CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ E–LEARNING 1. Định nghĩa Khái niệm E-learning hay đào tạo điện tử đã được rất nhiều học giả và các nhà nghiên cứu về giáo dục đưa ra, mỗi khái niệm lại thể hiện những đặc trưng riêng của E-learning. Dưới đây là một số định nghĩa được nhiều nhà nghiên cứu công nhận và sử dụng [13]: o E-Learning là quá trình học tập có sự trợ giúp của công nghệ Web và Internet (William Horton). o E-Learning là một thuật ngữ dùng để mô tả việc học tập, đào tạo dựa trên công nghệ thông tin và truyền thông (Compare Infobase Inc).
o E-Learning là quá trình học tập hay đào tạo được chuẩn bị, truyền tải hoặc quản lý sử dụng nhiều công cụ của công nghệ thông tin, truyền thông khác nhau và được thực hiện ở mức cục bộ hay toàn cục (MASIE Center). Lịch sử phát triển Xuất phát từ định nghĩa về đào tạo điện tử đã nêu ở phần trước, trong phần này, luận văn sẽ trình bày tóm tắt lịch lịch sử phát triển của đào tạo điện tử theo một số làn sóng khác nhau gắn liền với các làn sóng phát triển của kỹ thuật điện tử với mục tiêu làm rõ xu hướng phát triển và mục tiêu mà các hệ thống đào tạo điện tử ngày nay đang hướng tới. Đào tạo từ xa Là hình thức đào tạo được sử dụng khi người học và người dạy cách xa nhau về vị trí địa lý hoặc không thể có điều kiện để gặp mặt tại cùng một thời điểm trong cùng một không gian địa lý xác định. Hình thức ban đầu của phương pháp này là việc đào tạo thông qua hệ thống thư tín, bài giảng.
Với hình thức này, các trao đổi giữa giáo viên và người học được thực hiện qua thư và xuất hiện từ những năm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 4 1800 tại một số nước Châu Âu và Mỹ. Tuy nhiên cột mốc đầu tiên của đào tạo điện tử chỉ thực sự xuất hiện với sự xuất hiện của hệ thống phát thanh truyền hình vào đầu thế kỷ 20. Khóa học qua hệ thống Radio đầu tiên được tổ chức tại trường đại học Iowa (Mỹ) vào năm 1925. Đến những năm 80 là sự xuất hiện của việc đào tạo thông qua truyền hình vệ tinh cho phép học viên tại bất kỳ vị trí nào trên thế giới đều có thể tiếp nhận các bài giảng.
Ngày nay, những phương tiện điện tử nêu trên vẫn là những công cụ truyền tải thông tin thông dụng. Ngoài những ưu điểm, các công cụ truyền tin đó có các hạn chế: • Tính tương tác giữa người học với người dạy bị hạn chế, đa số vẫn là tương tác một chiều từ người dạy, việc trao đổi, phản hồi từ người học tới người dạy còn chưa thuận tiện • Mặc dù khắc phục được vấn đề cách biệt về không gian địa lý giữa người học và người dạy, nhưng người học vẫn bị ràng buộc về mặt thời gian học (phải nắm được lịch phát của các chương trình học để theo dõi; bắt buộc phải học tuần tự) Như vậy có thể thấy, đào tạo điện tử trong giai đoạn này chủ yếu đóng vai trò cung cấp một phương tiện truyền tải bài giảng từ người dạy đến người học một cách thuận tiện hơn, nhằm khắc phục các khó khăn về không gian địa lý. Đào tạo có sự trợ giúp của máy tính Cuối những năm 70 bước sang đầu những năm 80, máy tính cá nhân xuất hiện và nhanh chóng trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho con người trong công việc cũng như trong quá trình học tập. Các bài giảng được đóng gói dưới dạng các đĩa CD-ROM và phân phối tới người học.
Với sự trợ giúp của máy tính, các nhà cung cấp bài giảng đã bước đầu đưa các tương tác hai chiều vào nội dung bài giảng, cho phép người học có được những tương tác ở mức độ nhất định với nội dung được học. Những tương tác này mặc dù đơn giản, chủ yếu ở dạng các bài kiểm tra ngắn nhằm phân loại người học giúp họ xác định tiến trình học hợp lý, hay các kịch bản LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 5 tình huống thay đổi theo hành vi của người học, đã giúp cho quá trình học giảm được sự đơn điệu, đồng thời giúp người học tiết kiệm được thời gian và công sức. Hai phương pháp học dựa trên máy tính phổ biến nhất là Computer-Aided Instruction (CAI) và Computer-Based Training (CBT). Tuy nhiên đào tạo dựa trên máy tính có hạn chế là chi phí để xây dựng bài giảng khá lớn, việc cập nhật nội dung bài giảng là khó khăn.
Mặt khác, các tương tác trong bài giảng còn hạn chế, không đáp ứng được hết nhu cầu của người học, nhất là nhu cầu trao đổi nhằm tăng cường khả năng tiếp thu kiến thức của người học. Tuy nhiên so với giai đoạn trước, ở giai đoạn này, đào tạo điện tử ngoài việc tạo một môi trường phân phối bài giảng đơn giản, hiệu quả đến người học, đã bước đầu chú ý đến việc quản lý nhu cầu và quá trình học tập của người học nhằm giúp người học có những điều chỉnh phù hợp với nhu cầu và khả năng của bản thân. Đào tạo có sự trợ giúp của Internet Với sự phát triển của Internet đầu những năm 90, một môi trường vô cùng thuận lợi cho đào tạo điện tử đã xuất hiện. Khả năng hỗ trợ đa phương tiện phong phú, định dạng thống nhất đã đưa công nghệ Web trở thành môi trường xuất bản bài giảng lý tưởng cho đào tạo điện tử, cho phép người học có thể truy cập một cách dễ dàng các tri thức ở bất kỳ đâu, bất kỳ thời điểm nào với nội dung cập nhật nhất.
Bên cạnh đó, việc Internet được kết nối rộng rãi đã tạo ra môi trường tương tác đơn giản, hiệu quả giữa người dạy và người học cũng như giữa người học với nhau. Cùng với sự phát triển của Internet, đào tạo điện tử đã bước vào giai đoạn phát triển mạnh nhất từ trước đến nay thu hút được sự quan tâm của các tổ chức đào tạo và nghiên cứu. Ở Mỹ, đào tạo điện tử rất được coi trọng. Năm 1999 quốc hội Mỹ đã thành lập một tiểu ban phụ trách vấn đề này.
Hiện nay hầu hết các cơ sở giáo dục ở Mỹ đều ứng dụng đào tạo điện tử với các mức độ khác nhau. Châu Âu cũng có thái độ rất tích cực với vấn đề này. Năm 2001, Ủy ban châu Âu đã đưa ra kế hoạch mang tên "Kế hoạch hành động WBT" với chi phí 13,3 tỷ USD nhằm nghiên LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 6 cứu và triển khai các hoạt động đào tạo điện tử. Ở châu Á, Hàn Quốc, Nhật Bản và Singapore là những quốc gia đi đầu trong việc triển khai và ứng dụng đào tạo điện tử.
Ở giai đoạn này, hệ thống đào tạo điện tử đã trở nên phức tạp hơn rất nhiều so với trước, giờ đây nó không chỉ đơn thuần là một công cụ quản lý và phân phối nội dung bài giảng đến người học mà nó còn là một công cụ trợ giúp đắc lực người học trong quá trình học tập của họ. Chính vì sự phức tạp và đa dạng trong việc phát triển các hệ thống đào tạo điện tử mà lĩnh vực này đã đặt ra cho các nhà nghiên cứu nhiều vấn đề cần giải quyết, nhiều xu hướng nghiên cứu khác nhau đã xuất hiện: - Chuẩn hóa môi trường đào tạo: Với việc chuẩn hóa này, đối với người phát triển hệ thống, có thêm một cơ sở để định hướng quá trình xây dựng hệ thống của mình, đối với người quản lý có thêm những căn cứ để đánh giá tình phù hợp, tính khả thi của hệ thống trong quá trình lựa chọn một mô hình đào tạo điện tử phù hợp cho tổ chức của mình. Ngoài ra việc chuẩn hóa còn giúp việc trao đổi thông tin giữa các hệ thống trở nên đơn giản, thống nhất, nhằm tạo ra tạo ra một môi trường học tập chia sẻ rộng rãi. - Tăng cường tính tương tác với người học: Xu hướng này nhằm hướng tới việc hệ thống đào tạo sẽ hỗ trợ người học tốt hơn trong quá trình học tập, từ việc giúp người học xác định một tiến trình học phù hợp với trình độ và năng lực của họ đến việc hỗ trợ người học trong việc giải quyết các các vấn đề nẩy sinh trong suốt tiến trình đào tạo.
Từ thời điểm này, khái niệm đào tạo điện tử để chỉ quá trình đào tạo điện tử được hiểu là quá trình đào tạo điện tử qua mạng Internet. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các đặc điểm cơ bản của các hệ thống E-Learning qua Internet o Học tập thông qua môi trường mạng Internet dựa trên công nghệ Web (World Wide Web). o Hệ thống E-Learning trở thành một bộ phận quan trọng được tích hợp trong các hệ thống thông tin của trường học hoặc doanh nghiệp.
Do đó điều này đòi hỏi hệ thống E-Learning phải có khả năng tương tác tốt với các hệ thống khác như hệ thống quản lý sinh viên, hệ thống quản lý giáo viên, lịch giảng dạy hay các hệ thống quản trị doanh nghiệp khác. o Hệ thống quản lý học tập trở thành một phân hệ rất quan trọng của hệ thống E-Learning. Phân hệ này bao gồm các module khác nhau, giúp cho quá trình học tập của người học đuợc thuận tiện và dễ dàng: Diễn đàn để trao đổi ý kiến giữa các thành viên của một lớp; Module khảo sát lấy ý kiến của mọi người về một vấn đề nào đó; LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 8 Module kiểm tra và đánh giá; Module chat trực tuyến. o Hệ thống quản lý nội dung học ngày càng trở thành một công cụ trợ giúp đắc lực cho các giáo viên trong việc chuẩn bị bài giảng.
Công việc chuẩn bị nội dung bài giảng có thể thực hiện một cách trực tiếp trên hệ thống thông qua kết nối Internet hoặc thực hiện một cách offline trên máy của giáo viên trước khi được tải lên hệ thống. Việc này giúp giáo viên có thể thực hiện công việc của mình một các linh hoạt và thuận tiện nhất cho bản thân. o Với nhu cầu chi sẻ thông tin bài giảng, nhiều hệ thống quản lý và chia sẻ bài giảng đã và đang được phát triển. Hỗ trợ đắc lực cho các hệ thống này là các chuẩn đóng gói chia sẻ bài giảng như IEEE, IMS, SCORM và các hệ thống tìm kiếm thông tin bài giảng.
Các kiểu trao đổi trong E-Learning Các kiểu trao đổi thông tin trong các hệ thống E-Learning được phân loại thành một số kiểu cơ bản sau: 1.