Luận án tiến sĩ luật học hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân theo pháp luật việt nam

Luận án tiến sĩ nghiên cứu hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân theo pháp luật việt nam, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Tác giả: Vũ Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Que Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự
• Đề tài: Hiệu Lực Hợp Đồng Chia Tài Sản Chung Vợ Chồng Trong Hôn Nhân Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tiền đề đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Phân loại nội dung nghiên cứu thuộc đề tài
• 1.3. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.4. Những thành tựu nghiên cứu được kế thừa và những vấn đề mà luận án cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển
• 1.5. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HIỆU LỰC CỦA HỢP ĐỒNG CHIA TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG TRONG THỜI KỲ HÔN NHÂN
• 2.1. Cơ sở lý luận của hợp đồng chia tài sản chung vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân và hiệu lực của loại hợp đồng này
• 2.2. Khái niệm gia đình
• 2.3. Khái niệm chế độ hôn nhân
• 2.4. Khái niệm và các đặc điểm của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 2.5. Giao kết hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 2.6. Chủ thể của hợp đồng và sự thống nhất ý chí trong việc chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 2.7. Điều kiện có hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân và giải quyết hậu quả của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân vô hiệu
• 2.8. Nội dung hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 2.8.1. Luận chung về nội dung hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 2.8.2. Hiệu lực đối với vợ, chồng của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 2.8.3. Hiệu lực đối với người thứ ba của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 2.8.4. Hiệu lực đối với tài sản đem chia của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 2.8.5. Hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân trong trường hợp chế độ tài sản vợ chồng được xác lập theo thỏa thuận
• 2.9. Thực hiện hợp đồng và hậu quả pháp lý của vi phạm hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 2.10. Điều chỉnh pháp luật đối với hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân và hiệu lực của loại hợp đồng
• 2.11. Đặc điểm của pháp luật về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 2.12. Cấu trúc và nguồn của pháp luật về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 2.13. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ HIỆU LỰC CỦA HỢP ĐỒNG CHIA TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG TRONG THỜI KỲ HÔN NHÂN
• 3.1. Lược sử phát triển của pháp luật Việt Nam về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 3.2. Tổng quan các quy định pháp luật hiện hành về hợp đồng và hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 3.3. Chế độ tài sản hôn nhân
• 3.4. Thỏa thuận và hiệu lực của thỏa thuận chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 3.5. Các quy định pháp luật liên quan tới hiệu lực của thỏa thuận chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 3.6. Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật hiện hành về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 3.7. Những bất cập chủ yếu và những nguyên nhân chủ yếu của những bất cập của pháp luật hiện hành về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 3.7.1. Những bất cập chủ yếu của pháp luật hiện hành về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 3.7.2. Những nguyên nhân chủ yếu của những bất cập của pháp luật hiện hành về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 3.8. Kết luận Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ HIỆU LỰC CỦA HỢP ĐỒNG CHIA TÀI SẢN CHUNG CỦA VỢ CHỒNG TRONG THỜI KỲ HÔN NHÂN
• 4.1. Sự cần thiết và các định hướng hoàn thiện pháp luật về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 4.2. Kiến nghị về nội dung hoàn thiện pháp luật về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 4.3. Kiến nghị về tính hệ thống trong việc hoàn thiện pháp luật về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 4.4. Kiến nghị quan niệm lại về chế độ hôn nhân
• 4.5. Kiến nghị xây dựng định nghĩa và xác định các đặc điểm của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân trong Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, đồng thời bổ sung chế định ly thân
• 4.6. Kiến nghị bổ sung vào Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 các trường hợp giao kết hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân nhưng một hoặc hai bên vợ chồng mất năng lực hành vi dân sự
• 4.7. Kiến nghị coi hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân mà có liên quan tới lừa dối hay bạo lực và ảnh hưởng xấu tới nghĩa vụ cấp dưỡng trong gia đình là vô hiệu
• 4.8. Kiến nghị sửa Điều 417 của Bộ luật Dân sự năm 2015
• 4.9. Kiến nghị làm rõ nghĩa vụ hợp tác chuyển giao tài sản phát sinh từ hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 4.10. Kiến nghị làm rõ chế tài buộc thực hiện nghĩa vụ liên quan tới thực hiện hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 4.11. Kiến nghị tăng cường giải thích tư pháp trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân
• 4.12. Kết luận Chương 4
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý thuyết nghiên cứu

Nghiên cứu về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân là một lĩnh vực quan trọng trong pháp luật Việt Nam. Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã tạo ra khung pháp lý cho việc chia tài sản chung vợ chồng, tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được làm rõ. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, mặc dù có sự phát triển trong quy định pháp luật, nhưng việc áp dụng thực tiễn vẫn gặp nhiều khó khăn. Điều này dẫn đến việc cần thiết phải nghiên cứu sâu hơn về hiệu lực hợp đồng và các quy định liên quan. Các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đã chỉ ra rằng, việc thừa nhận chế độ tài sản riêng của vợ chồng là một bước tiến quan trọng, nhưng vẫn cần có sự đồng bộ giữa các quy định pháp luật để đảm bảo quyền lợi cho các bên liên quan.

1.1. Tiền đề đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu

Gia đình là một tế bào của xã hội, và pháp luật về gia đình phản ánh những đặc điểm văn hóa, truyền thống của từng quốc gia. Ở Việt Nam, pháp luật hôn nhân đã có những thay đổi đáng kể, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong việc thực hiện chia tài sản trong hôn nhân. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các quy định về quyền lợi vợ chồng trong thực tiễn chưa đạt được hiệu quả như mong muốn. Điều này đòi hỏi cần có những nghiên cứu sâu hơn về phân chia tài sản và các quy định pháp luật liên quan để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong quan hệ hôn nhân.

II. Những vấn đề lý luận về hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân

Hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung là một vấn đề phức tạp trong pháp luật Việt Nam. Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, hợp đồng này phải đáp ứng các điều kiện nhất định để có hiệu lực. Các bên tham gia hợp đồng cần có năng lực hành vi dân sự và sự đồng thuận trong việc chia tài sản chung. Điều này có nghĩa là, nếu một trong hai bên không đủ năng lực hoặc không đồng ý, hợp đồng sẽ không có hiệu lực. Hơn nữa, các quy định về trách nhiệm tài chính cũng cần được làm rõ để tránh tranh chấp sau này. Việc nghiên cứu sâu về hiệu lực hợp đồng không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn góp phần vào việc xây dựng một hệ thống pháp luật hoàn thiện hơn.

2.1. Khái niệm và các đặc điểm của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng

Hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân được hiểu là sự thỏa thuận giữa hai bên về việc phân chia tài sản mà họ đã tích lũy trong thời gian chung sống. Hợp đồng này có những đặc điểm riêng biệt, khác với các loại hợp đồng thông thường. Đầu tiên, nó phải được thực hiện trên cơ sở tự nguyện và không bị ép buộc. Thứ hai, hợp đồng này cần phải được lập thành văn bản để đảm bảo tính pháp lý. Cuối cùng, hợp đồng phải tuân thủ các quy định của pháp luật hiện hành để đảm bảo hiệu lực. Việc hiểu rõ các đặc điểm này sẽ giúp các bên có thể thực hiện quyền lợi của mình một cách hợp pháp và hiệu quả.

III. Thực trạng của pháp luật Việt Nam về hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân

Thực trạng pháp luật về hiệu lực hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng cho thấy nhiều bất cập trong việc áp dụng. Mặc dù Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã quy định rõ ràng về vấn đề này, nhưng trong thực tế, việc thực hiện vẫn gặp nhiều khó khăn. Nhiều trường hợp tranh chấp xảy ra do các bên không hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong hợp đồng. Hơn nữa, sự thiếu đồng bộ giữa các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình với Bộ luật Dân sự cũng gây ra nhiều khó khăn trong việc giải quyết tranh chấp. Do đó, cần có những nghiên cứu và kiến nghị cụ thể để hoàn thiện pháp luật, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong quan hệ hôn nhân.

3.1. Tổng quan các quy định pháp luật hiện hành về hợp đồng và hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung

Các quy định pháp luật hiện hành về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân cần được xem xét một cách toàn diện. Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã đưa ra những quy định cơ bản, nhưng vẫn còn thiếu sót trong việc quy định chi tiết về hiệu lực của hợp đồng. Điều này dẫn đến việc các bên không nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình, từ đó phát sinh nhiều tranh chấp. Việc nghiên cứu và hoàn thiện các quy định này là cần thiết để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc thực hiện hợp đồng.

IV. Hoàn thiện pháp luật Việt Nam về hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân

Việc hoàn thiện pháp luật về hiệu lực hợp đồng chia tài sản chung là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có những kiến nghị cụ thể nhằm cải thiện các quy định hiện hành, đảm bảo tính đồng bộ và khả thi trong thực tiễn. Một trong những kiến nghị quan trọng là cần làm rõ hơn về các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng, cũng như các chế tài đối với việc vi phạm hợp đồng. Hơn nữa, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc giải quyết tranh chấp liên quan đến hợp đồng này. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn góp phần vào việc xây dựng một hệ thống pháp luật hoàn thiện hơn.

4.1. Kiến nghị về nội dung hoàn thiện pháp luật về hợp đồng chia tài sản chung

Các kiến nghị về nội dung hoàn thiện pháp luật cần tập trung vào việc làm rõ các quy định liên quan đến chia tài sản trong hôn nhân. Cần có sự điều chỉnh để đảm bảo rằng các bên tham gia hợp đồng đều hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Hơn nữa, cần có các quy định cụ thể về chế tài đối với việc vi phạm hợp đồng, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Việc này sẽ giúp giảm thiểu tranh chấp và đảm bảo tính công bằng trong quan hệ hôn nhân.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ luật học với đề tài "Hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân theo pháp luật Việt Nam" do tác giả Vũ Thị Thanh Huyền thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Thị Quế Anh (Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội, 2021, Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự, Mã số: 9380101.04) là một công trình tiên phong giải quyết điểm nghẽn giữa quyền tự do định đoạt tài sản cá nhân và sự ổn định của quan hệ gia đình. Trong bối cảnh kinh tế thị trường, đô thị hóa và hội nhập quốc tế, cấu trúc gia đình Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình truyền thống đa thế hệ sang mô hình gia đình hạt nhân, kéo theo nhu cầu phân định ranh giới tài sản độc lập phục vụ hoạt động kinh doanh và an toàn tài chính.

Khoảng trống nghiên cứu (Research gap) then chốt mà luận án nhận diện là: Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã bước đầu ghi nhận thỏa thuận chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân, song hệ thống pháp luật thực định Việt Nam vẫn thiếu vắng một cơ sở lý luận đồng bộ và toàn diện về "hiệu lực hợp đồng". Tồn tại một sự đứt gãy, thiếu tương thích rõ rệt giữa các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 với Bộ luật Dân sự năm 2015, Luật Doanh nghiệp năm 2014 và các đạo luật chuyên ngành khác. Sự thiếu hụt các quy phạm điều chỉnh chi tiết về thời điểm phát sinh hiệu lực, hiệu lực đối với người thứ ba, chế tài xử lý vi phạm nghĩa vụ và giải quyết xung đột khi hợp đồng vô hiệu đã dẫn đến tình trạng áp dụng pháp luật tùy tiện và lúng túng trong thực tiễn xét xử.

Luận án thiết lập hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học tương ứng:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Cơ sở lý luận nền tảng cấu thành chế định hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân gồm những thành tố nào và mối quan hệ giữa quan hệ đối vật (vật quyền) với quan hệ đối nhân (trái quyền) được xác lập ra sao?
• Giả thuyết nghiên cứu 1 (H1): Khoa học pháp lý Việt Nam chưa nhận thức đầy đủ các thành tố lý luận cấu thành, tạo ra độ vênh giữa lý thuyết hợp đồng chung và đặc thù của quan hệ hôn sản gắn liền quyền nhân thân.
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Luật thực định Việt Nam hiện hành bộc lộ những bất cập, xung đột quy phạm nào trong việc điều chỉnh hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung giữa vợ và chồng và đối với người thứ ba?
• Giả thuyết nghiên cứu 2 (H2): Các quy định hiện hành thiếu đồng bộ, chưa dự liệu các kịch bản pháp lý phức tạp như một bên mất năng lực hành vi dân sự, hợp đồng ảnh hưởng xấu đến nghĩa vụ cấp dưỡng hoặc trốn tránh nghĩa vụ tài chính với chủ nợ.
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Định hướng và giải pháp lập pháp, áp dụng pháp luật nào có tính khả thi để hoàn thiện chế định này tại Việt Nam?
• Giả thuyết nghiên cứu 3 (H3): Cần tái cấu trúc chế độ hôn sản, sửa đổi Điều 417 Bộ luật Dân sự 2015, bổ sung chế định ly thân vào Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và tăng cường cơ chế giải thích tư pháp.

Khung lý thuyết của công trình được xây dựng trên sự tích hợp của 5 học thuyết nền tảng: Học thuyết tự do ý chí (Autonomy of Will), Học thuyết hiệu lực tương đối của hợp đồng (Privity of Contract), Học thuyết quyền con người và quyền nhân thân, Học thuyết bình đẳng giới, cùng Học thuyết về sản nghiệp (Patrimony theory) và chế độ công hữu đất đai. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào luật thực định Việt Nam, đối chiếu với các mô hình pháp luật so sánh tiêu biểu từ Châu Âu (Pháp, Hungary) và Đông Nam Á (Philippines), tạo nền tảng lý luận vững chắc cho các đề xuất lập pháp.

Literature Review và Positioning

Nghiên cứu hiệu lực hợp đồng hôn sản đòi hỏi sự tổng hợp liên ngành giữa luật hợp đồng và luật hôn nhân gia đình. Trong nước, bức tranh học thuật được định hình qua nhiều công trình tiêu biểu:

• Tác giả Nguyễn Ngọc Điện (2004) trong tác phẩm "Bình luận khoa học luật hôn nhân và gia đình Việt Nam – Tập II. Các quan hệ tài sản giữa vợ chồng" đã phân tích sâu sắc khối tài sản chung, cơ chế suy đoán pháp lý, thời điểm phát sinh hiệu lực và hậu quả của thỏa thuận vô hiệu.
• Tác giả Nguyễn Văn Cừ (2008) trong chuyên khảo "Chế độ tài sản của vợ chồng theo pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam" đã hệ thống hóa các mô hình cộng đồng toàn sản, cộng đồng tạo sản, phân loại tài sản theo luật định và thỏa thuận.
• Tác giả Đoàn Thị Phương Diệp (2014) làm rõ giá trị pháp lý của thỏa thuận tài sản khi hủy kết hôn trái pháp luật; tác giả Nguyễn Hồng Hải (2003, 2008) phân biệt chế định chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân với chế định ly thân; tác giả Bùi Minh Hồng (2009) tiếp cận kinh nghiệm quốc tế về hôn ước.
• Ở góc độ lý thuyết hợp đồng chung, tác giả Ngô Huy Cương nghiên cứu khái niệm hiệu lực hợp đồng theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp; tác giả Vũ Văn Mẫu khảo cứu hiệu lực của nghĩa vụ; tác giả Lê Minh Hùng (2010) phân tích giá trị pháp lý ràng buộc của hợp đồng.

Trên trường quốc tế, công trình "Principles of European Family Law Regarding Property Relations Between Spouses" của Katharina Boele-Woelki cùng các cộng sự (2013) đã chỉ ra xu hướng kết hợp linh hoạt nhiều chế độ hôn sản đối với các loại tài sản khác nhau. Báo cáo của Ủy ban Châu Âu (European Commission, 2016) trong "Proposal for a Council Regulation on jurisdiction, applicable law and the recognition and enforcement of decisions in matters of matrimonial property regimes" khẳng định: "Chế độ hôn sản xuất phát từ sự tồn tại của quan hệ gia đình giữa các cá nhân trong đó... Chúng tồn tại khi gia đình tồn tại và biến mất khi gia đình bị tan rã (như ly hôn hoặc ly thân hoặc cái chết của vợ hoặc chồng)". Tại Châu Á, nghiên cứu "Spouse in law" của Dean Johnpaul Dumlao Menchavez (Philippines, 2014) và tổng kết "World Map of Matrimonial Property Regimes" của Notarius International đã cung cấp bức tranh toàn cảnh về sự phân bố các chế độ hôn sản trên toàn cầu.

Cuộc tranh luận học thuật trung tâm xoay quanh hai trường phái đối lập:

• Quan điểm truyền thống/xã hội chủ nghĩa: Nhấn mạnh tính bất khả phân của tài sản gia đình, coi hôn nhân là liên kết nhân thân đạo đức thuần túy dựa trên tình yêu; việc chia tài sản giữa chừng bị xem là mầm mống phá vỡ khối đoàn kết gia đình và đi ngược lại bản chất tế bào xã hội.
• Quan điểm kinh tế thị trường hiện đại: Khẳng định quyền tự do định đoạt và bảo vệ quyền sở hữu cá nhân. Việc phân chia tài sản trong thời kỳ hôn nhân là công cụ văn minh giúp cá nhân tạo dựng cơ sở vật chất độc lập cho hoạt động nghề nghiệp, đầu tư kinh doanh, đồng thời khoanh vùng rủi ro tài chính, bảo vệ an toàn cho các thành viên khác trong gia đình.

Luận án định vị mình ở giao điểm tiến bộ: kế thừa học thuyết hợp đồng của Civil Law, dung nạp nguyên lý thị trường nhưng đặt trong khuôn khổ kiểm soát của công quyền nhằm bảo vệ người yếu thế và bên thứ ba ngay tình.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mang lại những đột phá lý luận căn bản đối với khoa học pháp lý Việt Nam:

1. Tái định nghĩa khái niệm "Chế độ hôn sản": Mở rộng vượt bậc so với định nghĩa truyền thống của Nguyễn Văn Cừ (2008) vốn xem chế độ tài sản chỉ là "tổng hợp các qui phạm pháp luật điều chỉnh về (sở hữu) tài sản của vợ chồng, bao gồm các qui định về căn cứ xác lập tài sản, quyền và nghĩa vụ của vợ chồng đối với tài sản chung, tài sản riêng: các trường hợp và nguyên tắc chia tài sản vợ và chồng theo luật định". Luận án mở rộng phạm vi bao hàm cấu trúc 4 nhóm quan hệ pháp lý: sở hữu tài sản; sự dịch chuyển tài sản nội bộ; nghĩa vụ cấp dưỡng; và trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do thành viên gia đình gây ra.
2. Xác lập định nghĩa khoa học về Hợp đồng chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân: Luận án định danh chuẩn xác: "Hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân là sự thỏa thuận giữa vợ và chồng về tài sản chung của họ khi họ còn đang chung sống hoặc khi họ ly thân, mà theo đó toàn bộ hoặc một phần của khối tài sản chung đó được chia cho vợ và cho chồng, hoặc chia cho vợ hoặc chồng, hoặc chia cho người khác sở hữu riêng trong khi vợ và chồng vẫn còn giữ quan hệ vợ chồng ít nhất về mặt hình thức pháp lý."
3. Phân tích cơ chế chuyển hóa quyền đối vật và quyền đối nhân: Chứng minh hợp đồng chia tài sản chung làm chấm dứt tình trạng đồng sở hữu hợp nhất (quan hệ đối vật) để thiết lập quyền sở hữu cá nhân độc lập, đồng thời kích hoạt các nghĩa vụ chuyển giao tài sản và nghĩa vụ đối với bên thứ ba (quan hệ đối nhân).
4. Luận giải trường hợp vô hiệu tuyệt đối: Đề xuất nguyên lý xác lập hiệu lực vô hiệu tuyệt đối đối với các hợp đồng có yếu tố lừa dối, cưỡng bức bạo lực hoặc xâm phạm nghiêm trọng đến nghĩa vụ cấp dưỡng bắt buộc trong gia đình.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa chiều các lý thuyết:

• Lý thuyết tự do ý chí giải thích quyền tự chủ giao kết của vợ chồng.
• Lý thuyết hiệu lực tương đối (Privity of Contract) phân tích giới hạn quyền và nghĩa vụ của các bên ký kết, đồng thời xác lập ngoại lệ bảo vệ quyền lợi người thứ ba (chủ nợ, con chung).
• Lý thuyết sản nghiệp (Patrimoine) xử lý các khối tài sản phức hợp như quyền sử dụng đất, phần vốn góp doanh nghiệp, cổ phần và tài sản hình thành trong tương lai.

Ranh giới hiệu lực (boundary conditions) được xác định rõ ràng: hiệu lực của hợp đồng bị kiềm tỏa bởi trật tự công cộng, đạo đức xã hội và không được triệt tiêu nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc con chưa thành niên hoặc người phối ngẫu mất khả năng lao động.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu đứng trên lập trường bản thể luận hiện thực (Realist Ontology) và nhận thức luận kết hợp giữa Thực chứng pháp lý (Legal Positivism) và Hiện thực pháp lý (Legal Realism). Thiết kế nghiên cứu đa tầng bậc phân tích mối tương quan giữa triết lý lập pháp, cấu trúc quy phạm và thực tiễn áp dụng tại Tòa án.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Luận án triển khai hệ thống phương pháp nghiên cứu chặt chẽ:

• Phương pháp phân loại pháp lý: Thiết lập cấu trúc thứ bậc từ lý luận chung về hiệu lực hợp đồng, chế độ hôn sản, đến bản chất pháp lý riêng biệt của phân chia tài sản hôn nhân.
• Phương pháp mô tả và phân tích quy phạm & vụ việc: Rà soát từng điều khoản trong Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Bộ luật Dân sự 2015, Luật Doanh nghiệp 2014 và giải phẫu các bản án tranh chấp thực tế.
• Phương pháp so sánh pháp luật: Đối chiếu quy định của Việt Nam với các chuẩn mực Châu Âu (Principles of European Family Law), luật gia đình Pháp, Đạo luật Gia đình Hungary năm 1952 (Act IV of 1952) và luật pháp Philippines.
• Phương pháp lịch sử pháp lý: Khảo cứu tiến trình lập pháp qua các thời kỳ: cổ luật (Bộ luật Hồng Đức, Hoàng Việt luật lệ), thời kỳ Pháp thuộc, giai đoạn 1954–1975 và thời kỳ Đổi mới.

Data và phân tích

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm:

1. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thực định Việt Nam qua các thời kỳ (Luật HNGĐ 1959, 1986, 2000, 2014; BLDS 1995, 2005, 2015).
2. Các án lệ và bản án giám đốc thẩm, phúc thẩm của Tòa án nhân dân các cấp liên quan đến tranh chấp tài sản hôn nhân và bảo vệ quyền lợi người thứ ba.
3. Văn bản pháp luật quốc tế và các hiệp định tương trợ tư pháp dân sự.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Xung đột giữa tính chất trọng hình thức và hiệu lực chuyển quyền: Luận án phát hiện hợp đồng chia tài sản chung là loại hợp đồng trọng hình thức bắt buộc (phải lập thành văn bản có công chứng/chứng thực). Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa làm rõ thời điểm chuyển quyền sở hữu đối với tài sản phải đăng ký (như bất động sản, phương tiện giao thông) – tại thời điểm công chứng hợp đồng hay tại thời điểm hoàn tất thủ tục đăng ký biến động.
2. Khoảng trống pháp lý về bảo vệ người thứ ba: Thực tiễn cho thấy nhiều cặp vợ chồng lợi dụng việc chia tài sản để tẩu tán tài sản sang một bên nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ cho chủ nợ. Pháp luật hiện hành thiếu cơ chế công khai, đăng ký tài sản hôn nhân khiến bên thứ ba ngay tình chịu rủi ro cao.
3. Mâu thuẫn giữa phân chia tài sản và nghĩa vụ cấp dưỡng: Khi toàn bộ tư liệu sản xuất và tài sản sinh lợi bị chuyển giao hết cho một bên dẫn đến bên kia không còn khả năng thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con cái, luật chưa có chế tài tuyên bố vô hiệu rõ ràng.
4. Vấn đề năng lực hành vi trong giao kết: Khuyết thiếu quy định về cơ chế giao kết hợp đồng thông qua người đại diện hợp pháp khi một hoặc cả hai bên vợ chồng bị mất năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Hoàn thiện lý thuyết về hiệu lực hợp đồng trong luật tư, khẳng định tính lưỡng tính đặc thù của hợp đồng hôn sản: vừa mang bản chất tài sản thỏa thuận dân sự, vừa chịu sự ràng buộc bởi địa vị nhân thân và trật tự công gia đình.
• Về hoàn thiện pháp luật:
  • Kiến nghị sửa đổi, bổ sung Điều 417 Bộ luật Dân sự năm 2015 nhằm đồng bộ hóa quy định về hợp đồng vì lợi ích của người thứ ba trong quan hệ hôn sản.
  • Bổ sung vào Luật Hôn nhân và Gia đình quy định công nhận giá trị pháp lý của chế định ly thân và giải quyết chia tài sản khi ly thân.
  • Quy định rõ ràng hợp đồng chia tài sản chung có yếu tố bạo lực, lừa dối, tẩu tán tài sản trốn tránh nghĩa vụ trả nợ hoặc cản trở nghĩa vụ cấp dưỡng là giao dịch vô hiệu tuyệt đối.
• Về thực tiễn tư pháp: Tòa án nhân dân Tối cao cần ban hành Nghị quyết hướng dẫn áp dụng thống nhất và phát triển các án lệ chuyên sâu về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân.

Limitations và Future Research

Luận án nhận diện khách quan các giới hạn nghiên cứu:

• Về phạm vi: Trọng tâm đặt vào các khía cạnh pháp lý thực định và lý luận luật học, chưa tiến hành các khảo sát xã hội học pháp luật trên diện rộng với bảng hỏi định lượng đối với người dân và giới hành nghề công chứng.
• Về nội dung: Luận án chủ yếu tập trung vào điều kiện có hiệu lực và nội dung hiệu lực, chưa đi sâu giải quyết toàn diện chế tài bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng chia tài sản.

Các hướng nghiên cứu tương lai (Future research agenda):

1. Nghiên cứu cơ chế phân chia các loại tài sản phi truyền thống mới nổi: tài sản ảo, tiền mã hóa, cổ phần doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và quyền sở hữu trí tuệ trong hôn sản.
2. Tác động của thỏa thuận hôn sản đối với thủ tục phá sản cá nhân của vợ hoặc chồng là thương nhân.
3. Nghiên cứu so sánh sâu về thẩm quyền tài phán quốc tế và xung đột pháp luật trong giải quyết tranh chấp tài sản hôn nhân có yếu tố nước ngoài.

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Là công trình tiến sĩ chuyên khảo đầu tiên tại Việt Nam giải phẫu trực diện hiệu lực hợp đồng chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân, cung cấp giáo trình tham khảo giá trị cho các cơ sở đào tạo luật học hàng đầu.
• Ảnh hưởng lập pháp & cải cách chính sách: Đóng góp trực tiếp các luận cứ khoa học phục vụ chương trình sửa đổi, bổ sung Luật Hôn nhân và Gia đình cũng như hoàn thiện Bộ luật Dân sự trong giai đoạn mới.
• Tác động kinh tế – xã hội: Nâng cao an toàn pháp lý cho thị trường tín dụng, ngân hàng và các giao dịch thương mại; bảo đảm quyền tự do kinh doanh của cá nhân song hành cùng sự bảo trợ ổn định đời sống kinh tế gia đình.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Tiếp cận một khung lý thuyết hệ thống hóa cao về luật tài sản gia đình và phương pháp nghiên cứu so sánh chuẩn mực.
• Thẩm phán, Kiểm sát viên & Luật sư: Sở hữu cẩm nang lý luận và cơ sở lập luận sắc bén để giải quyết các tranh chấp hôn sản phức tạp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đương sự.
• Công chứng viên & Đăng ký viên: Nắm vững các điều kiện hiệu lực, nhận diện rủi ro vô hiệu để bảo đảm tính chuẩn xác khi chứng nhận các giao dịch phân chia tài sản.
• Cộng đồng doanh nhân và các cặp vợ chồng: Nhận thức rõ ràng các quyền năng tài sản hợp pháp, tạo sự minh bạch tài chính để an tâm đầu tư kinh doanh.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Luận án đã mở rộng và tái cấu trúc toàn diện Lý thuyết về chế độ hôn sản và Lý thuyết hiệu lực hợp đồng, xác lập mô hình 4 nhóm cấu phần (sở hữu, dịch chuyển, cấp dưỡng, trách nhiệm tài sản) và chứng minh sự biến đổi từ quan hệ đối vật đồng sở hữu sang quan hệ đối nhân nghĩa vụ gắn liền quyền nhân thân.

2. Điểm mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây? Khác với các nghiên cứu đơn ngành cục bộ, luận án áp dụng phương pháp tiếp cận hệ thống đa tầng bậc, kết hợp giữa phân tích cấu trúc quy phạm nội tại với luật học so sánh quốc tế (đối chiếu trực tiếp với Bộ nguyên tắc Luật Gia đình Châu Âu và Đạo luật Gia đình Hungary 1952), bảo đảm tính tương thích giữa luật tư và luật chuyên ngành.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu nghiên cứu là gì? Sự chia tách tài sản trong thời kỳ hôn nhân không đồng nghĩa với sự đổ vỡ quan hệ vợ chồng. Ngược lại, trong nền kinh tế thị trường, thỏa thuận tài sản là một giải pháp phòng ngừa rủi ro văn minh, bảo vệ gia đình khỏi biến động nợ nần kinh doanh và là tiền đề pháp lý cần thiết để chế định ly thân phát huy vai trò hàn gắn.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication protocol) không? Có. Toàn bộ tiêu chí phân loại, hệ thống câu hỏi nghiên cứu, ma trận giả thuyết và khung phân tích đối chiếu luật học so sánh được chuẩn hóa thành quy trình phân tích văn bản quy phạm và bản án có thể áp dụng cho các nghiên cứu tiếp theo về luật tài sản gia đình.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được vạch ra như thế nào? Tập trung vào 3 trụ cột: (1) Xây dựng quy chế pháp lý cho tài sản kỹ thuật số trong hôn sản; (2) Cơ chế đăng ký công khai quyền tài sản vợ chồng để bảo vệ bên thứ ba; (3) Hoàn thiện chế định ly thân và giải quyết xung đột hôn sản quốc tế.

Kết luận

1. Luận án đã xây dựng thành công cơ sở lý luận hoàn chỉnh, có tính hệ thống cao đầu tiên tại Việt Nam về hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân.
2. Xác lập định nghĩa khoa học và làm sáng tỏ bản chất pháp lý kép của hợp đồng hôn sản: hợp đồng thay đổi quan hệ đối vật và hợp đồng trọng hình thức.
3. Chỉ rõ những bất cập, xung đột pháp luật thực định giữa Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Bộ luật Dân sự năm 2015 và thực tiễn thi hành.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp đột phá: sửa đổi Điều 417 Bộ luật Dân sự 2015, bổ sung chế định ly thân, quy định vô hiệu tuyệt đối đối với hợp đồng xâm hại nghĩa vụ cấp dưỡng.
5. Mở ra hướng nghiên cứu mới kết nối luật tài sản gia đình với luật thương mại, thị trường tài chính và bảo đảm an sinh xã hội trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYÉT NGHIÊN CỨU 1. Tiền đề đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu Gia đình là một chế định gắn bó với đời sống của một xã hội cụ thể. Nó phản ánh những đặc điểm truyền thống, văn hóa của xã hội đó khá sát thực và sâu sắc. Do đó pháp luật về gia đình có những khác biệt giữa các hệ thống pháp luật của các nước khác nhau mặc dù các hệ thống này đều xem luật gia đình là một chế định cơ bản của luật tư hay luật dân sự.

Trong quan hệ gia đình, ngoài tình cảm thiêng liêng, thì vấn đề hôn sản khá phức tạp nhưng phụ thuộc khá nhiều vào những đặc điểm riêng của chế định gia đình ở từng nước. Nhà làm luật của mỗi quốc gia đều lựa chọn chế độ hôn sản phủ hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, tập quán, truyền thống và nguyện vọng của các cặp vợ chồng [9, tr. Hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân về mặt khoa học pháp lý nói chung không phải là vẫn đề mới của pháp luật về gia đình ở nhiều nước trên thế giới. Nhưng do các đặc điểm riêng của từng chế độ hôn sản xây dựng trên các nền tảng xã hội và pháp luật khác nhau như trên đã nói của từng nước, nên hợp đông chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân nói chung và hiệu lực của loại hợp đồng này nói riêng ở các nước trên thế giới thừa nhận loại hợp đồng này không hoàn toàn đồng nhất về quan niệm.

Với quan niệm phong kiến về gia đình và trải qua nhiều cuộc xâm lăng của nước ngoài, gia đình Việt Nam có đặc tính dân tộc rất mạnh mẽ. Không thể phủ nhận được vai trò của chế độ gia đình đó mà trong đó có cả những van đề về hôn sản rất Việt Nam. Song bước vào thời kỳ đổi mới, quan niệm về gia đình phong kiến và quan niệm gia đình theo kiểu xã hội chủ nghĩa cũ đang dần dần bị thay thế bởi một quan niệm gần gũi hơn với nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Sự thay đổi về quan niệm này chủ yếu diễn ra trong mối quan hệ tài sản giữa các thành viên gia đình đối với nhau và giữa gia đình với những người ngoài gia đình.

Vì vậy ở Việt Nam hiện nay, chế độ hôn sản thừa nhận việc chia tài sản của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân mà với pháp luật về hôn nhân và gia đình trước kia vẫn còn cảm thấy khá xa lạ. Hiện nay dù có sự khác biệt đó, nhưng vẫn chưa có nhiều nghiên cứu về loại hợp đồng này nói chung và hiệu lực của loại hợp đồng này nói riêng. Vì vậy khi đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước đối với đề tài “Hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chong trong thời kỳ hôn nhân theo pháp luật Việt Nam” cần phải lưu ý tới các tiền đề sau: Thứ nhất, hiệu lực của hợp đồng chia tai sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân là một vấn đề thuộc luật tư có mối liên hệ không thể tách rời với các vấn đề pháp lý chung của nghĩa vụ, hợp đồng và tài sản. Nên khi đánh giá tình hình tổng quan không thé bỏ qua các công trình nghiên cứu có tính chất chung, nhưng chỉ trong phạm vi các mối liên hệ trực tiếp.

Thứ hai, hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân nói chung và hiệu lực của hợp đồng này nói riêng không thể tách rời chế độ hôn sản theo một hệ thống pháp luật cụ thé. Do đó chỉ tập trung đánh giá tình hình nghiên cứu ở ngoài nước đối với các công trình liên quan trực tiếp tới loại hợp đồng này và hiệu lực của nó theo chế độ hôn sản trong nước sở tại, trừ những công trình liên quan tới các thông tin, kiến thức chung trực tiếp. Phân loại nội dung nghiên cứu thuộc đề tài (1) Căn cứ vào tính hệ thống liên quan tới phạm vi nghiên cứu, nội dung nghiên cứu của đề tài có thé được chia thành các phan theo thứ bậc như sau: Thứ nhất, những vẫn đề chung về hiệu lực của hợp đồng có liên quan; Thứ hai, những van dé chung về chê độ hôn sản có liên quan; Thứ ba, những vẫn đề chung về hợp đồng chia tài sản chung của vợ chong trong thời kỳ hôn nhân; Thứ tr, những vẫn đề chung về tài sản chung của vợ chồng; Thứ năm, khái niệm, đặc điểm của hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân; Thứ sáu, lược sử của các qui định hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân; Thứ bay, nội dung của các qui định hiệu lực của hợp đồng chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân. Thứ tám, những vẫn đề về thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật liên quan.

Thứ chín, những kết luận và kiến nghị liên quan tới đề tài luận án. (2) Căn cứ vào mục tiêu và các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, nội dung nghiên cứu của đề tài có thể được chia thành các vẫn đề lớn như sau: + Những vấn đề về lý luận liên quan; + Những vấn đề về lịch sử pháp luật liên quan; + Những vấn đề về thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật liên quan; + Những kết luận và kiến nghị liên quan. Qua hai cách phân loại trên theo chiều ngang phù hợp với nhận thức tổng thê về đề tài, để bảo đảm hiệu quả của đánh giá tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan, và xây dựng các nội dung nghiên cứu, luận án lựa chọn cách đánh giá dựa trên căn bản của cách phân loại nội dung căn cứ vào tính hệ thông liên quan tới phạm vi nghiên cứu của đề tài như nói tại điểm (1) và thêm hai mảng nội dung nói tại điểm (2) là những vấn đề về thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật liên quan và những kết luận và kiến nghị liên quan tới đê tài luận án. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước Vẻ những van dé chung về hiệu lực của hợp dong có liên quan Trong cuốn “Giáo trình luật hợp dong phan chung (Dùng cho đào tạo sau đại học)”, Tác giả Ngô Huy Cương chỉ ra khái niệm hiệu lực của hợp đồng (sau khi đã nghiên cứu sâu về hợp đồng) theo nghĩa rộng bao gồm các vấn đề như thi hành hợp đồng, giải thích cho ý chí của của các bên tham gia quan hệ hợp đồng và kiềm chế hoặc bảo đảm cho việc biểu lộ ý chí, va theo nghĩa hẹp bao gồm thi hành hợp đồng và giải thích cho ý chí của của các bên tham gia quan hệ hợp đồng [10, tr.

Nhà nghiên cứu Vũ Văn Mẫu đã xác định rõ ràng về phạm vi của hiệu lực của hợp đồng và chỉ rõ nghiên cứu hiệu lực của hợp đồng bao gồm nghiên cứu hiệu lực của nghĩa vụ và vấn đề giải thích hợp đồng [37, tr. Đây chính là nội dung của hiệu lực hợp đồng mà cần phải triển khai nghiên cứu sau khi đã nghiên cứu điều kiện có hiệu lực, phạm vi của hiệu lực và thời gian có hiệu lực của hợp đồng. Luận án tiến sĩ “Hiệu lực của hợp đồng theo qui định của pháp luật Việt Nam” của tác giả Lê Minh Hùng bảo vệ tại Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh đưa ra định nghĩa: “Hiệu lực hợp đồng là giá trị pháp lý của hợp đồng làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, và giá trị pháp lý ràng buộc các bên tham gia hợp đồng phải tôn trọng và phải thi hành nghiêm túc các quyền và nghĩa vụ đó” [27, tr. Định nghĩa này không phan ánh được phạm vi của van dé hiệu lực của hợp đồng trong mối quan hệ với các vấn đề khác như giao kết hợp đồng, điều kiện có hiệu lực của hợp đồng và hợp đồng vô hiệu, phân loại hợp đồng, giải thích hợp đồng, vi phạm hợp đồng và thực hiện hợp đồng.

Và bản thân thuật ngữ giá trị pháp lý được sử dụng trong đó cũng có nhiều vấn đề cần lý giải và khó xác định. Trong Common Law, vân đê côt yêu của hiệu lực của hợp đông được 11 thé hiện trong học thuyết “Privity of contract” (tạm dich là quan hệ pháp lý giữa các bên). Học thuyết này có nội dung chủ yếu là chỉ các bên thực tế của hợp đồng có quyền và nghĩa vụ bắt buộc theo hợp đồng, tuy nhiên có ngoại lệ đối với bên thứ ba có lợi ích [73, pp. Dù không nghiên cứu một cách khái quát như ở các nước theo Civil Law, nhưng luật hợp đồng ở các nước Common Law cũng nghiên cứu những vấn đề pháp lý như ở Civil Law như điều kiện có hiệu lực của hợp đồng, hợp đồng vô hiệu, giải thích hợp đồng và thực hiện hợp đồng.

Trong phiên bản năm 2004 của Unidroit giới thiệu Bộ nguyên tắc của Unidroit về hợp đồng thương mại quốc tế, quan niệm rộng về hiệu lực của hợp đồng đã được đưa ra không bao gồm nội dung của hiệu lực của hợp đồng mà chỉ liên quan tới các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng và hợp đồng vô hiệu [63, tr. Phần giải thích hợp đồng và thực hiện hợp đồng được tách riêng. Tuy nhiên các vấn đề này về mặt học thuật là một thê thong nhat. Do đó nhăm mục tiêu nghiên cứu của Luận án này, hiệu lực của hợp đồng được hiểu theo nghĩa rộng nhất bao gồm tất cả các phạm vi đã đánh giá ở trên và các vấn đề pháp lý liên quan tới hậu quả của việc vi phạm các qui tắc của hiệu lực của hợp đồng chia tài sản của vợ chồng trong thời kỳ ly hôn.

Vẻ những van dé chung về chế độ hôn sản có liên quan Khái niệm về chế độ hôn sản được Ủy ban Châu Âu giải thích rõ ràng trong “Proposal for a Council Regulation on jurisdiction, applicable law and the recognition and enforcement of decisions in matters of matrimonial property regimes” ngày 2/3/2016 rang: “Chế độ hôn sản xuất phat từ sự tồn tại của quan hệ gia đình giữa các cá nhân trong đó. Vậy các chế độ hôn sản liên hệ gần gũi với kết hôn, dù chúng liên quan tới mỗi quan hệ tài sản giữa vợ và chồng và giữa vợ chồng và người thứ ba, thì chúng nhất thiết được xem như một phần của luật gia đình.