Chương 1: Hoạt động thanh toán quốc tế của Ngân hàng thương mại trong xu thế hội nhập Chương 2: Thực trạng hoạt động thanh toán quốc tê tại Ngân hàng Công thương Việt Nam Chương 3: Giải pháp mở rộng hoạt động thanh toán quốc tê tại Ngân hàng Công thương Việt Nam 3 C hư ơng 1 HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TÊ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRONG x u THÊ HỘI NHẬP 1. H Ộ I N H Ậ P K IN H TÊ Quốc TÊ VÀ H Ộ I N H Ậ P KINH TÊ T R O N G LĨNH V ự c NGÂN HÀNG 1. Hội nhập kinh tê quốc tê Hội nhập kinh tế quốc tế là một xu thế vận động tất yếu của các nền kinh tế trên thế giới trong điều kiện hiện nay, khi quá trình toàn cầu hoá, khu vực hoá và quốc tế hoá đang diễn ra hết sức nhanh chóng dưới sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ. Hội nhập kinh tế quốc tế là một thuật ngữ đã xuất hiện trong vài thập kỷ gần đây.
Nhưng cho đến nay vẫn đang tồn tại các cách hiểu khác nhau về hội nhập kinh tế quốc tế. Có loại ý kiến cho rằng: Hội nhập kinh tế quốc tế là sự phản ánh quá trình các thể chế quốc gia tiến hành xây dựng, thương lượng, ký kết và tuân thủ các cam kết song phương, đa phương và toàn cầu ngày càng đa dạng hơn, cao hơn và đồng bộ hơn trong các lĩnh vực đời sống kinh tế quốc gia và quốc tế. Loại ý kiến khác lại cho rằng hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình loại bỏ dần các hàng rào thương mại quốc tế, TTQT và di chuyển các nhân tố sản xuất giữa các nước. Mặc dù còn có những quan niệm khác nhau, nhưng hiện nay khái niệm tương đối phổ biến được nhiều nước chấp nhận về hội nhập được nêu ra như sau: Hội nhập kinh tế quốc tế là sự gắn kết nền kinh tế của mỗi quốc gia vào các tổ chức hợp tác kinh tế khu vực và toàn cầu, trong đó mối quan hệ giữa các nước thành viên có sự ràng buộc theo những quy định chung của khối.
Nói một cách khái quát nhất, hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình các quốc gia thực hiện mô hình kinh tế mở, tự nguyện tham gia vào các định chế kinh tế và tài chính quốc tế, thực hiện thuận lợi hóa và tự do hóa thương mại, đầu tư và các hoạt động kinh tế đối ngoại khác. 4 Ngày nay, một mặt do trình độ phát triển cao của lực lượng sản xuất làm cho tính chất xã hội hóa của chính nó càng vượt ra khỏi phạm vi biên giới quốc gia, lan toả sang các quốc gia khu vực và thế giới nói chung và mặt khác, tự do hoá thương mại cũng đang trở thành xu hướng tất yếu và được xem là nhân tố quan trọng thúc đẩy buôn bán giao lưu giữa các quốc gia, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao mức sống của mọi quốc gia. Chính vì vậy, hầu hết các quốc gia trên thế giới theo định hướng phát triển của mình đều điều chỉnh các chính sách theo hướng mở cửa, giảm và tiến tới dỡ bỏ các rào cản thương mại, tạo điều kiện cho việc lưu chuyển các nguồn lực và hàng hoá tiêu dùng giữa các quốc gia ngày càng thuận lợi hơn, thông thoáng hơn. Như vậy, mỗi quốc gia trong quá trình hội nhập để phát triển, trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt đều phải chú ý đến các quan hệ trong và ngoài khu vực.
Về lâu dài cũng như trước mắt, việc giải quyết các vấn đề của quốc gia đều phải tính đến và cân nhắc với xu hướng hội nhập toàn cầu để đảm bảo được lợi ích phát triển tối ưu của quốc gia. Trong điều kiện hội nhập, các quốc gia dù giàu có hoặc phát triển đến đâu cũng không thể tự mình đáp ứng được tất cả các nhu cầu của chính mình. Trình độ phát triển càng cao càng phụ thuộc với mức độ nhiều hơn vào thị trường thế giới. Đó là một vấn đề có tính quy luật.
Những quốc gia chậm trễ trong hội nhập kinh tế quốc tế thường phải trả giá bằng chính sự tụt hậu của mình, ngược lại những nước vội vã không phát huy nội lực, không chủ động cũng bị trả giá. Bởi vậy, trong điều kiện phát triển ngày nay, không một quốc gia nào muốn phát triển mà lại không tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, các nước càng ngày càng chủ động mở cửa hơn nữa các lĩnh vực trong nền kinh tế của mình, trong đó có cả lĩnh vực vốn nhạy cảm của nền kinh tế như lĩnh vực tài chính - ngân hàng. H oạt động ngân hàng trong điều kiện hội nhập kinh tê quốc tê 1. Quan điểm vê hội nhập kinh tế quốc tê trong lĩnh vực ngân hàng Hội nhập kinh tế quốc tế trong lĩnh vực ngân hàng là cùng tham gia một cách bình đẳng trên thị trường kinh doanh tiền tệ, dịch vụ ngân hàng trong phạm vi quốc tế và khu vực.
Điều này có nghĩa là các ngân hàng thương mại trong 5 nước và các ngân hàng thương mại nước ngoài đều được làm nhiệm vụ kinh doanh theo đúng pháp luật và tập quán quốc tế. Thực tế, hội nhập trong lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam trước hết là thực hiện những cam kết chủ yếu về dịch vụ ngân hàng trong hiệp định thương mại Việt - Mỹ và tuân thủ những quy định của Hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS). Yêu cầu về mở cửa, hội nhập trong lĩnh vực ngân hàng theo các cam kết mà Việt Nam đã ký trong Hiệp định thương mại Việt - Mỹ rất giống với những yêu cầu mở cửa hội nhập ngân hàng trong GATS của WTO. Những nội dung chủ yếu là: Mỗi thành viên sẽ dành cho dịch vụ ngân hàng hay nhà cung cấp dịch vụ ngân hàng của bất kỳ thành viên nào khác trong khu vực mà mình hội nhập sự đãi ngộ không kém phần thuận lợi hơn sự đãi ngộ với những điều kiện, điều khoản và những hạn chế đã được thoả thuận và quy định trên danh mục cam kết cụ thể của thành viên đó.
Mỗi nước thành viên sẽ cho phép người cung cấp dịch vụ ngân hàng của các nước thành viên khác được đưa các dịch vụ ngân hàng mới trên lãnh thổ của mình. Mỗi nước thành viên sẽ dành cho người cung cấp dịch vụ ngân hàng của bất kỳ nước thành viên nào khác quyền được thành lập và mở rộng hoạt động trong lãnh thổ của mình kể cả việc mua lại các doanh nghiệp hiện tại. Khi mở cửa hội nhập về ngân hàng, mỗi nước sẽ không được áp dụng các hạn chế sau đây: - N h ữ n g hạn c h ế v ề s ố lượng c á c nhà cung c ấ p d ịch vụ (chẳng hạn như giới hạn tổng số các ngân hàng được phép hoạt động trên lãnh thổ của một nước thành viên). - N hữ ng hạn c h ế v ề lổ n g g iá trị củ a c á c g ia o d ịch h a y tà i sả n (chẳng hạn, ấn định số lượng các chi nhánh ngân hàng nước ngoài chỉ được phép chiếm một tỷ lệ nhất định so với tổng giá trị tài sản trong nước của tất cả các ngân hàng trong nước).
- N h ữ n g hạn c h ế v ề tổn g s ố c á c h o ạ t đ ộ n g d ịch vụ h a y tổ n g g iá trị sản lư ợn g d ịch vụ (chẳng hạn như những hạn chế về các nghiệp vụ được phép kinh doanh của các ngân hàng có vốn đầu tư nước ngoài). 6 - N h ữ n g h ạn c h ế h a y y êu cầ u v ề c á c lo ạ i p h á p nhân cụ th ể cầ n p h ả i th iết lậ p đ ể tiến hành v iệ c cung c ấ p d ịch vụ (chẳng hạn như sự hiện diện thương mại sẽ không bao gồm các văn phòng đại diện mà các ngân hàng nước ngoài phải thành lập các ngân hàng con. Hội nhập kinh tế là một tất yếu khách quan, bắt buộc các quốc gia phải mở cửa các ngành, các lĩnh vực hoạt động kinh tế của mình để tham gia vào thị trường thế giới. Khi đó nền kinh tế quốc gia thực sự là một bộ phận của nền kinh tê thê giới và không có một ngành nào có thể phát triển ngoài quy luật đó vì mỗi ngành là một bộ phận của nền kinh tế, ngành ngân hàng cũng vậy.
Theo tinh thần Nghị quyết số 07-NQ/TW ngày 27/11/2001 của Bộ chính trị về hội nhập kinh tế quốc tế: Việt Nam phải xây dựng một hệ thống ngân hàng đa dạng về hình thức, hoạt động có hiệu quả, an toàn, nàng cao năng lực cạnh tranh, có uy túi với khách hàng, huy động tối đa nguồn vốn nhàn rỗi trong dân và mở rộng đầu tư, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước. Tác động của hội nhập quốc tế trong lĩnịị vực ngân hàng đến hoạt động ngân hàng Trong kinh tế thị trường, tài chính, ngân hàng là một chìa khoá cho sự phát triển kinh tế, một cái van trọng yếu điều tiết hoạt động kinh tế của một quốc gia. Việc mở cửa thị trường ngân hàng ngày càng trở thành xu hướng chi phối hoạt động kinh tế. Các chính sách và hoạt động tài chính, ngân hàng của quốc gia ngày càng chịu những tác động trực tiếp của những biến động lớn của hoạt động tài chính, ngân hàng quốc tế.
Việc lĩnh vực ngân hàng tham gia hội nhập quốc tế sẽ mở ra cơ hội để trao đổi, hợp tác cũng như hoạch định chính sách tài chính, tiền tệ, đề ra những biện pháp phòng ngừa rủi ro,. qua đó nâng cao uy tín và vị thê của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong các giao dịch tài chính quốc tế. Ngành ngân hàng sẽ có điều kiện tranh thủ vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản lý, đào tạo và đào tạo lại đội ngũ chuyên môn. Trong quá trình hội nhập, môi trường pháp lý và chính sách tiền tệ sẽ được cải thiện nhanh chóng, phù hợp với yêu cầu về mở cửa thương mại.
Hội nhập kinh tế quốc tế cũng bắt buộc các ngân hàng phải chuyên 7 môn hoá sâu hơn các nghiệp vụ ngân hàng, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, nhanh chóng tiếp cận và phát triển dịch vụ ngân hàng mới.