NGUYỄN THỊ HỔNG (Ks nòng nghiệp) * NẤM RƠM, NẤM BÀO NGƯ * NẤM ĐÔNG CÔ, N ^ LINH CHI * NẤM MÈO, NẤM SÒ, NẤM MỠ WMIUW>CW.TIMJK NHÀ XUẤT BẢN THANH HÓA t}fuM @ A ^ TRỒNG NẤM NGUYỄN THỊ HỎNG (KS nông nghiệp) TRỒNG NẤM NẤM RƠM NẤM BÀO NGƯ NẤM ĐÔNG CÔ NẤM LINH CHI NẤM MÈO NẤM SÒ NẤM MO NHÀ XUẤT BẢN THANH HOÁ Mục lục ___________ I________________1 Lời nói đầu 7 PHẦN 1: KỸ THUẬT TRỒNG NẤM RƠM 9 I. Lý do chọn trồng nấm rơm 9 II. Kỹ thuật trồng nấm rơm 10 III. Kỹ thuật làm meo giống nấm rơm 15 PHẦN 2: KỸ THUẬT TRồN G NẤM b à o n g ư 20 I.
Nguyên liệu 21 II. Chuẩn bị nhà trồng nấm 21 III. Đưa bịch phôi nấm vào nhà trồng 23 IV. Những điều cần lưu ý 24 PHẦN 3: KỸ THUẬT TRồN G NÂM ĐÔNG c ô 25 I.
Đặc điểm hình thái 25 II. Quy trình trồng nâm đông cô 26 PHẦN 4: KỸ THUẬT TRồN G NÂM LINH CHI 31 I. Giới thiệu chung về nấm linh chi 31 II. Đặc điểm sinh học 33 III.
Kỹ thuật trồng nấm linh chi 36 PHẦN 5: KỸ THUẬT TRồN G NẤM m è o 43 I. Trồng nấm mèo bằng gỗ khúc 44 II. Trồng nấm mèo bằng mùn cưa 48 III. Chăm sóc và thu hoạch 51 PHẦN 6: KỸ THUẬT TRồN G NẤM s ò 54 I.
Thời vụ 54 II. Xử lý nguyên liệu 55 III. Cấy giống 56 IV. ươm giống và rạch gói 57 V.
Chăm sóc và thu hái 57 PHẦN 7: KỸ THUẬT TRồN G NẤM m ỡ 59 I. Đặc điểm sinh học 59 II. Xử lý nguyên liệu 61 LỜI NÓI ĐẦU G^Aiằm giúp bà con có thêm kiến thức và kinh nghiệm trong việc trồng các loại nấm để mang lại hiệu quả kinh tế cao, chúng tôi xuất bản quyển sách “K ỹ thuật trồ n g cá c loại n ấ m ”. Nội dung sách tập trung giới thiệu kỹ thuật trồng 7 loại nấm: nấm rơm, nấm bào ngư, nấm đông cô, nấm linh chi, nấm mèo, nấm sò và nấm mỡ.
Những kiến thức trình bày trong sách đã được chúng tôi sưu tầm và nghiên cứu từ nhiều nguồn tài liệu quý giá, sau đó chắt lọc những kiến thức cần thiết rồi biên soạn thành sách với mục đích giúp bà con có thêm kiến thức và kinh nghiệm trong việc trồng các loại nấm. Hy vọng quyển sách sẽ mang lại nhiều điều bổ ích cho bà con nông dân. Q ^hầní KỸ THUẬT TRỒNG N ẤM RƠM I. L Ý DO CHỌN TRỒNG NẤM r ơ m Trồng nấm rơm là nghề hái ra tiền.
So với các loại cây trồng khác thì trồng nấm rơm giúp đồng vổh quay vòng nhanh, sau khi rải meo giông khoảng 15 ngày là có thể thu hoạch. - Người trồng nấm rơm có thể cho thu hoạch nấm theo ý mình, chủ động đưỢc thời vụ, hạn chế đưỢc rủi ro. Nghề trồng nấm rơm còn tận dụng được thời gian nông nhàn, giải quyết được việc làm cho lao động nhàn rỗi, tạo công án việc làm thường xuyên cho lao động tại địa phương. - Trồng nấm rơm bước đầu đem lại hiệu quả cao, tận dụng phế phẩm trong nông nghiệp làm nấm, lại có thể dùng rạ sau khi thu hoạch nấm bón cho gốc cây, cải tạo đất trồng cây lâu nám, không ảnh hưởng đến môi trường sinh thái ở địa phương.
- Nấm rơm dễ trồng, mọc tốt trên các thực liệu là phế phẩm nông nghiệp, trồng được quanh năm trong điều kiện ỏ miền Nam khi nhiệt độ trung bình hàng tháng từ 25 - 30°c. K Ỹ THUẬT TRỒNG NẤM RƠM 1. Nguyên liệu Nguồn nguyên liệu chính để trồng nấm rơm là rơm rạ cần đạt những yêu cầu sau: - Nguyên liệu phải sạch, để nơi không bị mưa dột, ẩm ướt. - Không nhiễm vi sinh vật và những loại nấm mốc ký sinh, không có dư lượng thuốc trừ sâu bệnh, không bị nhiễm nước phèn mặn.
- Chưa bị phân hủy hoặc mục nát. Xây dựng nhà trồng nâm - Chọn nền đất: Chọn những nền đất cứng, cao ráo, cao hơn mặt đất bình thường từ 0,3 - 0,5m. Nhà trồng được quây kín bằng nylon (bạt) trên nóc và xung quanh, nên quay về hướng Đông - Tây để ánh sáng phân bô" đều. Trên hai vách chừa hai lỗ có kích thước khoảng 20 X 25cm để làm mát.
Ban đêm mở cửa đế nấm thải thán khí COg. Ban ngày có thể che bớt ánh sáng nếu cường độ ánh sáng quá cao. - Bên trong nhà trồng nấm làm những giàn kệ cách nhau 70cm, cao 2m, mỗi giàn kệ làm thành từng ngăn, ngăn này cách ngăn kia 40cm, dày 40cm. Meo giông Cần phải chú ý kỹ đến việc chọn meo giốhg vì meo giông tốt là yếu tô" quyết định sự thành công của việc trồng nấm.
Meo giốhg tốt là bịch meo có tơ nấm phát triển trắng đều, đồng thòi bào tử kết thành những chấm lấm tấm đỏ như muối ớt. Meo giống từ 10 - 15 ngày tuổi đem ra trồng là tô"t nhất. Bổ sung các chât dinh dưỡng Ngoài việc coi trọng kỹ thuật chọn rơm rạ, meo giông, cần phải chú ý bổ sung các chất dinh dưỡng để tạo điều kiện cho tơ nấm phát triển tốt. Các chất dinh dưỡng được trộn đều trong rơm rạ như sau: Cứ lOOkg thực liệu cần Ikg đạm urê, 2,5kg lân supe, Ikg kali suníat.
Trộn 1 lần trong giai đoạn ủ rơm. Các giai đoạn tiến hành a) Giai đoạn xử lý rơm Xử lý rơm bằng nước vôi: Ngâm rơm trong nước vôi rồi trộn đều, cần chú ý độ pH của nước vôi trước khi xử lý bằng 11, nhưng sau giai đoạn xử lý rơm thì độ pH trong nước còn lại 7 là thích hỢp nhất. b) Giai đoạn ủ rơm - Thời gian ủ: 10 ngày. - Trong giai đoạn này cần chú ý tối độ ẩm và chất lượng của rơm.
Rơm sau khi xử lý bằng nưóc vôi sẽ được rải đều lên nền ximăng, cho thêm nưóc vào (nước có độ pH = 7) để rơm có đủ độ ẩm cần thiết, ngoài ra cần bổ sung các chất dinh dưỡng 12^ N, p, K (như đã nói ở phần trên). Sau đó, dùng tấm nylon phủ rơm cho kín khí. Độ dày của lớp rơm rạ khoảng 0,5m là tốt nhất. Sau thời gian ủ 7 ngày, đảo rơm một lần để tạo điều kiện cho quá trình lên men thực liệu tôt hơn và phủ kín nylon trở lại.
c) Giai đoạn đóng gói, cây meo Rơm sau khi xử lý, trộn đều sẽ đưỢc đóng thành từng khôi. Chuẩn bị một khung bằng gỗ có dạng khối che kín 5 mặt có kích thước 0,22 X 0,15 X 0,12 m. Dùng một miếng nylon vừa đủ rộng trải trong khung rồi cho rơm rạ đã xử lý vào khung, sau đó nén chặt để tạo thành từng khối. Cấy meo giốhg vào hai đầu khốĩ thực liệu, sau đó phủ kín bằng tấm nylon trên, sau 6 ngày dỡ ra, mở tấm nylon gói đưa vào nhà trồng.
Các khối nấm được đặt chồng lên nhau trên các kệ đã thiết kế. d) Giai đoạn chăm sóc và thu hoạch - Trong giai đoạn này, cần chú ý tưới nước để đảm bảo độ ẩm cho nấm phát triển, độ ẩm thích hỢp nhất là 90%. Dùng bình xịt thuốc để tưới là tốt nhất. Trong những ngày nắng nóng, cần theo dõi sự thay đổi độ ẩm của nhà trồng để có chê độ tưới phù hỢp.
- Sau 7 ngày có thể thu hoạch đợt 1. Khi thu hoạch, cần chú ý dùng dao nhọn xắn quanh gốc nấm, tránh phạm vào các gốc nấm khác và làm đứt tơ nấm. - Sau khi thu hái, nấm rơm vẫn sinh trưởng, phát triển nên phải tiến hành chăm sóc tốt để tránh ảnh hưởng đến năng suất. Sau 2 - 3 ngày thu hoạch 1 lần, sô" lần thu hoạch kéo dài từ 5 - 6 lần tuỳ thuộc vào sự chăm sóc.
- Sau khi tận thu, thực liệu trên có thể ủ để làm phân bón, nuôi trùn. Nếu tiếp tục trồng nấm phải được cách ly ít nhất là 5 ngày và xử lý kỹ bằng formol để trừ các sâu bệnh hại trước khi trồng đợt khác. IIL K Ỹ THUẬT LÀM M EO GIỐNG NẤM r ơ m Gồm 3 giai đoạn: 1. Giai đoạn meo giống câp 1 a) Môi trường cấp 1: Môi trường căn bản thường dùng nhất là P.A gồm khoai tây 300g, glucose 20g, agar 20g, nưốc cất sạch đủ 1 lít.
Khoai tây rửa sạch cắt khốĩ vuông nhỏ lcm^, nấu chín lọc xác lấy nước. Cho agar vào nước khoai tây, nấu và khuấy cho tan đều. Thêm glucose và nước vào. Sau khi kiểm tra pH xong, cho vào ốhg nghiệm.
Để nguội, làm nút bông quấn giấy bao'nút lại. Hấp khử trùng ở áp suất 0,8 - latm trong 1 giờ. b) Phân lập giống nấm: Giốhg thuần có,thể thu nhận từ nhiều nguồn khác nhau, chủ yếu từ bào tử hoặc từ mô thịt nấm. 15 Chọn tai nấm có hình trứng, gọt sạch gốc.
Lau nấm và tay người cấy bằng cồn alcool, khử trùng dao cấy. x ẻ đôi tay nấm, dùng dao cứa nhẹ ở phần thân gần mũ nấm rồi cho nấm vào ốhg nghiệm. Tiến hành vô trùng bằng đèn cồn. c) ủ tớ: ủ tơ nấm thuần ở nơi ấm, sau 4 - 5 ngày tơ nấm sẽ phát triển đầy ốhg nghiệm; khi đó có thể nhân nhiều ra bằng cách cấy truyền.
Không được cấy truyền giống quá 3 lần. Tơ nấm trên môi trường cấp 1 2. Giai đoạn meo giông câp 2 Thường gọi là meo bó - dạng chuyển tiếp sang meo thành phẩm cấp 3. Cây meo bó dài được đặt thẳng trong bịch meo cấp 3 giúp meo phát triển đồng đều, sỢi meo trong bịch có cùng tuổi.
a) Nguyên liệu: Chọn rơm lúa mùa có cọng dài, thích hỢp để tơ phát triển, tuốt bỏ bớt lá, cắt khúc khoảng 12cm, dùng dây nylon tước nhỏ cột quấn quanh 8 - 1 0 cọng thành 1 bó nhỏ. Nếu dùng thân cây mì làm nguyên liệu thì lựa thân cây mì già, róc hết vỏ xanh, chặt khúc khoảng 12cm, chẻ thành thanh nhỏ, róc bỏ ruột, phơi nắng cho thật khô. Bảo quản 1 thời gian ngắn không để lâu vì dễ bị mọt. Ngoài ra cũng có thể dùng lúa.
Tơ nấm trên môi trường cấp 2 b) Môi trường: Ikg rơm bó (thân mì hoặc lúa) ngâm trong nước vôi 1%, bột ngô 150g và cám 50g nấu đặc trộn vào rơm bó (thân mì hoặc lúa). c) Hấp khử trùng: 1,5 atm/giờ. d) Cấy meo: Từ ốhg nghiệm meo cấp 1, dùng dao cấy cắt 1 phần thạch có meo chuyển vào chai meo bó trong điều kiện vô trùng. e) ủ meo: 15 - 25 ngày với nhiệt độ 30 - 35°c f) Chọn giống: Chọn chai phát triển nhanh, không bịch; loại bỏ chai xấu, có bịch.
