Hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại công ty tnhh kiểm toán và tư vấn tht chi nhánh đà nẵng

Tài liệu nghiên cứu Hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại công ty tnhh kiểm toán và tư, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Trần Thị Minh Thơ
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thị Lai
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Quy Trình Kiểm Toán Khoản Mục Nợ Phải Thu Khách Hàng Tại Công Ty TNHH Kiểm Toán Và Tư Vấn THT
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bình Định

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Toán Khoản Mục Nợ Phải Thu Khách Hàng

Trong bối cảnh kinh tế thị trường Việt Nam ngày càng phát triển, kiểm toán đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính minh bạch và trung thực của thông tin tài chính. Đặc biệt, khoản mục nợ phải thu khách hàng là một trong những yếu tố quan trọng trên báo cáo tài chính, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của nhà đầu tư và các bên liên quan. Việc hoàn thiện quy trình kiểm toán nợ phải thu là vô cùng cần thiết để nâng cao chất lượng kiểm toán và đảm bảo sự tin cậy của báo cáo tài chính. Bài viết này sẽ đi sâu vào các khía cạnh lý thuyết và thực tiễn của quy trình này, đồng thời đề xuất các giải pháp để kiểm toán khoản mục nợ phải thu hiệu quả hơn tại các công ty kiểm toán.

1.1. Khái Niệm và Đặc Điểm Khoản Mục Nợ Phải Thu Khách Hàng

Nợ phải thu khách hàng bao gồm các khoản phải thu mang tính chất thương mại, phát sinh từ giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Khoản mục này là tài sản quan trọng, chiếm tỷ trọng lớn trong tài sản của doanh nghiệp và được trình bày tại phần “Tài sản ngắn hạn” trên Bảng cân đối kế toán. Nợ phải thu cần được theo dõi chi tiết cho từng đối tượng khách hàng, từng nội dung và kỳ hạn thu hồi. Doanh nghiệp có giao dịch bằng ngoại tệ thì nợ phải thu phải theo dõi chi tiết theo từng loại nguyên tệ và thực hiện đúng theo nguyên tắc quy định. Khoản mục này được đánh giá là trọng yếu, liên quan trực tiếp đến các giao dịch và có giá trị lớn vì thực tế các doanh nghiệp hiện nay có chính sách bán chịu, bán trả góp để giảm bớt lượng hàng tồn kho, giữ mối quan hệ với khách hàng và thu hút khách hàng từ doanh nghiệp lớn đến doanh nghiệp nhỏ.

1.2. Mục Tiêu Của Kiểm Toán Khoản Mục Nợ Phải Thu Khách Hàng

Mục tiêu của kiểm toán báo cáo tài chính là thu thập bằng chứng để chứng minh báo cáo tài chính của khách hàng, xét trên khía cạnh trọng yếu, có được lập phù hợp với khuôn khổ quy định về lập và trình bày báo cáo tài chính hay không. Đối với kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng, mục tiêu cụ thể là đảm bảo tính hiện hữu, đầy đủ, quyền và nghĩa vụ, đánh giá và phân bổ, chính xác, trình bày và thuyết minh của các khoản phải thu. Mục tiêu kiểm toán đối với khoản mục nợ phải thu được đánh giá là quan trọng nhất là “Tính Hiện hữu” vì dễ xảy ra khả năng đơn vị trình bày số dư nợ phải thu không phù hợp với thực tế như khai khống hay che giấu doanh thu.

1.3. Kiểm Soát Nội Bộ Đối Với Khoản Mục Nợ Phải Thu

Trong đơn vị sản xuất kinh doanh, đối với kiểm soát nội bộ, nhắc đến nợ phải thu là không thể quên chu trình bán hàng, phải thu và thu tiền. Bán hàng thu tiền là quá trình chuyển quyền sở hữu của hàng hóa qua quá trình trao đổi hàng – tiền giữa đơn vị được kiểm toán với khách hàng. Yêu cầu đối với kiểm soát nội bộ khoản mục nợ phải thu khách hàng, việc kiểm soát tập trung vào kế toán công nợ phải thu và bộ phận thu hồi công nợ. Nợ phải thu được ghi nhận khi có phát sinh nghiệp vụ bán hàng mà khách hàng chưa thanh toán tiền đồng thời tạo ra doanh thu bán hàng cho doanh nghiệp.

II. Thách Thức Trong Kiểm Toán Nợ Phải Thu Tại Công Ty THT

Mặc dù quy trình kiểm toán nợ phải thu đã được chuẩn hóa, nhưng các công ty kiểm toán vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình thực hiện. Các gian lận liên quan đến nợ phải thu ngày càng tinh vi, đòi hỏi kiểm toán viên phải có kiến thức chuyên môn sâu rộng và kỹ năng phân tích sắc bén. Bên cạnh đó, áp lực về thời gian và chi phí cũng gây khó khăn cho việc thực hiện đầy đủ các thủ tục kiểm toán cần thiết. Việc đánh giá rủi ro kiểm toán nợ phải thu một cách chính xác cũng là một thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh môi trường kinh doanh luôn biến động.

2.1. Rủi Ro Gian Lận và Sai Sót Thường Gặp

Các gian lận phổ biến hay xảy ra hiện nay đối với khoản mục nợ phải thu là thủ thuật gối đầu, thủ thuật xóa nợ. Ngoài ra, việc đánh giá không chính xác khả năng thu hồi nợ, ghi nhận doanh thu không đúng kỳ, hoặc không tuân thủ các chuẩn mực kế toán cũng là những sai sót thường gặp. Các sai sót này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính.

2.2. Áp Lực Thời Gian và Chi Phí Kiểm Toán

Các công ty kiểm toán thường phải đối mặt với áp lực về thời gian và chi phí, đặc biệt trong các cuộc kiểm toán báo cáo tài chính lớn. Điều này có thể dẫn đến việc bỏ qua một số thủ tục kiểm toán quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán. Việc cân bằng giữa yêu cầu về chất lượng và áp lực về thời gian là một thách thức lớn đối với kiểm toán viên.

2.3. Đánh Giá Rủi Ro Kiểm Toán Nợ Phải Thu

Việc đánh giá rủi ro kiểm toán nợ phải thu một cách chính xác là vô cùng quan trọng. Kiểm toán viên cần phải xem xét nhiều yếu tố, bao gồm đặc điểm ngành nghề kinh doanh của khách hàng, hệ thống kiểm soát nội bộ, và tình hình tài chính của khách hàng. Việc đánh giá sai rủi ro có thể dẫn đến việc thực hiện các thủ tục kiểm toán không phù hợp, ảnh hưởng đến khả năng phát hiện sai sót.

III. Phương Pháp Kiểm Toán Nợ Phải Thu Khách Hàng Hiệu Quả

Để hoàn thiện quy trình kiểm toán nợ phải thu, các công ty kiểm toán cần áp dụng các phương pháp kiểm toán hiệu quả. Điều này bao gồm việc lập kế hoạch kiểm toán chi tiết, thực hiện các thủ tục kiểm toán phù hợp, và đánh giá bằng chứng kiểm toán một cách khách quan. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong kiểm toán cũng giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro.

3.1. Lập Kế Hoạch Kiểm Toán Chi Tiết

Kế hoạch kiểm toán cần xác định rõ phạm vi kiểm toán, mục tiêu kiểm toán, và các thủ tục kiểm toán cần thực hiện. Kế hoạch cũng cần xem xét các yếu tố rủi ro và trọng yếu, và phân bổ nguồn lực một cách hợp lý. Một kế hoạch kiểm toán chi tiết sẽ giúp kiểm toán viên thực hiện công việc một cách có hệ thống và hiệu quả.

3.2. Thực Hiện Các Thủ Tục Kiểm Toán Phù Hợp

Các thủ tục kiểm toán cần được lựa chọn phù hợp với từng tình huống cụ thể. Các thủ tục phổ biến bao gồm kiểm tra chứng từ, đối chiếu số liệu, xác nhận công nợ, và phân tích tuổi nợ. Việc kết hợp nhiều thủ tục kiểm toán khác nhau sẽ giúp tăng cường độ tin cậy của bằng chứng kiểm toán.

3.3. Đánh Giá Bằng Chứng Kiểm Toán Khách Quan

Bằng chứng kiểm toán cần được đánh giá một cách khách quan và thận trọng. Kiểm toán viên cần xem xét tính đầy đủ, thích hợp, và đáng tin cậy của bằng chứng. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào, kiểm toán viên cần thực hiện thêm các thủ tục kiểm toán để làm rõ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tại Công Ty TNHH Kiểm Toán Và Tư Vấn THT

Để minh họa cho các phương pháp kiểm toán hiệu quả, chúng ta sẽ xem xét ứng dụng thực tiễn tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn THT. Việc phân tích quy trình kiểm toán hiện tại, xác định các điểm mạnh và điểm yếu, và đề xuất các giải pháp cải tiến sẽ giúp THT nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

4.1. Phân Tích Quy Trình Kiểm Toán Hiện Tại Của THT

Cần phân tích chi tiết các bước trong quy trình kiểm toán hiện tại của THT, từ khâu lập kế hoạch đến khâu báo cáo. Xác định các thủ tục kiểm toán được thực hiện, các công cụ và kỹ thuật được sử dụng, và các nguồn lực được phân bổ. Việc phân tích này sẽ giúp xác định các điểm mạnh và điểm yếu của quy trình kiểm toán.

4.2. Xác Định Điểm Mạnh và Điểm Yếu Của Quy Trình

Dựa trên phân tích, cần xác định rõ các điểm mạnh và điểm yếu của quy trình kiểm toán. Các điểm mạnh có thể là việc áp dụng các chuẩn mực kiểm toán quốc tế, đội ngũ kiểm toán viên có trình độ chuyên môn cao, hoặc việc sử dụng công nghệ thông tin trong kiểm toán. Các điểm yếu có thể là việc thiếu nguồn lực, áp lực về thời gian, hoặc việc chưa áp dụng đầy đủ các phương pháp kiểm toán hiện đại.

4.3. Đề Xuất Giải Pháp Cải Tiến Quy Trình Kiểm Toán

Dựa trên các điểm mạnh và điểm yếu, cần đề xuất các giải pháp cải tiến quy trình kiểm toán. Các giải pháp có thể bao gồm việc tăng cường đào tạo cho kiểm toán viên, đầu tư vào công nghệ thông tin, hoặc áp dụng các phương pháp kiểm toán rủi ro. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách có hệ thống và có kế hoạch.

V. Giải Pháp Hoàn Thiện Quy Trình Kiểm Toán Nợ Phải Thu THT

Để hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn THT, cần có một lộ trình rõ ràng và các giải pháp cụ thể. Các giải pháp này cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng lập kế hoạch kiểm toán, tăng cường hiệu quả thực hiện kiểm toán, và cải thiện công tác đánh giá và báo cáo.

5.1. Nâng Cao Chất Lượng Lập Kế Hoạch Kiểm Toán

Cần nâng cao chất lượng lập kế hoạch kiểm toán bằng cách thu thập thông tin đầy đủ về khách hàng, đánh giá rủi ro một cách chính xác, và xác định các thủ tục kiểm toán phù hợp. Kế hoạch kiểm toán cần được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong môi trường kinh doanh.

5.2. Tăng Cường Hiệu Quả Thực Hiện Kiểm Toán

Cần tăng cường hiệu quả thực hiện kiểm toán bằng cách sử dụng công nghệ thông tin, áp dụng các phương pháp kiểm toán hiện đại, và phân công công việc một cách hợp lý. Kiểm toán viên cần được đào tạo để sử dụng các công cụ và kỹ thuật kiểm toán mới.

5.3. Cải Thiện Công Tác Đánh Giá và Báo Cáo

Cần cải thiện công tác đánh giá và báo cáo bằng cách xem xét bằng chứng kiểm toán một cách khách quan, và trình bày kết quả kiểm toán một cách rõ ràng và dễ hiểu. Báo cáo kiểm toán cần nêu rõ các vấn đề trọng yếu và các khuyến nghị cải tiến.

VI. Kết Luận và Tầm Quan Trọng Của Kiểm Toán Nợ Phải Thu

Việc hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng là vô cùng quan trọng để đảm bảo tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính. Các công ty kiểm toán, như THT, cần liên tục cải tiến quy trình kiểm toán để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng và góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Trong tương lai, với sự phát triển của công nghệ, kiểm toán sẽ ngày càng trở nên hiệu quả và chính xác hơn.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Đề Xuất

Các giải pháp đề xuất bao gồm việc nâng cao chất lượng lập kế hoạch kiểm toán, tăng cường hiệu quả thực hiện kiểm toán, và cải thiện công tác đánh giá và báo cáo. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách có hệ thống và có kế hoạch để đạt được hiệu quả cao nhất.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Kiểm Toán Nợ Phải Thu

Kiểm toán nợ phải thu đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính. Việc kiểm toán hiệu quả sẽ giúp các nhà đầu tư và các bên liên quan đưa ra các quyết định kinh tế sáng suốt.

6.3. Triển Vọng Tương Lai Của Kiểm Toán

Trong tương lai, với sự phát triển của công nghệ, kiểm toán sẽ ngày càng trở nên hiệu quả và chính xác hơn. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn sẽ giúp kiểm toán viên phát hiện các sai sót và gian lận một cách nhanh chóng và chính xác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TRÌNH KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG 1. Một số nội dung liên quan đến kiểm toán khoản mục Nợ phải thu khách hàng 1. Khái niệm, đặc điểm khoản mục Nợ phải thu khách hàng - Phải thu của khách hàng gồm các khoản phải thu mang tính chất thương mại, phát sinh từ giao dịch mua – bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, thanh lý, nhượng bán tài sản (như: tài sản cố định, bất động sản đầu tư, các khoản đầu tư tài chính) giữa doanh nghiệp và người mua, bao gồm cả các khoản phải thu về tiền bán hàng xuất khẩu của bên giao ủy thác thông qua bên nhận ủy thác. Trong đó, người mua là đơn vị độc lập với người bán, kể cả khoản phải thu giữa công ty mẹ và công ty con, liên doanh, liên kết.

- Đặc điểm khoản mục Nợ phải thu khách hàng: + Trong doanh nghiệp, khoản mục Nợ phải thu khách hàng là tài sản quan trọng và chiếm tỷ trọng lớn trong tài sản của đơn vị vì các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh chính là giao dịch mua bán và có liên quan đến doanh thu của doanh nghiệp mà doanh nghiệp hoạt động vì mục tiêu doanh thu và lợi nhuận do vậy khoản mục này trở nên quan trọng. + Trình bày tại phần A “Tài sản ngắn hạn” trên Bảng cân đối kế toán bao gồm khoản mục Phải thu ngắn hạn của khách hàng (mã số 131), khoản mục Phải thu dài hạn của khách hàng (mã số 211) được trình bày trong phần B “Tài sản dài hạn”. Khoản mục Dự phòng phải thu ngắn hạn khó đòi (mã số 137) và khoản mục Dự phòng Phải thu dài hạn khó đòi (mã số 219) được trình bày theo số âm. Khoản mục Nợ phải thu khách hàng được phản ánh thông qua tài khoản 131.

Tài khoản này có số dư bên Nợ và số dư bên Có. Số dư bên Nợ thể hiện số nợ mà doanh nghiệp phải thu đối với khách hàng và số dư bên Có thể hiện số tiền doanh nghiệp nhận trước từ khách hàng. Chú ý: Trường hợp tài khoản 131 có số dư bên Có được quy định trình bày trong “ Nguồn vốn” tại phần C “Nợ phải trả” trên BCĐKT ở khoản mục Người mua trả tiền trước ngắn hạn (mã số 312) và khoản mục Người mua trả tiền trước dài hạn (mã số 332). + Nợ phải thu là tài sản của doanh nghiệp bị các khách hàng chiếm dụng vì tài sản này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp.

+ Nguyên tắc ghi nhận: Cần được theo dõi chi tiết cho từng đối tượng khách hàng, từng nội dung và theo dõi chi tiết kỳ hạn thu hồi và ghi chép theo từng lần thanh 5 toán để vừa phục vụ cho quá trình quản lý vừa thuận tiện theo dõi và thu hồi công nợ chính xác và nhanh chóng. Nợ phải thu được ghi tăng giá trị nếu thỏa mãn điều kiện ghi nhận doanh thu, ghi giảm giá trị khi khách hàng thanh toán nợ. Và bị tác động bởi các khoản chiết khấu, giảm giá và hàng bán bị trả lại. Lập dự phòng nợ phải thu khó đòi đối với những khoản nợ phải thu khách hàng đã quá hạn thanh toán.

+ Doanh nghiệp có giao dịch bằng ngoại tệ thì nợ phải thu phải theo dõi chi tiết theo từng loại nguyên tệ và thực hiện đúng theo nguyên tắc quy định: * Khi có phát sinh tăng khoản nợ phải thu (bên Nợ TK131) kế toán phải quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh (tỷ giá mua chuyển khoản của ngân hàng thương mại nơi chỉ định khách hàng thanh toán). * Nếu nhận trước của người mua, khi đủ điều kiện ghi nhận doanh thu thì bên Nợ TK131 áp dụng tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh đối với số tiền đã nhận trước. * Trường hợp ghi giảm giá trị khoản nợ phải thu (ghi Có TK131) kế toán phải quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh và chi tiết cho từng đối tượng, nếu có nhiều giao dịch thì tỷ giá giao dịch thực tế đích danh được xác định là tỷ giá bình quân gia quyền di động các giao dịch mà khách hàng đó nợ. * Nếu nhận trước của người mua (ghi Có TK131) áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước.

+ Đánh giá khoản mục Nợ phải thu khách hàng: Nợ phải thu được ghi nhận theo giá trị thuần có thể thu hồi được do vậy cuối kỳ kế toán phải tiến hành phân loại và ước tính phần nợ có khả năng không thu hồi được để tiến hành lập dự phòng. Nhà quản lý ra quyết định có lập dự phòng đối với khoản nợ đó hay không, với quyết định này có thể đúng hoặc cũng có khả năng sai dẫn đến sai sót và khó có thể kiểm tra được vì xuất phát từ nhà quản lý. + Khoản mục này được đánh giá là khoản mục trọng yếu, liên quan trực tiếp đến các giao dịch và có giá trị lớn vì thực tế các doanh nghiệp hiện nay có chính sách bán chịu, bán trả góp để giảm bớt lượng hàng tồn kho, giữ mối quan hệ với khách hàng và thu hút khách hàng từ doanh nghiệp lớn đến doanh nghiệp nhỏ. Gian lận phổ biến hay xảy ra hiện nay đối với khoản mục Nợ phải thu là thủ thuật gối đầu, thủ thuật xóa nợ.

Mục tiêu kiểm toán Mục tiêu của kiểm toán BCTC là thu thập bằng chứng để chứng minh BCTC của khách hàng, xét trên khía cạnh trọng yếu, có được lập phù hợp với khuôn khổ quy định về lập và trình bày BCTC hay không, từ đó hình thành ý kiến KTV trên Báo cáo kiểm toán. Đối với kiểm toán khoản mục Nợ phải thu khách hàng, mục tiêu cụ thể như sau: 6 Bảng 1.1: Mục tiêu kiểm toán đối với khoản mục Nợ phải thu khách hàng Cơ sở dẫn liệu Mục tiêu kiểm toán Tính Hiện hữu Đảm bảo tất cả các khoản phải thu khách hàng được ghi nhận trong Sổ Cái là hiện hữu tại ngày kết thúc kỳ kế toán. Tính Đầy đủ Đảm bảo các khoản nợ phải thu phát sinh tại ngày hoặc trước ngày kết thúc kỳ kế toán được ghi nhận chính xác trong Sổ Cái. Quyền và nghĩa Đảm bảo đơn vị sở hữu hoặc có quyền hợp pháp đối với tất cả các vụ khoản phải thu khách hàng được ghi nhận trong Sổ Cái tại ngày kết thúc kỳ kế toán.

Khoản phải thu khách hàng không bị hạn chế quyền sử dụng, quyền sở hữu hoặc các quyền lợi được đảm bảo khác phải được xác định hoặc thuyết minh trong BCTC. Đánh giá và Đảm bảo dự phòng phải thu khó đòi được lập đầy đủ, đảm bảo các phân bổ khoản phải thu khách hàng bằng ngoại tệ được quy đổi theo tỷ giá hối đoái phù hợp. Chính xác Đơn vị ghi chép chính xác số tiền gộp trên BCTC và phù hợp giữa Sổ chi tiết nợ phải thu và Sổ Cái. Trình bày và Đảm bảo các khoản nợ phải thu được trình bày và mô tả phù hợp thuyết minh trên thuyết minh và công bố đầy đủ các khoản cầm cố, thế chấp.

(Nguồn: Giáo trình Kiểm toán Báo cáo tài chính 1 trường Đại học Quy Nhơn) Mục tiêu kiểm toán đối với khoản mục Nợ phải thu được đánh giá là quan trọng nhất là “Tính Hiện hữu” vì dễ xảy ra khả năng đơn vị trình bày số dư nợ phải thu không phù hợp với thực tế như khai khống hay che giấu doanh thu. Tiếp đến, mục tiêu “Đánh giá và phân bổ” cũng dễ bị sai sót vì đơn vị thường hay bỏ sót hay đánh giá các khoản nợ phải thu khó đòi không phù hợp. Kiểm soát nội bộ khoản mục Nợ phải thu khách hàng 1. Các yêu cầu đối với kiểm soát nội bộ khoản mục Nợ phải thu khách hàng Trong đơn vị sản xuất kinh doanh, đối với kiểm soát nội bộ, nhắc đến nợ phải thu là không thể quên chu trình bán hàng, phải thu và thu tiền.

Bán hàng thu tiền là quá trình chuyển quyền sở hữu của hàng hóa qua quá trình trao đổi hàng – tiền giữa đơn vị được kiểm toán với khách hàng. Mục tiêu kiểm soát đối với chu trình này là: - Đảm bảo được sự hữu hiệu và hiệu quả trong hoạt động: Hoạt động bán hàng giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu về doanh thu, thị phần hay tốc độ tăng trưởng. 7 - Mục tiêu về báo cáo: Đảm bảo báo cáo đáng tin cậy, các khoản mục trên BCTC bị ảnh hưởng bởi chu trình được trình bày trung thực và hợp lý so với kết quả thực tế. - Mục tiêu về tuân thủ pháp luật và các quy định: Hoạt động bán hàng phải chịu sự chi phối bởi một số quy định pháp luật và quy định của đơn vị.

Nhận đơn Xét Theo dõi Lập lệnh Lập hóa duyệt Gửi hàng nợ phải Thu tiền đặt hàng bán hàng đơn bán chịu thu Sơ đồ 1.1: Chu trình bán hàng - thu tiền (Nguồn: Kiểm soát nội bộ, Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2016) Quá trình bán hàng thu tiền bao gồm nhiều giai đoạn, bắt đầu từ yêu cầu mua của khách hàng (đơn đặt hàng, hợp đồng mua hàng) và kết thúc bằng việc thu tiền hoặc khách hàng chấp nhận thanh toán. Đa số các doanh nghiệp có nhiều hình thức khác nhau như: Trực tiếp bán lẻ, bán buôn, bán hàng qua đại lý, gửi hàng chờ chấp nhận, … và nhiều phương thức bán hàng khác nhau như: Bán hàng thu tiền ngay, phương thức bán chịu, phương thức bán trả góp. Với mỗi phương thức, yêu cầu doanh nghiệp phải có cách kiểm soát để hạn chế rủi ro cho doanh nghiệp. Yêu cầu đối với KSNB khoản mục Nợ phải thu khách hàng, việc kiểm soát tập trung vào kế toán công nợ phải thu và bộ phận thu hồi công nợ.

Nợ phải thu được ghi nhận khi có phát sinh nghiệp vụ bán hàng mà khách hàng chưa thanh toán tiền đồng thời tạo ra doanh thu bán hàng cho doanh nghiệp. Do vậy, chu trình bán hàng thu tiền liên quan đến nhiều khoản mục, đặc biệt là khoản mục Doanh thu phản ánh trong Báo cáo kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.1, các bước công việc của chu trình bán hàng thu tiền chi tiết như sau : - Xử lý đơn đặt hàng của khách hàng: Đơn đặt hàng của khách hàng có thể là đơn đặt hàng, phiếu yêu cầu mua hàng, yêu cầu qua thư, điện thoại, fax,…Đơn đặt hàng đơn vị nên thiết kế một mẫu thống nhất và có đánh số thứ tự liên tục, nếu đơn đặt hàng do khách hàng tự soạn đơn vị cũng nên chấp nhận để tạo thuận lợi và chủ động cho khách hàng.