MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Với doanh nghiệp nói chung công tác kế toán đóng vai trò rất quan trọng. Kế toán cung cấp kết quả tài chính chính xác, giúp cho nhà lãnh đạo theo dõi thƣờng xuyên tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. Cung cấp tài liệu cho lãnh đạo làm cơ sở hoạch định chƣơng trình hành động cho từng giai đoan từng thời kỳ, điều hoà tình hình tài chính của doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ nhƣ ngân hàng, kế toán ngân hàng phải đảm bảo các nhiệm vụ ghi chép, tổng hợp số liệu, giám sát và tổ chức. Đó là việc phải tái hiện chính xác, đầy đủ, đúng lúc mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong ngân hàng đúng quy định. Kế toán ngân hàng phải tổng hợp số liệu đúng cách thức kế toán và theo những chỉ tiêu nhất định nhằm cung cấp thông tin một cách đầy đủ, chính xác và kịp thời nhất để phục vụ cho việc chỉ đạo, lãnh đạo hoạt động kinh doanh ngân hàng. Kế toán ngân hàng phải giám sát quá trình sử dụng tài sản (vốn) nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng các loại tài sản thông qua kiểm soát trƣớc (tiền kiểm) các nghiệp vụ bên nợ và nghiệp vụ bên có của bảng tổng kết tài sản ở từng đơn vị ngân hàng cũng nhƣ toàn hệ thống.
Kế toán ngân hàng phải có nhiệm vụ tổ chức tốt công tác kế toán nói chung và kế toán tài chính nói riêng. Đồng thời phải tổ chức giao dịch, phục vụ khách hàng một cách phù hợp, văn minh, lịch sự, giúp khách hàng hiểu đƣợc những nội dung cơ sở của kỹ thuật nghiệp vụ ngân hàng nói chung và kỹ thuật nghiệp vụ kế toán nói riêng, góp phần làm tốt chiến lƣợc khách hàng của ngân. Tuy nhiên với khối lƣợng giao dịch hàng ngày phát sinh nhiều nên công tác này luôn tiềm ẩn rủi ro cao đòi hỏi ngân hàng phải có biện pháp kiểm soát nội bộ ngăn chặn và phòng ngừa rủi ro. Nhận thức vai trò kiểm soát nội bộ, yêu cầu nâng cao vai trò kiểm soát nội bộ công tác kế toán ngân hàng nói chung và ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng nói riêng nên tác giả lựa mạnh dạn lựa Luan van 2 chọn đề tài: “Hoàn thiện kiểm soát công tác kế toán tại ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng”.
Mục tiêu nghiên cứu 2. Về mặt lý luận Làm rõ cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ và kiểm soát nội bộ công tác kế toán trong các ngân hàng thƣơng mại. Về mặt thực tiễn - Phân tích thực trạng kiểm soát công tác kế toán tại ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng để chỉ ra những nguyên nhân, tồn tại, bất cập trong công tác kế toán hiện nay tại SCB Đà Nẵng. - Đề xuất một số biện pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát nội bộ công tác kế toán tại ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng nhằm đạt đƣợc hai mục tiêu chính sau: + Phát hiện, ngăn chặn, phòng ngừa những rủi ro có thể xảy ra trong công tác kế toán.
+ Đảm bảo tính tuân thủ quy định trong công tác kế toán. Câu hỏi nghiên cứu - Những lý luận chung về kiểm soát nội bộ? Kiểm soát nội bộ trong công tác kế toán tại các ngân hàng thƣơng mại? - Những sai phạm, gian lận có thể xảy ra trong công tác kế toán tại ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng? - Thủ tục kiểm soát nội bộ công tác kế toán tại ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng? - Các biện pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ công tác kế toán Ngân hàng TMCP Sài Gòn? 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: 3. Đối tượng nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là kiểm soát nội bộ công tác kế toán tại ngân hàng thƣơng mại.
Phạm vi nghiên cứu: 3. Phạm vi nội dung: Đề tài nghiên cứu kiểm soát nội bộ đối với công tác kế toán tại ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng 3. Phạm vi thời gian: Thời gian nghiên cứu từ khi SCB Đà Nẵng thành lập (năm 2009) đến năm 2012, đặc biệt chú trọng giai đoạn sau hợp nhất – giai đoạn năm 2012. Phạm vi không gian: Đề tài nghiên cứu kiểm soát nội bộ công tác kế toán tại ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng.
Phƣơng pháp nghiên cứu: Trong quá trình nghiên cứu, tác giả dựa vào cơ sở lý luận, các quan điểm, các vấn đề xuất phát từ thực tiễn để làm sáng tỏ các cơ sở khoa học và thực tiễn đề tài. Ngƣời viết kết hợp kết quả kiểm tra của kiểm soát nội bộ độc lập (bộ phận quản lý rủi ro khu vực 3), kết quả kiểm tra của các cơ quan bên ngoài nhƣ thuế, ngân hàng nhà nƣớc và dựa trên đánh giá dựa trên kinh nghiệm công tác của tác giả là cán bộ đang làm công tác kiểm soát nội bộ tại bộ phận quản lý rủi ro khu vực 3. Đồng thời, dựa vào những quy trình quy định đƣợc trình bày dƣới dạng lƣu đồ ở phần phụ lục tác giả đƣa ra những nhận định về thực trạng kiểm soát nội bộ công tác kế toán tại SCB Đà Nẵng. Bên cạnh đó tác giả ghi nhận những ý kiến của các cá nhân thực hiện công tác kế toán tại SCB Đà Nẵng (gồm giao dịch viên và nhân viên kế toán) và kiểm soát công tác kế toán (phó phòng kế toán, trƣởng phòng kế toán, nhân viên bộ phận quản lý rủi ro khu vực 3) để đƣa ra đánh giá và giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ công tác kế toán tại SCB Đà Nẵng.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Ý nghĩa khoa học: Luận văn nghiên cứu góp phần làm rõ các lý luận cơ bản về kiểm soát nội bộ nói chung và kiểm soát nội bộ công tác kế toán tại các ngân hàng thƣơng mại nói riêng. Luan van 4 - Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng kiểm soát nội bộ công tác kế toán tại, đánh giá những ƣu điểm cùng những hạn chế trong việc kiểm soát nội bộ hoạt động kế toán tại ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng Luận văn đƣa ra những biện pháp góp phần khắc phục những thiếu sót và tăng cƣờng kiểm soát nội bộ công tác kế toán tại ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng đảm bảo hoạt động ngân hàng hiệu quả, an toàn, đạt đƣợc mục tiêu đề ra. Kết cấu luận văn: Tên luận văn: “Hoàn thiện kiểm soát công tác kế toán tại ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng”. Luận văn gồm ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sơ lý luận về kiểm soát nội bộ công tác kế toán trong các ngân hàng thƣơng mại.
Chƣơng 2: Thực trạng kiểm soát công tác kế toán tại ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ công tác kế toán tại ngân hàng TMCP Sài Gòn chi nhánh Đà Nẵng. Tổng quan về tài liệu tham khảo Luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện kiểm tra kiểm soát nội bộ quy trình tín dụng tại ngân hàng TMCP Quân Đội” của tác giả Phạm Thị Huyền Trang, khoa kinh tế - tài chính – ngân hàng, Học viện tài chính, năm 2010 do TS Nguyễn Thị Lan hƣớng dẫn khoa học. Trong luận văn này, tác giả Phạm Thị Huyền Trang trình bày cơ sở lý luận kiểm soát nội bộ quy trình tín dụng và biện pháp hoàn thiện công tác kiểm tra kiểm soát nội bộ quy trình tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quân Đội.
Ngƣời viết vận dụng cơ sở lý luận của luận văn này, kết hợp với sách “Kiểm soát nội bộ” để viết phần cơ sở lý luận kiểm soát Luan van 5 nội bộ kế toán cho vay; đồng thời tham khảo những giải pháp trong luận văn của tác giả Phạm Thị Huyền Trang để đƣa ra giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ kế toán tiền vay trong luận văn của mình. Luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ đối với hoạt động huy động vốn tại chi nhánh Ngân hàng đầu tƣ và phát triển Quang Trung” của tác giả Phạm Thùy Linh, khoa kinh tế - tài chính ngân hàng, học viện tài chính, do TS Nguyễn Thị Lan hƣớng dẫn. Trong luận văn của mình, tác giả Phạm Thùy Linh trình bày cơ sở lý luận hệ thống kiểm soát nội bộ huy động vốn ngân hàng thƣơng mại; đánh giá hiệu quả công tác kiểm soát nội bộ huy động vốn tại BIDV chi nhánh Quang Trung và đề xuất các biện pháp hoàn thiện môi trƣờng kiểm soát, thủ tục kiểm soát huy động vốn. Ngƣời viết vận cơ sở lý luận trong luận văn tác giả Phạm Thùy Linh để viết cơ sở lý luận kiểm soát nội bộ công tác kế toán huy động vốn ngân hàng.
Đồng thời tham khảo những giải pháp hoàn thiện môi trƣờng và thủ tục kiểm soát huy động vốn của tác giả Thùy Linh cho phần giải pháp trong luận văn của mình. Khóa luận tốt nghiệp đại học “Kiểm soát nội bộ về chu trình huy động vốn tại ngân hàng TMCP Việt Nam Tín Nghĩa” tác giả Nguyễn Thị Bích Hồng, khoa kinh tế, Đại học quốc tế Hồng Bàng, do Ths Đoàn Văn Hoạt hƣớng dẫn. Luận văn này trình bày cụ thể quy trình kiểm soát nội bộ chu trình huy động vốn của bộ phận kiểm soát nội bộ Ngân hàng TMCP Việt Nam Tín Nghĩa. Khóa luận tốt nghiệp đại học “Kiểm toán khoản mục tài sản cố định trong kiểm toán báo cáo tài chính do công ty TNHH kiểm toán và kế toán ACC” của tác giả Nguyễn Thị Tƣơi khoa kế toán, Trƣờng đại học kinh tế, Đại học Đà Nẵng, do TS Đoàn Thị Ngọc Trai hƣớng dẫn vào năm 2010.
Luận văn của tác giả Nguyễn Thị Tƣơi trình bày cụ thể những nội dung về tài sản cố định và kiểm soát nôi bộ tài sản cố định. Qua quá trình nghiên cứu thực tế tại công ty TNHH kiểm toán và kế toán AAC, tác giả Nguyễn Thị Tƣơi trình bày các sai Luan van 6 phạm trong công tác kiểm soát nội bộ tài sản cố định tại đơn vị, trình bày cụ thể thủ tục kiểm soát tài sản cố định tại đơn vị mà AAC tham gia kiểm toán. Ngƣời viết vận dụng những nội dung này vào phần thực trạng kiểm soát nội bộ kế toán tài sản cố định tại ngân hàng TMCP Sài Gòn.