Luận văn thạc sĩ hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại ban quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh bắc kạn

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Đặng Thị Thu Trà
• Người hướng dẫn: TS. Lê Ngọc Nương
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước

Quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước là một lĩnh vực quan trọng trong việc phát triển hạ tầng và kinh tế xã hội tại tỉnh Bắc Kạn. Quản lý dự án không chỉ bao gồm việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện mà còn phải đảm bảo chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn. Dự án xây dựng từ ngân sách nhà nước thường có quy mô lớn và yêu cầu cao về chất lượng, do đó, việc quản lý chặt chẽ là cần thiết. Theo đó, các yếu tố như quy trình quản lý ngân sách, quy hoạch xây dựng, và giám sát dự án cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng công trình mà còn đảm bảo tính minh bạch trong sử dụng vốn đầu tư.

1.1. Ngân sách nhà nước và vai trò của nó

Ngân sách nhà nước là nguồn lực tài chính chủ yếu cho các hoạt động đầu tư xây dựng. Nó không chỉ phản ánh khả năng tài chính của nhà nước mà còn thể hiện các chính sách phát triển kinh tế xã hội. Quản lý ngân sách hiệu quả sẽ giúp tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực cho các dự án xây dựng. Theo Luật Ngân sách nhà nước năm 2015, ngân sách bao gồm các khoản thu từ thuế, phí và các nguồn khác, từ đó tạo ra quỹ cho các hoạt động đầu tư. Việc sử dụng ngân sách một cách hợp lý sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của các dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại tỉnh Bắc Kạn.

1.2. Thực trạng quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bắc Kạn

Thực trạng quản lý dự án xây dựng tại tỉnh Bắc Kạn cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Các dự án đầu tư thường gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch và thực hiện, dẫn đến tình trạng chậm tiến độ và chất lượng công trình không đạt yêu cầu. Giám sát dự án chưa được thực hiện một cách đồng bộ, gây ra lãng phí và thất thoát trong sử dụng vốn. Đặc biệt, một số công trình như dự án nâng cấp đường tỉnh ĐT254 đã bị dư luận chỉ trích do chất lượng không đảm bảo. Điều này cho thấy cần có những giải pháp mạnh mẽ để hoàn thiện quản lý dự án tại tỉnh Bắc Kạn.

II. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong luận văn này bao gồm các phương pháp định tính và định lượng. Phương pháp thu thập thông tin từ các tài liệu, báo cáo của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Bắc Kạn, cùng với việc phỏng vấn các cán bộ quản lý dự án. Phân tích thông tin được thực hiện để đánh giá thực trạng quản lý dự án xây dựng từ ngân sách nhà nước. Các chỉ tiêu đánh giá như mức độ hoàn thành dự án, chất lượng công trình và hiệu quả sử dụng vốn sẽ được xem xét kỹ lưỡng. Qua đó, luận văn sẽ chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện.

2.1. Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi nghiên cứu chính của luận văn là: 'Thực trạng quản lý các dự án đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Kạn hiện nay ra sao?'. Câu hỏi này sẽ giúp xác định rõ các vấn đề tồn tại trong quản lý dự án và tìm ra nguyên nhân gốc rễ của những hạn chế đó.

2.2. Phương pháp thu thập và xử lý thông tin

Thông tin được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm tài liệu chính thức, báo cáo của các cơ quan chức năng và ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực quản lý dự án. Phương pháp xử lý thông tin sẽ bao gồm phân tích định lượng và định tính, nhằm đưa ra cái nhìn tổng quan về thực trạng quản lý dự án xây dựng tại Bắc Kạn. Việc này sẽ giúp xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp.

III. Thực trạng quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bắc Kạn

Thực trạng quản lý dự án đầu tư xây dựng tại tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017-2019 cho thấy nhiều vấn đề cần được khắc phục. Các dự án xây dựng thường gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch và thực hiện, dẫn đến tình trạng chậm tiến độ và chất lượng công trình không đạt yêu cầu. Giám sát dự án chưa được thực hiện một cách đồng bộ, gây ra lãng phí và thất thoát trong sử dụng vốn. Đặc biệt, một số công trình như dự án nâng cấp đường tỉnh ĐT254 đã bị dư luận chỉ trích do chất lượng không đảm bảo. Điều này cho thấy cần có những giải pháp mạnh mẽ để hoàn thiện quản lý dự án tại tỉnh Bắc Kạn.

3.1. Kết quả thực hiện đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

Kết quả thực hiện đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017-2019 cho thấy một số thành tựu đáng kể. Nhiều công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều dự án chưa đạt yêu cầu về tiến độ và chất lượng. Việc này cần được xem xét và đánh giá một cách nghiêm túc để có những biện pháp khắc phục kịp thời.

3.2. Hạn chế và nguyên nhân

Hạn chế trong quản lý dự án tại Bắc Kạn chủ yếu đến từ việc thiếu hụt nguồn lực, quy trình quản lý chưa chặt chẽ và sự phối hợp giữa các bên liên quan chưa hiệu quả. Nhiều cán bộ quản lý chưa được đào tạo bài bản về quản lý dự án, dẫn đến việc thực hiện không đúng quy trình. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và tiến độ của các dự án xây dựng.

IV. Giải pháp hoàn thiện quản lý dự án đầu tư xây dựng

Để hoàn thiện quản lý dự án đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Kạn, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ quản lý dự án thông qua các khóa đào tạo và bồi dưỡng. Thứ hai, cần hoàn thiện quy trình quản lý dự án từ khâu lập kế hoạch đến giám sát và đánh giá. Cuối cùng, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong sử dụng vốn đầu tư.

4.1. Nâng cao năng lực cán bộ quản lý

Nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý dự án là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý dự án và quản lý ngân sách để cán bộ có thể nắm vững quy trình và kỹ năng cần thiết. Việc này sẽ giúp cải thiện chất lượng công trình và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

4.2. Hoàn thiện quy trình quản lý dự án

Cần hoàn thiện quy trình quản lý dự án từ khâu lập kế hoạch đến giám sát và đánh giá. Việc này bao gồm việc xây dựng các tiêu chí rõ ràng cho từng giai đoạn của dự án, từ đó giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý. Các công cụ công nghệ hiện đại cũng nên được áp dụng để theo dõi tiến độ và chất lượng công trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Cơ sở lý luận về quản lý dự án đầu tư XDCB từ nguồn vốn Ngân sách Nhà nước 1. Ngân sách Nhà nước 1. Khái niệm Ngân sách Nhà nước Có nhiều định nghĩa về ngân sách Nhà nước như: Ngân sách nhà nước là bản dự trù thu chi tài chính của nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm.

Ngân sách nhà nước là quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước, là kế hoạch tài chính cơ bản của nhà nước. Ngân sách nhà nước là những quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình nhà nước huy động và sử dụng các nguồn tài chính khác nhau. Thực chất, Ngân sách nhà nước phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trên cơ sở luật định. Tại Việt Nam, khái niệm NSNN được định nghĩa theo Luật NSNN năm 2015 như sau: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.

Trong phạm vi nghiên cứu, tác giả sử dụng khái niệm NSNN theo Luật NS năm 2015 làm căn cứ cho toàn bộ luận văn. NSNN bao gồm các khoản thu: từ thuế, phí, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước, các khoản đóng góp của các tổ chức và cá nhân, các khoản viện trợ, các khoản thu khác theo quy định của pháp luật, các 6 khoản do Nhà nước vay để bù đắp bội chi, được đưa vào cân đối NSNN và bao gồm các khoản chi: chi phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, bảo đảm hoạt động bộ máy Nhà nước, chi trả của Nhà nước, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật (Hoàng Anh Tuấn, 2018). Đặc điểm của Ngân sách nhà nước NSNN vừa là nguồn lực để nuôi dưỡng bộ máy Nhà nước vừa là công cụ hữu ích để Nhà nước quản lý, điều tiết nền kinh tế quốc dân và giải quyết các vấn đề xã hội. Ngân sách Nhà nước có 5 đặc điểm sau: Hoạt động thu chi của Ngân sách nhà nước luôn gắn chặt với quyền lực kinh tế - chính trị của Nhà nước và việc thực hiện các chức năng của Nhà nước, được Nhà nước tiến hành trên cơ sở những luật lệ nhất định; Hoạt động ngân sách nhà nước là hoạt động phân phối lại các nguồn tài chính, nó thể hiện ở hai lĩnh vực thu và chi của Nhà nước; Ngân sách nhà nước luôn gắn chặt với sở hữu Nhà nước, luôn chứa đựng những lợi ích chung, lợi ích công cộng; Ngân sách nhà nước cũng có những đặc điểm như các quỹ tiền tệ khác.

Nét khác biệt của ngân sách Nhà nước với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước, nó được chia thành nhiều quỹ nhỏ có tác dụng riêng, sau đó mới được chi dùng cho những mục đích đã định; Hoạt động thu chi của ngân sách nhà nước được thực hiện theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu (Vũ Ngọc Tuấn, 2014). Vai trò của Ngân sách Nhà nước Ngân sách nhà nước có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước. Cần hiểu rằng, vai trò của ngân sách nhà nước luôn gắn liền với vai trò của nhà nước theo từng giai đoạn nhất định. Đối với nền kinh tế thị trường, Ngân sách nhà nước đảm nhận vai trò quản lý vĩ mô đối với toàn bộ nền kinh tế, xã hội.

Ngân sách 7 nhà nước là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế xã hội, định hướng phát triển sản xuất, điều tiết thị trường, bình ổn giá cả, điều chỉnh đời sống xã hội. Huy động các nguồn tài chính của ngân sách nhà nước để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của nhà nước: Mức động viên các nguồn tài chính từ các chủ thể trong nguồn kinh tế đòi hỏi phải hợp lý nếu mức động viên quá cao hoặc quá thấp thì sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của nền kinh tế, vì vậy cần phải xác định mức huy động vào Ngân sách nhà nước một cách phù hợp với khả năng đóng góp tài chính của các chủ thể trong nền kinh tế (Mai Văn Bưu, 2008). Quản lý điều tiết vĩ mô nền kinh tế: Ngân sách nhà nước là công cụ định hướng hình thành cơ cấu kinh tế mới, kích thích phát triển sản xuất kinh doanh và chống độc quyền. Trước hết, Chính phủ sẽ hướng hoạt động của các chủ thể trong nền kinh tế đi vào quỹ đạo mà Chính phủ đã hoạch định để hình thành cơ cấu kinh tế tối ưu, tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển ổn định và bền vững.

Thông qua hoạt động chi ngân sách, Nhà nước sẽ cung cấp kinh phí đầu tư cho cơ sở kết cấu hạ tầng, hình thành các doanh nghiệp thuộc các ngành then chốt trên cơ sở đó tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho sự ra đời và phát triển các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế (có thể thấy rõ nhất tầm quan trọng của điện lực, viễn thông, hàng không đến hoạt động kinh doanh của các Doanh nghiệp). Bên cạnh đó, việc cấp vốn hình thành các doanh nghiệp Nhà nước là một trong những biện pháp căn bản để chống độc quyền và giữ cho thị trường khỏi rơi vào tình trạng cạnh tranh không hoàn hảo. Và trong những điều kiện cụ thể, nguồn kinh phí trong ngân sách cũng có thể được sử dụng để hỗ trợ cho sự phát triển của các doanh nghiệp, đảm bảo tính ổn định về cơ cấu hoặc chuẩn bị cho việc chuyển sang cơ cấu mới hợp lý hơn. Thông qua hoạt động thu, bằng việc huy động nguồn tài chính thông qua thuế, ngân sách nhà nước đảm bảo thực hiện vai trò định hướng đầu tư, kích thích hoặc hạn chế sản xuất kinh doanh (Nghiêm Xuân Hồng, 2015).

Dự án đầu tư xây dựng cơ bản 1. Khái niệm Dự án là việc thực hiện một mục đích hay nhiệm vụ công việc nào đó dưới sự ràng buộc về yêu cầu và nguồn vật chất đã định. Thông qua việc thực hiện dự án để cuối cùng đạt được mục tiêu nhất định đã đề ra và kết quả của nó có thể là một sản phẩm hay một dịch vụ. Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc nhằm đạt được mục tiêu hay yêu cầu nào đó trong một thời gian nhất định dựa trên nguồn vốn xác định (Theo điều 3 – Luật đấu thầu), hay nói cách khác dự án đầu tư là một lĩnh vực hoạt động đặc thù, một nhiệm vụ cần phải được thực hiện với phương pháp riêng, nguồn lực riêng và theo một kế hoạch tiến độ nhằm tạo ra một thể thực mới.

Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định (Từ Quang Phương, 2005). Như vậy, dự án đầu tư xây dựng cơ bản là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng liên quan đến công trình phục vụ cộng đồng như: điện, đường, trường, trạm,… nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định giúp nâng cao đời sống người dân, tạo điều kiện phát triển kinh tế địa phương, quốc gia. Theo Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014, tại Điều 3 quy định thì dự án đầu tư xây dựng cơ bản là một tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng chung phục vụ mục đích sử dụng chung của cả cộng đồng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định. 9 Dự án đầu tư XDCB có những đặc trưng sau (Bùi Ngọc Toàn (2008): - Dự án đầu tư XDCB có tính chất cố định, nơi sản xuất gắn liền với nơi tiêu thụ sản phẩm.

Sản phẩm của dự án đầu tư xây dựng là những tài sản cố định, có chức năng tạo ra sản phẩm và dịch vụ khác cho xã hội, thường có vốn đầu tư lớn, do nhiều người, thậm chí do nhiều cơ quan, đơn vị cùng tạo ra. - Dự án đầu tư XDCB có quy mô lớn, kết cấu phức tạp. - Dự án đầu tư XDCB có thời gian sử dụng lâu dài, chất lượng của sản phẩm có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả hoạt động của các ngành khác. - Dự án đầu tư xây dựng mang tính tổng hợp về kỹ thuật, kinh tế, xã hội, văn hoá nghệ thuật và quốc phòng.

Phân loại vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn NSNN Ngân sách nhà nước với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của Nhà nước tham gia huy động và phân phối vốn đầu tư thông qua hoạt động thu, chi NSNN. Phân loại vốn NSNN trong đầu tư XDCB bao gồm (Viện nghiên cứu và đào tạo về quản lý, 2007):  Theo phân cấp quản lý NSNN, có thể chia nguồn vốn đầu tư từ NSNN thành: - Vốn đầu tư của NS Trung ương được hình thành từ các khoản thu của ngân sách Trung ương nhằm đầu tư cho các dự án phục vụ cho lợi ích quốc gia. - Vốn đầu tư của ngân sách địa phương được hình thành từ các khoản thu của ngân sách địa phương nhằm đầu tư cho các dự án phục vụ cho lợi ích của từng địa phương đó. Nguồn vốn này thường được giao cho các cấp chính quyền địa phương quản lý và sử dụng.