CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu trong nước Trong khoa học luật tố tụng hình sự Việt Nam có nhiều công trình nghiên cứu về phúc thẩm ở các cấp độ khác nhau. Tuy nhiên, vấn đề hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm chưa được nghiên cứu trực tiếp ở tất cả các cấp độ. Mặc dù vậy, một số khía cạnh pháp lí liên quan đến hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm đã được đề cập một cách gián tiếp trong một số công trình nghiên cứu.
Về điều kiện hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm Trong khoa học luật tố tụng hình sự Việt Nam có một số công trình nghiên cứu đề cập một cách gián tiếp điều kiện hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm như: Đề tài nhánh “Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc đổi mới thủ tục xét xử phúc thẩm vụ án hình sự theo yêu cầu cải cách tư pháp” của tác giả Đặng Quang Phương, thuộc đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước “Những vấn đề lí luận và thực tiễn của việc đổi mới thủ tục tố tụng hình sự đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp” do tác giả Lê Hữu Thể chủ nhiệm [62, tr. 36]; sách chuyên khảo “Những vấn đề lí luận và thực tiễn cấp bách của việc đổi mới thủ tục tố tụng hình sự đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp” do các tác giả Lê Hữu Thể, Đỗ Văn Đương và Nguyễn Thị Thuỷ đồng chủ biên [73, tr. Các công trình nghiên cứu nói trên đã đề cập sự hợp pháp của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm. Sự hợp pháp của kháng cáo, kháng nghị là điều kiện phát sinh hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm.
Kết quả nghiên cứu này được tác giả luận án kế thừa khi phân tích điều kiện hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm. 11 z Về nội dung hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm Trong khoa học luật tố tụng hình sự Việt Nam có một số công trình nghiên cứu đề cập một cách gián tiếp nội dung hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm. Nội dung thứ nhất: kháng cáo, kháng nghị phát sinh việc thực hiện thẩm quyền của Toà án cấp phúc thẩm Các công trình nghiên cứu đề cập một cách gián tiếp hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phát sinh việc thực hiện thẩm quyền của Toà án cấp phúc thẩm như: bài tạp chí “Bàn về tính chất của phúc thẩm” của tác giả Phan Thanh Mai [49, tr. 41-45]; đề tài nhánh “Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc đổi mới thủ tục xét xử phúc thẩm vụ án hình sự theo yêu cầu cải cách tư pháp” của tác giả Đặng Quang Phương, thuộc đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước “Những vấn đề lí luận và thực tiễn của việc đổi mới thủ tục tố tụng hình sự đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp” do tác giả Lê Hữu Thể chủ nhiệm [62, tr.
55]; các sách: “Một số vấn đề về luật tố tụng hình sự” của tác giả Võ Thọ [74, tr. 145], “Tội phạm học, luật hình sự và luật tố tụng hình sự Việt Nam” của Viện nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật [117, tr. 501], “Tính độc lập của Toà án - Nghiên cứu pháp lí về các khía cạnh lí luận, thực tiễn ở Đức, Mỹ, Pháp, Việt Nam và các kiến nghị đối với Việt Nam” của tác giả Tô Văn Hoà [17, tr. Các công trình nghiên cứu nói trên đã đề cập sự phát sinh trình tự phúc thẩm, sự phân cấp thẩm quyền xét xử phúc thẩm và thẩm quyền của Toà cấp phúc thẩm trong việc xem xét lại mặt sự việc cũng như mặt pháp luật của vụ án.
Kết quả nghiên cứu này được tác giả luận án kế thừa khi phân tích hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm phát sinh việc thực hiện thẩm quyền của Toà án cấp cao hơn, cấp xét xử thứ hai đồng thời là cấp xét xử cuối cùng. Nội dung thứ hai: kháng cáo, kháng nghị giới hạn việc thực hiện thẩm quyền của Toà án cấp phúc thẩm 12 z Các công trình nghiên cứu đề cập giới hạn việc thực hiện thẩm quyền của Toà án cấp phúc thẩm trong giới hạn xét xử sơ thẩm như: các luận án: “Thẩm quyền của Toà án các cấp theo luật tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Nguyễn Văn Huyên [37, tr. 96], “Nguyên tắc hai cấp xét xử trong tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Vũ Gia Lâm [39, tr. 120]; sách “Thủ tục phúc thẩm trong luật tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Đinh Văn Quế [63, tr.
8]; các bài tạp chí: “Về chức năng của Toà phúc thẩm” của tác giả Phan Huy Xương [121, tr. 21], “Hoàn thiện quy định của BLTTHS về nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Viện kiểm sát trong giai đoạn xét xử phúc thẩm các vụ án hình sự” của tác giả Nguyễn Huy Tiến [77, tr. 71, 72], “Mối quan hệ giữa phạm vi xét xử sơ thẩm và giới hạn kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm” của tác giả Trần Đức Dương [11, tr. 21-23], “Xác định chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của Toà án trong tố tụng hình sự đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp” của tác giả Trần Văn Độ [13, tr.
27], “Quyền sửa bản án sơ thẩm theo hướng không có lợi cho bị cáo về phần hình sự của Toà án cấp phúc thẩm” của tác giả Vũ Gia Lâm [42, tr. 46], “Một số vướng mắc trong thực tiễn áp dụng BLTTHS năm 2003 ở giai đoạn xét xử phúc thẩm và kiến nghị sửa đổi, bổ sung” của tác giả Phan Văn Sơn [70, tr. 58], “Hoàn thiện một số quy định của BLTTHS năm 2003 về xét xử phúc thẩm” của tác giả Thái Chí Bình [6, tr. 64-65], “Một số vấn đề về hoàn thiện thủ tục xét xử phúc thẩm theo yêu cầu cải cách tư pháp” của tác giả Lê Hữu Thể [72, tr.
Các công trình nghiên cứu nói trên đã đề cập mối quan hệ giữa thẩm quyền của Toà án cấp phúc thẩm với giới hạn xét xử sơ thẩm. Các công trình nghiên cứu đề cập giới hạn việc thực hiện thẩm quyền của Toà án cấp phúc thẩm trong phạm vi kháng cáo, kháng nghị như: luận án “Nguyên tắc hai cấp xét xử trong tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Vũ Gia Lâm [39, tr. 120]; bài tạp chí: “Phạm vi xét xử phúc thẩm về hình sự và 13 z quyền sửa bản án sơ thẩm” của tác giả Vũ Gia Lâm [41, tr. Các công trình nghiên cứu nói trên đã đề cập việc Toà án cấp phúc thẩm không được xem xét và quyết định ngoài phạm vi kháng cáo, kháng nghị.
Các công trình nghiên cứu đề cập giới hạn việc thực hiện thẩm quyền của Toà án cấp phúc thẩm theo hướng kháng cáo, kháng nghị như: các luận án: “Thẩm quyền của Toà án các cấp theo luật tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Nguyễn Văn Huyên [37, tr. 106], “Phúc thẩm trong tố tụng hình sự” của tác giả Nguyễn Đức Mai [48, tr. 45, 46], “Nguyên tắc hai cấp xét xử trong tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Vũ Gia Lâm [39, tr. 87]; sách “Thủ tục phúc thẩm trong luật tố tụng hình sự Việt Nam của tác giả Đinh Văn Quế” [63, tr.
112]; các bài tạp chí: “Thế nào là làm xấu hơn tình trạng của bị cáo trong xét xử phúc thẩm?” của tác giả Nguyễn Đức Mai [47, tr. 14-17], “Bàn về nguyên tắc không làm xấu hơn tình trạng của bị cáo” của tác giả Phan Thanh Mai [50, tr. 56-59], “Một số vấn đề về sửa bản án sơ thẩm khi xét xử phúc thẩm theo BLTTHS năm 2003” của tác giả Đinh Văn Quế [64, tr. 12, 13], “Bàn thêm về kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm vụ án hình sự” của tác giả Đinh Văn Quế [65, tr.
29, 30, 31], “Tiếp tục hoàn thiện các quy định của BLTTHS về xét xử phúc thẩm” của tác giả Trần Công Phàn [60, tr. 16, 17], “Toà án cấp phúc thẩm áp dụng điều khoản của BLHS về tội nặng hơn - những vấn đề lí luận và thực tiễn” của tác giả Đinh Văn Quế [66, tr. 15-19], “Án treo - vướng mắc về thẩm quyền xét xử phúc thẩm theo quy định tại Điều 249 BLTTHS” của tác giả Nguyễn Vĩnh [118, tr. 11, 24], “Một số vấn đề về kháng cáo bổ sung làm xấu hơn tình trạng của bị cáo” của tác giả Nguyễn Đình Huề [34, tr.
18-20], “Hoàn thiện một số quy định của BLTTHS về xét xử phúc thẩm theo tinh thần cải cách tư pháp” của tác giả Nguyễn Văn Trượng [104, tr. 5, 6, 8, 9, 10], “Một số vấn đề về phạm vi xét xử và quyền hạn của hội đồng xét xử phúc thẩm vụ án hình sự” của tác giả Vũ Gia Lâm 14 z [40, tr. 11-14], “Bàn về quyền kháng cáo, kháng nghị và xét xử phúc thẩm theo hướng tăng nặng đối với bị cáo” của tác giả Nguyễn Văn Trượng [105, tr. 35-42], “Một số ý kiến về bổ sung, thay đổi và rút kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm hình sự” của tác giả Ngô Thanh Xuyên [120, tr.
14-16], “Toà án cấp phúc thẩm huỷ án sơ thẩm để xét xử lại theo hướng có tội - những vấn đề lí luận và thực tiễn” của tác giả Đinh Văn Quế [67, tr. 23], “Một số vấn đề về hoàn thiện thủ tục xét xử phúc thẩm theo yêu cầu cải cách tư pháp” của tác giả Lê Hữu Thể [72, tr. Các công trình nghiên cứu nói trên đã đề cập việc Toà án cấp phúc thẩm không được làm xấu hơn tình trạng của bị cáo nếu không có kháng cáo hoặc kháng nghị theo hướng không có lợi cho họ. Kết quả nghiên cứu của các công trình nói trên được tác giả luận án kế thừa khi phân tích hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị giới hạn việc thực hiện thẩm quyền của Toà án cấp phúc thẩm theo giới hạn xét xử sơ thẩm, phạm vi và hướng kháng cáo, kháng nghị.
Ngoài ra, trước năm 1975 ở miền Nam đã xuất hiện một số công trình nghiên cứu có nội dung liên quan trực tiếp đến hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm như: sách “Nhiệm vụ của Chánh thẩm Toà hình” của tác giả Nguyễn Văn Lượng, Lê Tài Triển và Trần Thúc Linh (dành 7 trang trong tổng số 345 trang đề cập hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm với tiêu đề “Hiệu lực chuyển quyền (phó thẩm)”) [46, tr.