Hội thảo khoa học hợp tác và giải quyết tranh chấp ở biển đông luật pháp quốc tế và thực tiễn quốc gia

Chuyên khảo luật học phân tích Hội thảo khoa học hợp tác và giải quyết tranh chấp ở biển đông luật pháp quốc tế và thực tiễn quốc, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Ts. Nguyễn Thị Kim Ngân
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật pháp quốc tế
• Đề tài: Hợp tác và giải quyết tranh chấp ở Biển Đông: Luật pháp quốc tế và thực tiễn quốc gia
• Loại tài liệu: hội thảo khoa học
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. DANH MỤC THAM LUẬN HỘI THẢO
• 1.1. Thực trạng xác lập các vùng biển và tranh chấp biển Đông
• 1.2. Công ước Luật Biển 1982 — Thực tiễn của Việt Nam và các nước trong khu vực
• 1.3. Yêu sách "đường lưỡi bò" của Trung Quốc và tác động đối với tranh chấp ở Biển Đông
• 1.4. Quy chế pháp lý của các cấu trúc địa chất trên biển — vai trò của chúng trong giải quyết tranh chấp ở Biển Đông
• 1.5. Thực tiễn thực hiện hoạt động khai thác chung tại một số khu vực trên thế giới
• 1.6. Công ước Luật Biển năm 1982 của Liên hợp quốc với cơ chế giải quyết tranh chấp trên biển
• 1.7. Giải quyết tranh chấp về phân định tại các cơ quan tài phán quốc tế
• 1.8. Vụ kiện giàn khoan HD 981 — Quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam
• 1.9. Vụ Philippines kiện Trung Quốc và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 1.10. Giải quyết tranh chấp ranh giới biển giữa Việt Nam với các nước
• 1.11. Liên hợp quốc với vấn đề giải quyết tranh chấp biển đảo
• 1.12. Vai trò của các cơ quan tài phán quốc tế trong giải quyết tranh chấp giữa Việt Nam với các quốc gia trong khu vực
• 2. THỰC TRẠNG XÁC LẬP CÁC VÙNG BIỂN VÀ TÌNH HÌNH TRANH CHẤP BIỂN ĐÔNG
• 2.1. Thực trạng xác lập các vùng biển của một số quốc gia ở Biển Đông
• 2.1.1. Campuchia
• 2.1.2. Bruney
• 2.1.3. Indonesia
• 2.1.4. Malaysia
• 2.1.5. Philippines
• 2.1.6. Thái Lan
• 2.2. Tình hình tranh chấp Biển Đông
• 2.2.1. Các tranh chấp đã được giải quyết
• 2.2.2. Các tranh chấp còn tồn tại
• 2.2.3. Tranh chấp chủ quyền trên quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Hội thảo khoa học

Hội thảo khoa học về hợp tác quốc tế và giải quyết tranh chấp Biển Đông đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và chuyên gia trong lĩnh vực luật pháp quốc tế. Sự kiện này không chỉ nhằm mục đích trao đổi kiến thức mà còn tạo ra một diễn đàn để thảo luận về các vấn đề pháp lý và thực tiễn liên quan đến Biển Đông. Các tham luận được trình bày tại hội thảo đã nêu bật những thách thức và cơ hội trong việc giải quyết các tranh chấp trên biển, đồng thời nhấn mạnh vai trò của luật pháp quốc tế trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo của các quốc gia trong khu vực. Một trong những điểm nổi bật là sự cần thiết phải có một cơ chế hợp tác hiệu quả giữa các quốc gia để giải quyết các vấn đề phức tạp này.

1.1. Mục tiêu của hội thảo

Mục tiêu chính của hội thảo là tạo ra một không gian để các nhà nghiên cứu, học giả và các nhà hoạch định chính sách có thể chia sẻ quan điểm và kinh nghiệm về giải quyết tranh chấp ở Biển Đông. Các tham luận đã chỉ ra rằng, việc áp dụng luật pháp quốc tế là rất quan trọng trong việc xác định quyền lợi và nghĩa vụ của các quốc gia liên quan. Hội thảo cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng lòng tin và hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực để giảm thiểu căng thẳng và xung đột. Một trong những tham luận đáng chú ý đã đề cập đến việc áp dụng các nguyên tắc của Công ước Luật Biển 1982 trong việc xác định ranh giới và quyền lợi trên biển.

II. Thực trạng tranh chấp Biển Đông

Biển Đông hiện đang là một trong những khu vực có nhiều tranh chấp phức tạp nhất trên thế giới. Các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam, Philippines, Malaysia và Brunei đều có những yêu sách khác nhau về chủ quyền biển đảo. Tình hình này không chỉ ảnh hưởng đến an ninh khu vực mà còn tác động đến các mối quan hệ quốc tế. Các tham luận tại hội thảo đã phân tích sâu sắc về thực trạng này, chỉ ra rằng việc thiếu một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả đã dẫn đến những căng thẳng gia tăng. Một số tham luận đã đề cập đến các vụ việc cụ thể như vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc, nhấn mạnh vai trò của các cơ quan tài phán quốc tế trong việc giải quyết các tranh chấp này.

2.1. Các yêu sách và tranh chấp

Các yêu sách về chủ quyền biển đảo ở Biển Đông thường xuyên gây ra những căng thẳng giữa các quốc gia. Trung Quốc với yêu sách 'đường lưỡi bò' đã tạo ra nhiều phản ứng từ các quốc gia láng giềng. Việt Nam đã có những bước đi mạnh mẽ để bảo vệ quyền lợi của mình, bao gồm việc ký kết các hiệp định với các quốc gia khác để phân định ranh giới. Các tham luận đã chỉ ra rằng, việc giải quyết các tranh chấp này không chỉ dựa vào luật pháp quốc tế mà còn cần đến sự hợp tác và đối thoại giữa các bên liên quan. Một số tham luận đã đề xuất các giải pháp khả thi để thúc đẩy hợp tác quốc tế trong việc giải quyết các vấn đề này.

III. Vai trò của luật pháp quốc tế trong giải quyết tranh chấp

Luật pháp quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông. Các tham luận tại hội thảo đã nhấn mạnh rằng, việc áp dụng Công ước Luật Biển 1982 là cần thiết để xác định quyền lợi và nghĩa vụ của các quốc gia. Một số tham luận đã phân tích các quy định của công ước này và cách thức mà các quốc gia có thể áp dụng để bảo vệ quyền lợi của mình. Việc sử dụng các cơ chế giải quyết tranh chấp quốc tế như Tòa án Công lý quốc tế cũng được đề cập như một giải pháp khả thi để giải quyết các vấn đề phức tạp này.

3.1. Cơ chế giải quyết tranh chấp

Cơ chế giải quyết tranh chấp theo luật pháp quốc tế đã được nhiều tham luận đề cập. Các quốc gia có thể sử dụng các phương thức hòa bình như thương lượng, trung gian hoặc trọng tài để giải quyết các tranh chấp. Một số tham luận đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các cơ chế này không chỉ giúp giảm thiểu căng thẳng mà còn tạo ra một môi trường thuận lợi cho hợp tác quốc tế. Việc xây dựng lòng tin giữa các quốc gia cũng là một yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy các giải pháp hòa bình cho các tranh chấp trên biển.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Hội thảo đã chỉ ra rằng, việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông là một nhiệm vụ khó khăn nhưng cần thiết. Các quốc gia trong khu vực cần phải hợp tác chặt chẽ hơn nữa để tìm ra các giải pháp hòa bình và bền vững. Việc áp dụng luật pháp quốc tế và các cơ chế giải quyết tranh chấp là rất quan trọng trong quá trình này. Các tham luận đã đưa ra nhiều khuyến nghị hữu ích, bao gồm việc tăng cường đối thoại giữa các bên, xây dựng lòng tin và hợp tác trong các lĩnh vực khác nhau để giảm thiểu căng thẳng và xung đột.

4.1. Khuyến nghị cho các quốc gia

Các quốc gia trong khu vực cần phải xem xét lại các yêu sách của mình và tìm kiếm các giải pháp hợp tác. Việc tham gia vào các diễn đàn quốc tế và khu vực sẽ giúp các quốc gia này có cơ hội để trình bày quan điểm của mình và tìm kiếm sự hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế. Ngoài ra, việc xây dựng các cơ chế hợp tác đa phương cũng là một giải pháp khả thi để giải quyết các tranh chấp một cách hiệu quả và bền vững.

Nội dung chính

HỢP TÁC VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP Ở BIỂN ĐÔNG: LUẬT PHÁP QUỐC TẾ VÀ THỰC TIỄN QUỐC GIA

---

Tóm tắt nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung giải quyết câu hỏi trọng tâm: Làm thế nào để diễn giải và áp dụng chuẩn xác Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS 1982) trong việc xác lập đường cơ sở, xác định quy chế pháp lý của các cấu trúc địa chất và vận hành cơ chế khai thác chung nhằm giải quyết hòa bình các tranh chấp phức tạp tại Biển Đông?

Dưới lăng kính luật học thực chứng kết hợp luật so sánh và phân tích án lệ quốc tế, công trình khảo sát toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tuyên bố đơn phương và thực tiễn phân định ranh giới biển của 8 quốc gia ven bờ Biển Đông (Việt Nam, Trung Quốc, Philippines, Indonesia, Malaysia, Brunei, Thái Lan, Campuchia) cùng Myanmar.

Kết quả nghiên cứu chỉ rõ:

1. Tình trạng lạm dụng phương pháp vạch đường cơ sở thẳng và diễn giải sai lệch Điều 121.3 UNCLOS 1982 đang làm trầm trọng hóa các tranh chấp biển.
2. Yêu sách "đường lưỡi bò" (đường 9 đoạn) hoàn toàn không có cơ sở pháp lý quốc tế.
3. Hợp tác khai thác chung (KTC) theo Điều 74(3) và Điều 83(3) UNCLOS 1982 đại diện cho giải pháp quá độ mang tính thực tiễn cao nhất trong khi chờ đợi phân định dứt khoát ranh giới biển.

Những phát hiện này mang lại hàm ý sâu sắc cho việc hoàn thiện pháp luật quốc gia, củng cố hồ sơ pháp lý trong bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và thúc đẩy một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) có tính ràng buộc pháp lý.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Biển Đông là vùng biển nửa kín có diện tích khoảng 3,5 triệu km², trải dài từ vĩ độ 3° Bắc đến 26° Bắc và từ kinh độ 100° Đông đến 121° Đông. Vùng biển này đóng vai trò mạch máu giao thương quốc tế với các tuyến hàng hải chiến lược kết nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, đồng thời lưu giữ nguồn tài nguyên sinh vật và phi sinh vật khổng lồ (ước tính hàng chục tỷ tấn dầu mỏ và khí đốt thiên nhiên).

Tuy nhiên, đây cũng là một trong những điểm nóng địa chính trị và pháp lý phức tạp bậc nhất thế giới. Tranh chấp tại Biển Đông không chỉ dừng lại ở vấn đề chủ quyền lãnh thổ đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, mà còn bao gồm sự chồng lấn các vùng biển (lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế - EEZ, và thềm lục địa) xuất phát từ các yêu sách đơn phương trái với chuẩn mực quốc tế.

Mặc dù UNCLOS 1982 đã thiết lập một trật tự pháp lý toàn diện cho đại dương, thực tiễn áp dụng tại khu vực Biển Đông bộc lộ nhiều khoảng trống nhận thức và sự tùy tiện trong diễn giải. Các hành vi leo thang căng thẳng—như vụ Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 (HD-981) trong vùng EEZ và thềm lục địa Việt Nam năm 2014, việc bồi đắp và quân sự hóa các rạn san hô, các vụ cắt cáp tàu thăm dò địa chấn (Bình Minh 02, Viking II), cùng yêu sách "đường lưỡi bò" phi lý—đã đặt an ninh và ổn định khu vực vào tình trạng báo động.

Nghiên cứu này có tính thời sự cấp thiết và giá trị chiến lược vượt bậc. Bằng việc phân tích đa tầng từ lý luận điều ước quốc tế đến thực tiễn lập pháp của từng quốc gia ven biển, báo cáo góp phần làm sáng tỏ các quy phạm pháp lý quốc tế, tạo tiền đề khoa học vững chắc để các nhà hoạch định chính sách xây dựng giải pháp giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

---

Methodology và approach

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận đa ngành và liên ngành luật học với thiết kế nghiên cứu kết hợp giữa phân tích chuẩn tắc (normative analysis) và nghiên cứu trường hợp điển hình (case-study approach):

1. Thu thập dữ liệu pháp lý đa tầng:

   • Nguồn pháp luật quốc tế: UNCLOS 1982 (trọng tâm là Điều 5, 7, 13, 47, 60, 74, 83, 121), Hiến chương Liên Hợp Quốc (Điều 33), Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC 2002).
   • Nguồn án lệ và văn kiện quốc tế: Các phán quyết của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) như vụ Romania v. Ukraine (Biển Đen 2009), Qatar v. Bahrain (2001), Jan Mayen (1993); hồ sơ Tòa Trọng tài thường trực (PCA) trong vụ kiện Philippines v. Trung Quốc (2013-2016); các đệ trình ranh giới thềm lục địa gửi Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa (CLCS).
   • Nguồn pháp luật quốc gia: Toàn văn các đạo luật hàng hải, tuyên bố đường cơ sở, luật vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam (Tuyên bố 1982, Luật Biển Việt Nam 2012), Philippines (Luật RA 3046, RA 5446, RA 9552), Indonesia (Quy định 38/2002, Quy định 37/2008), Malaysia (Luật Đường cơ sở 2006, EEZ Act 1984), Brunei (Luật Lãnh hải 1983/2002), Thái Lan (Tuyên bố 1970, 1992), Campuchia (Tuyên bố 1982) và Myanmar (Đạo luật 1977).

2. Kỹ thuật phân tích chuyên sâu:

   • Phương pháp giải thích điều ước quốc tế: Áp dụng các nguyên tắc của Công ước Vienna 1969 về Luật Điều ước quốc tế để diễn giải câu chữ, mục đích và bối cảnh của các điều khoản UNCLOS.
   • Phương pháp so sánh luật học (Comparative Law): Đối chiếu các tiêu chí kỹ thuật (khoảng cách điểm nối, độ dài phân đoạn, góc lệch so với bờ biển, tiêu chuẩn tự nhiên của thực thể nổi/chìm) giữa thực tiễn các nước Đông Nam Á với chuẩn mực của Ủy ban Pháp luật Quốc tế (ILC).
   • Độ tin cậy và giá trị pháp lý: Toàn bộ dữ liệu tọa độ, hiệp định phân định song phương (Việt Nam – Thái Lan 1997, Việt Nam – Indonesia 2003, Hiệp định Vịnh Bắc Bộ 2000...) đều được trích xuất từ nguồn lưu chiểu chính thức của Liên Hợp Quốc (UN Treaty Series) và văn bản nhà nước ban hành, bảo đảm tính xác thực tuyệt đối.

---

Phát hiện chính

Nghiên cứu đưa ra 4 nhóm phát hiện cốt lõi có giá trị khoa học và thực tiễn cao:

1. Bất cập và sai lệch trong việc xác lập hệ thống đường cơ sở quốc gia

Đa số các quốc gia ven Biển Đông áp dụng phương pháp đường cơ sở thẳng theo Điều 7 hoặc đường cơ sở quần đảo theo Điều 47 UNCLOS 1982, song tồn tại sự tùy tiện đáng kể:

• Việt Nam: Hệ thống đường cơ sở thẳng gồm 10 đoạn nối 11 điểm (từ A0 tại vùng nước lịch sử Việt Nam - Campuchia đến A11 tại đảo Cồn Cỏ). Một số đoạn có chiều dài vượt quá khuyến nghị 60 hải lý của ILC (đoạn A5 - A6 dài ~162 hải lý, A10 - A11 dài ~149 hải lý) và độ lệch góc so với bờ biển tương đối lớn.
• Myanmar, Campuchia, Thái Lan: Tuyến đường cơ sở của Myanmar đi qua cửa vịnh Martaban có đoạn dài tới 222,3 hải lý (khoảng cách giữa hai điểm lên tới hơn 300 hải lý), biến vùng biển rộng lớn thành nội thủy dựa trên danh nghĩa lịch sử gây nhiều tranh cãi. Campuchia xác lập điểm A0 trong vùng nước lịch sử chưa phân định với Việt Nam. Thái Lan gặp phản đối tại các tuyến số 1 và số 4 do điểm chọn thiếu cấu trúc tự nhiên ổn định.
• Philippines và Indonesia: Đã có những bước tiến lập pháp đáng kể để phù hợp Điều 47 (Philippines ban hành RA 9552 năm 2009 xác định 101 điểm; Indonesia sửa đổi Quy định 37/2008 gồm 183 điểm), tuy nhiên vẫn vấp phải phản đối liên quan đến các cấu trúc tranh chấp (Đông Timor phản đối một số đoạn của Indonesia; Việt Nam và Trung Quốc phản đối Philippines vì quy thuộc các cấu trúc tại Trường Sa).

2. Sự phi lý toàn diện của yêu sách "đường lưỡi bò"

Yêu sách "đường 9 đoạn" của Trung Quốc không có bất kỳ nền tảng nào trong UNCLOS 1982:

• Không đáp ứng tiêu chuẩn của bất kỳ vùng biển hợp pháp nào (nội thủy, lãnh hải, EEZ, thềm lục địa hay vùng nước quần đảo).
• Xâm phạm nghiêm trọng và phủ nhận quyền chủ quyền, quyền tài phán hợp pháp đối với vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý và thềm lục địa của các quốc gia ven bờ, đặc biệt là Việt Nam và Philippines.
• Các hành vi thực tế (cắt cáp tàu khảo sát địa chấn, ban hành lệnh cấm đánh bắt cá đơn phương, hạ đặt giàn khoan HD-981) là vi phạm nghiêm trọng Điều 56, 58 và 73 UNCLOS 1982.

3. Làm sáng tỏ khoảng mờ pháp lý về Quy chế Đảo và Đá (Điều 121.3)

Điều 121.3 UNCLOS quy định: "Những hòn đá nào không thích hợp cho con người đến ở hoặc cho một đời sống kinh tế riêng, thì không có vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa."

• Hầu hết các cấu trúc địa chất tại quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là rạn san hô, bãi cạn lúc nổi lúc chìm (Low-Tide Elevations - LTEs) hoặc đảo đá nhỏ khô cằn. Việc cải tạo, xây dựng công trình nhân tạo (như Trung Quốc thực hiện tại Vành Khăn, Subi, Chữ Thập...) không thể làm thay đổi quy chế pháp lý tự nhiên ban đầu của thực thể (theo Điều 60.8).
• Việc diễn giải khắt khe Điều 121.3 là xu thế tiến bộ của luật pháp quốc tế nhằm ngăn chặn tình trạng "những mỏm đá nhỏ chiếm đoạt không gian biển khổng lồ", thu hẹp các yêu sách EEZ chồng lấn bất hợp lý từ các thực thể chìm nổi giữa biển khơi.

4. Khai thác chung (KTC) là cơ chế quá độ tối ưu theo Điều 74(3) và 83(3)

Khi việc phân định ranh giới cuối cùng chưa thể đạt được do bất đồng quan điểm, cơ chế dàn xếp tạm thời mang tính thực tiễn theo Điều 74(3) và 83(3) UNCLOS 1982 là bắt buộc và khả thi:

• Khai thác chung giúp "đóng băng" tranh chấp chủ quyền trong khi tối ưu hóa việc quản lý tài nguyên sinh vật (nghề cá) và phi sinh vật (dầu khí).
• Các mô hình thành công (Việt Nam – Malaysia 1992, Thái Lan – Malaysia 1979, Na Uy – Liên Xô 1978, Colombia – Jamaica 1993) chứng minh rằng: KTC song phương hoặc đa phương là cầu nối hòa bình, giảm thiểu nguy cơ xung đột vũ trang.

---

Đóng góp khoa học

• Về mặt lý luận học thuật: Công trình làm sâu sắc thêm học thuyết luật biển quốc tế về tiêu chuẩn xác lập đường cơ sở thẳng, giải mã các khái niệm đa nghĩa ("đời sống kinh tế riêng", "thích hợp cho con người sinh sống"), và chuẩn hóa hệ thống phân loại mô hình khai thác chung (KTC theo đối tượng tài nguyên, theo quy chế ranh giới, và theo số lượng chủ thể).
• Về mặt thực tiễn lập pháp và chính sách:
  • Cung cấp cơ sở khoa học cho Việt Nam trong việc nghiên cứu hoàn thiện, điều chỉnh các điểm đường cơ sở thẳng (đặc biệt là các điểm A6, A7, A8 đưa dần vào gần bờ theo đúng tinh thần UNCLOS và thông lệ quốc tế).
  • Đề xuất hướng đàm phán phân định dứt điểm các khu vực còn tồn đọng như Vịnh Bắc Bộ (phía ngoài cửa vịnh), Vùng nước lịch sử Việt Nam – Campuchia, vùng chồng lấn Việt Nam – Malaysia – Thái Lan.
  • Cung cấp luận cứ sắc bén phục vụ công tác đấu tranh pháp lý và ngoại giao quốc tế, bác bỏ các yêu sách phi lý về chủ quyền lịch sử và "đường 9 đoạn".

---

Đối tượng quan tâm

• Nhà nghiên cứu học thuật & Giảng viên: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực và toàn diện về luật biển quốc tế, quan hệ quốc tế và an ninh hàng hải khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
• Cơ quan quản lý Nhà nước & Nhà ngoại giao: Bộ Ngoại giao, Ủy ban Biên giới Quốc gia, các cơ quan đàm phán điều ước quốc tế, làm căn cứ xây dựng hồ sơ pháp lý và hoạch định chiến lược đối ngoại biển.
• Lực lượng thực thi pháp luật trên biển: Hải quân, Cảnh sát biển, Kiểm ngư nắm vững căn cứ pháp lý theo Điều 73 UNCLOS 1982 để thi hành các biện pháp tuần tra, kiểm soát, bảo vệ vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa hợp pháp của quốc gia.
• Doanh nghiệp kinh tế biển: Các tập đoàn dầu khí, hiệp hội hàng hải và thủy hải sản hiểu rõ ranh giới an toàn pháp lý để triển khai hoạt động thăm dò, khai thác bền vững.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Điểm cốt lõi nhất để bác bỏ yêu sách "đường lưỡi bò" của Trung Quốc là gì?

Yêu sách "đường lưỡi bò" hoàn toàn không có cơ sở trong UNCLOS 1982. UNCLOS chỉ công nhận các vùng biển xác định từ đường cơ sở của đất liền hoặc đảo tự nhiên đủ điều kiện. Yêu sách này bao trùm lên cả vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý và thềm lục địa hợp pháp được xác lập rõ ràng của các quốc gia ven biển, vi phạm nghiêm trọng chủ quyền và quyền tài phán theo luật pháp quốc tế.

2. Sự khác biệt pháp lý căn bản giữa "Đảo" và "Đá" theo Điều 121 UNCLOS 1982 là gì?

Theo Điều 121, "Đảo" (thích hợp cho con người đến ở hoặc có đời sống kinh tế riêng) được hưởng đầy đủ 4 vùng biển: lãnh hải (12 hải lý), tiếp giáp lãnh hải (24 hải lý), vùng đặc quyền kinh tế (200 hải lý) và thềm lục địa (tối đa 350 hải lý). Ngược lại, "Đá" (không thích hợp cho con người sinh sống hoặc không có đời sống kinh tế riêng) chỉ có lãnh hải tối đa 12 hải lý và tiếp giáp lãnh hải, hoàn toàn không có EEZ và thềm lục địa riêng.

3. Việc cải tạo nhân tạo một rạn san hô chìm có giúp quốc gia chiếm giữ xác lập vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý không?

Hoàn toàn không. Điều 60 Khoản 8 UNCLOS 1982 quy định rõ: các đảo nhân tạo, công trình và thiết bị nhân tạo không có quy chế của đảo tự nhiên, không có lãnh hải riêng và sự hiện diện của chúng không ảnh hưởng đến việc hoạch định ranh giới lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế hoặc thềm lục địa.

4. Cơ chế Khai thác chung (KTC) có đồng nghĩa với việc từ bỏ chủ quyền lãnh thổ không?

Không. Theo Điều 74(3) và 83(3) UNCLOS 1982, các dàn xếp khai thác chung mang tính chất tạm thời, quá độ và không phương hại đến việc phân định ranh giới cuối cùng cũng như lập trường chủ quyền của các bên. Đây là giải pháp thực tế để cùng khai thác kinh tế và duy trì hòa bình khi chưa đạt được thỏa thuận phân định dứt khoát.

5. Việt Nam cần làm gì để hoàn thiện hệ thống đường cơ sở cho phù hợp hơn với UNCLOS 1982?

Việt Nam cần tiếp tục đàm phán với Campuchia để xác định tọa độ điểm A0 trong Vùng nước lịch sử, phối hợp xác định điểm đóng cửa Vịnh Bắc Bộ (A11), đồng thời nghiên cứu điều chỉnh một số điểm cơ sở thẳng theo hướng kéo gần hơn vào bờ để bảo đảm hài hòa với các tiêu chí kỹ thuật và khuyến nghị quốc tế, gia tăng tính thuyết phục của hồ sơ pháp lý quốc gia.

---

Kết luận

Kỷ yếu hội thảo khoa học đã phác thảo một bức tranh toàn cảnh, sâu sắc và chặt chẽ về cục diện pháp lý tại Biển Đông. Công trình khẳng định việc tôn trọng và thực thi nghiêm túc UNCLOS 1982 cùng Hiến chương Liên Hợp Quốc là con đường duy nhất để duy trì hòa bình, an ninh và tự do hàng hải. Trong tương lai, các hướng nghiên cứu cần mở rộng sang việc xây dựng các điều khoản chi tiết cho Bộ Quy tắc ứng xử mang tính ràng buộc (COC) giữa ASEAN và Trung Quốc, cũng như hoàn thiện cơ chế tài phán quốc tế trong giải quyết hòa bình các tranh chấp biển đảo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC “HỢP TÁC VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP Ở BIỂN ĐÔNG: LUAT PHÁP QUỐC TẾ VÀ THỰC TIEN QUỐC GIA” la TT hw XI) DANH MỤC THAM LUẬN HỘI THẢO. STT TEN THAM LUẬN TÁC GIÁ TRANG| “Thực trang xác lập các vùng biễn vài TS. Nguyễn Thị Kim Ngân. tranh chấp biển Đông.

Phạm Hồng Hạnh. Hà Thanh Hòa - Đại học Luật Hà Nội 'Xác lập đường cơ sở theo quy định Ths. Hà Thanh Hòa - Đại 12 ‘Cong ước Luật Biển 1982 — Thực. hoc Luật Hà Nội Liễn của Việt Nam và các nước trong |khu vực LYêu sách "đường lưỡi bờ” của Trung ÍNCSThs.

Nguyễn Thị 'Quốc và tác động đối với tranh chấp [Hồng Yến — Đại học Luật tại Biển Đông. |Hà Nội Quy chế pháp lý của các cấu trúc địa Ths. Lê Thị Anh Đào & 3T chất trên biển — vai trò của chúng. Phạm Thị Bắc Hà -| trong giải quyết tranh chấp ở [Đại học Luật Hà Nội Biển Đông, Thye tiễn thực hiện hoạt động khai ‘Ths.

Phạm Hong Hạnh —| ` thác chung tại một số khu vực trên. Dai học Luật Hà Nội thé giới Công ước Luật Biển năm 1982 của) PGS. Nguyễn Bá Diễn E1 |Liên hợp quốc với cơ chế giải quyết l& Ths, Nguyễn Hùng| tranh chap trên biển. Cường ~ ĐHQG Hà Nội Giải quyết tranh chấp về phân định TS.

Chu Mạnh Hùng Đại 68 tai các cơ quan tài phán quốc tế hoe Luật Hà Nội ‘Sy kiện giần khoan HD 981 — Quyền TS. Nguyễn Toàn Thắng & 78 chủ quyền và quyển tải phán của| ‘Ths. Trần Thị Thu Thủy ~ Việt Nam Dai học Luật Hà Nội ‘Vu Philippines kiện Trung Quốc va|TS. Nguyễn Toàn Thẳng -] _ 90 ‘bai học kinh nghiện đối với.

|Đại học Luật Hà Nội (Giải quyết tranh chấp ranh giới biển|Ths. Mạc Thị Hoài 96 giữa Việt Nam với các nước ‘Thuong — Đại học Luật Hà Nội Liên hợp quốc với vấn đề giải quyết |TS.Nguyễn Thị Thuận -| 106 lranh chấp biển đảo. Dai học Luật Hà Nội [Vaï trò của các cơ quan tài phán|TS. Hoàng Ly Anh -Đại| 116 'quốc tế trong giải quyết tranh chấp | học Luật Hà Nội giữa Việt Nam với các quốc gia trong khu vực 'THỰC TRẠNG XÁC LAP CÁC VUNG BIEN VÀ TINH HÌNH TRANH CHAP BIEN ĐÔNG TS.

Nguyễn Thị Kim Ngan Ths. Pham Hong Hanh — Ths. Khoa Pháp luật quốc tế - Trường ĐH Luật Hà Nội. 1, Thực trạng xác lập các vùng biển của một số quốc gia ờ Bien Ding, Biễn Đông là một biển nửa kin, có diện tích khoảng 3,5 triệu km vuông, trải rộng từ vĩ độ 3° lên đến vĩ độ 26° Bắc và từ kinh độ 100° đến 121° Đông.

Ngoài Việt Nam, Biển Đông được bao bọc bởi tám quốc gia khác là Trung Quốc, Philippin, Indonesia, Bruney, Malaysia, Singapore, Thi Lan và Campuchia. Trong số các quốc gia này, chỉ có Campuchia đã ký nhưng chưa. phê chuẳn Công ước luật biển năm 1982 (UNCLOS 1982), các quốc gia khác đều đã chính thức trở thành thành viên cha UNCLOS 1982!. Theo quy định của UNCLOS 1982, các quốc gia được xác lập chủ quyền đối với hai vùng biển là nội thuỷ, lãnh hải (đối với quốc gia quần đảo bao gồm cả vùng nước quần đảo); và xác lập quyền chủ quyền đối với vùng tiếp giáp lãnh hải, đặc quyền kinh tế và thềm lục địa.

Cách xác định cống như quy chế pháp lý của các vùng biển này. cũng được quy định rõ trong UNCLOS 1982. Trên cơ sở các quy định của UNCLOS 1982 và lợi ích của quốc gia mình, các quốc gia ở khu vực Biển Đông. đều đưa ra các tuyên bố nhằm xác lập các vùng biển thuộc chủ quyển và quyền.

chú quyền của quốc gia. Đối với Campuchia, Campuchia là quốc gia láng giềng sô chung cả. đường biên giới trên bộ và trên biển với Việt Nam. Quốc gia này có tổng diện.035 khổ, trong đó có diện tích vùng nước là 4.520 ke” và bờ bién dài 443 km.

Campuchia đã ký UNCLOS 1982 vào ngày 1 tháng 7 năm 1983 nhưng chưa phê chuẩn Công ước. Ngày 13/7/1982, Hội đồng Nhà nước Campuchia đã. ký Tuyên bố về đường cơ sở và các vùng biển thuộc chủ quyển và quyền chủ quyền của Campuchia. Theo Tuyên bố năm 1982, toàn bộ vùng biển phía trong.

đường cơ sở được xác định là nội thuỷ của Campuchia. Lãnh hải Campuchia là vùng biển tiếp liền với nội thuỷ có chiều rộng12 hải lý tỉnh từ đường cơ sở. Chiều rộng các vùng biển tiếp theo của Campuchia là 24 hải lý tính từ đường co sở đối với vùng giáp lãnh hai và 200 hải lý tinh từ đường cơ sở đối với ving "ps reaties un org/Pages/ViewDetalsl aspx? sro“ TREATY @utdsgne-XXI-6&clapter"218T9np=mMd sgielang=en đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Đối với Bruney, Bruney là một quốc gia nằm trên đảo Borneo, được bao.

quanh bởi Malaysia, nằm giữa 11404? kinh tuyến Đông và 4°00" và 505" vĩ độ Bắc. Tổng diện tích của Bruney là 576km với đường bờ biển phía Bắc dài khoảng 161km đọc theo biển Đông, gần với các tuyến đường biển quan trọng. nối Ân Độ và Thái Binh Duong,” Quốc gia này phê chuẩn Công ước Luật Biển 1982 vào ngày 5 thing 11 năm 1996, ‘Theo Luật về lãnh hai ban hành tháng 9/1983, sửa đổi bổ sung ngày 15/7/2002 của Bruney’, quốc gia này tuyên bố chiều rộng lãnh hải của mình là 12 hai lý (Khoản 1, Điều 2) và sau khi Quốc vương của Bruney xem xét, đường. cơ sở sẽ được công bố trên một hải đồ tỷ lệ lớn trong đó ghi nhận ngắn nước.

thủy triều xuống thấp nhất, đồng thời xác định ranh giới phía ngoài của lãnh hãi 'Bruney (Khoản 1 Điều 3). ‘Thang 5/1983, Bruney ban hành Luật về giới han vùng đánh cá, theo đó. ngoài nội thuỷ và lãnh hải, Bruney xác lập một vùng đánh cá có chiều rộng 200 hai lý tính từ đường cơ sở. Trong trường hợp có vùng chồng lấn với quốc gia khác, nguyên tắc đường trung tuyến sẽ được áp dụng để phân định và khi đó ‘ving đánh cá của Bruney có thé rộng chưa tới 200 hai lý tinh từ đường cơ sở.

'Ngoài các văn bản pháp luật quốc gia nêu trên, để thực hiện quy định tại Điều 4 Phụ lục II UNCLOS 1982, ngày 12 tháng 5 năm 2009, Bruney đã gửi 'Báo cáo tới Uỷ ban Ranh giới thềm lục địa”. Báo cáo của Bruney xác định thềm. Tục địa của Bruney mở rộng tới bờ ngoài của ria lục địa, hoặc đến cách đường cơ. sở 200 hai lý (trong trường hợp khoảng cách từ bờ ngoài ria lục địa đến đường.

ca sở nhỏ hơn 200 hải lý), hoặc đến cách chân đốc lục địa 60 hai lý (trong. trường hợp khoảng cách từ bờ ngoài ria lục địa đến đường cơ sở lớn hon 200 hải 1ý). Trong Báo cáo của Bruney cũng nêu rõ, dù xác định bằng phương pháp nào thì thềm lục địa của Bruney cũng không mở rộng quá 350 hải lý tính từ đường, cơ sở. Đối với Inđônexia, nằm giữa An Độ Dương và Thái Binh Dương, Indonesia là quốc gia quần đảo lớn nhất thế giới với hơn 17.500 hòn đảo, trải dài hơn 1900 km từ đông sang tây và đường bờ bién dài hơn 81.

Sau * hp: runszesources comfbruneibackground html “taser or/deplllos/LEGISL-ATIONANDTREATIES/PDFFILESIBRN_1982_Ac t pif 1474 pdt *hlpfRoletho ory doespabeu8 “ntl wor amore epeenew/sibmisions_fesprelimiaryrn2009preliinarynformaton pt “Tatp we ndoneiap ilen/ndoaesi-ancegeopraphy-indonesia 2 khi trở thành thành viên của UNCLOS 1982, Indonesia đã lần lượt ban hành những văn ban pháp luật mới quy định về đường ec sở trên tinh thần phù hợp, với những điều kiện mà UNCLOS 1982 đã xác lập. Tháng 6 năm 2002, Chính phú Indonesia đã ban hành Quy định số 38/2002 công bố danh sách tọa độ các điểm trên đường cơ sở của nước này. Về cơ bản, đường cơ sở nảy phù hợp với các tiêu chuẩn xác lập đường cơ sở quần đảo được quy định tại Điều 47 UNCLOS 1982. Tuy nhiên sau khi đường cơ sử mới của Indonesia được công.

bố, đã có hai sự kiện ảnh hưởng quan trọng đến những thay đổi về lãnh thổ của nước này khiến Indonesia đã phải tiếp tục sửa chữa đường cơ sở của mình, thir nhất là sự thay đổi chủ quyền đối với các dao Sipadan và Ligitan vốn trước đó. thuộc về Indonesia nay trở thành lãnh thé của Malaysia theo phán quyết cha Tòa. án Công lý quốc tế Liên hợp quốc vào tháng 12/2002 và thứ hai là tuyên bố độc. lập của Đông Timor, vốn trước đây là một tỉnh của Indonesia.

Trước những sự thay đổi này, năm 2008, Indonesia đã ban hành Quy định số 37/2008 sửa đổi Quy định số 38/2002 về đường co sở. Đây chính là những cơ sở pháp lý xác định đường cơ sở của quốc gia này. Đường cơ sở quần đảo của Indonesia bao gồm 183 điểm, nếi từ điểm TD 001 đến điểm TD 195”. Tuyến các đường cơ sở.

này đã bao lấy các đảo chủ yếu của Indonesia nhưr theo tiêu chuẩn tại Điều 47 UNCLOS 1982. Đường cơ sở của Indonesia được xác định bằng cả hai phương pháp đường cơ sé thẳng và đường co sở thông thường, trong đó chủ yếu là đường cơ sở thẳng, đường cơ sở thông thường chỉ được áp dụng với trên dưới 30 đoạn". Theo các văn bản pháp luật của Indonesia, các vùng biển thuộc chủ quyền. và quyển chủ quyển của Indonesia cũng được xác định phù hợp với quy định của UNCLOS 1982: tính từ đường cơ sở lãnh hải Indonesia rộng 12 hải lý, tiếp.

giáp lãnh hải rộng 24 hải lý, vùng đặc quyền kinh tế rộng 20 hải lý. địa của Indonesia được xác định theo Điều 76.a (i) UNCLOS 1982, cụ thể là xác định theo tiêu chuẩn khoảng cách 200 hai lý tính từ đường cơ sở và theo độ day lớp trim tích 1%. "Đối với Malaysia, Malaysia là một quốc gia liên bang (11 bang), nằm ở Đông Nam châu A bao gồm bán đảo Malaysia va 1/3 diện tích phía Bắc của đảo. Borneo, Bờ biển của quốc gia này dài 4.675km với sự hiện diện của hàng chục.

* hp en orlepvbsLEGISLATIONANDTREATIESSTATEFILESADY a, 3 hòn đảo lớn nhỏ khác nhau. Các vùng biển thuộc chủ quyền và quyển chủ quyền. của Malaysia khoảng 547. Malaysia chính thức phê chuẩn UNCLOS 1982 vào ngày 14/10/1996.

Malaysia không đưa ra tuyên bố chính thức về đường cơ sở của mình. ‘Tuy nhiên, trên cơ sở bản đồ được đưa ra bởi Cục bản đổ quốc gia ngày 21/12/1979, Malaysia đã công bố yêu sách về các vùng bién của quốc gia này nhằm minh họa ranh giới ngoài của lãnh hai Malaysia. Ngày 01/05/2006, Malaysia ban hành Luật đường cơ sở của các khu vực hing hải (được sửa đổi, bỗ sung năm 2012), văn bản này ghi nhận việc các tọa độ địa lý các điểm được chọn với mục dich xác định đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải của Malaysia va các vấn đề khác sẽ được xác định theo các cách: + Ngắn nước thủy triều xuống thấp nhất chạy đọc theo bờ biển và được.