Đặt vấn đề Vào năm 2019, Việt Nam đã vượt qua các nước láng giềng Đông Nam Á gồm Malaysia, Indonesia và Singapore dé xép thứ 8 trong top 20 nền kinh tế tốt nhất dé đầu tu’. Việt Nam được đánh giá cao không chỉ về hiệu quả tăng trưởng mà còn là khả năng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ngày càng tăng và duy trì tăng trưởng xuất khẩu trong nhiều thời điểm khó khăn. Tuy nhiên, nước ta vân phải đối mặt với nhiều thách thức trên con đường phát trién bền vững va tiếp tục hiện đại hóa nền kinh tế khi mà tăng trưởng năng suất đã chậm lại, vì tích lũy nhân tô đã không nhường chỗ cho sự tinh tế công nghệ ngày càng tăng và hiệu quả được cải thiện như là động lực của tăng trưởng năng suất trong tương lai”. Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 đã đi sâu vào đời sống và những vân đề về an ninh phi truyền thống như an ninh môi trường, dịch bệnh (cụ thể gần đây là Covid- 19),.
đang leo thang thì vân dé chính sách thu hut dau tư cũng cần có những giải pháp cụ thê nhằm nangcao hiệu quả thực thi pháp luật về đầu tư trong nước thời gian tới hướng đến một nền kinh tế hiện đại và phát triển bền vững. Vì vậy, nhóm tác giả đã chọn đề tài: “Các biện pháp bảo đảm, ưu đãi và hỗ trợ đầu của Việt Nam” để nghiên cứu và đưa ra những đánh giá nhất định về vẫn đề này. Khái quát chung về bảo đảm, ưu đãi và hỗ trợ đầu tư 1. Khai niệm bảo dam dau tư Khi đầu tư vào một quốc gia, một trong những điều mà nhà đầu tư quan tâm nhất đó là quyền và lợi ích của mình có được đảm bảo hay không.
Quyên lợi được bảo đảm thì nhà ! Theo U. News & World Report, https://www.com/news/best-countries/best-invest-in 2 Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD), OECD Investment Policy Reviews: Viet Nam 2018, p.18 9 đầu tư mới có thê yên tâm tiến hành đầu tư vào quốc gia đó. Do vậy, các quy định về bảo đảm đầu tư chính là sự thể hiện rõ nét nhất “thiện chí” của quốc gia tiếp nhận đầu tư!. Như vậy, bảo đảm đầu tư là những cam kết của Nhà nước nhăm tạo ra sự an toàn về mặt pháp lý đối với tài sản, vốn đầu tư, thu nhập, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của nhà đầu tư khi họ tiến hành dau tư tại Việt Nam.
Nói cách khác, bao đảm đầu tư chính là những cam kết từ phía tiếp nhận đầu tư với các chủ thé đầu tư về trách nhiệm của nước tiếp nhận đầu tư trước một số quyên. lợi cụ thé của nhà đầu tư. Khái niệm ưu đãi đầu tư Theo Diễn đàn của Liên hợp quốc về thương mại va phát triển (UNCTAD), ưu đãi đầu tư được hiểu như sau: Khuyến khích đầu tư hay còn gọi là ưu đãi đầu tư là các biện pháp được Nhà nước sử dụng dé thu hút đầu tư, hướng các dự án đầu tư vào các ngành các khu vực cần thiết hoặc ảnh hưởng đến tính chất của đầu tư. Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa đưa ra khái niệm cụ thể về ưu đãi đầu tư nhưng từ thông lệ quốc tế và thực tiễn áp dụng luật ở nước ta, có thé hiểu, ưu đãi đầu tư là một biện pháp “môi” nhằm tao lập, thu hút nhà đầu tư trong một giai đoạn nhất định.
Khi đó, nhà đầu tư sẽ tiến hành đầu tư vào những địa bàn, lĩnh vực năm trong danh mục ưu đãi đầu tư mà Nhà nước ban hành đề được hưởng những thuận lợi hơn so với các nhà đầu tư khác. Sau một thời gian, nếu lĩnh vực, địa bàn đó đã có làn sóng đầu tư tốt, thì cẦn giảm bớt chính sách ưu đãi, nếu lĩnh vực đó không có nhiều nhà đầu tư có nghĩa là biện pháp ưu đãi đó không hiệu quả, cần nâng cấp hoặc điều chỉnh thay đổi chính sách, pháp luật cho phù hợp”. Như vậy có thể rút ra răng, ưu đãi đầu tư là tất cả các quy định do Nhà nước ban hành nhằm tạo ra những lợi ích nhất định cho các nhà đầu tư trong nước cũng như nước ngoài khi tiến hành đầu tư vào nền kinh tế, trên cơ sở kết hợp hai hòa giữa lợi ích của Nhà nước, của nền kinh tế - xã hội và các nhà đầu tư. Khai niệm hỗ trợ đầu tư Thuật ngữ “hỗ trợ đầu tư” lần đầu được đề cập trong Luật khuyến khích đầu tư trong nước năm 1994, sau đó Luật đầu tư năm 2005, Luật đầu tư năm 2014 kế thừa và phát triển các quy định về hỗ trợ đầu tư.
Tương tự như khái niệm “bảo đảm đầu tư” và “ưu đãi đầu tư”, các văn bản luật hiện hành chỉ xác định các hình thức hỗ trợ đầu tư mà không đưa ra cách hiểu thé nào là hỗ trợ đầu tư. Tuy nhiên, thông qua tinh thần của các quy định này, có thể hiểu rằng, hỗ trợ đầu tư là việc giúpđỡ, tạo điều kiện thuận lợi từ phía Nhà nước dành cho nhà đầu tư khi thực hiện đầu tư ở quốc gia tiếp nhận. Sự hỗ trợ này có thé thông qua các hoạt động nghiên cứu, tìm kiếm cơ hội đầu tư; xây dựng hoàn thiện dự án; đăng ky cap phép và triên khai đầu tư. Cần lưu ý rang,viéc tién hành hỗ tro đầu tư trong mỗi giai đoạn lại khác nhau căn cứ vào mục tiêu phát triển kinh tế.
Ví dụ, để thực hiện mục tiêu thu hút vốn đầu tư, Nhà nước có thé tao ra các hình thức hỗ trợ dau tư dé giúp các nhà đầu tư hạn chế khó khăn trong việc tiếp cận các yếu tố đầu vào của sản xuất, kinh doanh (đất đai, tín dụng, lao động.) hay | Nguyễn Thị Ánh Nguyệt, Các biện pháp bao dam, ưu đãi và hỗ trợ đâu tư theo Luật Đâu tư năm 201 4, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Dai học Luật Hà Nội, Hà Nội, 2017, tr.8 ? Ngọc Quỳnh, Tiếp tuc hoàn thiện chính sách pháp luật wu đãi dau tw, Báo điện tử Công thương, https://congthuong.vn/tiep-tuc-hoan-thien-chinh-sach-phap-luat-uu-dai-đau-tu-107366.html, lần cuối truy cập ngày 24/05/2020 10 giúp nhà dau tư giảm thiểu các chi phi dau tư, từ đó khuyến khích đầu tư, thu hút vốn đầu tự, 1. Vai trò Các biện pháp bảo đảm, ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thu hút đầu tư ở nước ta. Vai trò của các biện pháp bảo đảm, ưu đãi và hỗ trợ đầu tư được thê hiện qua các khía cạnh sau: (i) Tạo ra môi trường dau tư bình Ổn Môi trường đầu tư bình ổn sẽ là lời mời gọi hấp dẫn đối với các nhà đầu tư. Từ đó, hiệu quả đầu tư sẽ tăng cao.
Xu hướng quốc tế hóa về đầu tư đã tạo ra những luồng đầu tư không chỉ giới hạn trong khuôn khổ biên giới một quốc gia, các nhà đầu tư đã thực hiện những dự án đầu tư ở nhiều quốc gia khác nhau. Do có sự ôn định trong các quy định về các biện pháp bảo đảm đầu tư mà hầu như ở quốc gia nào các nhà đầu tư cũng có thể yên tâm đầu tư trong một môi trường đầu tư không có sự xáo trộn, ít nhất là các vấn đề liên quan đến những lợi ích trực tiếp của các nhà đầu tư. (ii) Thu hut dau tư trong nước va dau tư nước ngoài ¬¬ Đôi với đâu tư tư trong nước, Nhà nước sẽ tạo điêu kiện cho các nguôn vôn của nhà đầu tư trong nước đồ vào nền kinh tế. Không chi dừng lại ở việc khuyến khích đầu tư vào những ngành nghề trọng điểm, những địa bàn phát triển kinh tế mạnh mà Nhà nước còn nhân mạnh chủ trương khuyến khích các nhà đầu tư đầu tư vốn vào những địa bàn, ngành nghề đang định hướng phát triển trong tương lai và những địa phương đang cần vốn dé phát triển cân đối với kinh tế vùng.
Đối với dòng vốn đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài, việc ban hành các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ có ý nghĩa như một trong những hành động nhăm cải thiện môi trường đầu tư hữu hiệu, tạo ra sự hấp dẫn cho thị trường. (iii) Giúp Nhà nước tai cơ cấu lại nên kinh tế Tùy thuộc vào từng mục tiêu kinh tế của đất nước trong từng giai đoạn, Nhà nước sẽ có biện pháp hỗ trợ đầu tư phù hợp với ngành, nghé, lĩnh vực, địa bàn ưu tiên khuyến khích đầu tư. (iv) Tạo ra sự dong bộ của hệ thông pháp luật dau tw phù hợp với thông lệ quốc té Đề hội nhập sâu hơn với thương mai quốc tế, một trong những việc làm cần thiết là hoàn thiện pháp luật dau tư, làm sao dé thu hút vốn dau tư một cách hiệu quả nhất. Việc hoàn thiện trên can đáp ứng 2 tiêu chí: tương thích với hệ thống pháp luật quôc gia và phù hợp với hệ thống pháp luật quốc tế.
Nhờ đó, các quốc gia mới có thể tiến hành hoạt động đầu tư một cách dễ dàng, thuận lợi nhất. Quy định của pháp luật về bảo đảm, ưu đãi và hỗ trợ đầu tư của Việt Nam 2. Quy định của pháp luật về bảo đảm dau tư Những quy định vê bảo đảm đầu tư hiện nay được cho là phù hợp với thông lệ quốc tế cũng như các cam kết quốc tế về đầu tư mà Việt Nam tham gia tại thời điểm ban hành Luật Đầu tư 2014. Pháp luật không có quy định cụ thê về đối tượng được hưởng bảo đảm đầu tư, tuy nhiên dựa trên những quy phạm pháp luật tại Luật Đầu tư 2014 có thê thấy đối tượng được hưởng bảo đảm đầu tư bao gồm tất cả các nhà đầu tư thực hiện dựán đầu tư tại ! Đào Thu Hà, H6é tro đâu tu với việc nâng cao năng lực cạnh tranh dé hội nhập kinh tế của Việt Nam, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, Sô 1 (401), tháng 1/2020 11 Việt Nam không phân biệt quy mô vốn, nguồn vốn, lĩnh vực cũng như địa bàn đầu tư.! về thủ tục đầu tư, Nhà đầu cũng tư được tự động hưởng các biện pháp bảo đảm mà không cần phải thực hiện bat kỳ thủ tục pháp lý nào.
Về hình thức bảo đảm dau tư, việc bảo đảm đầu tư được áp dụng thể hiện dưới những hình thức sau: 2. Bảo đảm quyên Sở hữu tài sản cho nhà đâu tu Trong qua trinh tién hanh dau tu kinh doanh, van, dé bao đảm tai sản của nhà đầu tư là một trong những yếu tô quan trọng ảnh hưởng trực tiếp tới tâm lý của nhà đầu tư khi tiễn hành hoạt động đầu tư kinh doanh.