLC .4 Bảo vệ các ngõ ra PLC .1 Bảo vệ ngõ ra dùng Transistor .2 Bảo vệ ngõ ra Rơle có nguồn điều khiển DC .3 Bảo vệ ngõ ra Rơle và ngõ ra AC có nguồn điều khiển AC .5 Câu hỏi và bài tập .
