Luận văn thạc sĩ về hợp thức hóa kinh tế phi chính thức tại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu hợp thức hóa nền kinh tế phi chính thức chính sách trao quyền pháp lý cho người bán hàng rong ở tp, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Phạm Thái Trường
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Hợp Thức Hóa Nền Kinh Tế Phi Chính Thức: Chính Sách Trao Quyền Pháp Lý Cho Người Bán Hàng Rong Ở Tp. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG BÁN HÀNG RONG TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về nền kinh tế phi chính thức
• 2.1.1. Các định nghĩa
• 2.1.2. Phân loại
• 2.1.3. So sánh với khu vực chính thức
• 2.1.4. Vai trò trong nền kinh tế
• 2.2. Khu vực phi chính thức ở Việt Nam và Tp.HCM
• 2.3. Tổng quan về hoạt động bán hàng rong
• 2.3.1. Vai trò và vị trí đối với kinh tế-xã hội
• 2.3.2. Các quan điểm về quản lý bán hàng rong
• 2.3.3. Kinh nghiệm quản lý bán hàng rong trên thế giới
• 2.3.4. Mô hình Trao quyền Pháp lý
• 2.3.4.1. Khái niệm Trao quyền Pháp lý
• 2.3.4.2. Các điều kiện để Trao quyền Pháp lý
• 2.3.4.3. Bốn trụ cột của Trao quyền Pháp lý
• 2.3.4.3.1. Trụ cột thứ nhất: Tiếp cận công lý và pháp quyền
• 2.3.4.3.2. Trụ cột thứ hai: Quyền sở hữu tài sản
• 2.3.4.3.3. Trụ cột thứ ba: Quyền lao động
• 2.3.4.3.4. Trụ cột thứ tư: Quyền kinh doanh
• 2.3.4.4. Khả năng áp dụng của lý thuyết Trao quyền Pháp lý
• 2.3.4.5. Các trường hợp đã áp dụng thành công lý thuyết Trao quyền Pháp lý cho hoạt động bán hàng rong
• 2.3.5. Các nghiên cứu về bán hàng rong ở Việt Nam và ở Tp.
• 2.3.6. Thực trạng của hoạt động bán hàng rong ở Tp.
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ
• 3.1. Các vấn đề do bán hàng rong gây ra ở Tp.
• 3.2. Công tác quản lý của Tp.HCM đối với bán hàng rong
• 3.2.1. Các cơ quan Nhà nước có liên quan
• 3.2.2. Các biện pháp quản lý đã và đang thực hiện
• 3.2.3. Một số ý kiến của người bán hàng rong đối với việc quản lý của chính quyền Tp.
• 3.2.4. Một số ý kiến của chính quyền đối với hoạt động bán hàng rong
• 3.3. Đánh giá về công tác quản lý bán hàng rong của Tp.HCM theo mô hình Trao quyền Pháp lý
• 3.3.1. Về Tiếp cận Công lý và Pháp Quyền
• 3.3.2. Về Quyền sở hữu tài sản
• 3.3.3. Về Quyền lao động
• 3.3.4. Về Quyền kinh doanh
• 3.3.5. Đánh giá chung
• 3.4. Ảnh hưởng của bán hàng rong đối với quá trình phát triển của Tp.HCM trong tương lai
• 3.5. Sự cần thiết và khả năng áp dụng mô hình Trao quyền Pháp lý cho bán hàng rong ở Tp.
• 3.5.1. Sự cần thiết
• 3.5.2. Tính khả thi
• 3.5.3. Những khó khăn thách thức
• 4. CHƯƠNG 4: GỢI Ý CHÍNH SÁCH VÀ KẾT LUẬN
• 4.1. Các gợi ý chính sách
• 4.1.1. Công nhận địa vị pháp lý
• 4.1.2. Lập cơ quan quản lý chuyên trách
• 4.1.3. Thực hiện tốt công tác quản lý nhân khẩu ở địa bàn
• 4.1.4. Thực hiện việc đăng ký kinh doanh
• 4.1.5. Tạo cơ chế tiếp cận với các nguồn tài chính chính thức
• 4.1.6. Xây dựng các khu vực dành riêng cho bán hàng rong
• 4.1.7. Thành lập các tổ chức đại diện cho bán hàng rong
• 4.1.8. Kết hợp hoạt động bán hàng rong với các hoạt động văn hóa
• 4.2. Hạn chế của luận văn và gợi ý hướng nghiên cứu
• 4.2.1. Hạn chế của luận văn
• 4.2.2. Gợi ý hướng nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng quan về hợp thức hóa kinh tế phi chính thức tại TP

Hợp thức hóa kinh tế phi chính thức là một trong những vấn đề cấp bách tại TP.HCM, nơi mà khu vực này đang chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế. Kinh tế phi chính thức bao gồm các hoạt động không được đăng ký và không chịu sự quản lý của nhà nước. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế mà còn gây ra nhiều vấn đề xã hội. Việc hợp thức hóa không chỉ giúp người lao động có quyền lợi hợp pháp mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch hơn.

1.1. Khái niệm về kinh tế phi chính thức và hợp thức hóa

Kinh tế phi chính thức bao gồm các hoạt động kinh doanh không được đăng ký, không chịu sự quản lý của nhà nước. Hợp thức hóa là quá trình đưa các hoạt động này vào khuôn khổ pháp lý, giúp người lao động có quyền lợi và nghĩa vụ rõ ràng.

1.2. Tình hình hiện tại của kinh tế phi chính thức tại TP.HCM

TP.HCM hiện có một lượng lớn lao động tham gia vào kinh tế phi chính thức, đặc biệt là trong lĩnh vực bán hàng rong. Điều này dẫn đến nhiều vấn đề như lấn chiếm vỉa hè, mất mỹ quan đô thị và ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm.

II. Vấn đề và thách thức trong việc hợp thức hóa kinh tế phi chính thức

Việc hợp thức hóa kinh tế phi chính thức tại TP.HCM gặp nhiều thách thức. Các chính sách hiện tại chưa đủ mạnh để giải quyết triệt để các vấn đề liên quan đến hoạt động bán hàng rong. Nhiều người lao động vẫn chưa nhận thức được quyền lợi của mình, dẫn đến tình trạng họ không dám yêu cầu sự hỗ trợ từ chính quyền.

2.1. Những khó khăn trong việc quản lý hoạt động bán hàng rong

Chính quyền TP.HCM đã áp dụng nhiều biện pháp quản lý nhưng hiệu quả vẫn chưa cao. Nhiều người bán hàng rong vẫn bị xua đuổi và không có nơi buôn bán hợp pháp.

2.2. Tác động xã hội của kinh tế phi chính thức

Kinh tế phi chính thức không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà còn gây ra nhiều vấn đề xã hội như mất an ninh, vệ sinh an toàn thực phẩm và sự bất bình đẳng trong xã hội.

III. Phương pháp hợp thức hóa kinh tế phi chính thức hiệu quả

Để hợp thức hóa kinh tế phi chính thức, cần có những chính sách rõ ràng và hiệu quả. Mô hình Trao quyền Pháp lý được đề xuất là một trong những giải pháp khả thi. Mô hình này bao gồm bốn trụ cột chính: Quyền Tiếp cận công lý, Quyền Sở hữu tài sản, Quyền Lao động và Quyền Kinh doanh.

3.1. Mô hình Trao quyền Pháp lý và ứng dụng tại TP.HCM

Mô hình này đã được áp dụng thành công ở nhiều quốc gia và có thể giúp TP.HCM quản lý hiệu quả hoạt động bán hàng rong. Việc công nhận địa vị pháp lý cho người bán hàng rong là bước đầu tiên trong quá trình này.

3.2. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ, bao gồm việc tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn và hỗ trợ đào tạo kỹ năng cho người lao động trong khu vực phi chính thức.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hợp thức hóa

Nghiên cứu cho thấy việc hợp thức hóa kinh tế phi chính thức có thể mang lại nhiều lợi ích cho TP.HCM. Các chính sách hợp lý không chỉ giúp người lao động có quyền lợi hợp pháp mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch hơn, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu quốc tế

Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng việc hợp thức hóa khu vực kinh tế phi chính thức có thể giúp giảm nghèo và cải thiện điều kiện sống cho người lao động.

4.2. Các mô hình thành công từ các quốc gia khác

Các quốc gia như Ấn Độ và Brazil đã áp dụng thành công các mô hình hợp thức hóa kinh tế phi chính thức, từ đó có thể rút ra bài học cho TP.HCM.

V. Kết luận và tương lai của hợp thức hóa kinh tế phi chính thức tại TP

Hợp thức hóa kinh tế phi chính thức là một quá trình cần thiết và cấp bách tại TP.HCM. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và người dân để thực hiện các chính sách hiệu quả. Tương lai của khu vực này phụ thuộc vào việc xây dựng một khung pháp lý rõ ràng và hỗ trợ cho người lao động.

5.1. Tầm quan trọng của hợp thức hóa trong phát triển bền vững

Hợp thức hóa không chỉ giúp cải thiện điều kiện sống cho người lao động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của TP.HCM.

5.2. Định hướng tương lai cho chính sách kinh tế

Cần có những định hướng rõ ràng cho chính sách kinh tế trong tương lai, nhằm tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch cho tất cả mọi người.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hồ Chí Minh (Tp.HCM) là đô thị lớn nhất và phát triển nhanh nhất Việt Nam, với tỷ lệ lao động trong khu vực kinh tế phi chính thức (KVPCT) chiếm khoảng 34% tổng số lao động năm 2010. Hoạt động bán hàng rong (BHR) là một phần quan trọng trong KVPCT, đóng vai trò thiết yếu trong việc tạo sinh kế cho nhiều người dân, đặc biệt là lao động nhập cư và phụ nữ nghèo. Tuy nhiên, BHR cũng gây ra nhiều vấn đề xã hội như lấn chiếm không gian công cộng, ùn tắc giao thông, mất vệ sinh an toàn thực phẩm và ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị. Mặc dù chính quyền Tp.HCM đã áp dụng nhiều biện pháp quản lý, hiệu quả vẫn còn hạn chế, dẫn đến mâu thuẫn giữa người bán hàng rong và cơ quan quản lý.

Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý hoạt động BHR tại Tp.HCM trong giai đoạn hiện nay, nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất các chính sách hợp thức hóa dựa trên mô hình Trao quyền Pháp lý. Mục tiêu cụ thể gồm: (1) phân tích các vấn đề và trục trặc trong quản lý BHR tại Tp.HCM; (2) đề xuất giải pháp chính sách nhằm trao quyền pháp lý cho người bán hàng rong, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển bền vững khu vực này. Nghiên cứu có phạm vi tập trung tại Tp.HCM, dựa trên số liệu thống kê, khảo sát thực tế và phân tích chính sách, với ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện quản lý đô thị và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn sử dụng mô hình Trao quyền Pháp lý do Ủy ban Trao quyền Pháp lý cho Người nghèo thuộc Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc đề xuất. Mô hình này gồm bốn trụ cột chính:

• Tiếp cận công lý và pháp quyền: Đảm bảo người bán hàng rong được công nhận địa vị pháp lý, có quyền tiếp cận pháp luật và được bảo vệ trước các hành vi bất công.
• Quyền sở hữu tài sản: Bảo vệ quyền sở hữu và sử dụng tài sản, không gian kinh doanh hợp pháp cho người bán hàng rong.
• Quyền lao động: Đảm bảo quyền được làm việc, tự do lựa chọn hình thức lao động và được bảo vệ khỏi sự áp bức, bóc lột.
• Quyền kinh doanh: Tạo điều kiện thuận lợi cho người bán hàng rong trong việc đăng ký kinh doanh, tiếp cận cơ sở hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ.

Ngoài ra, luận văn tham khảo các lý thuyết về nền kinh tế phi chính thức, phân loại khu vực phi chính thức và các mô hình quản lý bán hàng rong trên thế giới, từ đó so sánh và đánh giá khả năng áp dụng mô hình Trao quyền Pháp lý tại Tp.HCM.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện theo phương pháp định tính kết hợp thống kê mô tả. Dữ liệu thu thập từ các nguồn chính thức như niên giám thống kê, báo cáo của các cơ quan nhà nước, các nghiên cứu khoa học và khảo sát thực tế tại Tp.HCM. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên được áp dụng trong khảo sát phỏng vấn 30 người bán hàng rong nhằm thu thập ý kiến và đánh giá thực trạng. Phân tích dữ liệu dựa trên mô hình Trao quyền Pháp lý để đánh giá các khía cạnh pháp lý, quyền sở hữu, quyền lao động và quyền kinh doanh của người bán hàng rong. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2010 đến 2016, phù hợp với các số liệu và chính sách hiện hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình trạng quản lý BHR tại Tp.HCM còn nhiều bất cập: Khoảng 78% người bán hàng rong không có giấy phép hoạt động hợp pháp. Các biện pháp quản lý chủ yếu là cấm đoán và truy quét, dẫn đến 93% người bán hàng rong bị nhắc nhở hoặc truy quét thường xuyên. Việc này gây ra tâm lý đối kháng và làm giảm hiệu quả quản lý.

2. Quyền tiếp cận công lý và pháp quyền của người bán hàng rong rất hạn chế: Người bán hàng rong chưa được công nhận địa vị pháp lý rõ ràng, chỉ 17% biết về cơ quan quản lý và không ai được chính quyền tiếp xúc trực tiếp. Điều này làm giảm khả năng bảo vệ quyền lợi và tạo ra sự bất công trong quản lý.

3. Quyền sở hữu tài sản và không gian kinh doanh bị hạn chế nghiêm trọng: 83% người bán hàng rong từng bị tịch thu dụng cụ hoặc hàng hóa, phần lớn không được bồi thường. Họ phải xin phép hoặc trả tiền thuê không gian buôn bán không chính thức với mức trung bình 500,000 VND/tháng, tạo ra gánh nặng tài chính và rủi ro pháp lý.

4. Quyền lao động và quyền kinh doanh chưa được đảm bảo: Người bán hàng rong hoạt động chủ yếu tự phát, không có tổ chức đại diện, không được hỗ trợ đào tạo hay tiếp cận các dịch vụ bảo hiểm, tài chính. Chỉ 10% sẵn sàng tham gia hiệp hội nếu có, và 73% đồng ý đăng ký kinh doanh nếu được hỗ trợ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các vấn đề trên là do thiếu sự công nhận pháp lý và cơ chế quản lý đồng bộ. So với các nước như Ấn Độ, Colombia, Peru, nơi đã áp dụng thành công mô hình Trao quyền Pháp lý, Tp.HCM vẫn chưa có văn bản pháp lý riêng cho người bán hàng rong, dẫn đến sự phân mảng trong quản lý và thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan. Việc quản lý hiện nay tập trung vào xử lý hành vi vi phạm hơn là tạo điều kiện phát triển, gây ra nhiều hệ lụy như tham nhũng, lợi ích nhóm và xung đột xã hội.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ người bán hàng rong có giấy phép, tỷ lệ bị truy quét, mức độ nhận thức về quyền lợi và sự tham gia vào các tổ chức đại diện. Bảng so sánh các trụ cột trao quyền với thực trạng quản lý cũng minh họa rõ sự thiếu hụt trong các quyền cơ bản của người bán hàng rong.

Việc áp dụng mô hình Trao quyền Pháp lý sẽ giúp cải thiện nhận thức của chính quyền và người dân, tạo điều kiện cho người bán hàng rong được bảo vệ và phát triển bền vững, đồng thời giảm thiểu các tác động tiêu cực đến đô thị.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Công nhận địa vị pháp lý cho người bán hàng rong: Ban hành văn bản pháp lý riêng xác định rõ vai trò và quyền lợi của người bán hàng rong trong kinh tế-xã hội Tp.HCM. Mục tiêu nâng cao nhận thức và giảm mâu thuẫn xã hội trong vòng 1-2 năm, do UBND Thành phố chủ trì.

2. Thành lập cơ quan quản lý chuyên trách: Thiết lập đơn vị chuyên trách quản lý và hỗ trợ người bán hàng rong, phối hợp với các sở ngành liên quan để triển khai chính sách đồng bộ. Thời gian thực hiện trong 1 năm, do Sở Công Thương và UBND các quận huyện phối hợp thực hiện.

3. Thực hiện đăng ký kinh doanh đơn giản và khuyến khích tự nguyện: Xây dựng quy trình đăng ký kinh doanh dễ dàng, giảm chi phí và thủ tục, đồng thời áp dụng ưu đãi như hỗ trợ bảo hiểm y tế, ưu tiên địa điểm kinh doanh. Mục tiêu tăng tỷ lệ đăng ký lên trên 50% trong 3 năm, do Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp Sở Tài chính thực hiện.

4. Xây dựng các khu vực kinh doanh dành riêng cho bán hàng rong: Quy hoạch và phát triển các khu vực tập trung, đảm bảo vệ sinh, an toàn và mỹ quan đô thị, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho người bán hàng rong. Thí điểm trong 2 năm tại quận 1 và mở rộng dần, do Sở Quy hoạch - Kiến trúc và UBND quận 1 chủ trì.

5. Tạo cơ chế tiếp cận nguồn tài chính chính thức: Hỗ trợ người bán hàng rong tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi, giảm chi phí tài chính và rủi ro. Phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức tín dụng trong 2 năm tới.

6. Thành lập tổ chức đại diện cho người bán hàng rong: Khuyến khích hình thành các hiệp hội, tổ chức nghề nghiệp để tăng tiếng nói và sự tham gia của người bán hàng rong trong quản lý. Thời gian 1-2 năm, do Sở Nội vụ và các tổ chức xã hội phối hợp thực hiện.

7. Kết hợp hoạt động bán hàng rong với các hoạt động văn hóa - du lịch: Phát triển các mô hình kinh doanh gắn với văn hóa ẩm thực, nghệ thuật đường phố nhằm nâng cao giá trị và hình ảnh của bán hàng rong. Triển khai thí điểm trong 1 năm, do Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đô thị và kinh tế: Giúp xây dựng chính sách quản lý hiệu quả, đồng bộ và nhân văn đối với hoạt động bán hàng rong, góp phần phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

2. Nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực chính sách công và phát triển đô thị: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn để nghiên cứu sâu hơn về kinh tế phi chính thức và các mô hình quản lý phù hợp.

3. Tổ chức phi chính phủ và các hiệp hội nghề nghiệp: Hỗ trợ người bán hàng rong trong việc tổ chức, bảo vệ quyền lợi và nâng cao năng lực kinh doanh, đồng thời làm cầu nối giữa người dân và chính quyền.

4. Người bán hàng rong và cộng đồng dân cư đô thị: Nắm bắt thông tin về quyền lợi, nghĩa vụ và các cơ hội phát triển, từ đó nâng cao nhận thức và tham gia tích cực vào các chương trình hợp thức hóa.

Câu hỏi thường gặp

1. Bán hàng rong có phải là hoạt động bất hợp pháp không?
   Hiện tại, phần lớn người bán hàng rong tại Tp.HCM chưa được cấp giấy phép kinh doanh, nên hoạt động này thường bị xem là không hợp pháp, đặc biệt ở các khu vực cấm. Tuy nhiên, hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong sinh kế của nhiều người và cần được hợp thức hóa để quản lý hiệu quả hơn.

2. Mô hình Trao quyền Pháp lý là gì và tại sao nên áp dụng?
   Mô hình Trao quyền Pháp lý tập trung vào việc công nhận quyền và địa vị pháp lý cho người nghèo, giúp họ tiếp cận pháp luật, sở hữu tài sản, quyền lao động và kinh doanh. Áp dụng mô hình này giúp giảm mâu thuẫn xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

3. Người bán hàng rong có thể đăng ký kinh doanh như thế nào?
   Việc đăng ký kinh doanh cần được đơn giản hóa, giảm chi phí và thủ tục để người bán hàng rong dễ dàng tham gia. Các chính sách ưu đãi như miễn phí bảo hiểm y tế hoặc ưu tiên địa điểm kinh doanh sẽ khuyến khích họ đăng ký tự nguyện.

4. Làm thế nào để người bán hàng rong tiếp cận nguồn vốn vay?
   Cần xây dựng cơ chế tài chính ưu đãi, phối hợp với các tổ chức tín dụng và ngân hàng chính sách để cung cấp vốn vay với lãi suất thấp, thủ tục đơn giản, giúp người bán hàng rong mở rộng kinh doanh và nâng cao thu nhập.

5. Việc xây dựng khu vực kinh doanh riêng cho bán hàng rong có lợi ích gì?
   Khu vực kinh doanh riêng giúp quản lý tập trung, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, giảm ùn tắc giao thông và cải thiện mỹ quan đô thị. Đồng thời, người bán hàng rong có không gian ổn định để phát triển kinh doanh, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

Kết luận

• Người bán hàng rong tại Tp.HCM đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế phi chính thức nhưng đang gặp nhiều khó khăn do thiếu sự công nhận pháp lý và quản lý chưa hiệu quả.
• Mô hình Trao quyền Pháp lý với bốn trụ cột chính là tiếp cận công lý, quyền sở hữu tài sản, quyền lao động và quyền kinh doanh là cơ sở lý thuyết phù hợp để hợp thức hóa hoạt động bán hàng rong.
• Thực trạng quản lý hiện nay còn nhiều bất cập, gây ra mâu thuẫn xã hội và ảnh hưởng tiêu cực đến phát triển đô thị.
• Các giải pháp đề xuất bao gồm công nhận địa vị pháp lý, thành lập cơ quan chuyên trách, đăng ký kinh doanh đơn giản, xây dựng khu vực kinh doanh riêng, hỗ trợ tài chính và thành lập tổ chức đại diện.
• Việc triển khai các chính sách này trong vòng 1-3 năm tới sẽ góp phần ổn định xã hội, nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển kinh tế bền vững cho Tp.HCM.

Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng người bán hàng rong cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp trên, hướng tới một Tp.HCM văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ——————–*——————— PHẠM THÁI TRƯỜNG HỢP THỨC HÓA NỀN KINH TẾ PHI CHÍNH THỨC: CHÍNH SÁCH TRAO QUYỀN PHÁP LÝ CHO NGƯỜI BÁN HÀNG RONG Ở TP. HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Chính sách công Mã ngành: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG . Người hướng dẫn khoa học: PGS. PHẠM DUY NGHĨA ThS. HUỲNH TRUNG DŨNG Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] [i] Lời cam đoan Tôi cam đoan rằng luận văn này do chính tôi trực tiếp thực hiện. Mọi trích dẫn và số liệu trong luận văn đều được dẫn nguồn với độ chính xác cao nhất. Các tài liệu và số liệu được tham khảo ở mức độ cao nhất trong phạm vi nguồn lực của cá nhân tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright hoặc của trường Đại học Kinh tế Tp. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 31 tháng 8 năm 2016 Tác giả Phạm Thái Trường TIEU LUAN MOI download : [e-mail] [ ii ] Lời cảm ơn Trước hết, tôi gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến hai người thầy đã trực tiếp hướng dẫn tôi là PGS. Phạm Duy Nghĩa và ThS. Huỳnh Trung Dũng. Sự chỉ dẫn nhiệt tình cùng với các góp ý bổ ích của các Thầy đã giúp tôi vượt qua những khó khăn trong quá trình thực hiện luận văn này. Tôi cũng rất cảm ơn thầy Huỳnh Thế Du đã có những ý kiến quý báu giúp luận văn được hoàn thiện hơn. Tôi trân trọng cảm ơn toàn thể giảng viên của Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright vì những kiến thức và kinh nghiệm đã truyền dạy cho tôi. Tôi cũng muốn cảm ơn các cán bộ, nhân viên của Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright vì sự hỗ trợ nhiệt tình trong suốt thời gian tôi học tập tại đây. Đặc biệt, tôi gửi lời cảm ơn to lớn đến tất cả các bạn học của lớp MPP7 vì đã chia sẻ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập đầy thử thách và khó khăn. Khoảng thời gian học chung với các bạn chắc chắn là một kỷ niệm khó quên trong đời tôi. Sau cùng, và trên hết, tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến Ba và Má, những người đã luôn bên cạnh động viên tôi để tôi có được thành quả này. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] [ iii ] Tóm tắt luận văn Tp.HCM hiện đang là địa phương có quy mô phát triển kinh tế lớn nhất và có tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh nhất Việt Nam. Sự phát triển mạnh mẽ đó đã dẫn đến tình trạng khu vực kinh tế phi chính thức (là những hoạt động kinh tế, kinh doanh không đăng ký hợp pháp và không chịu sự quản lý trực tiếp của các cơ quan Nhà nước) ngày càng lớn mạnh và đặt ra nhiều vấn đề chính sách cấp bách. Một trong những vấn đề đó là hoạt động bán hàng rong ở khu vực đô thị đã và đang gây ra các bức xúc và mâu thuẫn về kinh tế-xã hội. Mặc dù Chính quyền Tp.HCM có áp dụng các biện pháp quản lý nhưng hiệu quả đem lại vẫn không cao, và vấn đề này vẫn mang tính thời sự. Luận văn được thực hiện nhằm giải quyết vấn đề trên. Phương pháp nghiên cứu là định tính với mô hình phân tích là lý thuyết Trao quyền Pháp lý. Mô hình này do Ủy ban Trao quyền Pháp lý (thuộc Chương trình Phát triển của Liên Hiệp Quốc) đề xuất, với bốn trụ cột chính là: Quyền Tiếp cận công lý và pháp quyền, Quyền Sở hữu tài sản, Quyền Lao động, Quyền Kinh doanh. Đây là mô hình có nhiều ưu điểm và được nhiều nước đã áp dụng thành công trong việc quản lý hoạt động bán hàng rong nói riêng và hợp thức hóa khu vực kinh tế phi chính thức nói chung. Luận văn có ba nội dung chính: đầu tiên là sơ lược lý thuyết về khu vực kinh tế phi chính thức và hoạt động bán hàng rong, cùng với kinh nghiệm của các nước về vấn đề này; tiếp theo là phân tích tình hình quản lý hoạt động bán hàng rong ở Việt Nam nói chung và Tp.HCM nói riêng; cuối cùng là đưa ra các gợi ý chính sách. Kết quả phân tích cho thấy công tác quản lý hoạt động bán hàng rong của Tp.HCM rất kém hiệu quả. Do đó, luận văn đưa ra các gợi ý chính sách để Tp.HCM có thể quản lý hoạt động bán hàng rong hiệu quả hơn, bao gồm: công nhận địa vị pháp lý, lập cơ quan quản lý chuyên trách, thức hiện tốt công tác quản lý nhân khẩu, thực hiện việc đăng ký kinh doanh, tạo cơ chế kết nối giữa hoạt động bán hàng rong và nguồn tài chính ở khu vực chính thức, xây dựng các khu vực dành riêng cho bán hàng rong, thành lập các tổ chức đại diện, kết hợp hoạt động bán hàng rong với các hoạt động văn hóa-du lịch của Tp. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] [ iv ] Mục lục Lời cam đoan . ii Tóm tắt luận văn .iii Mục lục . iv Danh mục bảng .viii Danh mục hình .viii Danh mục từ viết tắt. ix Chương 1: Giới thiệu .1 Bối cảnh nghiên cứu .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Câu hỏi nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu .5 Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu .6 Cấu trúc của luận văn . 3 Chương 2: Tổng quan các nghiên cứu và thực tiễn về hoạt động bán hàng rong trên thế giới và tại Việt Nam .1 Tổng quan về nền kinh tế phi chính thức . Nền kinh tế phi chính thức . Khu vực phi chính thức . Việc làm phi chính thức .3 So sánh với khu vực chính thức .4 Vai trò trong nền kinh tế .2 Khu vực phi chính thức ở Việt Nam và Tp.3 Tổng quan về hoạt động bán hàng rong . 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Vai trò và vị trí đối với kinh tế-xã hội .4 Các quan điểm về quản lý bán hàng rong .4 Kinh nghiệm quản lý bán hàng rong trên thế giới .5 Mô hình Trao quyền Pháp lý .1 Khái niệm Trao quyền Pháp lý .2 Các điều kiện để Trao quyền Pháp lý .3 Bốn trụ cột của Trao quyền Pháp lý . Trụ cột thứ nhất: Tiếp cận công lý và pháp quyền . Trụ cột thứ hai: Quyền sở hữu tài sản . Trụ cột thứ ba: Quyền lao động. Trụ cột thứ tư: Quyền kinh doanh .4 Khả năng áp dụng của lý thuyết Trao quyền Pháp lý .5 Các trường hợp đã áp dụng thành công lý thuyết Trao quyền Pháp lý cho hoạt động bán hàng rong .6 Các nghiên cứu về bán hàng rong ở Việt Nam và ở Tp.7 Thực trạng của hoạt động bán hàng rong ở Tp. 18 Chương 3: Phân tích và đánh giá .1 Các vấn đề do bán hàng rong gây ra ở Tp.2 Công tác quản lý của Tp.HCM đối với bán hàng rong .2 Các cơ quan Nhà nước có liên quan .3 Các biện pháp quản lý đã và đang thực hiện.4 Một số ý kiến của người bán hàng rong đối với việc quản lý của chính quyền Tp.5 Một số ý kiến của chính quyền đối với hoạt động bán hàng rong . 26 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Đánh giá về công tác quản lý bán hàng rong của Tp.HCM theo mô hình Trao quyền Pháp lý .1 Về Tiếp cận Công lý và Pháp Quyền .2 Về Quyền sở hữu tài sản .3 Về Quyền lao động .4 Về Quyền kinh doanh .5 Đánh giá chung .4 Ảnh hưởng của bán hàng rong đối với quá trình phát triển của Tp.HCM trong tương lai .5 Sự cần thiết và khả năng áp dụng mô hình Trao quyền Pháp lý cho bán hàng rong ở Tp.1 Sự cần thiết.2 Tính khả thi .3 Những khó khăn thách thức . 34 Chương 4: Gợi ý chính sách và Kết luận .1 Các gợi ý chính sách.1 Công nhận địa vị pháp lý .2 Lập cơ quan quản lý chuyên trách .3 Thực hiện tốt công tác quản lý nhân khẩu ở địa bàn .4 Thực hiện việc đăng ký kinh doanh .5 Tạo cơ chế tiếp cận với các nguồn tài chính chính thức .6 Xây dựng các khu vực dành riêng cho bán hàng rong .7 Thành lập các tổ chức đại diện cho bán hàng rong .8 Kết hợp hoạt động bán hàng rong với các hoạt động văn hóa .3 Hạn chế của luận văn và gợi ý hướng nghiên cứu.1 Hạn chế của luận văn .2 Gợi ý hướng nghiên cứu . 39 Tài liệu tham khảo . 46 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] [ vii ] Phụ lục 1 . 53 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] [ viii ] Danh mục bảng Bảng 2.1: Phân loại các thành phần trong khu vực phi chính thức theo ICLS .2: So sánh giữa KVPCT và KVCT.3: Số lượng và tỷ lệ việc làm ở KVPCT theo các ngành kinh tế.4: Tỷ lệ tình trạng việc làm ở KVPCT .5: Giải pháp quản lý bán hàng rong của một số quốc gia .6: So sánh giữa lý thuyết Trao quyền Pháp lý và các giải pháp quản lý bán hàng rong của một số quốc gia .1: Các văn bản pháp lý do chính phủ ban hành .2: Các văn bản pháp lý do Chính quyền Tp.HCM ban hành.3: Các biện pháp quản lý hoạt động bán hàng rong ở Tp.4: Các khía cạnh thực tế về hoạt động của người bán hàng rong .5: Các ý kiến của người bán hàng rong về sự hỗ trợ của chính quyền .6: Khái quát về công tác quản lý bán hàng rong của Tp.HCM theo mô hình Trao quyền Pháp lý. 30 Danh mục hình Hình 2.1: Sơ đồ lý thuyết Trao quyền Pháp lý . 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] [ ix ] Danh mục từ viết tắt Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ BHR Bán hàng rong ILO Tổ chức Lao động Quốc tế KVCT Khu vực Kinh tế Chính thức KVPCT Khu vực Kinh tế Phi chính thức Tp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh UBND Ủy ban Nhân dân UNDP Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] [1] Chương 1: Giới thiệu 1.1 Bối cảnh nghiên cứu Hầu hết các nước đang phát triển đều có hai vấn đề tồn tại song song: đô thị hóa và nền kinh tế phi chính thức (Meng, 2001). Việt Nam cũng không là ngoại lệ. Khi nền kinh tế chuyển sang hướng công nghiệp hóa thì tốc độ đô thị hóa cũng diễn ra nhanh chóng. Các đô thị nhanh chóng được mở rộng, và thu hút dân cư từ nông thôn lên để sinh sống và làm ăn. Một bộ phận di dân, vì các lý do khách quan lẫn chủ quan, đã không thể tìm được công việc ở khu vực chính thức.