Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Sử dụng năng lượng hiệu quả được biên soạn theo Quyết định số 742 ngày 01 tháng 12 năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Cơ giới và Thủy lợi (thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn). Đây là tài liệu giảng dạy chính thức cho học sinh, sinh viên chuyên ngành Điện công nghiệp ở trình độ Trung cấp và Cao đẳng nghề. Học phần này giữ vị trí mô-đun kỹ thuật ứng dụng trong chương trình đào tạo, liên kết các kiến thức cơ sở về máy điện, truyền động điện và mạng điện xí nghiệp với các quy định pháp luật và giải pháp kỹ thuật quản trị năng lượng tại cơ sở sản xuất.

Về mặt pháp lý và khoa học, nội dung giáo trình được xây dựng trực tiếp trên cơ sở Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (được Quốc hội khóa XII thông qua ngày 17/06/2010 tại kỳ họp thứ 7, công bố theo Lệnh của Chủ tịch nước ngày 09/07/2010 và chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2011). Tổng thời lượng đào tạo của học phần là 45 giờ, bao gồm 15 giờ lý thuyết, 28 giờ thực hành/thí nghiệm/thảo luận/bài tập và 02 giờ kiểm tra đánh giá định kỳ.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học:

  • Hệ thống khái niệm chuẩn mực về năng lượng sơ cấp, năng lượng thứ cấp, năng lượng tái tạo và năng lượng hóa thạch;
  • Khả năng tính toán và xác định hiệu suất của các thiết bị tiêu thụ năng lượng nhiệt (lò hơi, buồng đốt) và năng lượng điện (động cơ ba pha, máy biến áp, mạng phân phối);
  • Kỹ năng phân tích các nguyên nhân gây lãng phí năng lượng và áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp (như lắp đặt biến tần, đổi tổ nối dây động cơ chạy non tải, cải thiện hệ số công suất, giảm hệ số không khí thừa, thu hồi nhiệt thải);
  • Năng lực thiết lập quy trình bảo dưỡng định kỳ cho hệ thống thiết bị nhiệt và điện trong các cơ sở công nghiệp, công trình xây dựng, hệ thống chiếu sáng và giao thông vận tải.

Giáo trình được cấu trúc thành 5 bài học theo tiến trình logic: từ nhận thức pháp lý, phân loại và định mức tiêu hao, đi sâu vào kỹ thuật quản lý hai dạng năng lượng chính (nhiệt năng và điện năng), và kết thúc bằng công tác bảo dưỡng hệ thống tiêu thụ năng lượng. Điểm đặc thù của tài liệu là tỷ trọng giờ thực hành và giải quyết bài tập chiếm hơn 62% tổng thời lượng (28/45 giờ), gắn liền việc tính toán kỹ thuật với các tình huống vận hành máy móc thực tế tại nhà xưởng sản xuất.

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc giáo trình bao gồm 5 bài học với sự phân bổ khối lượng kiến thức và tiến trình phát triển kỹ năng như sau:

  • Bài 1: Giới thiệu chung (Thời lượng: 02 giờ lý thuyết) Nội dung tập trung phân tích ý nghĩa và tầm quan trọng của việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. Phân tích các nguyên nhân cạn kiệt tài nguyên hóa thạch và biến đổi khí hậu do phát thải khí nhà kính ($CO_2$). Thiết lập các khái niệm nền tảng: khái niệm sử dụng năng lượng tiết kiệm (giảm hao phí), khái niệm sử dụng năng lượng hiệu quả (đáp ứng hoạt động với mức tiêu hao thấp nhất) và khái niệm tích hợp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Giới thiệu các nguyên tắc quản lý và mục tiêu của chương trình giáo dục sử dụng năng lượng trong cộng đồng.

  • Bài 2: Định mức tiêu hao năng lượng (Thời lượng: 12 giờ gồm 02 giờ lý thuyết, 10 giờ thực hành/thảo luận) Định nghĩa năng lượng là đại lượng đặc trưng cho khả năng sinh công; phân biệt bản chất giữa năng lượng sơ cấp (dạng năng lượng thô tự nhiên) và năng lượng thứ cấp (năng lượng sinh ra qua quá trình chuyển hóa). Trình bày hai phương pháp phân loại năng lượng chủ yếu:

    • Theo nguồn gốc vật chất: Năng lượng vật chất chuyển hóa toàn phần (than đá, dầu mỏ, khí tự nhiên - chiếm hơn 85% tổng năng lượng tiêu thụ toàn cầu đầu thế kỷ XXI, thải ra khoảng 245 tỉ tấn $CO_2$ trong 150 năm) và Năng lượng thay thế/tái tạo (năng lượng hạt nhân từ phản ứng phân hạch và nhiệt hạch; năng lượng mặt trời với bức xạ $1,73 \times 10^{17}\text{ W}$; năng lượng nước; năng lượng gió; năng lượng địa nhiệt tại các nhà máy như Krafla ở Iceland; năng lượng thủy triều với hiện tượng chênh lệch triều tại vịnh Fundy lên đến 16m hay trạm điện thủy triều Rance 240MW ở Pháp; năng lượng sinh khối chuyển hóa thành biogas $CH_4$, methanol, ethanol).
    • Theo mức độ ô nhiễm: Năng lượng sạch và năng lượng gây ô nhiễm. Khảo sát vai trò của năng lượng đối với thế giới và hiện trạng tại Việt Nam (tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện 14%/năm; dự báo nhu cầu 200 tỷ kWh vào năm 2020 so với khả năng cung ứng nội địa 165 tỷ kWh, dẫn đến thiếu hụt 35 tỷ kWh; quy hoạch dự án điện hạt nhân Ninh Thuận gồm 2 lò phản ứng nước áp lực PWR 2000MW). Phân tích số liệu tổn thất trong khai thác tài nguyên tại Việt Nam (dầu khí tổn thất 50-60%, than hầm lò 40-60%, chế biến vàng 60-70%). Thiết lập các nguyên tắc và phương pháp xác định định mức tiêu hao năng lượng gắn với chính sách an ninh năng lượng quốc gia.

  • Bài 3: Quản lý sử dụng năng lượng nhiệt (Thời lượng: 11 giờ gồm 03 giờ lý thuyết, 07 giờ thực hành, 01 giờ kiểm tra) Khảo sát đặc điểm tiêu thụ năng lượng của lò hơi và mạng phân phối nhiệt trong các ngành sản xuất công nghiệp thực phẩm, dệt may, hóa chất (phục vụ sấy, gia nhiệt, thanh trùng). Hướng dẫn công thức xác định hiệu suất năng lượng lò hơi dựa trên tỷ lệ giữa năng lượng hữu ích sinh hơi (đầu ra) và năng lượng do nhiên liệu cung cấp (đầu vào). Đưa ra các giải pháp bảo tồn năng lượng nhiệt cụ thể: kiểm soát độ ẩm của than, giảm thiểu hệ số không khí thừa, duy trì độ kín buồng đốt chống lọt khí lạnh, tối ưu hóa quá trình trao đổi nhiệt, bọc cách nhiệt đường ống và vỏ lò, tận dụng nhiệt thừa từ khói thải.

  • Bài 4: Quản lý sử dụng năng lượng điện (Thời lượng: 10 giờ gồm 04 giờ lý thuyết, 06 giờ thực hành) Định nghĩa điện năng và phân tích mạng truyền tải - phân phối. Xác định các nguyên nhân gây lãng phí điện năng trong công nghiệp: máy móc chạy không tải hoặc non tải, chọn công suất động cơ không phù hợp với phụ tải, sự suy giảm hệ số công suất ($\cos\varphi$) và hiệu suất khi hệ số mang tải dao động. Đưa ra các giải pháp khắc phục: thay thế động cơ non tải bằng động cơ công suất phù hợp; đổi tổ nối dây (từ tam giác sang sao) khi động cơ ba pha làm việc non tải; lắp đặt biến tần điều khiển tốc độ cho cầu trục và thiết bị nâng hạ; lắp đặt tụ bù công suất phản kháng; bảo dưỡng định kỳ máy biến áp. Đồng thời, trình bày các biện pháp quản lý sử dụng điện hiệu quả trong xây dựng, chiếu sáng công cộng, hộ gia đình, công nghiệp, giao thông vận tải và nông nghiệp theo quy định của pháp luật.

  • Bài 5: Bảo dưỡng hệ thống tiêu thụ năng lượng (Thời lượng: 10 giờ gồm 04 giờ lý thuyết, 05 giờ thực hành, 01 giờ kiểm tra) Quy trình thiết kế chương trình bảo dưỡng định kỳ và tổ chức thực hiện các hoạt động bảo dưỡng chi tiết cho các thiết bị tiêu thụ điện - nhiệt nhằm ngăn ngừa tổn thất năng lượng và duy trì tuổi thọ vận hành của hệ thống.

                  +---------------------------------------------------------+
                  |              BÀI 1: GIỚI THIỆU CHUNG                     |
                  | Nhận thức - Cơ sở pháp lý - Định nghĩa SDNL tiết kiệm & HQ |
                  +---------------------------------------------------------+
                                               |
                                               v
                  +---------------------------------------------------------+
                  |         BÀI 2: ĐỊNH MỨC TIÊU HAO NĂNG LƯỢNG             |
                  | Phân loại nguồn NL - Đánh giá hiện trạng & tổn thất khai thác |
                  +---------------------------------------------------------+
                                               |
                     +-------------------------+-------------------------+
                     |                                                   |
                     v                                                   v
+------------------------------------------+  +------------------------------------------+
|  BÀI 3: QUẢN LÝ SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG NHIỆT  |  |   BÀI 4: QUẢN LÝ SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG ĐIỆN  |
| Lò hơi - Xác định hiệu suất - Giảm tổn thất |  | Động cơ điện - Biến tần - Bù công suất   |
+------------------------------------------+  +------------------------------------------+
                     |                                                   |
                     +-------------------------+-------------------------+
                                               |
                                               v
                  +---------------------------------------------------------+
                  |   BÀI 5: BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG TIÊU THỤ NĂNG LƯỢNG         |
                  |  Thiết kế chương trình & thực hiện quy trình bảo dưỡng  |
                  +---------------------------------------------------------+

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình củng cố các khối kiến thức lý thuyết kỹ thuật then chốt:

  1. Lý thuyết chuyển hóa năng lượng: Các định luật nhiệt động lực học ứng dụng trong hệ thống lò hơi, cơ chế biến đổi hóa năng thành nhiệt năng và cơ năng; bản chất vật lý của các phản ứng hạt nhân (phân hạch phân rã hạt nhân nặng và nhiệt hạch kết hợp hạt nhân nhẹ); nguyên lý quang điện và nhiệt điện mặt trời; cơ năng dòng chảy và áp suất thủy triều.
  2. Nguyên lý tổn thất và nâng cao hiệu suất điện: Cơ chế suy giảm hiệu suất và hệ số công suất khi động cơ không đồng bộ vận hành dưới mức tải định mức; nguyên lý điều khiển tần số - điện áp ($V/f$) bằng biến tần; nguyên lý bù công suất phản kháng trên lưới điện phân phối cục bộ.
  3. Khung quy chuẩn kỹ thuật và pháp lý: Tiêu chuẩn định mức tiêu hao năng lượng trong các phân ngành công nghiệp; quy chuẩn thiết kế thông gió và chiếu sáng tự nhiên trong công trình kiến trúc; các quy định pháp luật về trách nhiệm kiểm toán năng lượng và loại bỏ thiết bị công nghệ tiêu tốn năng lượng theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.

Kỹ năng phát triển

  • Kỹ năng kỹ thuật chuyên môn (Technical skills):
    • Đo đạc và tính toán hiệu suất lò hơi qua tỷ lệ cân bằng nhiệt đầu vào - đầu ra;
    • Chuyển đổi tổ nối dây ($Y - \Delta$) cho động cơ điện ba pha hoạt động ở chế độ non tải;
    • Lựa chọn thông số và phối ghép bộ biến tần điều khiển tốc độ cho các hệ thống truyền động, thiết bị nâng hạ và cầu trục nhà xưởng;
    • Xác định dung lượng tụ bù để cải thiện hệ số công suất cho mạng điện công nghiệp.
  • Kỹ năng phân tích (Analytical skills):
    • Phân tích các nguyên nhân gây thất thoát nhiệt (khí thừa, thất thoát qua vách buồng đốt, nhiệt khói thải);
    • Đánh giá biểu đồ phụ tải điện và nhận diện thời gian chạy không tải của máy móc trong dây chuyền sản xuất;
    • Phân tích tác động môi trường từ các nguồn phát thải ($CO_2, SO_x, NO_x$, bụi xỉ, nước thải).
  • Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies):
    • Xây dựng kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả hàng năm cho cơ sở sản xuất;
    • Lồng ghép quy trình quản lý năng lượng với các chương trình sản xuất sạch hơn và hệ thống quản lý chất lượng;
    • Thiết lập và thực thi lịch trình bảo dưỡng định kỳ cho các thiết bị tiêu thụ năng lượng trọng điểm.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình Sử dụng năng lượng hiệu quả được thiết kế theo phương pháp sư phạm kết hợp giữa giảng dạy lý thuyết nguyên lý và đào tạo kỹ năng thực hành phân tích tình huống kỹ thuật. Cơ cấu chương trình dành 28 giờ (chiếm 62,2% tổng thời lượng) cho các hoạt động thảo luận, giải bài tập và thực hành tính toán số liệu cụ thể.

       PHÂN PHỐI THỜI LƯỢNG ĐÀO TẠO (TỔNG SỐ: 45 GIỜ)
+------------------------+-------------------+-----------------+
| Lý thuyết              | 15 giờ            | [===           ] 33.3%
| Thực hành, bài tập     | 28 giờ            | [======        ] 62.2%
| Kiểm tra định kỳ       | 02 giờ            | [=             ]  4.5%
+------------------------+-------------------+-----------------+

Trong quá trình giảng dạy, giảng viên sử dụng các case studies và số liệu thực tế được tích hợp trong giáo trình để tổ chức thảo luận nhóm:

  • Tình huống tổn thất tài nguyên và an ninh năng lượng: Phân tích thực trạng tổn thất 40-60% trong khai thác than hầm lò và 50-60% trong khai thác dầu khí tại Việt Nam; giải bài toán cân đối cung cầu điện quốc gia giai đoạn 2006-2025 khi hệ thống nội địa thiếu hụt 35 tỷ kWh vào năm 2020.
  • Bài tập tính toán hiệu suất lò hơi: Phân tích dữ liệu thực nghiệm về nhiệt trị nhiên liệu, độ ẩm than, nhiệt độ khói thải và lưu lượng hơi sản xuất để xác định mức hao phí và đề xuất giải pháp kiểm soát hệ số không khí thừa.
  • Bài tập tối ưu hóa chế độ làm việc của động cơ điện: Khảo sát các động cơ vận hành non tải tại xưởng cơ điện, tính toán tổn thất điện năng và thiết kế phương án thay đổi tổ nối dây hoặc lắp đặt biến tần cho hệ thống nâng hạ.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập được thực hiện qua hai hình thức:

  1. Đánh giá thường xuyên: Thông qua hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi bài học (gồm 5 câu hỏi lý thuyết tại Bài 1; 12 câu hỏi phân loại và đánh giá ưu - nhược điểm các nguồn năng lượng tại Bài 2; 4 câu hỏi tính toán hiệu suất và giải pháp lò hơi tại Bài 3).
  2. Đánh giá định kỳ: 02 bài kiểm tra tích hợp kiến thức lý thuyết và kỹ năng giải quyết bài tập định lượng (01 giờ kiểm tra tại Bài 3 về quản lý năng lượng nhiệt; 01 giờ kiểm tra tại Bài 5 về quy trình bảo dưỡng và quản lý năng lượng điện).

Về hướng dẫn tự học, giáo trình yêu cầu người học nghiên cứu các điều khoản trong Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2010, tra cứu các quy chuẩn kỹ thuật xây dựng về cách nhiệt, tiêu chuẩn dán nhãn năng lượng thiết bị và cập nhật các mô hình ứng dụng năng lượng tái tạo từ các nguồn tài liệu mở.

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình phản ánh các văn bản quy phạm pháp luật và xu hướng công nghệ năng lượng tại thời điểm ban hành:

  • Tích hợp khung pháp lý hiện hành: Toàn bộ nội dung quản lý và chế tài kỹ thuật được chuẩn hóa theo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả số 50/2010/QH12. Giáo trình cụ thể hóa trách nhiệm của các cơ sở công nghiệp, chủ đầu tư xây dựng, đơn vị quản lý chiếu sáng công cộng và doanh nghiệp giao thông vận tải trong việc tuân thủ quy chuẩn sử dụng năng lượng và lộ trình loại bỏ thiết bị công nghệ lạc hậu theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.
  • Cập nhật dữ liệu và công nghệ năng lượng tái tạo:
    • Khảo sát chi tiết 7 nguồn năng lượng mới và tái tạo: năng lượng hạt nhân (phân tích ưu điểm giảm phát thải khí nhà kính và bài toán an toàn xử lý chất thải phóng xạ); năng lượng mặt trời (công nghệ pin quang điện có trục xoay, ứng dụng thang dây mặt trời tại Tenna - Thụy Sĩ và dự án năng lượng sạch tại đảo Trường Sa); năng lượng sức gió; năng lượng địa nhiệt (số liệu công suất các nhà máy địa nhiệt năm 2007 như Mỹ 2.969 MW, Indonesia 992 MW, Philippines, Iceland); năng lượng thủy triều (trạm điện thủy triều Rance 240 MW); năng lượng sinh khối (nhà máy xử lý phụ phẩm hạt cọ tại sông Tees - Anh Quốc phục vụ 50.000 hộ gia đình).
    • Dự báo xu hướng tiêu thụ năng lượng toàn cầu đến năm 2030 (nhu cầu năng lượng tăng 35% so với năm 2005; tốc độ tăng trưởng GDP của khối các nước ngoài OECD đạt trung bình 5%/năm kéo theo nhu cầu năng lượng cao hơn khối phát triển tới 75%).
  • Tính ứng dụng kỹ thuật trực tiếp: Đưa ra các chỉ dẫn kỹ thuật có thể áp dụng ngay tại nhà xưởng, bao gồm sơ đồ nguyên lý lắp đặt biến tần cho động cơ nâng hạ, kỹ thuật chuyển đổi đấu dây sao - tam giác khi động cơ chạy non tải, các biện pháp cách nhiệt đường ống hơi và thu hồi nhiệt thải buồng đốt.

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và sản xuất công nghiệp:

  • Học sinh, sinh viên:
    • Học sinh hệ Trung cấp và sinh viên hệ Cao đẳng nghề Điện công nghiệp, Kỹ thuật điện, Cơ điện tử, Vận hành thiết bị nhiệt tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
    • Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các môn học cơ sở gồm Mạch điện, Đo lường điện, Khí cụ điện, Máy điện (nắm vững nguyên lý hoạt động của máy biến áp và động cơ không đồng bộ ba pha) và kiến thức Nhiệt kỹ thuật cơ bản (các thông số trạng thái nhiệt, quá trình truyền nhiệt và sinh hơi).
  • Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuẩn hóa 45 tiết, cung cấp cấu trúc bài giảng, đề cương thực hành, bài tập tính toán định lượng và hệ thống câu hỏi kiểm tra đánh giá cho mô-đun Sử dụng năng lượng hiệu quả.
  • Cán bộ kỹ thuật và tự học: Kỹ thuật viên vận hành trạm biến áp, thợ điện công nghiệp, kỹ thuật viên bảo trì lò hơi và hệ thống cơ điện tại các nhà máy, xí nghiệp tham khảo để áp dụng các giải pháp giảm thiểu tổn thất điện - nhiệt và thiết lập kế hoạch bảo dưỡng phòng ngừa theo quy định pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng đào tạo nào?

Tài liệu được xây dựng chính thức theo chuẩn đầu ra trình độ Trung cấp và Cao đẳng nghề Điện công nghiệp của Trường Cao đẳng Nghề Cơ giới và Thủy lợi, đồng thời phù hợp làm tài liệu học tập cho sinh viên các ngành kỹ thuật liên quan đến vận hành hệ thống điện và thiết bị nhiệt công nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào để học tốt giáo trình?

Người học cần nắm vững kiến thức cơ bản về kỹ thuật điện (tính toán dòng điện, điện áp, công suất tác dụng $P$, công suất phản kháng $Q$, hệ số công suất $\cos\varphi$), cấu tạo và đặc tính cơ của động cơ điện xoay chiều, cùng các khái niệm vật lý về nhiệt trị, sự trao đổi nhiệt và quá trình sinh hơi.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu lý thuyết năng lượng chung là gì?

Giáo trình kết hợp trực tiếp các điều khoản bắt buộc của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2010 với các giải pháp kỹ thuật cụ thể tại xưởng sản xuất (tính toán hiệu suất lò hơi, lắp đặt biến tần, đổi sơ đồ nối dây động cơ non tải, bù công suất phản kháng), dành hơn 62% thời lượng cho bài tập và thực hành.

4. Làm sao để tự học giáo trình đạt hiệu quả cao?

Người học nên trả lời toàn bộ câu hỏi ôn tập ở cuối mỗi bài học (gồm 5 câu hỏi Bài 1, 12 câu hỏi Bài 2, 4 câu hỏi Bài 3), tự giải các bài toán tính hiệu suất nhiệt - điện, phân tích các biểu đồ phụ tải và liên hệ so sánh với các thiết bị tiêu thụ năng lượng thực tế tại xưởng thực tập.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Giáo trình cung cấp các biểu đồ phụ tải năng lượng Việt Nam giai đoạn 2006-2025, bảng số liệu công suất địa nhiệt quốc tế, các hình ảnh mô hình kỹ thuật (biến tần, tua-bin gió, đập thủy điện, lò hơi) và danh mục tài liệu dẫn nguồn từ các trang thông tin khoa học chuyên ngành để người học tra cứu mở rộng.

Kết luận

Giáo trình Sử dụng năng lượng hiệu quả (Nghề: Điện công nghiệp - Trình độ: Trung cấp/Cao đẳng) cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện từ cơ sở pháp lý, phân loại các nguồn năng lượng tái tạo và hóa thạch, đến các phương pháp tính toán định mức và giải pháp kỹ thuật quản trị năng lượng điện - nhiệt trong công nghiệp.

Tiến trình học tập được thiết kế khoa học qua 5 bài học tuần tự: xây dựng nhận thức và khung pháp luật (Bài 1), phân loại và định mức tiêu hao (Bài 2), làm chủ kỹ thuật quản lý năng lượng nhiệt (Bài 3), tối ưu hóa hệ thống tiêu thụ điện năng (Bài 4) và hoàn thiện năng lực bảo dưỡng định kỳ hệ thống thiết bị (Bài 5). Để nâng cao hiệu quả đào tạo, người học nên kết hợp nghiên cứu các văn bản quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hiệu suất năng lượng và sử dụng các thiết bị đo kiểm toán năng lượng trong các giờ thực hành tại xưởng.