CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ XẾP HẠNG DOANH NGHIỆP TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN TÍN DỤNG 1. Khái quát về Trung tâm Thông tin Tín dụng 1. Khái niệm và đặc điểm của Trung tâm thông tin tín dụng Trung tâm thông tin tín dụng là đơn vị trung gian trong hoạt động thông tin tín dụng. Tiền và thông tin là hai yếu tố đầu vào cơ bản của các ngân hàng.
Thông tin tín dụng là thông tin liên quan đến khách hàng có quan hệ tín dụng với tổ chức tín dụng, tổ chức khỏc cú hoạt động ngân hang và các thông tin khác liên quan đến khách hàng trong quan hệ tín dụng với các tổ chức tín dụng, tổ chức khác có hoạt động ngân hàng. Hoạt động thông tin tín dụng là việc thu thập, xử lý, lưu trữ và cung cấp, khai thác sử dụng thông tin tín dụng. Sản phẩm thông tin tín dụng là các báo cáo thông tin tín dụng định kỳ, đột xuất và các ấn phẩm do Trung tâm Thông tin tín dụng xây dựng trên cơ sở phân tích, tổng hợp, đánh giá thông tin về khách hang có quan hệ tín dụng với tổ chức tín dụng, tổ chức khỏc cú hoạt động ngân hàng. Dịch vụ thông tin tín dụng là việc cung cấp các sản phẩm thông tin tín dụng; hỗ trợ giải pháp quản trị thông tin tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng; hỗ trợ, tư vấn, chuyển giao công nghệ và phần mềm quản trị thông tin tín dụng; tư vấn, hỗ trợ tìm kiếm thông tin tín dụng.
Hoạt động cơ bản của Trung tâm thông tin tín dụng Trung tâm Thông tin tín dụng công có chức năng cung cấp thông tin cho Ngân hàng Trung ương để đưa ra các quy định và giám sát các tổ chức tài chính nhằm góp phần đảm bảo an toàn, phát triển bền vững hệ thống ngân hàng tài chính của mỗi nước. Ngân hàng Trung ương phát triển các chính sách tín dụng thận trọng và các nghiệp vụ cho các tổ chức tài chính, gồm cả trong kinh doanh và quản lý rủi ro tín dụng. Đây là một cách cung cấp các dịch vụ Thông tin tín dụng cho các tổ chức tài chính để họ có thể làm tốt hơn quyết định cho vay. -5- Trung tâm Thông tin tín dụng thu thập thông tin tín dụng về người vay và cung cấp thông tin trở lại cho người cho vay.
Đây là một nguồn thông tin được sử dụng bởi người cho vay để hỗ trợ họ xem xét lịch sử tín dụng của những người vay tiềm năng hay hiện thời. Trung tâm Thông tin tín dụng cú cỏc hệ thống con như: Hệ thống các thu thập thông tin, hệ thống dịch vụ khách hàng. Hệ thống Thông tin tín dụng trong thị trường tài chính góp phần: Giảm sự không cân xứng thông tin giữa những người vay và người cho vay; Cho phép người cho vay đánh giá rủi ro chính xác hơn và cải thiện chất lượng đầu tư; Dễ dàng tư vấn chọn lựa phương án và giảm chi phí tín dụng cho người vay tốt; Tăng khối lượng tín dụng. Các vai trò khác nhau về chia sẻ thông tin của thị trường tín dụng là: đưa ra các dự báo có thể từ các mô hình được công thức hoá và so sánh các dự báo này với các khả năng có thể.
Nhìn chung, trao đổi thông tin về người vay có thể có 4 hiệu quả : Một là, giúp người cho vay nắm rõ về đặc tính của hồ sơ tín dụng và dự báo chính xác hơn khả năng trả nợ của người vay. Điều này cho phép người cho vay chọn đối tác, đặt giá cho các khoản cho vay của họ tốt hơn, dễ dàng tư vấn lựa chọn khách hàng. Hai là, giảm "thuê mua thông tin" mà các ngân hàng có thể tìm kiếm từ các khách hàng của họ. Khi một ngân hàng có hiểu biết đầy đủ về một người vay, thì điều đó có thể chi phí lãi suất thấp thích hợp cho cạnh tranh tìm kiếm thuê mua thông tin.
Thông tin dùng chung với nhiều ngân hàng sẽ giảm chi phí công nghệ và thuê mua, bởi mỗi người cho vay đặt một giá cạnh tranh. Tỷ lệ lãi suất thấp còn tăng lợi nhuận ròng của người vay. Ba là, tính khách quan, vô tư của Trung tâm thông tin như là một phương kế răn đe người vay. Người vay biết rằng nếu anh ta mắc tiếng xấu với tất cả những người cho vay tiềm năng khác có thể sẽ bị phá sản, cắt tín dụng, chịu chi phí cao hơn.
Cơ chế này cũng thúc đẩy mạnh hơn trả nợ, giảm rủi ro đạo đức. Bốn là, những người vay muốn dấu diếm, che đậy các khoản nợ hay có nhu cầu tín dụng từ nhiều ngân hàng cùng một lúc, nếu không giám sát chặt chẽ thì không ai nhận thấy được. Hệ thống này giúp chia sẻ cho người sử dụng biết hoặc -6- "vạch trần" cho người cho vay toàn bộ các khoản nợ nần của những người vay và theo đó loại trừ những khoản tín dụng không hiệu quả. Tài chính người tiêu dùng là động lực phát triển kinh tế - xã hội, nhưng chưa được khai thác tốt.
ở các nước châu á, sự phát triển của nó phải cùng với việc thiết lập cơ sở hạ tầng quản lý rủi ro tài chớnh.Thiết lập Trung tâm Thông tin tín dụng, cung cấp thông tin tích cực, tiêu cực và làm minh bạch thông tin tài chính của khách hàng, quan hệ bình đẳng giữa các khách hàng và bảo vệ những người nghèo vay vốn. PCR thường còn bảo vệ quyền người vay, đặc biệt là người ngốo và khi luật pháp kém hiệu lực. Xếp hạng doanh nghiệp của Trung tâm thông tin tín dụng 1. Khái niệm và sự cần thiết xếp hạng doanh nghiệp 1.
Xếp hạng doanh nghiệp. Xếp hạng doanh nghiệp là việc so sánh, đối chiếu kết quả hoạt động của doanh nghiệp theo một số tiêu chuẩn chung nào đó để đưa ra vị trí, thứ hạng của doanh nghiệp trong tổng thể thứ hạng đã được quy định sẵn. Việc xếp hạng doanh nghiệp gồm có hai công đoạn thực hiện độc lập nhưng có quan hệ hữu cơ, biện chứng với nhau, phân tích doanh nghiệp là tiền đề, cơ sở cho việc xếp hạng doanh nghiệp. Quá trình xếp hạng doanh nghiệp diễn ra phổ biến và mang nhiều nội dung, tính chất khác nhau và phụ thuộc vào mục đích của chủ thể áp dụng.
Do đó, có nhiều phương pháp, quan điểm về xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp tùy thuộc vào mục đích của chủ thể thực hiện. “CREDIT RATING” là một thuật ngữ bằng tiếng Anh, được dịch sang tiếng Việt bằng nhiều cách khác nhau như: xếp hạng tín nhiệm, xếp hạng tín dụng, xếp hạng doanh nghiệp, định hạng tín dụng, xếp loại tín dụng, xếp hạng rủi ro tín dụng, chấm điểm tín dụng…., nhưng xét về bản chất thì đều giống nhau, là một quá trình gồm 2 công đoạn: phân tích và xếp hạng. Để tiện trong việc nghiên cứu, sau đây Luận văn thống nhất tên gọi chung quá trình này xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp. Việc xếp hạng doanh nghiệp là một quá trình được bắt đầu từ khi xác định mục đích nghiên cứu đến việc thu thập, xử lý thông tin trong quá trình quản lý, đánh -7- giá chất lượng thông tin, đánh giá mức độ tin cậy của doanh nghiệp đặt trong mối quan hệ biện chứng với môi trường kinh doanh, môi trường kinh tế xã hội và đưa ra kết quả về thứ hạng của doanh nghiệp theo một số tiêu chuẩn chung định sẵn.
Bản chất của việc xếp hạng doanh nghiệp là một quy trình đánh giá khả năng thực hiện các nghĩa vụ tài chính của một doanh nghiệp đối với những khoản vay nhất định như trả lãi và gốc nợ vay khi đến hạn nhằm xác định rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng. Mức độ rủi ro tín dụng thay đổi theo từng doanh nghiệp đặt trong bối cảnh ngành và quy mô hoạt động, được xác định thông qua quy trình phân tích, xếp hạng bằng thang điểm, tuân thủ theo những nguyên tắc nhất định và phù hợp với thông lệ quốc tế trên cơ sở dựa vào thông tin tài chính và phi tài chính của doanh nghiệp được xem xét tại thời điểm phân tích, xếp hạng. Mục đích của xếp hạng doanh nghiệp Trong thực tế, tùy theo mục tiêu nghiên cứu của chủ thể mà có những mục đích khác nhau về xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp. Đứng trên quan điểm của ngân hàng thì xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp có một số mục đích chính sau: Thứ nhất, các TCTD có thể đánh giá khả năng tin cậy và khả năng đáp ứng các nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp trong hoạt động cho vay.
Dựa trên cơ sở số liệu, các báo cáo tài chính và các thông tin liên quan khác của doanh nghiệp để nhận xét đánh giá tình hình hoạt động, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán trong hiện tại và tương lai, thông tin tổng hợp về dư nợ của doanh nghiệp nhằm xác định khả năng thu hồi vốn và lãi vay. Nói cách khác, mục đích của việc xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp là đo lường trước các rủi ro có thể xảy ra trong hoạt động tín dụng để đưa ra các quyết định hợp lý về lãi suất, hạn mức cấp tín dụng, các quyết định cho vay, không cho vay, hay thu hồi nợ. Thứ hai, là phục vụ công tác điều hành, quản lý của Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý khỏc, giỳp NHNN cú thờm thông tin hỗ trợ cho việc hoạch định chính sách tiền tệ tín dụng hợp lý và phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. -8- Thứ ba, giúp cho các nhà đầu tư cũng như các đối tác kinh doanh với doanh nghiệp có những kế hoạch kinh doanh hiệu quả dựa trên những thông tin minh bạch để góp phần phòng ngừa rủi ro trong nền kinh tế nói chung.
Thứ tư, xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp cũn giỳp cho chớnh cỏc doanh nghiệp biết được tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của mình để có những quyết sách kinh doanh hiệu quả hơn trong tương lai. Yêu cầu của việc xếp hạng doanh nghiệp Việc xếp hạng doanh nghiệp phải đáp ứng những yêu cầu sau: Tính đầy đủ của thông tin: thông tin đầu vào phải được thu thập một cách đầy đủ, trung thực và tin cậy, đây là yêu cầu hàng đầu đối với mọi nguồn thông tin nói chung. Thông tin phải xác thực, có nguồn cung cấp rõ ràng, đáng tin cậy và phải thường xuyên được cập nhật. Tính đầy đủ của thông tin còn thể hiện qua việc tính toán được tất cả các chỉ tiêu cần thiết để xếp hạng doanh nghiệp được chính xác.