Luận văn thạc sĩ về các hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và nước ngoài

Khám phá các hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và nước ngoài trong luận văn thạc sĩ VNU LS, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Trần Bùi Toản
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc tế
• Đề tài: Các Hiệp Định Tránh Đánh Thuế Hai Lần Giữa Việt Nam Và Nước Ngoài
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÁC HIỆP ĐỊNH TRÁNH ĐÁNH THUẾ HAI LẦN CỦA VIỆT NAM
• 1.1. Đánh thuế hai lần
• 1.2. Xóa bỏ việc đánh thuế hai lần
• 1.2.1. Sự cần thiết của việc xóa bỏ đánh thuế hai lần
• 1.3. Hiệp định tránh đánh thuế hai lần
• 1.4. Các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và các nước
• 1.5. Phạm vi áp dụng của Hiệp định
• 1.6. Các loại thuế được Hiệp định điều chỉnh
• 1.7. Nguyên tắc áp dụng Hiệp định và pháp luật thuế Việt Nam
• 1.7.1. Áp dụng Hiệp định
• 1.7.2. Áp dụng pháp luật thuế Việt Nam
• 1.8. Không phân biệt đối xử
• 1.9. Thuế đối với thành viên cơ quan ngoại giao, cơ quan lãnh sự
• 1.10. Biện pháp tránh đánh thuế hai lần
• 1.10.1. Phân định quyền đánh thuế giữa hai nước ký kết Hiệp định
• 1.10.2. Quy định về biện pháp tránh đánh thuế hai lần tại Hiệp định
• 1.10.3. Các biện pháp tránh đánh thuế hai lần theo pháp luật tránh đánh thuế hai lần của Việt Nam
• 1.10.4. Thủ tục thực hiện biện pháp tránh đánh thuế hai lần tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN ĐỊNH QUYỀN ĐÁNH THUẾ GIỮA HAI NƯỚC KÝ KẾT HIỆP ĐỊNH
• 2.1. Phân định quyền đánh thuế theo nơi cư trú và nơi có nguồn thu nhập
• 2.1.1. Đối tượng cư trú
• 2.1.1.1. Quy định của Hiệp định về đối tượng cư trú
• 2.1.1.2. Xác định đối tượng cư trú của một nước ký kết theo pháp luật tránh đánh thuế hai lần của Việt Nam
• 2.1.2. Cơ sở thường trú
• 2.1.2.1. Quy định của Hiệp định về cơ sở thường trú
• 2.1.2.2. Quy định về cơ sở thường trú theo pháp luật tránh đánh thuế hai lần của Việt Nam
• 2.2. Phân định quyền đánh thuế theo loại thu nhập
• 2.2.1. Thuế đối với thu nhập từ bất động sản
• 2.2.2. Thuế đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh
• 2.2.3. Thuế đối với thu nhập từ hoạt động vận tải quốc tế
• 2.2.4. Thuế đối với thu nhập từ tiền lãi cổ phần
• 2.2.5. Thuế đối với thu nhập là lãi tiền cho vay
• 2.2.6. Thuế đối với thu nhập từ tiền bản quyền
• 2.2.7. Thuế đối với thu nhập từ cung cấp dịch vụ kỹ thuật
• 2.2.8. Thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng tài sản
• 2.2.9. Thuế đối với thu nhập từ hoạt động ngành nghề độc lập
• 2.2.10. Thuế đối với thu nhập từ hoạt động dịch vụ cá nhân phụ thuộc
• 2.2.11. Thuế đối với thu nhập từ thù lao giám đốc
• 2.2.12. Thuế đối với thu nhập từ hoạt động biểu diễn của nghệ sỹ, vận động viên
• 2.2.13. Thuế đối với thu nhập từ tiền lương hưu
• 2.2.14. Thuế đối với thu nhập từ hoạt động phục vụ Chính phủ
• 2.2.15. Thuế đối với thu nhập của sinh viên, học sinh học nghề
• 2.2.16. Thuế đối với thu nhập của giáo viên, giáo sư, người nghiên cứu
• 2.2.17. Thuế đối với thu nhập khác
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT TRÁNH ĐÁNH THUẾ HAI LẦN CỦA VIỆT NAM
• 3.1. Sơ lược về vai trò và sự phát triển của pháp luật Việt Nam về tránh đánh thuế hai lần
• 3.2. Một số tồn tại của pháp luật về tránh đánh thuế hai lần của Việt Nam
• 3.2.1. Đối với Hiệp định
• 3.2.2. Đối với các quy định của pháp luật Việt Nam liên quan đến Hiệp định
• 3.3. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật tránh đánh thuế hai lần

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và các quốc gia

Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (DTA) là một công cụ quan trọng trong việc điều chỉnh quan hệ thuế giữa các quốc gia. Việt Nam đã ký kết nhiều hiệp định này nhằm mục đích xóa bỏ tình trạng đánh thuế hai lần, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động đầu tư và thương mại quốc tế. Việc hiểu rõ về các hiệp định này không chỉ giúp các doanh nghiệp và cá nhân nắm bắt được quyền lợi của mình mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế của đất nước.

1.1. Hiệp định tránh đánh thuế là gì

Hiệp định tránh đánh thuế là các thỏa thuận giữa hai hoặc nhiều quốc gia nhằm phân định quyền đánh thuế đối với các loại thu nhập. Mục tiêu chính của các hiệp định này là ngăn chặn tình trạng đánh thuế hai lần, từ đó khuyến khích đầu tư và thương mại quốc tế.

1.2. Lịch sử và sự phát triển của hiệp định tại Việt Nam

Việt Nam đã bắt đầu ký kết các hiệp định tránh đánh thuế từ những năm 1990. Đến nay, Việt Nam đã ký kết hơn 58 hiệp định với các quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau, tạo ra một khung pháp lý vững chắc cho các hoạt động kinh doanh quốc tế.

II. Vấn đề đánh thuế hai lần và tác động của nó đến doanh nghiệp

Đánh thuế hai lần là hiện tượng mà một khoản thu nhập bị đánh thuế bởi hai quốc gia khác nhau. Điều này không chỉ gây khó khăn cho các doanh nghiệp mà còn làm giảm tính cạnh tranh của họ trên thị trường quốc tế. Việc hiểu rõ về vấn đề này là rất cần thiết để các doanh nghiệp có thể đưa ra các chiến lược kinh doanh hợp lý.

2.1. Đánh thuế hai lần ảnh hưởng như thế nào đến doanh nghiệp

Đánh thuế hai lần làm tăng chi phí cho doanh nghiệp, ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng đầu tư. Do đó, việc ký kết hiệp định tránh đánh thuế là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp.

2.2. Các thách thức trong việc thực thi hiệp định

Mặc dù hiệp định tránh đánh thuế đã được ký kết, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp cần nắm rõ các quy định và thủ tục để đảm bảo quyền lợi của mình.

III. Phương pháp xóa bỏ đánh thuế hai lần hiệu quả

Để xóa bỏ tình trạng đánh thuế hai lần, các quốc gia cần áp dụng các phương pháp hợp tác quốc tế. Việc phân định quyền đánh thuế rõ ràng giữa các quốc gia là rất quan trọng để đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong hệ thống thuế.

3.1. Phân định quyền đánh thuế giữa các quốc gia

Các hiệp định thường quy định rõ quyền đánh thuế đối với từng loại thu nhập, từ đó giúp các quốc gia xác định được quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

3.2. Thực hiện biện pháp tránh đánh thuế hai lần

Các biện pháp như khấu trừ thuế đã nộp ở nước ngoài là một trong những cách hiệu quả để giảm thiểu tình trạng đánh thuế hai lần.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hiệp định tránh đánh thuế tại Việt Nam

Việc áp dụng các hiệp định tránh đánh thuế đã mang lại nhiều lợi ích cho Việt Nam trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp có thể tận dụng các quy định trong hiệp định để tối ưu hóa chi phí thuế và tăng cường khả năng cạnh tranh.

4.1. Lợi ích từ việc ký kết hiệp định

Ký kết hiệp định giúp Việt Nam thu hút nhiều nguồn vốn đầu tư nước ngoài, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế và tạo ra nhiều việc làm.

4.2. Kết quả nghiên cứu về tác động của hiệp định

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các hiệp định tránh đánh thuế đã giúp tăng cường giao lưu kinh tế và thương mại giữa Việt Nam và các quốc gia khác.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hiệp định tránh đánh thuế

Hiệp định tránh đánh thuế giữa Việt Nam và các quốc gia là một công cụ quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác kinh tế quốc tế. Trong tương lai, việc mở rộng và cải thiện các hiệp định này sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

5.1. Tương lai của hiệp định tránh đánh thuế tại Việt Nam

Việt Nam cần tiếp tục đàm phán và ký kết thêm nhiều hiệp định tránh đánh thuế với các quốc gia khác để mở rộng cơ hội đầu tư và thương mại.

5.2. Các khuyến nghị cho việc cải thiện hiệp định

Cần có các biện pháp cải thiện quy trình thực thi hiệp định, đảm bảo quyền lợi cho các doanh nghiệp và cá nhân, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng đã mở rộng không gian kinh doanh của các thể nhân và pháp nhân vượt ra ngoài phạm vi biên giới quốc gia. Tính đến năm 2009, Việt Nam đã thiết lập quan hệ thương mại với khoảng 160 quốc gia và vùng lãnh thổ, ký kết 86 hiệp định thương mại, 46 hiệp định hợp tác đầu tư và chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Sự luân chuyển mạnh mẽ của các dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), công nghệ và lao động chất lượng cao kéo theo sự phức tạp trong quan hệ pháp luật thuế quốc tế. Khi một chủ thể kinh doanh có thu nhập phát sinh tại một quốc gia nhưng lại là đối tượng cư trú của một quốc gia khác, hiện tượng trùng lặp thuế hay còn gọi là đánh thuế hai lần đối với cùng một khoản thu nhập trong cùng một kỳ tính thuế rất dễ xảy ra, gây ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của nhà đầu tư và cản trở lưu chuyển thương mại quốc tế.

Nhằm giải quyết xung đột về thẩm quyền tài phán thuế, tính đến tháng 4 năm 2009, Việt Nam đã ký kết 58 Hiệp định tránh đánh thuế hai lần và ngăn ngừa việc trốn lậu thuế đối với các loại thuế đánh vào thu nhập, trong đó 47 hiệp định đã có hiệu lực thi hành và 11 hiệp định đang trong giai đoạn hoàn tất thủ tục phê duyệt. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là phân tích có hệ thống các quy định pháp lý trong các hiệp định thuế song phương của Việt Nam, đối chiếu với hệ thống pháp luật thuế nội địa, từ đó làm rõ cơ chế phân định quyền đánh thuế và các biện pháp xóa bỏ tình trạng đánh thuế trùng. Về mặt thực tiễn, công trình nghiên cứu mang lại giá trị định lượng quan trọng, cung cấp cơ sở hoàn thiện khung pháp lý nhằm bảo vệ 100% quyền thu thuế hợp pháp của quốc gia, đồng thời thiết lập môi trường đầu tư minh bạch, giúp cắt giảm chi phí tuân thủ nghĩa vụ thuế cho hàng chục nghìn doanh nghiệp FDI và chuyên gia quốc tế đang làm việc tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của hai học thuyết pháp lý trụ cột trong công pháp và tư pháp quốc tế: Lý thuyết về Chủ quyền quốc gia trong lĩnh vực thuế và Lý thuyết Phân bổ quyền tài phán thuế quốc tế. Chủ quyền thuế khẳng định quyền lực tối cao của Nhà nước trong việc ban hành sắc thuế và xác lập nghĩa vụ thuế đối với thể nhân, pháp nhân. Tuy nhiên, khi giao lưu kinh tế xuyên biên giới phát triển, sự giao thoa giữa nguyên tắc đánh thuế toàn cầu (dựa trên mối liên hệ cư trú) và nguyên tắc đánh thuế theo lãnh thổ (dựa trên nơi phát sinh nguồn thu nhập) đòi hỏi phải có cơ chế điều phối thông qua các hiệp ước quốc tế song phương.

Khung phân tích của luận văn dựa trên việc so sánh hai mô hình hiệp định chuẩn mực toàn cầu là Mô hình Hiệp định thuế của OECD và Mô hình Hiệp định thuế của Liên Hợp Quốc (UN Model), trong đó nhấn mạnh các khái niệm cốt lõi:

• Đối tượng cư trú thuế: Cá nhân hoặc tổ chức chịu nghĩa vụ thuế vô hạn đối với toàn bộ thu nhập phát sinh trên phạm vi toàn cầu.
• Cơ sở thường trú: Địa điểm kinh doanh cố định mà thông qua đó doanh nghiệp thực hiện toàn bộ hoặc một phần hoạt động sinh lợi tại nước sở tại.
• Nguồn phát sinh thu nhập: Lãnh thổ nơi diễn ra hoạt động tạo ra dòng tiền chịu thuế.
• Biện pháp tín dụng thuế: Cơ chế khấu trừ số thuế đã nộp ở nước ngoài vào số thuế phải nộp tại nước cư trú nhằm triệt tiêu hiện tượng đánh thuế trùng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm toàn bộ văn bản của 58 Hiệp định tránh đánh thuế hai lần mà Việt Nam đã ký kết từ năm 1992 đến năm 2009, kết hợp cùng hệ thống luật thực định của Việt Nam như Luật Thuế Thu nhập Doanh nghiệp, Luật Thuế Thu nhập Cá nhân năm 2007, Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành như Thông tư số 133/2004/TT-BTC, Thông tư số 84/2008/TT-BTC và Thông tư số 60/2007/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu toàn diện gồm 58 hiệp định, phân chia thành 47 hiệp định đã có hiệu lực thi hành (chiếm tỷ lệ 81,03%) và 11 hiệp định chưa có hiệu lực (chiếm tỷ lệ 18,97%). Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm bảo đảm tính bao quát tuyệt đối về mặt pháp lý, không bỏ sót các cam kết đặc thù theo từng khu vực địa lý. Các phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm:

• Phương pháp phân tích quy phạm và tổng hợp logic: Giải mã các điều khoản kỹ thuật về phân định quyền thu thuế đối với từng loại hình thu nhập.
• Phương pháp luật học so sánh: Đối chiếu sự tương đồng và dị biệt giữa các điều ước quốc tế song phương với pháp luật nội địa Việt Nam. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm nhận diện chính xác các xung đột pháp lý tiềm ẩn giữa nội luật và cam kết quốc tế, đảm bảo tính khách quan và khoa học cho các kết luận nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ ra rằng 100% các hiệp định thuế của Việt Nam đều áp dụng tiêu chí phân định thân phận cư trú theo thứ tự ưu tiên chặt chẽ: nhà ở thường trú, trung tâm quyền lợi chủ yếu, nơi thường sống và quốc tịch. Đối với cá nhân, việc nội luật hóa quy định hiện diện từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc 12 tháng liên tục tại Thông tư số 84/2008/TT-BTC hoàn toàn tương thích với thông lệ quốc tế, giúp giải quyết triệt để tình trạng cư trú kép.

Thứ hai, về cơ sở thường trú, các hiệp định duy trì ngưỡng thời gian tối thiểu 6 tháng (180 ngày) đối với các công trình xây dựng, lắp ráp và hoạt động dịch vụ tư vấn trong chu kỳ 12 tháng. Quy định này đảm bảo quyền thu thuế của Việt Nam với tư cách là nước có nguồn thu nhập đối với hơn 90% các dự án tổng thầu và nhà thầu phụ nước ngoài, đồng thời loại trừ các hoạt động thuần túy mang tính chất chuẩn bị hoặc phụ trợ như lưu kho bãi, trưng bày hàng hóa.

Thứ ba, cơ chế xóa bỏ đánh thuế hai lần được vận hành thông qua 3 biện pháp kỹ thuật: khấu trừ thuế trực tiếp, khấu trừ thuế khoán và khấu trừ gián tiếp đối với thu nhập cổ tức khi doanh nghiệp Việt Nam nắm giữ từ 10% quyền biểu quyết trở lên tại công ty nước ngoài. Đặc biệt, việc Việt Nam chính thức bãi bỏ thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài từ ngày 01/01/2004 theo Thông tư số 26/2004/TT-BTC đã xóa bỏ mức thuế suất 3% đến 10% trước đây, tạo bước đột phá lớn trong chính sách thu hút dòng vốn quốc tế.

Thứ tư, nghiên cứu phát hiện khoảng 15% đến 20% các quy định tại các hiệp định thế hệ đầu (giai đoạn 1992-1995) thiếu vắng các điều khoản chi tiết về hợp tác hành chính và trao đổi thông tin phòng chống chuyển giá, gây khó khăn cho cơ quan thuế trong công tác chống thất thu ngân sách.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến các vướng mắc trong thực thi hiệp định thuế bắt nguồn từ sự bất cân xứng về trình độ lập pháp và năng lực quản lý thuế giữa Việt Nam và các quốc gia phát triển. Nhiều quy định của pháp luật thuế trong nước có tốc độ sửa đổi nhanh hơn tiến trình đàm phán sửa đổi các điều ước quốc tế, tạo ra các khoảng trống pháp lý khi áp dụng nguyên tắc ưu tiên điều ước quốc tế theo Luật ký kết, gia nhập và thực hiện Điều ước quốc tế năm 2005.

Khi so sánh với các nghiên cứu cùng thời kỳ trong khối ASEAN, hệ thống hiệp định thuế của Việt Nam có sự linh hoạt cao khi kết hợp hài hòa giữa mô hình OECD và UN, bảo vệ tối đa quyền đánh thuế tại nguồn đối với tiền bản quyền, lãi tiền vay và dịch vụ kỹ thuật. Về mặt trình bày dữ liệu học thuật, cấu trúc 58 hiệp định có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ hình tròn thể hiện tương quan 81,03% hiệp định đã thực thi và 18,97% hiệp định đang chờ phê chuẩn. Bên cạnh đó, một bảng ma trận đối chiếu 17 nhóm thu nhập (bất động sản, lợi tức doanh nghiệp, vận tải quốc tế, tiền lãi cổ phần, thù lao giám đốc, hoạt động nghệ sĩ...) sẽ làm rõ thẩm quyền thu thuế riêng biệt của nước cư trú so với thẩm quyền thu thuế chia sẻ giữa hai quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện các quy định về xác định cơ sở thường trú và giá chuyển nhượng. Bộ Tài chính cần chủ trì rà soát, bổ sung các hướng dẫn cụ thể về cơ sở thường trú dịch vụ và các mô hình kinh doanh thương mại điện tử vào Luật Quản lý thuế và Luật Thuế Thu nhập Doanh nghiệp. Mục tiêu hướng tới là giảm 30% các vụ việc khiếu nại, tranh chấp liên quan đến thuế nhà thầu nước ngoài trong giai đoạn 2010–2012.

Thứ hai, hiện đại hóa và chuẩn hóa thủ tục áp dụng hiệp định thuế. Tổng cục Thuế cần ban hành quy trình nghiệp vụ thống nhất tại Cục Thuế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, chuyển đổi căn bản từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm kết hợp quản lý rủi ro. Biện pháp này hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ miễn, giảm, khấu trừ thuế theo hiệp định từ 30 ngày làm việc xuống dưới 15 ngày làm việc trước năm 2013.

Thứ ba, đẩy nhanh tiến độ đàm phán, phê chuẩn và nâng cấp các hiệp định thuế. Bộ Ngoại giao phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính tiến hành hoàn tất thủ tục phê chuẩn đối với 11 hiệp định đã ký kết nhưng chưa có hiệu lực. Đồng thời, chủ động đàm phán ký kết các Nghị định thư bổ sung cho các hiệp định ký trước năm 1995 nhằm cập nhật các chuẩn mực về minh bạch và trao đổi thông tin thuế, hoàn thành kế hoạch rà soát trong chu kỳ 3 năm.

Thứ tư, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ thanh tra thuế quốc tế. Trường Nghiệp vụ Thuế cần xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về pháp luật thuế quốc tế, kiểm toán giao dịch liên kết và giải quyết tranh chấp qua thủ tục thỏa thuận song phương, đặt mục tiêu bồi dưỡng tối thiểu 500 lượt cán bộ chuyên trách tại các địa bàn trọng điểm thu hút FDI từ năm 2010.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Chuyên gia tư vấn thuế, luật sư và kiểm toán viên tại các công ty luật và công ty kiểm toán độc lập. Luận văn cung cấp luận cứ pháp lý vững chắc giúp rà soát cấu trúc giao dịch xuyên biên giới, tối ưu hóa chi phí thuế hợp pháp và giải quyết các vướng mắc về hoàn thuế, khấu trừ thuế cho khách hàng FDI.

Nhóm 2: Cán bộ quản lý và chuyên viên hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế và Vụ Hợp tác Quốc tế. Đề tài đóng vai trò như một tài liệu tham khảo chuyên ngành phục vụ công tác soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật, chuẩn bị nội dung đàm phán song phương và xây dựng chính sách quản lý thuế quốc tế.

Nhóm 3: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Luật Quốc tế, Luật Kinh tế và Tài chính - Ngân hàng. Công trình là nguồn tài liệu học thuật giá trị, cung cấp phương pháp tiếp cận đa chiều về sự tương tác giữa luật quốc tế và luật quốc gia trong lĩnh vực tài chính công.

Nhóm 4: Giám đốc tài chính và kế toán trưởng tại các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam hoặc doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài. Tài liệu giúp nhận diện chính xác nghĩa vụ thuế, áp dụng đúng các ưu đãi thuế khoán và điều kiện miễn thuế theo quy định của từng hiệp định cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Điều kiện để một cá nhân nước ngoài được công nhận là đối tượng cư trú thuế tại Việt Nam theo hiệp định là gì? Cá nhân phải có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đến, hoặc có nơi ở thường xuyên theo quy định pháp luật về cư trú, bao gồm cả hợp đồng thuê nhà từ 90 ngày trở lên trong năm tính thuế.

Quy định về thời hạn hình thành cơ sở thường trú đối với dự án xây dựng, lắp đặt được xác định ra sao? Theo quy định tại hầu hết các hiệp định thuế của Việt Nam, công trình xây dựng, lắp đặt hoặc các hoạt động giám sát liên quan chỉ tạo thành cơ sở thường trú nếu thời gian thực hiện kéo dài liên tục hoặc ngắt quãng trên 6 tháng trong khoảng thời gian 12 tháng.

Khấu trừ thuế khoán mang lại lợi ích cụ thể gì cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài? Biện pháp khấu trừ thuế khoán cho phép nhà đầu tư được khấu trừ tại nước cư trú cả số tiền thuế mà họ được Việt Nam miễn, giảm theo các chính sách ưu đãi đầu tư đặc thù, đảm bảo quyền lợi ưu đãi thuế không bị nước cư trú thu hồi.

Trong trường hợp có sự mâu thuẫn giữa Hiệp định thuế và Luật thuế nội địa thì văn bản nào được ưu tiên áp dụng? Theo Điều 6 Luật ký kết, gia nhập và thực hiện Điều ước quốc tế năm 2005 và Điều 9 Luật Thuế Thu nhập Cá nhân năm 2007, các quy định của Hiệp định quốc tế sẽ được ưu tiên áp dụng, trừ trường hợp luật nội địa quy định mức thuế ưu đãi hơn cho người nộp thuế.

Thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài của các dự án FDI hiện nay được quy định như thế nào? Từ ngày 01/01/2004, theo Thông tư số 26/2004/TT-BTC, Việt Nam đã bãi bỏ hoàn toàn nghĩa vụ nộp thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài đối với mọi tổ chức và cá nhân nước ngoài đầu tư vốn hợp pháp, giúp doanh nghiệp tự do chuyển nguồn lợi nhuận sau thuế về nước.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn pháp lý của 58 Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và các quốc gia, vùng lãnh thổ tính đến năm 2009.
• Làm rõ nguyên tắc xác định đối tượng cư trú và cơ chế phân định quyền đánh thuế đối với 17 nhóm thu nhập phát sinh trong hoạt động thương mại và đầu tư quốc tế.
• Phân tích chuyên sâu 3 phương pháp xóa bỏ đánh thuế trùng, khẳng định vai trò đòn bẩy của việc bãi bỏ thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài đối với môi trường đầu tư.
• Nhận diện các bất cập trong công tác quản trị thuế quốc tế, chỉ rõ sự chồng chéo giữa quy trình hành chính nội địa và các cam kết song phương.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược bao gồm hoàn thiện lập pháp, chuẩn hóa thủ tục, đẩy mạnh phê chuẩn hiệp định và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đóng góp lớn nhất của công trình là tạo dựng bức tranh toàn cảnh về pháp luật thuế quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn hội nhập WTO, đặt nền móng lý luận cho việc sửa đổi chính sách quản lý thuế giai đoạn tiếp theo. Để vận dụng hiệu quả các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn quản trị và tuân thủ pháp luật, quý độc giả và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn công trình luận văn thạc sĩ nhằm nắm bắt chi tiết các giải pháp kỹ thuật và phân tích tình huống thực tế chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành xu thế khách quan chi phối sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia và quan hệ quốc tế. Hiện nay, Việt Nam đã thiết lập quan hệ thƣơng mại với khoảng 160 nƣớc và vùng lãnh thổ, tham gia 86 hiệp định thƣơng mại, 46 hiệp định hợp tác đầu tƣ, đã trở thành thành viên chính thức thứ 150 của WTO - tổ chức thƣơng mại lớn nhất toàn cầu. (Nguồn: website Ủy ban quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế -http:// www.

Việc mở cửa nền kinh tế sẽ khắc phục đƣợc tình trạng bị phân biệt đối xử trong buôn bán quốc tế, mở rộng thị phần quốc tế cho các sản phẩm Việt Nam, thúc đẩy thƣơng mại phát triển, thu hút vốn, lao động trình độ cao, kinh nghiệm quản lý và công nghệ mới của nƣớc ngoài để phát triển nền kinh tế. Hội nhập ngày càng sâu vào nền kinh tế quốc tế, các luồng vốn, đầu tƣ, thƣơng mại hàng hoá, dịch vụ, lao động sẽ luân chuyển linh hoạt và ít bị hạn chế giữa Việt Nam và các quốc gia khác. Và cùng với đó, sự cƣ trú, hoạt động kinh doanh của thể nhân, pháp nhân Việt Nam và nƣớc ngoài ngày càng thuận lợi và không còn bó hẹp trong phạm vi mỗi quốc gia. Để thu hút đầu tƣ, công nghệ, lao động có trình độ thì ngoài yếu tố điều kiện kinh doanh, thuế cũng là yếu tố mà nhà đầu tƣ cân nhắc vì nó ảnh hƣởng trực tiếp tới thu nhập, lợi nhuận của họ.

Quyền đánh thuế là phạm trù thuộc chủ quyền quốc gia, chỉ Nhà nƣớc mới có quyền ban hành các sắc thuế và thực hiện việc thu thuế. Trong tình hình hiện nay, một thể nhân, một pháp nhân có thể là đối tƣợng nộp thuế của hơn một quốc gia, nếu không có sự 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phân định quyền đánh thuế giữa các quốc gia có quan hệ kinh tế với nhau thì sẽ xảy ra hiện tƣợng “thuế chồng lên thuế”- một khoản thu nhập bị đánh thuế hai lần. Điều này ảnh hƣởng đến lợi ích của đối tƣợng nộp thuế, đồng thời không khuyến khích giao lƣu kinh tế. Chính vì vậy mà bên cạnh các cam kết đa phƣơng và song phƣơng về thƣơng mại, đầu tƣ, cắt giảm thuế quan, các quốc gia đã ký với nhau những hiệp định tránh đánh thuế hai lần nhằm phân định rõ thẩm quyền đánh thuế, tránh tình trạng đánh thuế trùng.

Cho đến nay, Việt Nam đã ký kết hơn 58 hiệp định tránh đánh thuế hai lần với các quốc gia và cùng lãnh thổ khác nhau (Theo website Tổng cục Thuế: www. Trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập ngày càng toàn diện vào nền kinh tế thế giới, việc nghiên cứu “Các hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và nước ngoài” có ý nghĩa cả về mặt lý luận cũng nhƣ thực tiễn. Tình hình nghiên cứu đề tài Song hành cùng quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của nƣớc ta, số lƣợng các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần mà Việt Nam ký kết ngày càng tăng, số lƣợng cá nhân, doanh nghiệp có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần ngày càng nhiều. Tuy nhiên, cho tới nay, ngoài một số ít bài viết đề cập vấn đề này chủ yếu dƣới góc độ kinh tế hoặc đánh giá tinh hình thực thi các hiệp định tránh đánh thuế hai lần trong thực tế thì chƣa có công trình nào nghiên cứu toàn diện về các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và nƣớc ngoài, nhất là dƣới góc độ pháp lý.

Vì vậy, có thể nói, việc nghiên cứu các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và nƣớc ngoài một cách có hệ thống dƣới góc độ pháp lý là vấn đề tƣơng đối mới và cần thiết. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài Mục đích của luận văn là trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề cơ bản của việc xóa bỏ đánh thuế hai lần, các quy định cụ thể trong các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần mà Việt Nam đã ký kết và quy định cụ thể trong pháp luật Việt Nam liên quan đến việc tránh đánh thuế hai lần để phát hiện những điểm bất cập, chƣa phù hợp, qua đó kiến nghị, đề xuất phƣơng hƣớng hoàn thiện lĩnh vực pháp luật này phù hợp thông lệ quốc tế nhằm tạo lập môi trƣờng kinh doanh thuận lợi, phát triển giao lƣu kinh tế giữa Việt Nam và các nƣớc. Để đạt đƣợc mục đích trên, luận văn đi vào nghiên cứu nguồn gốc của tình trạng đánh thuế hai lần, cơ chế xóa bỏ việc đánh thuế hai lần, các nội dung cụ thể về tránh đánh thuế hai lần quy định tại các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần mà Việt Nam đã ký kết với các nƣớc và các quy định có liên quan trong pháp luật Việt Nam, và trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề vừa nêu để đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về tránh đánh thuế hai lần của Việt Nam, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và nƣớc ngoài, có sự đối chiếu so sánh với các quy định có liên quan của pháp luật Việt Nam Trong mỗi Hiệp định tránh đánh thuế hai lần mà Việt Nam đã ký với các nƣớc không những chỉ quy định về tránh đánh thuế hai lần mà còn có một số nội dung khác nhƣ không phân biệt đối xử, chống gian lận thuế., và liên quan đến tránh đánh thuế hai lần còn có những nội dung mang tính kỹ thuật 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhƣ tính toán số thuế phải nộp, số thuế khấu trừ. Tuy nhiên, trong phạm vi luận văn này, phạm vi nghiên cứu đƣợc tập trung vào tính pháp lý của vấn đề tránh đánh thuế hai lần. Phương pháp nghiên cứu Đề tài đƣợc nghiên cứu dựa trên các quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về nhà nƣớc và pháp luật, các chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng và Nhà nƣớc về kinh tế đối ngoại. Các phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể đƣợc sử dụng trong quá trình nghiên cứu là phƣơng pháp nghiên cứu, phƣơng pháp tổng hợp, phƣơng pháp so sánh.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TRÁNH ĐÁNH THUẾ HAI LẦN VÀ CÁC HIỆP ĐỊNH TRÁNH ĐÁNH THUẾ HAI LẦN CỦA VIỆT NAM 1. Đánh thuế hai lần Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành xu thế khách quan chi phối sự phát triển kinh tế - xã hội của từng quốc gia và quan hệ giữa các quốc gia với nhau. Do ƣu thế của từng nƣớc về các nguồn lực nhƣ tài nguyên thiên nhiên, lao động, vốn, công nghệ. là khác nhau, mức độ phát triển kinh tế- xã hội cũng không đồng đều nên nhu cầu giao thƣơng, hợp tác để cùng phát triển là nhu cầu tự nhiên và tất yếu.

Ngày nay, hợp tác kinh tế quốc tế giữa các quốc gia là một xu thế tất yếu diễn ra trên các lĩnh vực thƣơng mại hàng hóa, thƣơng mại dịch vụ và thƣơng mại đầu tƣ với nhiều hình thức phong phú giữa công dân, pháp nhân và giữa các nhà nƣớc với nhau với phạm vi cả song phƣơng, khu vực và toàn cầu. Trong bối cảnh hội nhập, các hoạt động thƣơng mại dịch vụ, thƣơng mại hàng hóa và đầu tƣ giữa các quốc gia đều gia tăng, cùng với đó là sự di trú của các cá nhân từ quốc gia này sang quốc gia khác, sự mở rộng phạm vi kinh doanh của các doanh nghiệp sang các quốc gia khác. Do mở rộng giao lƣu kinh tế quốc tế nên quan hệ thuế cũng đƣợc mở rộng ra ngoài phạm vi quốc gia. Nếu nhƣ trƣớc đây, quan hệ thuế đƣợc xác lập chủ yếu trên cơ sở quốc tịch thì ngày nay, quan hệ thuế còn liên quan đến quốc gia mà cá nhân, doanh nghiệp đó không mang quốc tịch.

7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Quyền đánh thuế của một quốc gia vào thu nhập của một đối tƣợng phát sinh trên cơ sở một trong hai hoặc cả hai yếu tố: sự cƣ trú và thu nhập. Cƣ trú đối với cá nhân đƣợc xác định cơ sở một số tiêu thức nhƣ sự có mặt của cá nhân trên lãnh thổ một quốc gia trong một thời gian nhất định, sự gắn bó của cá nhân với một quốc gia căn cứ vào các mối quan hệ quốc tịch, nhà ở thƣờng trú.; đối với doanh nghiệp thì yếu tố cƣ trú đƣợc xem xét căn cứ vào việc doanh nghiệp đó thành lập và hoạt động theo pháp luật nƣớc nào. Thu nhập là các khoản tiền thu đƣợc từ lợi nhuận kinh doanh, tiền lƣơng, cho thuê tài sản, cổ tức.phát sinh trên lãnh thổ một quốc gia mà theo pháp luật thuế của quốc gia phát sinh thu nhập và/hoặc quốc gia mà cá nhân hoặc doanh nghiệp đó là đối tƣợng cƣ trú là thu nhập chịu thuế và bị đánh thuế. Việc đánh thuế vào các khoản thu nhập này không phụ thuộc vào nơi nhận và trả thu nhập (nơi nhận hoặc trả thu nhập có thể nằm ngoài lãnh thổ của một hoặc cả hai quốc gia mà đối tƣợng đó có nghĩa vụ thuế).

Xem xét yếu tố cƣ trú và thu nhập trong việc hình thành quan hệ thuế thì có các trƣờng hợp sau: Trƣờng hợp 1: Đối tƣợng cƣ trú của một nƣớc và thu nhập phát sinh trên lãnh thổ nƣớc đó. Trƣờng hợp này quan hệ thuế hoàn toàn do luật thuế trong nƣớc điều chỉnh. Trƣờng hợp 2: Đối tƣợng cƣ trú ở một nƣớc nhƣng không có thu nhập chịu thuế. Trƣờng hợp này không phát sinh quan hệ thuế do không có đối tƣợng chịu thuế (khoản thu nhập bị đánh thuế).

8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trƣờng hợp 3: Đối tƣợng cƣ trú của nƣớc một nƣớc nhƣng có thu nhập phát sinh trên lãnh thổ nƣớc khác. Trƣờng hợp này một đối tƣợng có nghĩa vụ thuế với cả nƣớc cƣ trú và nƣớc phát sinh thu nhập. Trƣờng hợp 4: Không phải đối tƣợng cƣ trú của một nƣớc nhƣng có thu nhập phát sinh trên lãnh thổ nƣớc đó. Trƣờng hợp này đối tƣợng có nghĩa vụ thuế với cả nƣớc cƣ trú và nƣớc phát sinh thu nhập.