Chương 1: Tổng quan công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn của các ngân hàng thƣơng mại. Chương 2: Thực trạng công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn tại NHNo&PTNT Chi nhánh Hòa Thuận, Tỉnh Đăk Lăk. Chương 3: Hoàn thiện công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn tại NHNo&PTNT Chi nhánh Hòa Thuận, Tỉnh Đăk Lăk. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Hiện nay đã có một số nghiên cứu về công tác phân tích BCTC doanh nghiệp phục vụ cho công tác phê duyệt tín dụng tại các ngân hàng thƣơng mại.
Các đề tài nghiên cứu đã đƣa ra các quy trình, cách thức phân tích BCTC tại các NHTM hiện nay. Qua đó nêu lên đƣợc những điểm mạnh, điểm yếu, đƣa ra những giải pháp để khắc phục, từ đó cải thiện chất lƣợng tín dụng tại NHTM. Trong đó, tác giả xin nêu lên một số các đề tài nổi bật trong cùng lĩnh vực nghiên cứu mà tác giả đã tham khảo. Đối với luận văn Hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính khách hàng tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam – CN Bình Định, của tác giả Phạm Việt Hòa (2012), đã nêu lên đƣợc quy định phân tích báo cáo tài chính mà Ngân hàng đang áp dụng, có sơ đồ, dẫn chứng cụ thể về phân định trách nhiệm giữa các cá nhân và phòng ban trong việc thẩm định hồ sơ đối với khách hàng vay vốn.
Luận văn đã đƣa ra đƣợc các giải pháp, bổ sung thêm các công cụ hỗ trợ nhằm hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính tại Ngân hàng. Tuy nhiên, để áp dụng các biện pháp này vào hoạt động phân tích BCTC đòi hỏi Ngân hàng phải cải tiến hệ thống quản lý, phát triển phần mềm ứng dụng cũng nhƣ nâng cao trình độ cán bộ. Có nhƣ vậy mới phát huy hết các công dụng của các công cụ hỗ trợ, nếu không sẽ làm giảm tính cạnh tranh của Ngân hàng do thời gian 5 giải quyết hồ sơ bị kéo dài. Trong luận văn Hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính khách hàng tại ngân hàng TMCP Quân Đội – CN Đà Nẵng, của tác giả Trần Quốc Bảo (2013), đã giới thiệu cụ thể về quy trình phân tích, đánh giá tài chính đang áp dụng hiện hành tại Ngân hàng thông qua sổ tay tín dụng.
Luận văn đã nêu đƣợc các giải pháp cụ thể nhằm khắc phục những hạn chế trong khâu phân tích BCTC nhƣ: hoàn thiện việc thu thập, xử lý số liệu; kiểm tra số liệu trên BCTC; bổ sung các phƣơng pháp phân tích; Xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ; nâng cao trình độ đội ngũ thẩm định. Trong bối cảnh thị trƣờng hiện tại, các rủi ro luôn tiềm ẩn trong công tác thẩm định cho vay, vì vậy các giải pháp mà luận văn đƣa ra tƣơng đối hợp lý, đảm bảo tính an toàn trong công tác thẩm định cấp tín dụng. Trong nghiên cứu Hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay tín dụng tại Ngân hàng Nam Việt – Chi nhánh Đà Nẵng, của tác giả Trần Thị Xuân Lan (2011), tác giả đã đƣa ra các biện pháp kiểm tra tính chính xác của báo cáo tài chính, nêu cách thức xếp hạng tín dụng doanh nghiệp mà ngân hàng đang áp dụng. Nghiên cứu đã đề ra một số giải pháp nhƣ bổ sung việc phân tích báo cáo lƣu chuyển tiền tệ, sử dụng thêm phƣơng pháp Z - score vào phân tích tài chính doanh nghiệp.
Ngoài ra nghiên cứu còn đề cập đến giải pháp sử dụng mô hình chấm điểm tín dụng và xếp hạng khách hàng, Xây dựng chỉ tiêu ngành để nâng cao chất lƣợng công tác phân tích tài chính doanh nghiệp. Tuy nhiên, nghiên cứu chƣa nêu đƣợc quy trình thu thập, đánh giá báo cáo tài chính đang áp dụng tại ngân hàng, giải pháp nâng cấp hệ thống chấm điểm tín dụng còn hạn chế ở việc chỉ mở rộng thang phân loại, trong khi tác dụng của việc sử dụng hệ thống chấm điểm tín dụng là rất lớn. Một hạn chế nữa là nghiên cứu mới đƣa ra giải pháp Xây dựng chỉ tiêu trung bình ngành cho các nhóm ngành kinh doanh nhƣng vẫn chƣa đƣa ra cách thức Xây dựng cụ thể. 6 Với các đề tài nghiên cứu về công tác phân tích BCTC của các NHTM, tác giả cũng tham khảo nghiên cứu Hoàn thiện công tác phân tích tình hình tài chính các doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải – Chi nhánh Đà Nẵng, của tác giả Nguyễn Thị Bích Ngọc (2012), đã nêu đƣợc quy trình thu thập, xử lý thông tin, cũng nhƣ các công cụ, báo cáo cần thiết phục vụ cho công tác phân tích BCTC doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng đã đề ra giải pháp hoàn thiện công tác thu thập, xử lý thông tin. Trong đó chú trọng đến hoàn thiện phƣơng pháp phân tích và nội dung phân tích tài chính. Ngoài ra nghiên cứu còn nêu lên giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tổ chức phân tích tài chính bằng việc hoàn thiện quy trình, nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực thông qua công tác đào tạo và bồi dƣỡng cán bộ, đầu tƣ trang thiết bị công nghệ… Tuy nhiên các vấn đề mà nghiên cứu đƣa ra còn mang tính chất chung chung, chƣa đi vào trƣờng hợp cụ thể cũng nhƣ chƣa đƣa ra công cụ hỗ trợ cho việc phân tích báo cáo tài chính nhƣ hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ hoặc công cụ hỗ trợ việc tính toán các chỉ tiêu tài chính… Nhƣ vậy, hoàn thiện công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn tại NHTM là đề tài đã đƣợc một số tác giả nghiên cứu. Tuy nhiên đề tài “Hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn tại NHNo&PTNT Chi nhánh Hòa Thuận, Tỉnh Đăk Lăk” là một đề tài chƣa đƣợc tác giả nào nghiên cứu trƣớc đây, vì thế việc nghiên cứu và hoàn thiện đề tài này có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn giúp NHNo&PTNT Chi nhánh Hòa Thuận, Tỉnh Đăk Lăk đánh giá đƣợc những kết quả đã đạt đƣợc trong công tác phân tích BCTC doanh nghiệp đồng thời nhận ra đƣợc những tồn tại và khắc phục, cải thiện những tồn tại đó, góp phần nâng cao chất lƣợng tín dụng tại đơn vị.
Qua quá trình tìm hiểu tài liệu, tác giả đi sâu vào phân tích những thuận lợi và khó khăn trong công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn tại 7 NHNo&PTNT Chi nhánh Hòa Thuận, Tỉnh Đăk Lăk. Với mục đích Xây dựng một quy trình phân tích BCTC doanh nghiệp hoàn thiện, đảm bảo tính chính xác, hạn chế rủi ro cho ngân hàng, tác giả đã dựa trên những luận chứng là nền tảng cơ sở lý luận của những đề tài đã nghiên cứu và trên cơ sở tham khảo từ nhiều nguồn tài liệu, sách tham khảo và giáo trình giảng dạy đối với lĩnh vực tài chính ngân hàng, tài chính doanh nghiệp để tiến hành nghiên cứu luận văn này đồng thời đƣa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác phân tích BCTC của doanh nghiệp tại NHNo&PTNT Chi nhánh Hòa Thuận, Tỉnh Đăk Lăk 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC PHÂN TÍCH BCTC DOANH NGHIỆP VAY VỐN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VÀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Ngân hàng thƣơng mại a.
Khái niệm ngân hàng thương mại Theo Luật tổ chức tín dụng Việt Nam [13] ghi rõ: “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể đƣợc thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thƣơng mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã”. Trong đó “Ngân hàng thƣơng mại (NHTM) là loại hình ngân hàng đƣợc thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”. Trong khái niệm này, hoạt động ngân hàng đƣợc giải thích là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thƣờng xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng các dịch vụ thanh toán.
Nhƣ vậy có thể nói NHTM là một tổ chức trung gian tài chính thực hiện 3 nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cho vay và cung cấp các dịch vụ thanh toán cho khách hàng. Hoạt động cơ bản của NHTM Ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc điều hoà, cung cấp vốn cho nền kinh tế. Với sự phát triển kinh tế và công nghệ hiện nay, hoạt động ngân hàng đã có những bƣớc tiến rất nhanh, đa dạng và phong phú hơn song ngân hàng vẫn duy trì các nghiệp vụ cơ bản sau: 9 - Nghiệp vụ huy động vốn Đây là nghiệp vụ cơ bản, quan trọng nhất, ảnh hƣởng trực tiếp tới chất lƣợng hoạt động của ngân hàng. Vốn đƣợc huy động dƣới nhiều hình thức khác nhau nhƣ huy động bằng tiền gửi, đi vay, phát hành giấy tờ có giá.
Mặt khác trên cơ sở nguồn vốn huy động đƣợc, ngân hàng tiến hành cho vay phục vụ cho nhu cầu phát triển sản xuất, cho các mục tiêu phát triển kinh tế của địa phƣơng và cả nƣớc. - Nghiệp vụ sử dụng vốn Đây là nghiệp vụ trực tiếp mang lại lợi nhuận cho ngân hàng, nghiệp vụ sử dụng vốn có hiệu quả sẽ nâng cao uy tín của ngân hàng, quyết định năng lực cạnh tranh trên thị trƣờng. Do vậy ngân hàng cần phải nghiên cứu và đƣa ra chiến lƣợc sử dụng vốn sao cho hợp lý nhất. Một là, ngân hàng tiến hành cho vay: Cho vay là hoạt động quan trọng nhất của các NHTM.
Theo thống kê, nhìn chung thì khoảng 60% - 75% thu nhập của ngân hàng là từ các hoạt động cho vay. Thành công hay thất bại của một ngân hàng tuỳ thuộc chủ yếu vào việc thực hiện kế hoạch tín dụng và thành công của tín dụng xuất phát từ chính sách cho vay của ngân hàng. Các loại cho vay có thể phân loại bằng nhiều cách, bao gồm: mục đích, hình thức bảo đảm, kỳ hạn, nguồn gốc và phƣơng pháp hoàn trả. Hai là tiến hành đầu tƣ: Đi đôi với sự phát triển của xã hội là sự xuất hiện của hàng loạt những nhu cầu khác nhau.
Với tƣ cách là một chủ thể hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ, đòi hỏi ngân hàng phải luôn nắm bắt đƣợc thông tin, đa dạng các nghiệp vụ để cung cấp đầy đủ kịp thời nguồn vốn cho nền kinh tế. Ngoài hình thức phổ biến là cho vay, ngân hàng còn sử dụng vốn để đầu tƣ.