CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUY TRÌNH HẢI QUAN NHẬP KHẨU NGUYÊN VẬT LIỆU 1.1 Thủ tục hải quan và quy trình thủ tục hải quan 1.1 Thủ tục hải quan Căn cứ vào Điều 4 giải thích từ ngữ của Luật hải quan thì “Thủ tục hải quan là các công việc mà người khai hải quan và công chức hải quan phải thực hiện theo quy định của Luật này đối với hàng hóa, phương tiện vận tải.” Khi thực hiện thủ tục hải quan trên thế giới cũng như tại Việt Nam đều phải tuân thủ theo các nguyên tắc chung sau: Khai báo với hải quan cửa khẩu về tình hình đối tượng xuất, NK, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo quy định của cơ quan hải quan. Xuất trình đối tượng làm thủ tục hải quan tại địa điểm và thời gian quy định để cơ quan hải quan kiểm tra. Chấp hành quyết định giải quyết của cơ quan hải quan và thực hiện các nghĩa vụ khác có liên quan.2 Quy trình thủ tục hải quan Khi làm thủ tục hải quan người khai hải quan (chủ hàng, đại lý hải quan hoặc người khai thuê hải quan) sẽ thực hiện những bước cơ bản sau: Bước 1: Khai và nộp tờ khai hải quan Tờ khai hải quan được lập theo mẫu quy định. Trước đây việc khai hải quan đều viết tay lên mẫu in sẵn.
Từ tháng 4/2014, cơ quan hải quan đã bắt đầu triển khai áp dụng hệ thống VNACCS (Vietnam Automated Cargo And Port Consolidated System - Hệ thống thông quan hàng hóa tự động ). Bước 2: Đưa hàng hóa, phương tiện vận tải đến địa điểm được quy định cho việc kiểm tra thực tế hàng hóa, phương tiện vận tải. Sau khi nộp tờ khai hải quan sẽ có kết quả phần luồng từ hệ thống, từ đây chia làm 3 trường hợp: Luồng xanh: Miễn kiểm tra hồ sơ giấy và miễn kiểm tra thực tế hàng hóa c 5 Có 2 trường hợp: luồng xanh có điều kiện và không điều kiện. Luồng xanh không điều kiện: Về lý thuyết, người khai chỉ cần xuống cảng lấy hàng, mà không phải làm gì thêm.
Tuy nhiên, trên thực tế, người khai vẫn phải in ra giấy có chữ ký và đóng dấu của chủ hàng. Sau đó đem tờ khai giấy lên lấy xác nhận của hải quan tiếp nhận, rồi mới ra cảng làm thủ tục lấy hàng (đổi lệnh ở cảng, ký hải quan cổng bãi). Nghĩa là các bước công việc vẫn làm tương tự như tờ khai luồng vàng, có điều thời gian hải quan tiếp nhận xem xét đóng dấu sẽ nhanh hơn (với điều kiện họ thấy thông tin tờ khai không có vấn đề gì). Luồng xanh có điều kiện: phải xuất trình thêm những chứng từ bổ sung như: Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), Giấy kiểm tra chất lượng (ví dụ: kiểm dịch thực vật, giấy nộp thuế…).
Luồng vàng: Kiểm tra hồ sơ hải quan. Người khai phải xuất trình bộ hồ sơ giấy, gồm những chứng từ như: tờ khai hải quan, hóa đơn thương mại, chứng từ khác: giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), kiểm tra chất lượng. Theo thông tư 38/2015/TT-BTC, thì hồ sơ hải quan đơn giản hơn, không cần hợp đồng ngoại thương và chi tiết đóng gói. Trình tự thủ tục giống như mô tả luồng xanh có điều kiện phía trên.
Luồng đỏ: Kiểm tra chi tiết hồ sơ và kiểm tra thực tế hàng hóa Đây là mức độ kiểm tra cao nhất, phải làm nhiều thủ tục và tốn chi phí, thời gian, công sức nhất cho cả chủ hàng và hải quan. Trước hết, người khai vẫn phải có bộ hồ sơ như trong luồng vàng. Sau khi hải quan tiếp nhận duyệt hồ sơ, sẽ chuyển sang cho đội kiểm hóa. Sau khi đăng kí kiểm hóa, người khai xuống cảng làm thủ tục hạ hàng đưa vào khu kiểm hóa, rồi liên hệ với cán bộ hải quan xuống làm thủ tục kiểm tra.
Hiện có 2 hình thức kiểm hóa: kiểm bằng máy soi (kiểm soi), và kiểm thủ công. Có trường hợp, hải quan kiểm máy soi thấy nghi ngờ lại cho mở container kiểm thủ c 6 công. Sau khi kiểm tra xong, cán bộ hải quan sẽ về Chi cục làm các thủ tục cần thiết: biên bản kiểm hóa. Nếu thông qua, sẽ làm thủ tục bóc tờ khai.
Bước 3: Nộp thuế và thực hiên các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật. Người khai nộp thuế và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định: nộp ngay, ân hạn, bảo lãnh ngân hàng… 1.2 Quy định liên quan đến quy trình hải quan nhập khẩu nguyên vật liệu 1.1 Quy định chung Theo Luật hải quan 2014 trong Chương III mục 1 Quy định chung có một số quy định chung áp dung đối với quy trình hải quan như sau: _ Về thủ tục hải quan Khi làm thủ tục hải quan, người khai hải quan phải: Khai và nộp tờ khai hải quan; nộp, xuất trình chứng từ thuộc hồ sơ hải quan; Đưa hàng hóa, phương tiện vận tải đến địa điểm được quy định cho việc kiểm tra thực tế hàng hóa, phương tiện vận tải; Nộp thuế và thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật. _ Về địa điểm làm thủ tục hải quan Địa điểm làm thủ tục hải quan là trụ sở Hải quan cửa khẩu, trụ sở Hải quan ngoài cửa khẩu. Trong trường hợp cần thiết, việc kiểm tra thực tế hàng hóa XK, NK có thể được thực hiện tại địa điểm khác do Tổng cục Hải quan quy định.
_ Về thời hạn khai và nộp tờ khai hải quan Người khai hải quan phải khai và nộp tờ khai hải quan đối với hàng hóa, phương tiện vận tải trong thời hạn sau đây: Hàng hóa NK được thực hiện trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hàng hóa đến cửa khẩu; c 7 Hàng hóa XK được thực hiện chậm nhất là 08 giờ trước khi phương tiện vận tải xuất cảnh; _ Về khai hải quan Khai hải quan được thực hiện thống nhất theo mẫu tờ khai hải quan do Tổng cục Hải quan quy định. Người khai hải quan phải khai đầy đủ, chính xác, rõ ràng theo nội dung trên tờ khai hải quan. Người khai hải quan được sử dụng hình thức khai điện tử. _ Về hồ sơ hải quan Hồ sơ hải quan gồm có: Tờ khai hải quan hoặc chứng từ thay thế tờ khai hải quan và chứng từ có liên quan.
Tùy từng trường hợp, người khai hải quan phải nộp hoặc xuất trình hợp đồng mua bán hàng hóa, hóa đơn thương mại, chứng từ vận tải, chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa, giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu, văn bản thông báo kết quả kiểm tra hoặc miễn kiểm tra chuyên ngành, các chứng từ liên quan đến hàng hóa theo quy định của pháp luật có liên quan. Chứng từ thuộc hồ sơ hải quan là chứng từ giấy hoặc chứng từ điện tử. Chứng từ điện tử phải bảo đảm tính toàn vẹn và khuôn dạng theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử. Hồ sơ hải quan được nộp, xuất trình cho cơ quan hải quan tại trụ sở Hải quan.
Trong trường hợp có lý do chính đáng, được Chi cục trưởng Hải quan cửa khẩu hoặc Chi cục trưởng Hải quan địa điểm làm thủ tục hải quan ngoài cửa khẩu đồng ý, người khai hải quan được gia hạn thời gian phải nộp, xuất trình một số chứng từ thuộc hồ sơ hải quan; bổ sung, sửa chữa, thay thế tờ khai hải quan đã đăng ký đến trước thời điểm kiểm tra thực tế hàng hóa, phương tiện vận tải.2 Quy định cụ thể Ngoài những quy định chung ở trên thì đối với loại hình NK nguyên vật liệu để sản xuất hàng XK còn có quy riêng như sau: Quy định về vật tư, nguyên vật liệu NK c 8 Vật tư, nguyên liệu NK để trực tiếp sản xuất ra hàng XK có thời hạn nộp thuế là 275 ngày với điều kiện: Phải đăng ký vật tư, nguyên liệu NK để trực tiếp sản xuất hàng XK. Không nợ đọng thuế quá hạn theo quy định của luật thuế XK, NK tại thời điểm NK. Hết thời hạn ân hạn thuế DN phải quyết toán thuế với cơ quan hải quan. Khi đã đăng ký hợp đồng tại đơn vị Hải quan nào khác thì các lô hàng nguyên vật liệu NK để sản xuất hàng XK phải được làm thủ tục tại đơn vị hải quan đó.
Khi XK sản phẩm được sản xuất từ nguyên vật liệu NK, DN được làm thủ tục XK ở các đơn vị hải quan khác nhau nhưng phải thông báo bằng văn bản cho đơn vị Hải quan nơi đã đăng ký hợp đồng biết để theo dõi và thanh quyết toán. Thủ tục hải quan đối với nguyên vật liệu NK để sản xuất hàng XK được thực hiện theo quy định đối với hàng XK, NK thương mại nhưng do tính đặc thù của loại hình này nên thủ tục hải quan thực hiện như sau: _ Đăng ký hợp đồng NK nguyên vật liệu, danh mục nguyên vật liệu; _ NK nguyên vật liệu; đăng ký định mức; _ XK sản phẩm; _ Thanh quyết toán, hoàn thuế, không thu thuế (sau đây gọi tắt là thanh khoản) nguyên vật liệu NK. Việc đăng ký định mức và thanh khoản tuỳ theo lượng tờ khai và nhân lực của từng Chi cục Hải quan để bố trí tổ chức thực hiện cho phù hợp. Những nơi có lượng tờ khai của loại hình này lớn có thể tổ chức bộ phận chuyên trách đăng ký, kiểm tra định mức; thanh khoản.
Việc kiểm tra hồ sơ thanh khoản có thể thực hiện trước hoặc sau khi ra quyết định hoàn thuế, không thu thuế. Căn cứ tình hình thực tế, độ tin cậy của DN, Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh, thành phố chỉ đạo áp dụng thống nhất trong toàn Cục việc tiến hành phân loại DN để thực hiện hình thức kiểm tra hồ sơ thanh khoản trước hay sau khi ra quyết định hoàn thuế, không thu thuế đối với từng DN.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện quy trình hải quan nhập khẩu nguyên vật liệu 1.1 Các nhân tố thuộc cơ quan Hải quan 1.1 Đội ngũ công chức Hải quan Đội ngũ cán bộ hải quan được coi là chủ thể thực thi pháp luật. Đây là một yếu tố tiên quyết bởi nếu người thực thi pháp luật không làm tốt nhiệm vụ của mình thì làm sao có thể yêu cầu người có nghĩa vụ chấp hành pháp luật tốt; đội ngũ cán bộ hải quan là lực lượng trực tiếp quản lý hoạt động XNK nói chung và hoạt động NK nguyên liệu, vật tư cho sản xuất hàng XK nói riêng. Trình độ chuyên môn, kinh nghiệm công tác, bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, thái độ và cách phục vụ của cán bộ, công chức hải quan tác động trực tiếp đến việc làm thủ tục XNK của DN.